эй писари ин панд аз ман гӯш кун

ای پسر این پند از من گوش کن

Фарди шӯи пас ҷоми ваҳдат нӯш кун

فرد شو پس جام وحدت نوش کن

Ҳар ки пандамро даруни ҷон наад

هر که پندم را درون جان نهد

Пои худро бартар аз кайвон наад

پای خود را برتر از کیوان نهد

Ҳар ки пандамро бидонад чун ҳаким

هر که پندم را بداند چون حکیم

Кор ӯ гардад ба олами мустақӣм

کار او گردد به عالم مستقیم

Авлои ҳақро бидон чун Мустафо

اولا حق را بدان چون مصطفی

Ғайри ҳақро ту мадон дар ҳеҷ ҷо

غیر حق را تو مدان در هیچ جا

Ғайри ҳақро аз дили худ давр кун

غیر حقّ را از دل خود دور کن

Ботин аз зикри худо маъмур кун

باطن از ذکر خدا معمور کن

Панди дуюми хешро огоҳ кун

پند دویم خویش را آگاه کن

Нафасро бишносу азм роҳ кун

نفس را بشناس و عزم راه کن

Чунки бишносӣ ту нафаси хеш ро

چونکه بشناسی تو نفس خویش را

Бо худои хеши гардии ошно

با خدای خویش گردی آشنا

Панди сим дар тариқат худ бакӯш

پند سیم در طریقت خود بکوش

Дар ҳақиқати ҷоми ваҳдатро бануш

در حقیقت جام وحدت را بنوش

Дар ҳақиқати сари ҳақро фаҳм кун

در حقیقت سرّ حقّ را فهم کن

Дами нигаҳдору азуи худ ваҳм кун

دم نگهدار و ازو خود وهم کن

Сари нигаҳдору зи маънӣ дам мазан

سر نگهدار و ز معنی دم مزن

Корвони ишқро бар ҳам мазан

کاروان عشق را بر هم مزن

Ҳар ки ӯ сари маъониро наҳуфт

هر که او سر معانی را نهفت

Ғайри ҳақро аз дарун хеш рафт

غیر حقّ را از درون خویش رفت

Панди чорам ҳар чаҳ гўӣии неки гӯй

پند چارم هر چه گوئی نیک گوی

То барӣ аз аҳли маънии зуди гӯй

تا بری از اهل معنی زود گوی

Гӯии маънии марди некӯи гӯии барад

گوی معنی مرد نیکو گوی برد

Зонкаҳ дар зоти худо ӯ буии барад

زآنکه در ذات خدا او بوی برد

Ҳар ки ӯро гуфт некӯи омада

هر که او را گفت نیکو آمده

Худ забон ӯ сухангӯи омада

خود زبان او سخنگو آمده

Панди панҷум дар насиҳат кӯшу илм

پند پنجم در نصیحت کوش و علم

То барандат ҷониби ҷинат ба илм

تا برندت جانب جنّت به علم

Ҳар ки ӯ илми насиҳат гӯш кард

هر که او علم نصیحت گوش کرد

Хештанро ӯ зи аҳл ҳуш кард

خویشتن را او ز اهل هوش کرد

Илм бояд ҳамчуи Мансур эй писар

علم باید همچو منصور ای پسر

То биёбӣ аз вуҷӯди худ хабар

تا بیابی از وجود خود خبر

Панди содси онкии қадари хеши дон

پند سادس آنکه قدر خویش دان

То наёбӣ андари ин дунёи зиён

تا نیابی اندر این دنیا زیان

Қадари мардум низ ҳам бояд шинохт

قدر مردم نیز هم باید شناخت

Мардумонро бояд аз пурсиш навохт

مردمان را باید از پرسش نواخت

Қадари даравишони дайни воҷиби шимур

قدر درویشان دین واجب شمر

То науфтӣ ҳамчу бедайн дар сқр

تا نیفتی همچو بی دین در سقر

Рӯзи аҳли аллоҳи ин асрор пресс

روز اهل الله این اسرار پرس

Баъд аз онии кулба аттор пресс

بعد از آنی کلبهٔ عطّار پرس

Панди ҳафтуми рози худ бо кас магӯӣ

پند هفتم راز خود با کس مگوی

То ки саргашта нагардӣ ҳамчуи гӯй

تا که سرگشته نگردی همچو گوی

Вонкаҳи рози хешро кард ошкор

وآنکه راز خویش را کرد آشکار

По ва сар бибаред ӯро марди кор

پا و سر ببرید او را مرد کار

Чунки бе пои гашт ва бесар дар ҷаҳон

چونکه بی پا گشت و بی سر در جهان

намекунад асрори маъниро баён

می‌کند اسرار معنی را بیان

Доғҳо бар ҷон ӯ аз нозшш

داغها بر جان او از نازشش

Мард ва зан нолидаанд аз нолшш

مرد و زن نالیده‌اند از نالشش

Ман фиғон дорам зи доғаш дар ҷаҳон

من فغان دارم ز داغش در جهان

Чанд гӯям ман ба ту эй бе забон

چند گویم من به تو ای بی‌زبان

Ту чаҳ донеи ҳоли аҳли дард ро

تو چه دانی حال اهل درد را

Зонка бедардӣ надидӣ мард ро

زانکه بی دردی ندیدی مرد را

Мард ҳақ онаст кӯ бо дарди зод

مرد حق آنست کو با درد زاد

Сӯзиши асрор ӯ дар ме фитод

سوزش اسرار او در می‌ فتاد

Баъд аз он ориф чу он менӯш кард

بعد از آن عارف چو آن می نوش کرد

Ҳамчуи не ӯ олимӣ пурҷӯш кард

همچو نی او عالمی پرجوش کرد

Панд ҳаштум бош бо донои қарин

پند هشتم باش با دانا قرین

То ба ном нек бошӣ ҳамнишин

تا به نام نیک باشی همنشین

Ҳар ки бо инсони комил ҳамраҳ аст

هر که با انسان کامل همره است

Ҳақи таъолӣ аз вуҷӯдаш огаҳ аст

حق تعالی از وجودش آگه است

Ҳар ки бо доно буд доно шавад

هر که با دانا بود دانا شود

ӯ ба қурби сар ӯ аднӣ шавад

او به قرب سرّ او ادنی شود

Ҳар ки бо аҳл дилӣ дорад нишаст

هر که با اهل دلی دارد نشست

Тир ӯ аз чарх чоҳӣ даргузашт

تیر او از چرخ چاهی درگذشت

Рӯи ту кунҷии гир бо аҳли дилӣ

رو تو کنجی گیر با اهل دلی

То биёбӣ аз ду олами ҳосилӣ

تا بیابی از دو عالم حاصلی

Рӯи ту инсон бош ва аз ҳайвони гурез

رو تو انسان باش و از حیوان گریز

То биёбӣ ҳавли рӯзи растхез

تا بیابی هول روز رستخیز

Ҳар ки ӯ дар суҳбат некон нишаст

هر که او در صحبت نیکان نشست

Илми маъниро даровард ӯ ба шаст

علم معنی را درآورد او به شست

Ҳар ки ӯ шуд ҳамнишин аҳли роз

هر که او شد همنشین اهل راز

Доим ӯ бошад ба маънӣ дар намоз

دایم او باشد به معنی در نماز

Он намоз ӯ буд дар шаръи рост

آن نماز او بود در شرع راست

Дидаи тавҳиди худ нур худост

دیدهٔ توحید خود نور خداست

Панди тосъи рӯи з бад кун эҳтироз

پند تاسع رو ز بد کن احتراز

Ҳаст ин маънӣ ба пеши аҳли роз

هست این معنی به پیش اهل راز

Аз бидон бигурез ва бо некон нишин

از بدان بگریز و با نیکان نشین

Ту Аёз хос бошу шоҳи байн

تو ایاز خاص باش و شاه بین

Ҳар ки бад кард ва бидонро бад нагуфт

هر که بد کرد و بدان را بد نگفت

Гашти шайтони худ ба ӯ сад бори ҷуфт

گشت شیطان خود به او صد بار جفت

Гар ҳамеи хоҳӣ ки раҳмати бошиддат

گر همی خواهی که رحمت باشدت

Бар сарати худ тоҷи исмати бошиддат

بر سرت خود تاج عصمت باشدت

Манъ бад кун дар ҷаҳон ва рост бош

منع بد کن در جهان و راست باش

Бандаи ҳақро ба ҳақ дархост бош

بندهٔ حق را به حق درخواست باش

Панди ъошри зуди ҷаҳд хайр кун

پند عاشر زود جهد خیر کن

Баъд аз он дар малики маънӣ сайр кун

بعد از آن در ملک معنی سیر کن

Ҳаст хайр афзудани умри азиз

هست خیر افزودن عمر عزیز

Хайр бошад пеши баъзе аз тамиз

خیر باشد پیش بعضی از تمیز

Хайр бошад худ сутуни дайни ту

خیر باشد خود ستون دین تو

Хайр бошад дар ҷаҳони талқини ту

خیر باشد در جهان تلقین تو

Хайр бошад шоҳии дунёу дайн

خیر باشد شاهی دنیا و دین

Хайр бошад бо шариъат ҳамнишин

خیر باشد با شریعت همنشین

Хайр бошад дар тариқати роҳбар

خیر باشد در طریقت راهبر

Хайр бошад дар ҳақиқати тоҷи сар

خیر باشد در حقیقت تاج سر

Хайр бошад ҳамнишин марди ҳақ

خیر باشد همنشین مرد حق

Хайри барда аз салотинҳо сабақ

خیر برده از سلاطین‌ها سبق

Ёздаҳ пандам макун аз кафи раҳо

یازده پندم مکن از کف رها

То халосии ёбӣ аз нафасу ҳаво

تا خلاصی یابی از نفس و هوا

Як бибин ва як бигӯ на беш ва кам

یک ببین و یک بگو نه بیش و کم

То набошӣ пеши донои муттаҳам

تا نباشی پیش دانا متهّم

Муғтанами дони хизмати ёрони дӯст

مغتنم دان خدمت یاران دوست

Ин равиш аз мардум доно накӯаст

این روش از مردم دانا نکوست

Хизмати меҳмони ту воҷиби дон чу ман

خدمت مهمان تو واجب دان چو من

Худ азизаши дор чун ҷон дар бадан

خود عزیزش دار چون جان در بدن

Дар даҳ ва ду ҳаст панди ман ҳамин

در ده و دو هست پند من همین

Зинҳор аз душманон даврӣ гузин

زینهار از دشمنان دوری گزین

Деви сӯрати душмани ҷоҳил буд

دیو صورت دشمن جاهل بود

Суҳбат ӯ мардро мушкил буд

صحبت او مرد را مشکل بود

Сездаҳ панди ман ин бошад аён

سیزده پند من این باشد عیان

Ғайри ҳақ чизе набинӣ дар ҷаҳон

غیر حق چیزی نبینی در جهان

Рӯи ту ҳақро аз камоли ҳақи шинос

رو تو حق را از کمال حق شناس

зи онкии ҳақро менаёбӣ дар либос

ز آنکه حق را می نیابی در لباس

Дар даруни хона дил кун назар

در درون خانهٔ دل کن نظر

То бибинӣ нур ӯро чун қамар

تا ببینی نور او را چون قمر

Ҷумлаи олами нур ӯ бигрифта аст

جمله عالم نور او بگرفته است

Зоҳиди худ байн чаҳ ғофил рафта аст

زاهد خود بین چه غافل رفته است

Чордаҳи панди онкӣ чун дории бақо

چارده پند آنکه چون داری بقا

Ту ғанимати дори умри хеш ро

تو غنیمت دار عمر خویش را

Умри худ дар касби маънӣ сарф кун

عمر خود در کسب معنی صرف کن

То бимонад дар ҷаҳон аз ту сухан

تا بماند در جهان از تو سخن

Гар ту умри хешро зойеъ кунӣ

گر تو عمر خویش را ضایع کنی

Пас куҷои ту хизмат сонеъ кунӣ

پس کجا تو خدمت صانع کنی

Чун ҷавонӣ эй писар корӣ бикун

چون جوانی ای پسر کاری بکن

Пер чун гаштӣ шавад сардати сухан

پیر چون گشتی شود سردت سخن

Дар ҷавонии кори ин дунё бисоз

در جوانی کار این دنیا بساز

То буруни оеи зи куфру ҷаҳли боз

تا برون آیی ز کفر و جهل باز

Ҳар ки ӯ андари ҷавонӣ кор кард

هر که او اندر جوانی کار کرد

Нафас шавам хешро раҳвор кард

نفس شوم خویش را رهوار کرد

Понздаҳи пандам биё бишинав зи ман

پانزده پندم بیا بشنو ز من

Эътимод худ макун бар марду зан

اعتماد خود مکن بر مرد و زن

Худ авоми аннос дар дайн ҷоҳиланд

خود عوام الناس در دین جاهلند

Зонкаҳи эшон дар тариқат ғофиланд

زآنکه ایشان در طریقت غافلند

Сад зани некӯ ба як арзани фуруш

صد زن نیکو به یک ارزن فروش

Кори банди ин қавл ва аз ман дори гӯш

کار بند این قول و از من دار گوش

Роз ҳар касро ки зан дорад нигоҳ

راز هر کس را که زن دارد نگاه

Кори худро созад ӯ бе шаки табоҳ

کار خود را سازد او بی شک تباه

Гар кунӣ ту эътимодат дар ҷаҳон

گر کنی تو اعتمادت در جهان

Ҳам ба худ кун то науфтӣ дар зиён

هم به خود کن تا نیفتی در زیان

Рӯи ту сарро дар гиребони каш чу ман

رو تو سر را در گریبان کش چو من

Пеш худ магузор ҳаргизи марду зан

پیش خود مگذار هرگز مرد و زن

Шонздаҳ пандам биҷӯ беранҷу ғам

شانزده پندم بجو بی رنج و غم

Ту тани худ поки дору ҷомаи ҳам

تو تن خود پاک دار و جامه هم

Дар шаби торик эй ёри накӯ

در شب تاریک ای یار نکو

Зинҳорӣ ту сухани оҳистаи гӯ

زینهاری تو سخن آهسته گو

Кам хур ва кам хусб ва кам озор бош

کم خور و کم خسب و کم آزار باش

Дар шаби торики худ бедор бош

در شب تاریک خود بیدار باش

Зар ба ёрони хур ба мискинон бидиҳ

زر به یاران خور به مسکینان بده

Сарф кун чун ҷоҳилон онро манеҳ

صرف کن چون جاهلان آنرا منه

Аз барои аҳли илму фазли дор

از برای اهل علم و فضل دار

То бигирӣ охиратро дар канор

تا بگیری آخرت را در کنار

Ҳафдаҳум пандам бидон эй мҳтҷб

هفدهم پندم بدان ای محتجب

Доимо аз аҳли дили ҷониби талаб

دایماً از اهل دل جانب طلب

Аҳл дил бошанд неъматҳои ҳақ

اهل دل باشند نعمتهای حقّ

Ту зи дарси аҳл дил мехон сабақ

تو ز درس اهل دل میخوان سبق

Ту мадаи сарриштаи имони зи даст

تو مده سررشتهٔ ایمان ز دست

То науфтӣ ту аз ин боло ба паст

تا نیفتی تو از این بالا به پست

Ҳаждаҳуми пандам ба халқон нек бош

هجدهم پندم به خلقان نیک باش

Рӯ ба эшон ту ба сӯрат кун маош

رو به ایشان تو به صورت کن معاش

Сӯрати хубон буд пешами накӯ

صورت خوبان بود پیشم نکو

Ҳар ки ин мазҳаб надорад вой ӯ

هر که این مذهب ندارد وای او

Сӯрати некӯи зи калак ва даст кист

صورت نیکو ز کلک و دست کیست

Сӯраи Юсуф наме доне ки чист

سورهٔ یوسف نمی‌دانی که چیست

Ҷони ман ҳамроҳ хубон ме равад

جان من همراه خوبان می‌رود

Ҳамраҳ хубаст осон ме равад

همره خوبست آسان می‌رود

Хуби он бошдкаҳ бо ғайрат буд

خوب آن باشدکه با غیرت بود

Баъд аз онаш сӯрату сират буд

بعد از آنش صورت و سیرت بود

Сӯрату маънӣ буд ёру ҳабиб

صورت و معنی بود یار و حبیب

ӯ буд дард наонеро табиб

او بود درد نهانی را طبیب

Нӯздаҳи пандами биё дар ҷони нишон

نوزده پندم بیا در جان نشان

Бобу умматро ту хизмат кун бҷон

باب و امّت را تو خدمت کن بجان

Ҳар ки хизмат кард боби хеш ро

هر که خدمت کرد باب خویش را

Ҳурёни гаштанд бо ӯ ошно

حوریان گشتند با او آشنا

Ҳар киам хешро бар сари нишонд

هر که امّ خویش را بر سر نشاند

Исми некуӣ ӯ ҷовид монад

اسم نیکوییّ او جاوید ماند

Ҳар ки бошад бо адаби ҳамроҳ ӯ

هر که باشد با ادب همراه او

Бар фароз арш бошад ҷоҳ ӯ

بر فراز عرش باشد جاه او

Ҳар ки дорад парвариш аз марди ғайб

هر که دارد پرورش از مرد غیب

ӯ надорад дар ниҳоди хеши айб

او ندارد در نهاد خویش عیب

Ҳар киро бошад адаби ҳамроҳ ӯ

هر که را باشد ادب همراه او

Бар фарози арши зани харгоҳ ӯ

بر فراز عرش زن خرگاه او

Ҳар ки ӯ дар асли маънӣ роҳ ёфт

هر که او در اصل معنی راه یافت

Ҳамчуи салмону Абӯзар шоҳ ёфт

همچو سلمان و ابوذر شاه یافت

Ҳар ки ӯ васлат ба аҳл роз кард

هر که او وصلت به اهل راز کرد

Ҳақи зи баҳраши боби ҷинат боз кард

حق ز بهرش باب جنّت باز کرد

Ҳар киро иқболу нусрат ёр шуд

هر که را اقبال و نصرت یار شد

ӯ зи умри хеш бархӯрдор шуд

او ز عمر خویش برخوردار شد

Бистуми панди инки доим бе сухан

بیستم پند اینکه دایم بی سخن

Хизмати устодро шоиста кун

خدمت استاد را شایسته کن

Ҳар ки ӯ андари ҷаҳон устод дид

هر که او اندر جهان استاد دید

Кори худро ҷумла бо бунёд дид

کار خود را جمله با بنیاد دید

Ҳар ки устодӣ надорад мурда аст

هر که استادی ندارد مرده است

ӯ ба гӯри тан чу ях афсурда аст

او به گور تن چو یخ افسرده است

Ҳар ки ӯ устод ё перӣ надошт

هر که او استاد یا پیری نداشت

ӯ ба олами тухм некуӣ накошт

او به عالم تخم نیکویی نکاشت

Ҳар ки хоҳад дар ҷаҳон кардӣ кунад

هر که خواهد در جهان کردی کند

Дар наоне хизмат мардӣ кунад

در نهانی خدمت مردی کند

Бист ва як пандам бидон ту эй падар

بیست و یک پندم بدان تو ای پدر

Харҷи худро дар хури дахлати шимур

خرج خود را در خور دخلت شمر

Чунки илмат нест камтари гӯи сухан

چونکه علمت نیست کمتر گو سخن

Харҷи худ дар хӯрд дахл хеш кун

خرج خود در خورد دخل خویش کن

Ҳар ки дахл аз харҷи худ камтар кунад

هر که دخل از خرج خود کمتر کند

Ходимони хешро абтар кунад

خادمان خویش را ابتر کند

Ҳар чаҳ доно гуфт бояд хонданат

هر چه دانا گفت باید خواندنت

Ҳар чаҳ нодон гуфт бояд монданат

هر چه نادان گفت باید ماندنت

Дониши донои зи дунё бартар аст

دانش دانا ز دنیا برتر است

Балки аз аршу малик фозилтар аст

بلکه از عرش و ملک فاضلتر است

Бисту дувуми панд чун пандати даҳум

بیست و دوم پند چون پندت دهم

Аз маъонии шарбати қандати даҳум

از معانی شربت قندت دهم

Ҳарчӣ напасандӣ ба худ эй рози дон

هرچه نپسندی به خود ای راز دان

Худ ба дигар мардумон мапаснд он

خود به دیگر مردمان مپسند آن

Ҳарки бишунид ин зи ғам озод шуд

هرکه بشنید این ز غم آزاد شد

Худ набии алмрслин зу шод шуд

خود نبیّ المرسلین زو شاد شد

Ман суханро азклом ҳақ кунам

من سخن را ازکلام حق کنم

Меҳри ғайрашро зи дил мутлақ кунам

مهر غیرش را ز دل مطلق کنم

Гуфтааст ҳақ дар каломи хеши ин

گفته است حق در کلام خویش این

Рӯи ту « фии алнори иқўлўн »ро бибин

رو تو «فی النّار یقولون» را ببین

ё бирав ё литно аз пеши гир

یا برو یا لیتنا از پیش گیر

То нигараданд турои шайтони асир

تا نگرداند ترا شیطان اسیر

Чун атънои аллоҳро дониста Эй

چون اطعنا الله را دانسته‌ای

Пас чаро дар роҳ ӯ оҳиста Эй

پس چرا در راه او آهسته‌ای

Асл ин онаст некуӣ кунӣ

اصل این آنست نیکویی کنی

Тоъати ҳақро ба ҷон хуӣ кунӣ

طاعت حق را به جان خویی کنی

Ҳар ки ҳақро бо расӯл ӯ шинохт

هر که حق را با رسول او شناخت

Ғайрро аз ботини худ даври сохт

غیر را از باطن خود دور ساخت

Тухми некии кор то ёбии самар

تخم نیکی کار تا یابی ثمر

Тоъатат кам байн ба лутфи ҳақи нигар

طاعتت کم بین به لطف حق نگر

Асл ин онаст бо халқи худоӣ

اصل این آنست با خلق خدای

Ботини худро кунӣ хуши ошноӣ

باطن خود را کنی خوش آشنای

Халқро аз худ маёзор ва бирав

خلق را از خود میازار و برو

Ҷони ҷонони дор ва бо ҷон дар гарав

جان جانان دار و با جان در گرو

Садҳазорон шамъ бошад дар ҷаҳон

صدهزاران شمع باشد در جهان

Ҷумла як бошад ба маънӣ ин бидон

جمله یک باشد به معنی این بدان

Лек дар маънии бузург ва хурда ҳаст

لیک در معنی بزرگ و خرده هست

Он яке хуршед ва он як зарра аст

آن یکی خورشید و آن یک ذرّه است

Қатрау дарёи ҳамин ҳукм вай аст

قطره و دریا همین حکم وی است

Ту ҳамеи гӯйӣ ки ин қатра кӣ аст

تو همی گویی که این قطره کی است

Ту на дарё дидӣ ва на қатра ро

تو نه دریا دیدی و نه قطره را

Балки гум кардӣ ту худ он зарра ро

بلکه گم کردی تو خود آن ذرّه را

Ҳоли он кас чун буд бингар ту ҳеҷ

حال آن کس چون بود بنگر تو هیچ

Ҳеҷ бар ҳеҷаст охири ҳеҷ ҳеҷ

هیچ بر هیچ است آخر هیچ هیچ

Ҳайф бошад ки кашии шамъи худӣ

حیف باشد که کشی شمع خودی

Бар тариқ зулм бошӣу бадӣ

بر طریق ظلم باشی و بدی

Бисту сими пандро аз ман шинос

بیست و سیم پند را از من شناس

Андари он маънӣ бикун ҳақро сипос

اندر آن معنی بکن حق را سپاس

Чун ки дода ҳақи турои вақти хушӣ

چون که داده حق ترا وقت خوشی

Ҳамдам ту карда ёр бе ғашӣ

همدم تو کرده یار بی غشی

Тандурустӣу ҳузури хотирӣ

تندرستی و حضور خاطری

Ҳамзабонати нуктаи донеи ҳозирӣ

همزبانت نکته دانی حاضری

Гӯшаеу гӯшаеу гӯша Эй

گوشه‌ای و گوشه‌ای و گوشه‌ای

Тӯшаеу тӯшаеу тӯша Эй

توشه‌ای و توشه‌ای و توشه‌ای

Ин чунин давлати ғанимати дори ту

این چنین دولت غنیمت دار تو

Рӯзу шаби пайвастаи ҳақро шукри гӯ

روز و شب پیوسته حق را شکر گو

Бисту чорами панд ман бишинав бҷон

بیست و چارم پند من بشنو بجان

Пас буд панди ту панди дигарон

پس بود پند تو پند دیگران

Панд агар гуяд касеро воъизӣ

پند اگر گوید کسی را واعظی

Он бар аҳвол ту бошад ҳофизӣ

آن بر احوال تو باشد حافظی

Ҳарфи рози хешу кори худ аён

حرف راز خویش و کار خود عیان

Бар занону банда ва кӯдак махон

بر زنان و بنده و کودک مخوان

Тонгрдии хору мискину ҳақир

تانگردی خوار و مسکین و حقیر

Баъд аз он ҷӯии зи аҳмақи дастгир

بعد از آن جویی ز احمق دستگیر

Бисту панҷуми панди даравишон хуш аст

بیست و پنجم پند درویشان خوش است

Худ мақоми сулҳ бо хуишон хуш аст

خود مقام صلح با خویشان خوش است

Дайгарӣ аз ҷамъ бе Аслони вафо

دیگری از جمع بی اصلان وفا

Зинҳорӣ ту мҷу дар малики мо

زینهاری تو مجو در ملک ما

Худ вафои бади аслро набӯд бидон

خود وفا بد اصل را نبود بدان

Ҳаст пеши аҳли дили ин худ аён

هست پیش اهل دل این خود عیان

Шуд вафои пеши муҳаққиқ эй писар

شد وفا پیش محقّق ای پسر

Рӯи вафо аз ӯ бҷони худ бихар

رو وفا از او بجان خود بخر

Ёр мо бошад вафодорами ҳилла

یار ما باشد وفادارم هله

Аз вафодорон набошад худ гила

از وفاداران نباشد خود گله

Ҳар чаҳ ояд бар сарати рӯ сабр кун

هر چه آید بر سرت رو صبر کن

Худ гила набӯд зи ёри хуши сухан

خود گله نبود ز یار خوش سخن

Худ дарахт асл дорад бор ҳо

خود درخت اصل دارد بار ها

Худ ба Мӯсо гуфта ӯ асрор ҳо

خود به موسی گفته او اسرار ها

Камтар аз чӯбӣ нае эй рӯҳи пок

کمتر از چوبی نه‌ای ای روح پاک

Ман зи даст ту кунам ин ҷомаи чок

من ز دست تو کنم این جامه چاک

Ҷанг бо арбоби имон нек нест

جنگ با ارباب ایمان نیک نیست

Сохтани айвону кайвон нек нест

ساختن ایوان و کیوان نیک نیست

Ҷанг бояд баҳр бе дайнони дайн

جنگ باید بهر بی دینان دین

Худ мусулмонро набошад ҳеҷ кин

خود مسلمان را نباشد هیچ کین

Ҷангро бигзор ва хуш кун оштӣ

جنگ را بگذار و خوش کن آشتی

Неки байн чун тухм некӣ коштӣ

نیک بین چون تخم نیکی کاشتی

Асли имони он ки беозор бош

اصل ایمان آن که بی آزار باش

Доим аз озори ҷӯ безор бош

دایم از آزار جو بیزار باش

Бист ва шаш пандами шинав озод бош

بیست و شش پندم شنو آزاد باش

Дар мақоми тангное шод бош

در مقام تنگنایی شاد باش

Кадхудо дар хонаи мардуми Марв

کدخدا در خانهٔ مردم مرو

Киштзори хешро худ кун дарав

کشتزار خویش را خود کن درو

Ҳечкас аз хеш ва аз бегонаи ?ут

هیچکس از خویش و از بیگانه‌ات

Худ насозӣ кадхудои хонаи ?ут

خود نسازی کدخدای خانه‌ات

Ҳаст инҳо баҳри фарзанд эй писар

هست این ها بهر فرزند ای پسر

Чунки пайдо шуд ғам эшон бихӯр

چونکه پیدا شد غم ایشان بخور

Вркнии фарзанди худро кадхудо

ورکنی فرزند خود را کدخدا

Дар шариъати шӯи ту ӯро раҳнамо

در شریعت شو تو او را رهنما

То сулӯк ӯ ҳамаи некӯ буд

تا سلوک او همه نیکو بُوَد

Бо аёли хештани хўшхў буд

با عیال خویشتن خوشخو بُوَد

Бисту ҳафтум панд бишинав бе қусӯр

بیست و هفتم پند بشنو بی‌قصور

Бад макун бо кас ки то бинии ҳузур

بد مکن با کس که تا بینی حضور

Бад макун зинҳор дар наздики халқ

بد مکن زنهار در نزدیک خلق

То науфтад риштаи қаҳрат ба ҳалқ

تا نیفتد رشتهٔ قهرت به حلق

Кизбро андари забон худ меар

کذب را اندر زبان خود میار

То нагирад дидаи сидқати ғубор

تا نگیرد دیدهٔ صدقت غبار

Ғайбати касро бурун кун аз дилат

غیبت کس را برون کن از دلت

То даройади раҳмати ҳақ аз гулат

تا درآید رحمت حق از گلت

Рӯи ту дар роҳи шариъати фарди шӯ

رو تو در راه شریعت فرد شو

Толиби мардони кӯии дарди шӯ

طالب مردان کوی درد شو

Чанд бошӣ ҳамчуи зани нодони биё

چند باشی همچو زن نادان بیا

Худ забони бад бурун кун ҳамчуи мо

خود زبان بد برون کن همچو ما

Аз забон бе забонони гӯи сухан

از زبان بی‌زبانان گو سخن

Вони суханро рӯи ту некӯ фаҳм кун

وآن سخن را رو تو نیکو فهم کن

Розро дар шаръ мубҳам гуфта анд

راز را در شرع مبهم گفته‌اند

Дар ба асрори ҳақиқат суфта анд

دُر به اسرار حقیقت سفته‌اند

зи онкии қадар дар чаҳ донад муфлисӣ

ز آنکه قدر دُر چه داند مفلسی

Бояд онро орифӣ на ҳар касе

باید آن را عارفی نه هر کسی

Хар чаҳ донад қадари зарро эй писар

خر چه داند قدر زر را ای پسر

Ом донад муҳраи харро эй писар

عام داند مهره خر را ای پسر

Бисту ҳаштум панд баргӯем туро

بیست و هشتم پند برگویم ترا

Каз паии дунёи мдўи ту ҷобаҷо

کز پی دنیا مدو تو جابجا

Чанд зар пайдо кунӣ аз баҳри ҷоҳ

چند زر پیدا کنی از بهر جاه

Ҷону ҷисмат дар талаб гашта табоҳ

جان و جسمت در طلب گشته تباه

Оқибат дар сад пушаймони орадат

عاقبت در صد پشیمان آردت

Балки худ дар пеши шайтони орадат

بلکه خود در پیش شیطان آردت

Гуядат эй вой бар аҳволи ту

گویدت ای وای بر احوال تو

Ҳоли ту аз ҳуб зар шуд нонакӯ

حال تو از حبّ زر شد نانکو

Ман зи фурмонаш чу сар бар тофтам

من ز فرمانش چو سر بر تافتم

Ин ҳамаи ганҷ фароғат ёфтам

این همه گنج فراغت یافتم

Кори он бошдкаҳ бархонӣ калом

کار آن باشدکه برخوانی کلام

Кандар он бошад ризои ҳақи тамом

کاندر آن باشد رضای حق تمام

Дар ибодат кӯш ва дар кори худо

در عبادت کوش و در کار خدا

Пешаи худсози шаръи Мустафо

پیشهٔ خودساز شرع مصطفی

Бист ва на пандам биё бишинав тамом

بیست و نه پندم بیا بشنو تمام

Пеш бдослон макун ҳаргизи мақом

پیش بداصلان مکن هرگز مقام

Худ ба эшон эй писар хешӣ макун

خود به ایشان ای پسر خویشی مکن

Рахна дар атвор дарвешӣ макун

رخنه در اطوار درویشی مکن

Бех дайн хушкаст худ бади асл ро

بیخ دین خشکست خود بد اصل را

Дон ки ӯ қобил набошад васл ро

دان که او قابل نباشد وصل را

Ҳар ки дорад асл ӯ қобил буд

هر که دارد اصل او قابل بود

Дар мақоми нестии восил буд

در مقام نیستی واصل بود

Ҳарки ӯро асли имон ҳамраҳ аст

هرکه او را اصل ایمان همره است

ӯ зи асли корхона огаҳ аст

او ز اصل کارخانه آگه است

Ту зи бади Аслони бабри пайванд ро

تو ز بد اصلان ببُر پیوند را

Даври гардон аз бар худ ганд ро

دور گردان از بر خود گند را

Панд сӣам гӯш кун фарзанди ман

پند سی‌ام گوش کن فرزند من

Кардае аз меҳр чун пайванди ман

کرده‌ای از مهر چون پیوند من

Панд дорам ман з гуфт авлиё

پند دارم من ز گفت اولیا

Бо ту гӯям то бгўӣими дуо

با تو گویم تا بگوئیَم دعا

Зонкаҳи панд аз ҷони мушфиқи додмт

زآنکه پند از جان مشفق دادمت

Сӣ паём аз илми нотиқи додмт

سی پیام از علم ناطق دادمت