Бозҳам нақулӣ з шблӣ гӯямат

بازهم نقلی ز شبلی گویمت

Бар канори баҳр маънӣ ҷӯямат

بر کنار بحر معنی جویمت

Буд дар Бағдоди олии масҷидӣ

بود در بغداد عالی مسجدی

Вондри он масҷид нишаста обидӣ

واندر آن مسجد نشسته عابدی

Комилу донои баду прҳизкор

کامل و دانا بُد و پرهیزکار

Илми маънӣ буд ӯро барқарор

علم معنی بود او را برقرار

Гуфт бо шблӣ ки эй шайхи накӯ

گفت با شبلی که ای شیخ نکو

Хези вбҳри ошиқон ваъзӣ бигӯ

خیز وبهر عاشقان وعظی بگو

Бар сари минбар насиҳат кун бхлқ

بر سر منبر نصیحت کن بخلق

Зонкаҳ бошад ҳилаи шан дар зери далқ

زآنکه باشد حیله‌شان در زیر دلق

Гӯишони худро баҳақ доред рост

گویشان خود را بحق دارید راست

Кӯи даруни ҷбаҳ ҳамроҳ шумост

کو درون جبّه همراه شماست

Гар кунӣ он бад бадӣ ояд бтў

گر کنی آن بد بدی آید بتو

Вар кунӣ некии ту ёбии неки азу

ور کنی نیکی تو یابی نیک ازو

Чун шунид ин рамзро шайхи кбор

چون شنید این رمز را شیخ کبار

Рафт бар болои минбар бе қарор

رفت بر بالای منبر بی قرار

Тодҳди панду насиҳати халқ ро

تادهد پند و نصیحت خلق را

Афканд аз бар рёӣии далқ ро

افکند از بر ریائی دلق را

Тарки зроқӣ всолўсӣ кунанд

ترک زرّاقی وسالوسی کنند

Тани зи мазҳабҳои нсносӣ зананд

تن ز مذهبهای نسناسی زنند

Чун бмнбр рафт шайхи Авестоад

چون بمنبر رفت شیخ اوستاد

ӯ қиёматро биёад халқ дод

او قیامت را بیاد خلق داد

Халқро аз ҳайбаташ тарсанд ӯ

خلق را از هیبتش ترساند او

Дасти худ бар орифон ифшоанд ӯ

دست خود بر عارفان افشاند او

Гуфт дилро бозбонт рост кун

گفت دل را بازبانت راست کن

Баъд аз он худ рози ҳақ дархост кун

بعد از آن خود راز حق درخواست کن

Зоҳиру ботини зи ноҳақи даври дон

ظاهر و باطن ز ناحق دور دان

Ғайри ин маънӣ надорам бо ту кор

غیر این معنی ندارم با تو کار

Ҷамъи халқони шайхро манзур буд

جمع خلقان شیخ را منظور بود

Ғофили азмънии таври внўр буд

غافل ازمعنی طور ونور بود

Ногуҳии чашмаш бнўрӣ афтод

ناگهی چشمش بنوری افتاد

Ки бар ӯ кардӣ саломи он покзод

که بر او کردی سلام آن پاکزاد

Чун шунид аз шайхи нурӣ ӯ салом

چون شنید از شیخ نوری او سلام

Пас алейкаш гуфт шайхи хуши калом

پس علیکش گفت شیخ خوش کلام

Нуряши гуфто ки эй шайхи кабӣр

نوریش گفتا که ای شیخ کبیر

Ту надории андарин дунёи назир

تو نداری اندرین دنیا نظیر

Илм ту бошад каломии бонизом

علم تو باشد کلامی بانظام

Лек илматро ндонӣ ту мақом

لیک علمت را ندانی تو مقام

Ҳақ набошад розӣ аз илм касе

حق نباشد راضی از علم کسی

Кӯ наёрад дар амали онрои басӣ

کو نیارد در عمل آنرا بسی

Уфтад охир ӯ ба гирдоби аҷал

افتد آخر او به گرداب اجل

Гар накарда ӯ бълми худ амал

گر نکرده او بعلم خود عمل

Он аҷал ӯро барад дар қаъри чоҳ

آن اجل او را برد در قعر چاه

ӯ наёбади ҳеҷ ҷои охири паноҳ

او نیابد هیچ جا آخر پناه

Гар амали дории дарин илмии ту нек

گر عمل داری درین علمی تو نیک

Вар амал набӯд туро бигурез лек

ور عمل نبود ترا بگریز لیک

Зуд аз ин минбари Фрўдо эй салим

زود از این منبر فرودآ ای سلیم

То биёбӣ малики ҷиноти алнъим

تا بیابی ملک جنات النعیم

Чун шунид ин нуктаро шблӣ зуӣ

چون شنید این نکته را شبلی زوی

ӯ вуҷӯди хештанро кард тай

او وجود خویشتن را کرد طی

Ончӣ ӯ фармуд андари худ бёФт

آنچه او فرمود اندر خود بیافت

Пас фурӯд омад зи халқон рӯй тофт

پس فرود آمد ز خلقان روی تافت

ӯ аз он минбар фурӯд омад чу бод

او از آن منبر فرود آمد چو باد

Рӯи басӯии хонаи вайрони ниҳод

رو بسوی خانهٔ ویران نهاد

Рафт ва аз хона наомад ӯ бурун

رفت و از خانه نیامد او برون

Чори моҳ муттасил мехӯрд хӯн

چار ماه متّصل می‌خورد خون

Бади ғизоӣ ӯ ҳамаи хӯни ҷигар

بُد غذای او همه خون جگر

ӯ сиёсатро намайдонӣ магар

او سیاست را نمیدانی مگر

Ҳар ки бар минбар сухангӯ гашта аст

هر که بر منبر سخنگو گشته است

Дар сухангар ҷумла некӯ гашта аст

در سخن گر جمله نیکو گشته است

Чун бидонаст ӯ суханро ва бигуфт

چون بدانست او سخن را و بگفت

Зонкаҳ ин сиррӣаст андар ҷон наҳуфт

زآنکه این سرّیست اندر جان نهفت

Врндорди худ чаҳ бошад ҳол ӯ

ورندارد خود چه باشد حال او

Халқ кӣ пандӣ баранд аз қол ӯ

خلق کی پندی برند از قال او

Ҳаркии не аз халқ ва аз худ руста аст

هرکه نی از خلق و از خود رسته است

Биравӣ абвоби маъонӣ баста аст

بروی ابواب معانی بسته است

Воъизӣ бошад муқаллид ин бидон

واعظی باشد مقلّد این بدان

Зинҳор ӯро ту худ инсон махон

زینهار او را تو خود انسان مخوان

Кард воъиз чун фузулии вирди худ

کرد واعظ چون فضولی ورد خود

Кӣ ба панд ӯ бакор ва кард худ

کی به پند او بکار و کرد خود

Зонкаҳ дар илму амал кам карда рӯ

زآنکه در علم و عمل کم کرده رو

Панд додани халқро набӯд накӯ

پند دادن خلق را نبود نکو

Ту бирав худро насиҳат кун чу ман

تو برو خود را نصیحت کن چو من

То диҳандат ҷоми маънӣ бе сухан

تا دهندت جام معنی بی‌سخن

Ҳастӣ худро з худ бурдор ту

هستی خود را ز خود بردار تو

То бадонеи маънии асрори ту

تا بدانی معنی اسرار تو

Ҳеҷ майдонӣ ки минбар ҷой кист

هیچ میدانی که منبر جای کیست

Дар ҷаҳони маърифат ғавғоӣ кист

در جهان معرفت غوغای کیست

Ҳеҷ майдонӣ ки гуфта аз калом

هیچ میدانی که گفته از کلام

Чун намайдонӣ чгўими вассалом

چون نمیدانی چگویم والسّلام

Муртазо бар минбар ӯро пок гуфт

مرتضی بر منبر او را پاک گفت

Роҳи шаръаш аз хас ва хошок рафт

راه شرعش از خس و خاشاک رفت

Чун каломи аллоҳро маънӣ бихонад

چون کلام الله را معنی بخواند

Ғайри ҳафдаҳи тан ба пеш ӯ намонад

غیر هفده تن به پیش او نماند

Ҷумлаи рафтанду азу рӯ тофтанд

جمله رفتند و ازو رو تافتند

Дайну ислом дигарро ёфтанд

دین و اسلام دگر را یافتند

Рӯи ту эй воъиз ки чун эшон на

رو تو ای واعظ که چون ایشان نهٔ

Ту бмънӣ дар мисоли он на

تو بمعنی در مثال آن نهٔ

Худ ту дами даракаш ки гирдам мезанӣ

خود تو دم درکش که گردم میزنی

Ҷисми вҷони хеш бар ҳам мезанӣ

جسم وجان خویش بر هم میزنی

Хештани сӯзони басон шамъ кун

خویشتن سوزان بسان شمع کن

Ишқу ирфону маъонӣ ҷамъ кун

عشق و عرفان و معانی جمع کن

Чун туро гардад муяссари ин мақом

چون ترا گردد میسرّ این مقام

Ту науфтӣ ҳамчуи он воъизи бдом

تو نیفتی همچو آن واعظ بدام

Воъизон доранд домии баҳри халқ

واعظان دارند دامی بهر خلق

То дроўизнди эшонро бҳлқ

تا درآویزند ایشان را بحلق

Дом дар ҳалқӣ ки муҳкам карду баст

دام در حلقی که محکم کرد و بست

Хуш ҳморӣ дид взўдш барнишаст

خوش حماری دید وزودش برنشست

Кард воъиз аз ҳамоқат дар чаҳаш

کرد واعظ از حماقت در چهش

Оқибат гардид шайтони раҳаш

عاقبت گردید شیطان رهش

Роҳи ҳақи дигар буд эй ёри ман

راه حق دیگر بود ای یار من

Кунҷи хилват бо риёзати кори ман

کنج خلوت با ریاضت کار من

Гӯшаи хилвати зи ғайраш пок кун

گوشهٔ خلوت ز غیرش پاک کن

Ҷомаи сӯрати зи маънӣ чок кун

جامهٔ صورت ز معنی چاک کن

Хуши дро дар кунҷи хилвати хона Эй

خوش درآ در کنج خلوت خانه‌ای

Рӯ бичин аз хирмани ман дона Эй

رو بچین از خرمن من دانه‌ای

То халосии ёбӣ аз ин доми тан

تا خلاصی یابی از این دام تن

Пас шавад хўшгўи забонат дар сухан

پس شود خوشگو زبانت در سخن

Аз сҷн паридаам то ломакон

از سجن پرّیده‌ام تا لامکان

Пеш ҳақ дорам бмънии ошён

پیش حق دارم بمعنی آشیان

Кун ту мурғи маънӣати парон чу ман

کن تو مرغ معنیت پرّان چو من

То бкии Монии дарин зиндони тан

تا بکی مانی درین زندان تن

Ҳарки аз тан давр шуд ӯ нур ёфт

هرکه از تن دور شد او نور یافت

Ҳамчуи Мӯсои ҷои худ бар тавр ёфт

همچو موسی جای خود بر طور یافت

Ҳамчу ошиқ бош восил эй писар

همچو عاشق باش واصل ای پسر

Корвони рафтанд ва май пурсӣ хабар

کاروان رفتند و می‌پرسی خبر

эй бимонада аз раҳ ва аз корвон

ای بمانده از ره و از کاروان

Зори монда дар биёбони ҷаҳон

زار مانده در بیابان جهان

Бекас ва беёр ва бехешу табор

بی کس و بی یار و بی خویش و تبار

Андари ин зиндони фитодаи сӯгвор

اندر این زندان فتاده سوگوار

Оқибати роҳи фано бояд гирифт

عاقبت راه فنا باید گرفت

Тӯшаи малики бақо бояд гирифт

توشهٔ ملک بقا باید گرفت

Чун надории ҳеҷ ҳайчи эй писар

چون نداری هیچ هیچی ای پسر

Чанд гӯям ман бтў эй бихбр

چند گویم من بتو ای بیخبر

Рӯи зи худогоҳи шӯ чун пери роҳ

رو ز خودآگاه شو چون پیر راه

То буд ҳамроҳи ту сари алоа

تا بود همراه تو سرّ الاه

Гар шӯии ошиқи бмънии зинда Эй

گر شوی عاشق بمعنی زنده‌ای

Пеши маҳбӯби ҳақиқии банда Эй

پیش محبوب حقیقی بنده‌ای

Рӯи ту маънии дони шӯ ва аз ғайр бар

رو تو معنی دان شو و از غیر بُر

То биёбӣ ҷоми ваҳдатро ту пар

تا بیابی جام وحدت را تو پر

Ҳаркии як қатраи зи ҷом ӯ чашид

هرکه یک قطره ز جام او چشید

Бишкӣ ӯ рӯй ҷононро бидид

بیشکی او روی جانان را بدید

Дигарат бо ваъзи гуфтан кор нест

دیگرت با وعظ گفتن کار نیست

Чун турои андари назар ағёр нест

چون ترا اندر نظر اغیار نیست

Гар ту доноӣӣ бидон аттор ро

گر تو دانائی بدان عطّار را

Ту бихон аз мазҳараши асрор ро

تو بخوان از مظهرش اسرار را

То шӯии донои ту дрълми тамом

تا شوی دانا تو درعلم تمام

Асли ин маънии ҳамин дони вассалом

اصل این معنی همین دان والسلام