Бад ба Найшобӯри марди мнъмӣ

بُد به نیشابور مرد منعمی

Буд ӯро хонаи прдрҳмӣ

بود او را خانهٔ پردرهمی

Тоҷирон бисёр дар малики ҷаҳон

تاجران بسیار در ملک جهان

Баҳри нафъи моли микрдии равон

بهر نفع مال میکردی روان

Мазраъа дар малики мо бисёр дошт

مزرعه در ملک ما بسیار داشت

Тухм бесабрӣ дар ӯ бисёр кошт

تخم بی‌صبری در او بسیار کاشت

Хонаҳо ва ҷойҳо бисёр сохт

خانه‌ها و جایها بسیار ساخت

Худ чаҳ ҳосил чун касеро кам навохт

خود چه حاصل چون کسی را کم نواخت

Рӯзу шаби фикраши хаёли ҷоҳ буд

روز و شب فکرش خیال جاه بود

Дасташи азникӣ вале кӯтоҳ буд

دستش ازنیکی ولی کوتاه بود

Ногҳм афтод дар кӯяши гузар

ناگهم افتاد در کویش گذر

Буд чун фарзанд ӯ берун дар

بود چون فرزند او بیرون در

Чашм ӯ афтода бар ман гуфт оҳ

چشم او افتاده بر من گفت آه

Омадӣ хуш варна май гаштами табоҳ

آمدی خوش ورنه می‌گشتم تباه

Аз ҷафои дурӯи аздрди падар

از جفای دورو ازدرد پدر

Ин замони афтода аз худ бихбр

این زمان افتاده از خود بیخبر

Ин таваққуъ дорам аз лутфи ту ман

این توقع دارم از لطف تو من

Пеш ӯ оеу гўӣии як сухан

پیش او آیی و گوئی یک سخن

Муддати даҳ рӯз шуд тохстаҳ аст

مدت ده روز شد تاخسته است

ӯ зоклу шурб лаб барбаста аст

او زاکل و شرب لب بربسته است

Ҳар ки ояд дар иёдати пеш ӯ

هر که آید در عیادت پیش او

Ғайри фӯҳш аз вай наомад гуфтугӯ

غیر فحش از وی نیامد گفتگو

Дар насиҳати нуктае бо ӯ бигӯӣ

در نصیحت نکته‌ای با او بگوی

То наризад ӯ азин фӯҳши об рӯй

تا نریزد او ازین فحش آب روی

Чун бирафтам пеш ӯ бе гуфтугӯ

چون برفتم پیش او بی‌گفتگو

Дар мақом кандан ҷон буд ӯ

در مقام کندن جان بود او

Чун назар афтод ӯро бар фақир

چون نظر افتاد او را بر فقیر

Гуфт эй аттори моро дастгир

گفت ای عطّار ما را دستگیر

Гуфтамаш дам бо худо бояд задан

گفتمش دم با خدا باید زدن

Худ аз ин дунёи бадар бояд шудан

خود از این دنیا بدر باید شدن

Гуфт эй аттор рафтан мушкил аст

گفت ای عطّار رفتن مشکل است

Зонкаҳи ҳуби ин ҷаҳонам дар дил аст

زآنکه حبّ این جهانم در دل است

Ин чунин дар рӯй ман бисёр гуфт

این چنین در روی من بسیار گفت

Вони ҳама аз ҳастӣ ва пиндор гуфт

وآن همه از هستی و پندار گفت

Ман зболинш равон бархестам

من زبالینش روان برخاستم

Ҳар замон аз бими он микостм

هر زمان از بیم آن میکاستم

Чун бова гуфтам басии гӯй аз худо

چون باو گفتم بسی گوی از خدا

ё бабри пешами ту номи Мустафо

یا ببر پیشم تو نام مصطفی

ӯ зи молу ҷоҳ худ мегуфт қол

او ز مال و جاه خود میگفت قال

Худ набӯд аз ёди ҳақаши завқу ҳол

خود نبود از یاد حقش ذوق و حال

Ҷон ҳаме кунад ва ҳаме гуфт ин сухан

جان همی کند و همی گفت این سخن

Ғайри ин маънӣ набӯдаш ҳеҷ фан

غیر این معنی نبودش هیچ فن

Ногуҳӣ дарвешӣ омад пеши ман

ناگهی درویشی آمد پیش من

Гуфт аз ҳол ғанӣ баргӯ сухан

گفت از حال غنی برگو سخن

Гуфтамаш эй дӯст ӯ ҷон ме кунад

گفتمش ای دوست او جان می‌کند

Хештанро ӯ бзндон мекунад

خویشتن را او بزندان میکند

Чун шунид ин қисса аз ман пери роҳ

چون شنید این قصه از من پیر راه

Ханда ӯ кард аз шукри алоа

خندهٔ او کرد از شکر الاه

Гуфт ӯ ҳафтод сол эй аҳли дил

گفت او هفتاد سال ای اهل دل

Дараҷаон кандааст ҷонии муттасил

درجهان کنده است جانی متصل

ӯ бъмри хештани ҷон канда аст

او بعمر خویشتن جان کنده است

Ин замон дар пеши шайтон монда аст

این زمان در پیش شیطان مانده است

эй бародари ҳоли дунёи дори байн

ای برادر حال دنیا دار بین

Чун дарун нор гашта зори байн

چون درون نار گشته زار بین

эй бародар аз ҷаҳон безор бош

ای برادر از جهان بیزار باش

Доимо бо зикри ҳақи дркорбош

دایماً با ذکر حق درکارباش

Ҳаркии дунё дор шуд мардӯд шуд

هرکه دنیا دار شد مردود شد

Ҳамчуи ҳема дар миён дӯд шуд

همچو هیمه در میان دود شد

Ҳар ки дунё дор шуд бе мо буд

هر که دنیا دار شد بی ما بود

Дар ду олами бишк ӯ расво буд

در دو عالم بیشک او رسوا بود

Ҳар ки дунё дор шуд ғмхўор шуд

هر که دنیا دار شد غمخوار شد

ӯ зи днёӣии худ бемор шуд

او ز دنیائی خود بیمار شد

Ҳар ки дунё дор шуд ӯ мурдаи ист

هر که دنیا دار شد او مرده‌ایست

ӯ ба хорӣ дар ҷаҳони афсурдаи ист

او به خواری در جهان افسرده ایست

Ҳар ки дунё дор шуд ӯ ёр нест

هر که دنیا دار شد او یار نیست

Дар ду олами худ азу осор нест

در دو عالم خود ازو آثار نیست

Ҳар ки дунё дор шуд ӯро мубин

هر که دنیا دار شد او را مبین

То наяндозад туро ӯ бар замин

تا نیندازد ترا او بر زمین

Ҳар ки дунё дор шуд тарсон буд

هر که دنیا دار شد ترسان بود

Пешвоӣ ӯ ҳамаи шайтон буд

پیشوای او همه شیطان بود

Ҳар ки дунё дор шуд олӯда шуд

هر که دنیا دار شد آلوده شد

ӯ бкФгри ҷаҳон полуда шуд

او بکفگر جهان پالوده شد

Ҳар ки дунё дор шуд лиззат наёфт

هر که دنیا دار شد لذت نیافت

ӯ ба пеши орифон ҳиммат наёфт

او به پیش عارفان همّت نیافت

Ҳар ки дунё дор шуд уқбо надид

هر که دنیا دار شد عقبی ندید

ӯ самар аз хӯша тўбо начед

او ثمر از خوشهٔ طوبا نچید

Ҳар ки дунё дор шуд аз мо гузашт

هر که دنیا دار شد از ما گذشت

Дорад ӯ бо аҳли дунё худ нишаст

دارد او با اهل دنیا خود نشست

Ҳар ки дунё дор шуд эй вой ӯ

هر که دنیا دار شد ای وای او

Худ маро раҳмаст бар фардоӣ ӯ

خود مرا رحم است بر فردای او

Ҳар ки дунё дор шуд худро бсухт

هر که دنیا دار شد خود را بسوخت

ё ба тирӣ аз балои худро бадухт

یا به تیری از بلا خود را بدوخت

Ҳар ки дунё дор шуд бемор шуд

هر که دنیا دار شد بیمار شد

ӯ бурун аз кулба аттор шуд

او برون از کلبهٔ عطّار شد

Ҳар ки дунё дор шуд зери замин

هر که دنیا دار شد زیر زمین

Худ варои шайтони малъуни дркмин

خود ورا شیطان ملعون درکمین

Ҳар ки дунё дор шуд ӯ гӣҷ шуд

هر که دنیا دار شد او گیج شد

Ҳамчуи моли хештан ӯ ҳеҷ шуд

همچو مال خویشتن او هیچ شد

Ҳар ки дунё дор шуд аз мо бурид

هر که دنیا دار شد از ما برید

Дар маъонии мазҳари моро надид

در معانی مظهر ما را ندید

Ҳар ки дунё дор шуд савдои пазад

هر که دنیا دار شد سودا پزد

Мори дунёи доимаш бар по газад

مار دنیا دایمش بر پا گزد

Ҳар ки дунё дор шуд охир чаҳ кард

هر که دنیا دار شد آخر چه کرد

ӯ з дунё рафт бо сад оҳу дард

او ز دنیا رفت با صد آه و درد

Ҳар ки дунё дор шуд маргаш гирифт

هر که دنیا دار شد مرگش گرفت

Ҳаркии ъқбо дор шуд таркиш гирифт

هرکه عقبا دار شد ترکش گرفت

Ҳар ки дунё дор шуд аҳл гул аст

هر که دنیا دار شد اهل گل است

Ҳаркии уқбо дор шуд аҳл диласт

هرکه عقبی دار شد اهل دلست

Ҳар ки дунё дор шуд кӣ роҳ дид

هر که دنیا دار شد کی راه دید

Хештанро оқибат дрчоаҳ дид

خویشتن را عاقبت درچاه دید

Ҳар ки дунё дор шуд кафтор шуд

هر که دنیا دار شد کفتار شد

ӯ даруни ғори баста хор шуд

او درون غار بسته خوار شد

Ҳар ки дунё дор шуд ӯ кӯр шуд

هر که دنیا دار شد او کور شد

Дар миёни муфлисон ъўр шуд

در میان مفلسان عور شد

Ҳар ки дунё дор шуд кӣ одамӣ аст

هر که دنیا دار شد کی آدمی است

Кӣ варо дар илми маънии хрмист

کی ورا در علم معنی خرّمیست

Ҳар ки дунё дор шуд кӣ ишқ дид

هر که دنیا دار شد کی عشق دید

Мазҳари атторро ӯ кӣ шунид

مظهر عطّار را او کی شنید

Ҳар ки дунё дор шуд мазҳар наёфт

هر که دنیا دار شد مظهر نیافت

ӯ зи ҷавҳари зоти ман ҷавҳар наёфт

او ز جوهر ذات من جوهر نیافت

Ҳар ки дунё дор шуд аттор нест

هر که دنیا دار شد عطّار نیست

Дар маъонии воқиф асрор нест

در معانی واقف اسرار نیست

Ҳар ки дунё дор шуд дар заҳмат аст

هر که دنیا دار شد در زحمت است

Ҳарки аз пешаш равад дар раҳмат аст

هرکه از پیشش رود در رحمت است

Ҳар ки дунё дор шуд вайрон шавад

هر که دنیا دار شد ویران شود

Ёмсоли хоҷа девон шавад

یامثال خواجهٔ دیوان شود

Ҳар ки дунё дор шуд ӯ мансабӣ аст

هر که دنیا دار شد او منصبی است

ӯ дар он сӯрати бмънии ъқрбист

او در آن صورت بمعنی عقربیست

Ҳар ки дунё дор шуд дукон гирифт

هر که دنیا دار شد دکّان گرفت

На бирафту илм алқуръон гирифт

نه برفت و علّم القرآن گرفت

Ҳар ки дунё дор шуд дунё гирифт

هر که دنیا دار شد دنیا گرفت

Хешро дар пеши шайтон ҷо гирифт

خویش را در پیش شیطان جا گرفت

Ҳар ки дунё дор шуд фосиқ буд

هر که دنیا دار شد فاسق بود

Кӣ чўдрўишони дайни ошиқ буд

کی چودرویشان دین عاشق بود

Ҳар ки дунё дор шуд дар нори сӯхт

هر که دنیا دار شد در نار سوخت

ӯ збҳри ҷиФаҳи динори сӯхт

او زبهر جیفهٔ دینار سوخت

Ҳар ки дунё дор шуд ӯ ҷон кунад

هر که دنیا دار شد او جان کند

Аз тани худ ҷома имон кунад

از تن خود جامهٔ ایمان کند

Ҳар ки дунё дор шуд худ байн шуда

هر که دنیا دار شد خود بین شده

Пой то сари ҷумлагии саргин шуда

پای تا سر جملگی سرگین شده

Ҳар ки дунё дор шуд сангин диласт

هر که دنیا دار شد سنگین دلست

Ҳамчуи хари доими фитода дар гул аст

همچو خر دایم فتاده در گل است

Ҳар ки дунё дор шуд дар роҳ монад

هر که دنیا دار شد در راه ماند

Пои бастаи дрдрўн чоҳ монад

پای بسته دردرون چاه ماند

Ҳар ки дунё дор шуд доне чаҳ кард

هر که دنیا دار شد دانی چه کرد

ӯ з дунё рафт бо сад оҳу дард

او ز دنیا رفت با صد آه و درد

Ҳар ки дунё дор шуд дайндор нест

هر که دنیا دار شد دیندار نیست

ӯ даруни кулба аттор нест

او درون کلبهٔ عطّار نیست

Дар гузар аз ҷиФаҳи дунёии дун

در گذر از جیفهٔ دنیای دون

То барорӣ аз садафи гавҳари бурун

تا برآری از صدف گوهر برون

Гавҳари маънӣ баён анбиёст

گوهر معنی بیان انبیاست

Ҷавҳари маънӣ забон авлиёст

جوهر معنی زبان اولیاست

Дар маъонӣ кӯш не дар ҷоҳу мол

در معانی کوش نی در جاه و مال

Зонкаҳи ҷоҳу молро бошад завол

زآنکه جاه و مال را باشد زوال

Моли дунё аз ҳақат даврӣ диҳад

مال دنیا از حقت دوری دهد

Пас туро аз куфр ранҷурӣ диҳад

پس ترا از کفر رنجوری دهد

Даргузар аз мансаби дунёии дун

درگذر از منصب دنیای دون

Зонка халқиро дарандозад бхўн

زانکه خلقی را دراندازد بخون

Бигузар аз дунёу ҷоми ишқи нӯш

بگذر از دنیا و جام عشق نوش

Ҳамчуи мисатони хдомикни хурӯш

همچو مستان خدامیکن خروش

Гар ту хоҳии пеши он дилҷӯи шӯй

گر تو خواهی پیش آن دلجو شوی

Боядат аввал ки ҳамчун ӯ шӯй

بایدت اولّ که همچون او شوی

Яъне аз ҳастӣ худ аз дили гузар

یعنی از هستی خود از دل گذر

Вонгҳии бихўди бсўиши роҳ бар

وآنگهی بیخود بسویش راه بر

Чун дроӣии хешро гум кун даров

چون درآئی خویش را گم کن دراو

То биёбӣ хешро паҳлавӣ ӯ

تا بیابی خویش را پهلوی او

Ҳар ки дорад ин адаби мқбл буд

هر که دارد این ادب مقبل بود

ӯ бмқбўлони ҳақи восил буд

او بمقبولان حق واصل بود

Ҳарки дорад ин адаб мазҳар гирифт

هرکه دارد این ادب مظهر گرفت

Ҷоми роҳат аз каф ҳайдар гирифт

جام راحت از کف حیدر گرفت

Хеши родри зиндагонии фӯти байн

خویش رادر زندگانی فوت بین

Ин маъониро ту пеш аз мӯати байн

این معانی را تو پیش از موت بین

То Бамонеи зиндаи дрмлки алоа

تا بمانی زنده درملک الاه

Худ бълиинт бошад такяи гоҳ

خود بعلّیّینت باشد تکیه گاه