Ногуҳӣ Маҳмӯд шуд сӯии шикор

ناگهی محمود شد سوی شکار

АўФтод аз лашгари худ барканор

اوفتاد از لشگر خود برکنار

Пермардӣ хоркаш меронад хар

پیرمردی خارکش می‌راند خر

Хори ваии бФтод вай хоред сар

خار وی بفتاد وی خارید سر

Дид Маҳмӯдаши чунон дармонда

دید محمودش چنان درمانده

Хор ӯ афтодау хрмондаҳ

خار او افتاده و خرمانده

Пеш шуд Маҳмӯд ва гуфт эй бе қарор

پیش شد محمود و گفت ای بی‌قرار

Ёри хоҳӣ ? гуфт хоҳам эй савор

یار خواهی؟ گفت خواهم ای سوار

Гар маро ёрӣ кунӣ чаҳ буд аз он

گر مرا یاری کنی چه‌بود از آن

Ман кунам суд ва туро набӯд зиён

من کنم سود و تو را نبْوَد زیان

Аз нкўрўиит май байнами насиб

از نکوروییت می‌بینم نصیب

Лутф набӯд аз нкўрўёни ғариб

لطف نبوَْد از نکورویان غریب

Аз карам омад ба зери он шаҳриёр

از کرم آمد به زیر آن شهریار

Баради ҳолеи даст чун гули сӯии хор

برد حالی دست چون گل سوی خار

Бор ӯ бар хари ниҳоди он сарфароз

بار او بر خر نهاد آن سرفراز

Рахши сӯии лашгар худ ронад боз

رخش سوی لشگر خود راند باز

Гуфт лашгарро ки перии боркаш

گفت لشگر را که پیری بارکش

Бо харӣ меояд аз пас хоркаш

با خری می‌آید از پس خارکش

Раҳ фурӯ гиред аз ҳар сӯй ӯ

ره فرو گیرید از هر سوی او

То бибинад рӯй ман он рӯй ӯ

تا ببیند روی من آن روی او

Лашгараш бар пер бигирифтанд роҳ

لشگرش بر پیر بگرفتند راه

Раҳ намонад он перро ҷузи пеши шоҳ

ره نماند آن پیر را جز پیش شاه

Пер бо худ гуфт бо лоғрхрӣ

پیر با خود گفت با لاغرخری

Чун барам роҳи инат золими лашгарӣ

چون برم راه اینت ظالم لشگری

Гарчи метарсид , чатр шоҳ дид

گرچه می‌ترسید، چتر شاه دید

Ҳам басӯии шоҳ рафтан роҳ дид

هم بسوی شاه رفتن راه دید

Он харак меронад то наздики шоҳ

آن خرک می‌راند تا نزدیک شاه

Чун бидид ӯро , хаҷал шуд пери роҳ

چون بدید او را، خجل شد پیر راه

Дид зери чатр рӯй ошно

دید زیر چتر روی آشنا

Дар анояти аўФтод ва дар ъно

در عنایت اوفتاد و در عنا

Гуфт ё раб бо ки гӯям ҳоли хеш

گفت یا رب با که گویم حال خویش

Кардаам Маҳмӯдро ҳмоли хеш

کرده‌ام محمود را حمّال خویش

Шоҳ бо ӯ гуфт эй дарвеши ман

شاه با او گفت ای درویش من

Чист кор ту бигӯ дар пеши ман

چیست کار تو بگو در پیش من

Гуфт май донеи ту корами кажи мбоз

گفت می‌دانی تو کارم کژ مباز

Хештанро аъҷмии раҳи мсоз

خویشتن را اعجمیِ ره مساز

Пермардӣам мъилу боркаш

پیرمردی‌ام معیل و بارکش

Рӯзу шаб дар дашт бошам хоркаш

روز و شب در دشت باشم خارکش

Хор бифурӯшам , хуррами нони тиҳӣ

خار بفروشم، خرم نان تهی

Май туонегар марои нонеи диҳӣ

می‌توانی گر مرا نانی دهی

Шаҳриёраш гуфт эй пери нижанд

شهریارش گفت ای پیر نژند

Нарх кун то зари даҳум , хорат ба чанд

نرخ کن تا زر دهم، خارت به چند

Гуфт эй шаҳи ин зи ман арзони мхр

گفت ای شه این ز من ارزان مخر

Кам бнФрўшми зи даҳ ҳамёни зар

کم بنفروشم ز ده همیان زر

Лашгараш гуфтанд эй аблаҳ хамӯш

لشگرش گفتند ای ابله خموش

Ин ду ҷӯи арзад , зиҳии арзони фуруш

این دو جو ارزد، زهی ارزان‌فروش

Пери гуфтои ин ду ҷӯи арзад валек

پیر گفتا این دو جو ارزد ولیک

Зин кам уфтад ин харидории сети нек

زین کم افتد این خریداری‌ست نیک

Мқблӣ чун даст бар хорами ниҳод

مقبلی چون دست بر خارم نهاد

Хори ман сад гӯнаи гулзорами ниҳод

خار من صد گونه گلزارم نهاد

Ҳар киро бояд чунин хории хирад

هر که را باید چنین خاری خرد

Ҳар бен хорӣ ба динории хирад

هر بن خاری به دیناری خرد

НоМуродии хор бисёрам ниҳод

نامرادی خار بسیارم نهاد

То чу ӯе даст бар хорами ниҳод

تا چو اویی دست بر خارم نهاد

Гарчи хорӣаст корзони арзади ин

گرچه خاری است کارزان ارزد این

Чун з даст ӯст сад ҷони арзади ин

چون ز دست اوست صد جان ارزد این

Дайгарӣ гуфташ ки эй пушти сипоҳ

دیگری گفتش که ای پشت سپاه

Нотавонам , рӯй чун орм ба роҳ

ناتوانم، روی چون آرم به راه

Ман надорам қӯту баси оҷизам

من ندارم قوّت و بس عاجزم

Ин чунин раҳ пеш наомад ҳаргизам

این چنین ره پیش نآمد هرگزم

Водӣ даврасту роҳи мушкилаш

وادی دورست و راه مشکلش

Ман бимирам дар нахустин манзилаш

من بمیرم در نخستین منزلش

Кӯҳҳои оташин дар раҳи басии сет

کوه‌های آتشین در ره بسی‌ست

Венаи чунин корӣ на кори ҳаркасии сет

وین چنین کاری نه کار هرکسی‌ست

Сад ҳазорон сари дарин раҳ гӯй шуд

صد هزاران سر درین ره گوی شد

Бас ки хӯнҳо зини талаб дар ҷӯй шуд

بس که خون‌ها زین طلب در جوی شد

Сад ҳазорон ақли ӣнҷои сари ниҳод

صد هزاران عقل اینجا سر نهاد

Вонк ӯ наниҳод сар , бар сар фитод

وانک او ننهاد سر، بر سر فتاد

Дар чунин роҳӣ ки мардон бе риё

در چنین راهی که مردان بی‌ریا

Чодар дар сар кашиданд аз ҳаё

چادری در سر کشیدند از حیا

Аз чу ман мискин чаҳ хезади ҷузи ғубор

از چو من مسکین چه خیزد جز غبار

Гар кунам азмии бимирами зорзор

گر کنم عزمی بمیرم زارزار

Ҳудҳудаш гуфт эй фусурда чанд азин

هدهدش گفت ای فسرده چند ازین

То ба кӣ дории ту дили дарбанди азин

تا به کی داری تو دل دربند ازین

Чун туро ин ҷойгаҳи қадари андакии сет

چون تو را این جایگه قدر اندکی‌ست

Хоҳ май рӯи хоҳи не , ҳар ду яке сет

خواه می‌رو خواه نی، هر دو یکی‌ست

Ҳаст дунё чун наҷосати сар ба сар

هست دنیا چون نجاست سر به سر

Халқ мемеринд дар вай дар ба дар

خلق می‌میرند در وی در به در

Сад ҳазорон халқ ҳамчун карами зард

صد هزاران خلق همچون کرم زرد

Зор мемеринд дар дунё ба дард

زار می‌میرند در دنیا به درد

Мо агар охир дарин мейрем хор

ما اگر آخر درین میریم خوار

Ба ки дар айни наҷосати зори зор

به که در عین نجاست زار زار

Ин талабгар аз ту ва аз ман хатост

این طلب گر از تو و از من خطاست

Гар бимирами ин дам аз ғам ҳам равост

گر بمیرم این دم از غم هم رواست

Чун хатоҳо дар ҷаҳон бисёр ҳаст

چون خطاها در جهان بسیار هست

Як хатои дигари ҳамон ингор ҳаст

یک خطا دیگر همان انگار هست

Гар касеро ишқи бадномӣ буд

گر کسی را عشق بدنامی بود

Ба зи кносӣу ҳҷомӣ буд

به ز کنّاسی و حجّامی بود

Гирами ин савдои зи таррорӣ кам аст

گیرم این سودا ز طرّاری کم است

Ту камаши гири ин марои камтар ғам аст

تو کمش گیر این مرا کمتر غم است

Гар азин дарёи ту дил дарё кунӣ

گر ازین دریا تو دل دریا کنی

Чун назари ореи ҳама савдо кунӣ

چون نظر آری همه سودا کنی

Гар касе гуяд ғурураст ин ҳавас

گر کسی گوید غرورست این هوس

Чун рисии он ҷои ту чун нарасед кас

چون رسی آن‌جا تو چون نرسید کس

Дар ғурури ин ҳавасгар ҷони даҳум

در غرور این هوس گر جان دهم

Ба ки дил дар хонау дукони нуҳум

به که دل در خانه و دکّان نهم

Ин ҳамаи дидем ва бишунидем мо

این همه دیدیم و بشنیدیم ما

Як нафас аз худ нагардидем мо

یک نفس از خود نگردیدیم ما

Кори мо аз халқ шуд бар мо дароз

کار ما از خلق شد بر ما دراز

Чанд азин мушти гадоӣ бе ниёз

چند ازین مشت گدای بی‌نیاز

То намирӣ аз худ ва аз халқи пок

تا نمیری از خود و از خلق پاک

Бар наёяд ҷони мо аз ҳалқи пок

بر نیاید جان ما از حلق پاک

Ҳрк ӯ аз халқи куллӣ мурда нест

هرک او از خلق کلی مرده نیست

Мард ӯ кӯи муҳаррами ин парда нест

مرد او کو محرم این پرده نیست

Муҳаррами ин пардаи ҷон огаҳ аст

محرم این پرده جان آگه است

Зиндае аз халқи номард раҳ аст

زنده‌ای از خلق نامرد ره است

Пой дар нагар ту ҳастӣ марди кор

پای در نه گر تو هستی مرد کار

Чун занони дасти охир аз дастон бидор

چون زنان دست آخر از دستان بدار

Ту яқини дони кини талабгар кофарии сет

تو یقین دان کین طلب گر کافری‌ست

Кори ин сети ин на кори срсрии сет

کار این‌ست این نه کار سرسری‌ست

Бар дарахти ишқ бе баррагии сети бор

بر درخت عشق بی‌برگی‌ست بار

Ҳрк дорад барги ин гӯи сари дрор

هرک دارد برگ این گو سر درآر

Ишқ чун дар сина манзил гирифт

عشق چون در سینهٔ منزل گرفت

Ҷони он кас роз ҳастӣ дил гирифт

جان آن کس راز هستی دل گرفت

Мардро ин дард дар хӯни афканд

مرد را این درد در خون افکند

Сарнигӯн аз пардаи беруни афканд

سرنگون از پرده بیرون افکند

Як дамаш бо хештан накунад раҳо

یک دمش با خویشتن نکند رها

Бикашадаш вонгоаҳ хоҳад хӯни баҳо

بکشدش وانگاه خواهد خون‌بها

Гар диҳад обяш , набӯд бе зҳир

گر دهد آبیش، نبود بی‌زحیر

Вар диҳад Нонаш , ба хӯн бошад хамир

ور دهد نانش، به خون باشد خمیر

Вар буд аз заъфи оҷизтар зи мӯр

ور بود از ضعف عاجزتر ز مور

Ишқ беш орад бирав ҳар лаҳзаи зӯр

عشق بیش آرد برو هر لحظه زور

Мард чун афтод дар баҳри хатар

مرد چون افتاد در بحر خطر

Кӣ хӯрд як луқмаи ҳаргиз бе хабар

کی خورد یک لقمه هرگز بی‌خبر