Соилӣ дар маҷмаъӣ бар пой хост

سائلی در مجمعی بر پای خاست

Гуфт дар Басраи ҳасан меҳтар чарост

گفت در بصره حسن مهتر چراست

Гуфт аз он комрўз дар сидқу муҷоз

گفت از آن کامروز در صدق و مجاز

Ҳаст халқиро бълм ӯ ниёз

هست خلقی را بعلم او نیاز

Ваов бик ҷӯ нест ҳоҷатманди кас

واو بیک جو نیست حاجتمند کس

ӯ бадунё кӣ буд дар банди кас

او بدنیا کی بود در بند کس

ӯ з ҷумла фориғаст аз зоди вбрг

او ز جمله فارغست از زاد وبرگ

Халқи ҳоҷатманд ӯ то рӯзи марг

خلق حاجتمند او تا روز مرگ

Меҳтарӣ инаст дар ҳар ду ҷаҳон

مهتری اینست در هر دو جهان

Лоҷарам ӯ меҳтар омад ин замон

لاجرم او مهتر آمد این زمان

эй дил аз хӯн мекун аз ҷони ҷоми соз

ای دل از خون می کن از جان جام ساز

Халқро на дами даҳ ва на доми соз

خلق را نه دم ده و نه دام ساز

Чун турои нонеу халқоне буд

چون ترا نانی و خلقانی بود

Ҳар сари мӯии ту султонӣ буд

هر سر موی تو سلطانی بود

Ҳар ки ӯ аз дасти хӯкон нон хӯрд

هر که او از دست خوکان نان خورد

Ҳеҷ шак набӯд ки хӯн ҷон хӯрд

هیچ شک نبود که خون جان خورد

Бо сегон ҳмсФргӣ то кӣ кунӣ

با سگان همسفرگی تا کی کنی

Офтобии зрҳгӣ то кӣ кунӣ

آفتابی ذرهگی تا کی کنی

Зини бахилони даргузари мардонаи вор

زین بخیلان درگذر مردانه وار

Хештан бар шамъи зани парвонаи вор

خویشتن بر شمع زن پروانه وار

Гар кунӣ зини қавми қўлнҷии ҳазар

گر کنی زین قوم قولنجی حذر

Кӣ буд зи имсоки эшонат хабар

کی بود ز امساک ایشانت خبر

Хешро парвона кун ваз пар мапурс

خویش را پروانه کن وز پر مپرس

Ҷон фишону тани зан ва дигар мапурс

جان فشان و تن زن و دیگر مپرس

Ширнр чун дид оташ нест чир

شیرنر چون دید آتش نیست چیر

Шери парвона буд парвонаи шер

شیر پروانه بود پروانه شیر

Ту қадам дар шери мардӣ на тамом

تو قدم در شیر مردی نه تمام

То кӣ аз анъоми ин анъоми ом

تا کی از انعام این انعام عام

Марди дайни шӯи муҳаррами асрори гирд

مرد دین شو محرم اسرار گرد

Вази хаёли фалсафии безори гирд

وز خیال فلسفی بیزار گرد

Нест аз шаръи набии ҳошимӣ

نیست از شرع نبی هاشمی

Давртар аз фалсафии як одамӣ

دورتر از فلسفی یک آدمی

Шаръи фармон паямбар карданаст

شرع فرمان پیمبر کردنست

Фалсафиро хок бар сар карданаст

فلسفی را خاک بر سر کردنست

Фалсафиро шеваи зардушти дон

فلسفی را شیوه زردشت دان

Фалсафа бо шаръи пштопшти дон

فلسفه با شرع پشتاپشت دان

Фалсафиро ақли кул май бас буд

فلسفی را عقل کل می بس بود

Ақли моро амри қул май бас буд

عقل ما را امر قل می بس بود

Дар ҳақиқати сад ҷаҳони ақли кул

در حقیقت صد جهان عقل کل

Гум шавад аз ҳайбати як амри қул

گم شود از هیبت یک امر قل

Ақлрогар амри надиҳади зиндагӣ

عقل را گر امر ندهد زندگی

Кӣ тавонад кард ақлии бандагӣ

کی تواند کرد عقلی بندگی

Раҳбари ақлат аз он суст омадаст

رهبر عقلت از آن سست آمدست

Кӯи бнФси хеш худ раст омадаст

کو بنفس خویش خود رست آمدست

Айни ақли хешро кун маҳви амр

عین عقل خویش را کن محو امر

То нагардад айни ақлати маҳви хамр

تا نگردد عین عقلت محو خمر

Ақл агар аз хамр нопидо шавад

عقل اگر از خمر ناپیدا شود

Кӣ басари амри қул бино шавад

کی بسر امر قل بینا شود

Ақлро қул бояду амри худоӣ

عقل را قل باید و امر خدای

То шавад ҳам раҳбар ва ҳам раҳнамоӣ

تا شود هم رهبر و هم رهنمای

Ақл агар ҷузв ва агар кул монадат

عقل اگر جزو و اگر کل ماندت

Айн ақлат бификанӣ қул монадат

عین عقلت بفکنی قل ماندت

Айни ақлат чун зқл афтод рост

عین عقلت چون زقل افتاد راست

Ақл агар сари печад аз қул ин хатост

عقل اگر سر پیچد از قل این خطاست

Илми ақли ту бФрмон рафтанаст

علم عقل تو بفرمان رفتنست

На бъқли фард ҳайрон рафтанаст

نه بعقل فرد حیران رفتنست

Илми ҷузи баҳри ҳаёт ҳақ махон

علم جز بهر حیات حق مخوان

Вази шФохўондни наҷоти худ мадон

وز شفاخواندن نجات خود مدان

Илми дайн фиқҳасту тафсиру ҳадис

علم دین فقه است و تفسیر و حدیث

Ҳарки хонд ғайр ин гардад хабис

هرکه خواند غیر این گردد خبیث

Мард дайн сӯфӣасту мақарӣу фақиҳ

مرد دین صوفیست و مقری و فقیه

Гарна ин хуоне миннат хонам сафеҳ

گرنه این خوانی منت خوانم سفیه

Ин се илми покро мағзи наҷот

این سه علم پاک را مغز نجات

Ҳасан ахлоқасту табдили сифот

حسن اخلاقست و تبدیل صفات

Ин се илмаст асл ва ин се манба аст

این سه علمست اصل و این سه منبع است

Ҳарчӣ бигузаштӣ азин лоинФъ аст

هرچه بگذشتی ازین لاینفع است

Ин сухани ҳқо ки аз таҳдид нест

این سخن حقا که از تهدید نیست

Ин з дида меравад тақлид нест

این ز دیده میرود تقلید نیست

Ман дарин ҳар илми бўӣӣ барда ам

من درین هر علم بوئی برده ام

Пеш ҳар рангии ркўӣӣ барда ам

پیش هر رنگی رکوئی برده ام

Чун бдонстм ки дайн инасту бас

چون بدانستم که دین اینست و بس

Ҳеҷ нест онҳо яқин инасту бас

هیچ نیست آنها یقین اینست و بس

Тарк кардам ӣнҳама то сӯхтанд

ترک کردم اینهمه تا سوختند

То аз он таркам кулоҳӣ дӯхтанд

تا از آن ترکم کلاهی دوختند

Осмон бо тарки зари пушти дўтоаҳ

آسمان با ترک زر پشت دوتاه

Дар кабӯдӣ шуд зи сўки ин кулоҳ

در کبودی شد ز سوک این کلاه

Ин кулоҳ бе саронаст эй писар

این کلاه بی سرانست ای پسر

Гар диҳандат бо ту менозӣ басар

گر دهندت با تو مینازی بسر

Гар кулоҳи фақри хоҳии сари бабр

گر کلاه فقر خواهی سر ببر

Вази худ ва ҳар ду ҷаҳон яксар бабр

وز خود و هر دو جهان یکسر ببر

Ин сухан донам ки томот оядат

این سخن دانم که طامات آیدت

Трҳоӣии пар хурофот оядат

ترهائی پر خرافات آیدت

Кӣ буд ёроии он хафоаш ро

کی بود یارای آن خفاش را

Кӯ ба бинад офтоби фош ро

کو به بیند آفتاب فاش را

Ақлро дар шаръи бозу поки боз

عقل را در شرع باز و پاک باز

Баъд аз он дар шавқи ҳақи шӯ бе муҷоз

بعد از آن در شوق حق شو بی مجاز

Точўи ақлу шаръ ва шавқ ояд падед

تاچو عقل و شرع و شوق آید پدید

Ончии миҷўӣӣ бзўқ ояд падед

آنچه میجوئی بذوق آید پدید

Чли мақомат пеш хоҳад омадан

چل مقامت پیش خواهد آمدن

Ҷумлаи ҳам дрхўиш хоҳад омадан

جمله هم درخویش خواهد آمدن

Ин чилла чун дар тариқат доштӣ

این چله چون در طریقت داشتی

Бо ҳақиқат карда омад оштӣ

با حقیقت کرده آمد آشتی

Чун бҷўӣии хешро дар чли мақом

چون بجوئی خویش را در چل مقام

Ҷумла дар охир ту бошӣ вассалом

جمله در آخر تو باشی والسلام