Кард ҳайдарро ҳзиФаҳи ин савол
کرد حیدر را حذیفه این سؤال
Гуфт эй шери ҳақу Фҳли риҷол
گفت ای شیر حق و فحل رجال
Ҳеҷ ваҳйӣ ҳаст ҳақро дар ҷаҳон
هیچ وحیی هست حق را در جهان
Дар даруни беруни қуръони ин замон
در درون بیرون قرآن این زمان
Гуфт ваҳйӣ нест ҷузи қуръон ва лек
گفت وحیی نیست جز قرآن ولیک
Дӯстони рододи фаҳмии неки нек
دوستان را داد فهمی نیکنیک
То бидон фаҳмӣ ки ҳамчун ваҳй хост
تا بدان فهمی که همچون وحی خاست
Дар калом ӯ сухан гӯйанд рост
در کلام او سخن گویند راست
Фикрати қалбӣ ки солик омадаст
فکرت قلبی که سالک آمدهست
Зубдаи кул мамолик омадаст
زبدهٔ کل ممالک آمدهست
зи ибтидо то интиҳои кор ӯ
ز ابتدا تا انتهای کار او
намебигӯям фаҳм кун асрор ӯ
میبگویم فهم کن اسرار او
Дар се зулмати нутфа на дил на дайн
در سه ظلمت نطفهای نه دل، نه دین
Аз луаш шуд ҷамъу змоءи маин
از لوشَن شد جمع وز "ماء مهین"
Гирди гашти онгоҳ чун гўӣии нахуст
گرد گشت آنگاه چون گوئی نخست
Токанд саргаштагии брхўди дуруст
تاکند سرگشتگی بر خود درست
Дар миёни хӯни бунаи моҳи тамом
در میان خون بنه ماه تمام
Сохт азхўни раҳми худро таом
ساخت از خونِ رحم خود را طعام
Оқибат чизе бирав тофт он мапурс
عاقبت چیزی برو تافت آن مپرس
Ҷисми ин будат ки гуфтам ҷон мапурс
جسم این بودت که گفتم جان مپرس
Срнгўнсор аз раҳм берун фитод
سرنگونسار از رحم بیرون فتاد
Ҳмчўхокӣ дар миён хӯн фитод
همچو خاکی در میان خون فتاد
Шуд падеди оби маин оғози кор
شد پدید آب مهین آغاز کار
Яъне аўмиди чунон покии мадор
یعنی اومید چنان پاکی مدار
Дар се зулмат медавид ва менишаст
در سه ظلمت میدوید و مینشست
Яъне ин нурат нахоҳад дод даст
یعنی آن نورت نخواهد داد دست
Ҳамчуи гўӣии гирд бӯдан хуй кард
همچو گوئی گرد بودن خوی کرد
Яъне аз саргаштагӣ чун гӯии гирд
یعنی از سرگشتگی چون گوی گرد
На маи андари хӯни таниши бози аўФтод
نُه مه اندر خونِ تنش باز اوفتاد
Яъне аз хӯн хӯрдани оғози аўФтод
یعنی از خون خوردن آغاز اوفتاد
Сарнигӯн омад бадунёи ғарқи хӯн
سرنگون آمد به دنیا غرق خون
Яъне аз фурқат қадам кун сарнигӯн
یعنی از فرقت قدم کن سرنگون
Лаб бшир оварад онгаҳ ашки бор
لب به شیر آورد آنگه اشکبار
Яъне ашки афшон ки ҳастӣ шери хор
یعنی اشکافشان که هستی شیرخوار
Дид пистонро сияҳ то чанд гоҳ
دید پستان را سیه تا چند گاه
Яъне акнӯн айш кун талху сиёҳ
یعنی اکنون عیش کن تلخ و سیاه
Баъд аз он дар шуд бтФлии биқрор
بعد از آن در شد بطفلی بیقرار
Яъне аз Тифлон наёяд ҳеҷ кор
یعنی از طفلان نیاید هیچ کار
Дрҷўонӣ рафт аз бегонагӣ
در جوانی رفت از بیگانگی
Яъне ин шохист аз девонагӣ
یعنی این شاخیست از دیوانگی
Баъд аз он ақлаш шуд аз перии табоҳ
بعد از آن عقلش شد از پیری تباه
Яъне аз пери хрФ давлат махоҳ
یعنی از پیر خرف دولت مخواه
Баъд аз он ғофил фурӯ шуд зери хок
بعد از آن غافل فروشد زیر خاک
Яъне ӯ бўӣӣ наёфт аз ҷони пок
یعنی او بوئی نیافت از جان پاک
Ҳар ки ӯ дар қайди чандини печи печ
هر که او در قید چندین پیچپیچ
Ҷони наёбад боз мерад ҳеҷ ҳеҷ
جان نیابد باز میرد هیچهیچ
То наёбӣ ҷони даври андеш ро
تا نیابی جان دوراندیش را
Кӣ туоне хонд мардуми хеш ро
کی توانی خواند مردم خویش را
Нест мардуми нутфа аз обу хок
نیست مردم نطفهای از آب و خاک
Ҳаст мардуми срқдсу ҷони пок
هست مردم سِرّ قدس و جان پاک
Сад ҷаҳони пари фиришта дар вуҷӯд
صد جهانِ پرفرشته در وجود
Нутфаро кӣ кунанд охири суҷуд
نطفهای را کی کنند آخر سجود؟
Орзӯи минкндт эй мушти хок
آرزو مینکْنَدَت ای مشت خاک
То шавад ин мушти хокати ҷони пок
تا شود این مشت خاکت جان پاک
То зи нутфаи қурб ҷон ёбад касе
تا ز نطفه قرب جان یابد کسی
Дард бояд барад бе дармони басӣ
درد باید برد بی درمان بسی
Чораи ин кор саргардонӣаст
چارهٔ این کار سرگردانی است
Доруии ин дард бе дармонӣаст
داروی این درد بیدرمانی است
зи ибтидои нутфа то аинҷоигоаҳ
ز ابتدای نطفه تا این جایگاه
Дар нигари точнд дар пешаст роҳ
درنگر تا چند در پیش است راه
Ҳрдлиро кин талаби ҳосил буд
هردلی را کاین طلب حاصل بود
То қиёмати масти лоиъқл буд
تا قیامت مست لایعقل بود
Солики фикрати зи дарди ин талаб
سالکِ فکرت ز درد این طلب
наменаёсоед замонии рӯзу шаб
می نیاساید زمانی روز و شب
Медӯд то тан кунад бо ҷони бадал
میدود تا تن کند با جان بَدَل
Дар расонади тани бҷони пеш аз аҷал
دررساند تن به جان پیش از اجل
Кори кори фикри тести аинҷоигоаҳ
کار کارِ فکرت است این جایگاه
Зонка як дами сари нмипичди зи роҳ
زانکه یک دم سر نمییپیچد ز راه
Кори фикрати лоҷарами як соъатат
کار فکرت، لاجرم، یک ساعتت
Беҳтар аз ҳафтод солаи тоъатат
بهتر از هفتادساله طاعتت
Солики фикрати бҷони дармонда
سالک فکرت به جان درمانده
Сарнигӯн чун ҳалқа бар дармонда
سرنگون چون حلقه بر در مانده
На ба перии сари фурӯи миомдш
نه به پیری سر فرو میآمدش
На тариқи худ накӯи миомдш
نه طریق خود نکو میآمدش
На зхўди хушнӯд на аз халқи ҳам
نه ز خود خشنود نه از خلق هم
На хуш аз зуннор на аз далқи ҳам
نه خوش از زنار نه از دلق هم
На зсг донист худро бештар
نه ز سگ دانست خود را بیشتر
На зи худ дида касе дарвештар
نه ز خود دیده کسی درویشتر
На ҳама на ҳеҷ на ҷузв ва на кул
نه همه نه هیچ نه جزو و نه کل
На бади венаи нек на ъз ва на зл
نه بد ونه نیک نه عز و نه ذل
На каж ва на рости венаи тақлид низ
نه کژ و نه راست ونه تقلید نیز
На тани венаи ҷон ва на тавҳид низ
نه تن ونه جان و نه توحید نیز
На гумоне на яқинӣ на шаккӣ
نه گمانی نه یقینی نه شکی
На басӣ на аўстӣ на андакӣ
نه بسی نه اوسطی نه اندکی
На қаринӣ на яке на ҳамдамӣ
نه قرینی نه یکی نه همدمی
На рафиқӣ на касе на муҳаррамӣ
نه رفیقی نه کسی نه محرمی
На дилӣ на дида на сина
نه دلی نه دیدهٔ نه سینهٔ
На танӣ на Меҳрӣ ва на кӣна
نه تنی نه مهری و نه کینهٔ
На мусулмони давлатӣ на кофарӣ
نه مسلمان دولتی نه کافری
Венаи таҳайюрро на поӣӣ на сиррӣ
وین تحیر را نه پائی نه سری
На кам аз як қатра аз пишони нишон
نه کم از یک قطره از پیشان نشان
На кам аз як зарра аз поёни баён
نه کم از یک ذره از پایان بیان
На касе ҷӯянда аз пояндагон
نه کسی جوینده از پایندگان
На касе гӯянда аз ояндагон
نه کسی گوینده از آیندگان
На зи ҳоли рафтагони дилро хабар
نه ز حال رفتگان دل را خبر
На зи кори хуфтагони ҷонро асар
نه ز کار خفتگان جان را اثر
На зи чандон қофилаи гардии падед
نه ز چندان قافله گردی پدید
На миёни машғалаи мардии падед
نه میان مشغله مردی پدید
На касеро куфр на имони тамом
نه کسی را کفر نه ایمان تمام
На якеро дард ва на дармони тамом
نه یکی را درد و نه درمان تمام
На сиррии пайдо ва на роҳии падед
نه سری پیدا و نه راهی پدید
Роҳро дар ҳар қадами чоҳии падед
راه را در هر قدم چاهی پدید
На насиҳат бӯда домани гири кас
نه نصیحت بوده دامن گیر کس
На шариъати дидаи ҷузи тақсири кас
نه شریعت دیده جز تقصیر کس
Ҷумла дар ғавғои ғифлати монда
جمله در غوغای غفلت مانده
Ҷумла дар маълулу иллати монда
جمله در معلول و علت مانده
Сад ҳазорон халқи дарҳами омада
صد هزاران خلق درهم آمده
Ҷумла дар яғмои олами омада
جمله در یغمای عالم آمده
Он яке зин мебарад ин як аз он
آن یکی زین میبرد این یک از آن
Он яқин дорад азин ин шак аз он
آن یقین دارد ازین این شک از آن
Он яке чун хӯки гумроҳӣ шуда
آن یکی چون خوک گمراهی شده
Ваон дигар аз ҳилаи рӯбоҳӣ шуда
وان دگر از حیله روباهی شده
Он яке чун пел дар зӯри омада
آن یکی چون پیل در زور آمده
Вон дигар аз ҳирс чун мӯри омада
وآن دگر از حرص چون مور آمده
Он яке саги табъу саги сират шуда
آن یکی سگ طبع و سگ سیرت شده
Вон дигар чун мӯши пари ҳиялат шуда
وآن دگر چون موش پر حیلت شده
Он яке аз дона дар доми омада
آن یکی از دانه در دام آمده
Вон дигар аз сӯхтани хоми омада
وآن دگر از سوختن خام آمده
Он яке мурдори хорӣ чун уқоб
آن یکی مردار خواری چون عقاب
Вон дигар фарёди хоҳӣ чун ғроб
وآن دگر فریاد خواهی چون غراب
Он яке аз ғусса дар хашми омада
آن یکی از غصه در خشم آمده
Вон дигар аз ширки бади чашми омада
وآن دگر از شرک بد چشم آمده
Он яке обистани қозӣ шуда
آن یکی آبستن قاضی شده
Вони бҳизи шаҳнагии розӣ шуда
وآن بحیض شحنگی راضی شده
Он якеро айни маҷҳӯли омада
آن یکی را عین مجهول آمده
Вон дигар чун айни маълули омада
وآن دگر چون عین معلول آمده
Он чу ширии табл ғридн зада
آن چو شیری طبل غریدن زده
Вон чу гиреҳгии бонг даридан зада
وآن چو گرگی بانگ دریدن زده
Ин кашида ҷумла дар худ чун наҳанг
این کشیده جمله در خود چون نهنگ
Вони даридаи ҷумлаи брхўд чун паланг
وآن دریده جمله برخود چون پلنگ
Ин чу моҳии тоза рӯй оби боз
این چو ماهی تازه روی آب باز
Вон чу мурғӣ дар ҳаво пар карда боз
وآن چو مرغی در هوا پر کرده باز
Ин малик вааш деви мардуми омада
این ملک وش دیو مردم آمده
Ва он парии ҷуфтӣ чу каждуми омада
و آن پری جفتی چو کژدم آمده
Ин чу намрудии бдўзхи сохтан
این چو نمرودی بدوزخ ساختن
Ва он чу шаддод аз биҳишт афрохтан
و آن چو شداد از بهشت افراختن
Ин мурассаъи риш чун фиръавни пис
این مرصع ریش چون فرعون پیس
Вон чуҳомон гоўришии косаи лӣс
وآن چو هامان گاوریشی کاسه لیس
Ин зи кӣнаи сина то сари ғурур
این ز کینه سینهٔ تا سر غرور
Ва он зи аҷраи ҳуҷра то дар фуҷур
و آن ز اجره حجره تا در فجور
Ин зи сардии ҳамчуи яхи афсурдаи кор
این ز سردی همچو یخ افسرده کار
Ва он зи гармии ҳамчуи оташи биқрор
و آن ز گرمی همچو آتش بیقرار
Ин зи кӯрии ҳмчўнргс ҷилва кун
این ز کوری همچونرگس جلوه کن
Ва он з карӣ ношунида як сухан
و آن ز کری ناشنیده یک سخن
Он турши рўӣӣ чу сиркаи омада
آن ترش روئی چو سرکه آمده
Ва он лжни табъӣ чу биркаи омада
و آن لژن طبعی چو برکه آمده
Ин ҳама аз макри афсуни сохта
این همه از مکر افسون ساخته
Ва он ҳама аз кибри маъҷуни сохта
و آن همه از کبر معجون ساخته
Ин сумуми бухлро ҳамдам шуда
این سموم بخل را همدم شده
Ва он риёу аҷабро муҳаррам шуда
و آن ریا و عجب را محرم شده
Ин ҳасадро бар ҷасад тғро зада
این حسد را بر جسد طغرا زده
Ва он риёро аз ҳаво савдо зада
و آن ریا را از هوا سودا زده
Ин бъзрӣ чун занони дармонда
این بعذری چون زنان درمانده
Ва он чун Тифлони сад ҳиҷои брхўондаҳ
و آن چون طفلان صد هجا برخوانده
Ин чу хӯша дар рибо хӯрдани аён
این چو خوشه در ربا خوردن عیان
Ва он чу досии ҳарфи иллат дар миён
و آن چو داسی حرف علت در میان
Ҳам мударрис аз дурӯғи қавли хеш
هم مدرس از دروغ قول خویش
Монда дар идрор ҳамчун бўли хеш
مانده در ادرار همچون بول خویش
Ҳам музаккари ҳамчуи мурғи чорчӯб
هم مذکر همچو مرغ چارچوب
Халқи маҷлиси дасти зан ӯ пои кӯб
خلق مجلس دست زن او پای کوب
Орифони ҳам гардани гови омада
عارفان هم گردن گاو آمده
Босиррӣ ҳар як чу ғрқоўомдаҳ
باسری هر یک چو غرقاوآمده
Суфиён дар сидқу сФўти печи печ
صوفیان در صدق و صفوت پیچ پیچ
Аштҳошон бӯда содиқ низ ҳеҷ
اشتهاشان بوده صادق نیز هیچ
Зоҳидӣ бо рӯй ҳамчун хори пушт
زاهدان با روی همچون خار پشت
Рост чун дар сиркаи савҳони дурушт
راست چون در سرکه سوهان درشت
Обидони дам аз ҷӯ хӯша зада
عابدان دم از جو خوشه زده
Лек чун фарзин бҳргўшаҳ зада
لیک چون فرزین بهرگوشه زده
Ҳам бузургони ҷумлаи мутаворӣ шуда
هم بزرگان جمله متواری شده
Ҳам азизони нуқтаи хорӣ шуда
هم عزیزان نقطهٔ خواری شده
Пои мардони даст хуш гашта ҳама
پای مردان دست خوش گشته همه
Шоҳбозони бор каш гашта ҳама
شاهبازان بار کش گشته همه
Аҳл сафа гашта ҳамдами кўФ ро
اهل صفه گشته همدم کوف را
Суфи ҷуста пунба карда суф ро
صوف جسته پنبه کرده صوف را
Аҳли дил бо рӯй чун зари хушки лаб
اهل دل با روی چون زر خشک لب
Тан зада тобўкаҳ рӯз ояд бшб
تن زده تابوکه روز آید بشب
Рӯй дар девор карда аҳли роз
روی در دیوار کرده اهل راز
Гуфта рози хеш бо девори боз
گفته راز خویش با دیوار باز
Ҳаркасӣ дар мазҳабу роҳӣ дигар
هرکسی در مذهب و راهی دگر
Ҳар дилӣ аз шубҳа дар чоҳӣ дигар
هر دلی از شبهه در چاهی دگر
Фалсафӣ дар Киев ва дар кам монда
فلسفی در کیف و در کم مانده
СФстӣ дар нафии олами монда
سفسطی در نفی عالم مانده
Ҷумла бар тақлиди сари афрошта
جمله بر تقلید سر افراشته
Пешвоёнро чу худ пиндошта
پیشوایان را چو خود پنداشته
эй таассубро туонаш карда ном
ای تعصب را توانش کرده نام
Шубҳаро асрорў дониш карда ном
شبهه را اسرارو دانش کرده نام
Ин калом омӯхта баҳри ҷадал
این کلام آموخته بهر جدل
Ва он бмнтқ дар шудаи баҳри ҳиял
و آن بمنطق در شده بهر حیل
Ин халлоқии хонда аз баҳри ғулув
این خلاقی خوانده از بهر غلو
Ва он мунаҷҷим гашта аз баҳр улувва
و آن منجم گشته از بهر علو
Ҳар хасии ғарқа шудаи таҳсил ро
هر خسی غرقه شده تحصیل را
Лек на таҳсилро тафзил ро
لیک نه تحصیل را تفضیل را
Сад ҳазорон шаҳват бепоу сар
صد هزاران شهوت بی پا و سر
Ҳалқа карда гирди ҷон аз боми вдр
حلقه کرده گرد جان از بام ودر
Солики саргашта беақлу ҳуш
سالک سرگشتهٔ بی عقل و هوش
Сад ҷаҳон медид чун дарё Биҷӯш
صد جهان میدید چون دریا بجوش
Дид як як зарраро туллоби ҳақ
دید یک یک ذره را طلاب حق
АўФтодаҳи ҷумла дар гирдоби ҳақ
اوفتاده جمله در گرداب حق
Хоки олами ҷумла бар ғарбол кард
خاک عالم جمله بر غربال کرد
Тарки ақлу шубҳа ва ашкол кард
ترک عقل و شبهه و اشکال کرد
Хоки олами сад ҳазорон бори бехат
خاک عالم صد هزاران بار بیخت
Дар бе бар таҳтаи динори рехт
در بی بر تختهٔ دینار ریخت
Охир аз ҳақ дастгирӣ омадаш
آخر از حق دستگیری آمدش
Бо сари ғарбол перӣ омадаш
با سر غربال پیری آمدش
Офтобӣ дар ду олами тофта
آفتابی در دو عالم تافته
Олимии ахтари азу раҳ ёфта
عالمی اختر ازو ره یافته
Маҳв гашта фонии мутлақ шуда
محو گشته فانی مطلق شده
Дар ҷаҳони ишқи мустағриқ шуда
در جهان عشق مستغرق شده
Ҳам манят дар ҳувияти бохта
هم منیت در هویت باخته
Ҳам сиррӣ дар сармадяти бохта
هم سری در سرمدیت باخته
То бпишони дидаи раҳро гоми гом
تا بپیشان دیده ره را گام گام
То бпоёни рафта дар дар боми бом
تا بپایان رفته در در بام بام
На замонӣ дар замонии монда
نه زمانی در زمانی مانده
Дар макон на дар маконеи монда
در مکان نه در مکانی مانده
Дидаи сари зарраи зарра дар ду кун
دیده سر ذره ذره در دو کون
Зарраи нодидаи ҳеҷ аз ҳеҷ лавн
ذرهٔ نادیده هیچ از هیچ لون
Дар ҷаҳон ва аз ҷаҳони берун шуда
در جهان و از جهان بیرون شده
Дар миён ва аз миёни берун шуда
در میان و از میان بیرون شده
Сокини доими мусофири омада
ساکن دایم مسافر آمده
Ғоибии пайвастаи ҳозири омада
غایبی پیوسته حاضر آمده
Ҳамчуи хуршедии ҷаҳони зўғрқи нур
همچو خورشیدی جهان زوغرق نور
Ваов худ аз саргаштагии худ нФўр
واو خود از سرگشتگی خود نفور
Пери раҳи кибрят аҳмар омадаст
پیر ره کبریت احمر آمدست
Сина ӯ баҳр ахзар омадаст
سینهٔ او بحر اخضر آمدست
Ҳарки ӯ кӯҳлӣ насохт аз хоки пер
هرکه او کحلی نساخت از خاک پیر
Хоҳи поку хоҳи гӯи нопоки мейр
خواه پاک و خواه گو ناپاک میر
Роҳ даврасту пари офат эй писар
راه دور است و پر آفت ای پسر
Роҳи рӯро мебибояд роҳбар
راه رو را میبباید راهبر
Гар ту бе раҳбари Фрўдоӣии бароа
گر تو بی رهبر فرودائی براه
Гар ҳамаи ширии фурӯди уфтии бчоаҳ
گر همه شیری فرود افتی بچاه
Кӯри ҳаргиз кӣ тавонад рафт рост
کور هرگز کی تواند رفت راست
Бе ъсокши кӯрро рафтан хатост
بی عصاکش کور را رفتن خطاست
Гар ту гўӣӣ нест перии ошкор
گر تو گوئی نیست پیری آشکار
Ту талаб кун дар ҳазор андари ҳазор
تو طلب کن در هزار اندر هزار
Зонкагар перӣ намонад дар ҷаҳон
زانکه گر پیری نماند در جهان
На замин бар ҷой монад на замон
نه زمین بر جای ماند نه زمان
Пер ҳам ҳаст ин замони пинҳон шуда
پیر هم هست این زمان پنهان شده
Нанги халқони дида дар халқон шуда
ننگ خلقان دیده در خلقان شده
Кӣ ҷаҳон беқутб бошад пойдор
کی جهان بی قطب باشد پایدار
Асия аз қутб бошад бар қарор
آسیا از قطب باشد بر قرار
Гар намонад дар замини қутби ҷаҳон
گر نماند در زمین قطب جهان
Кӣ тавонад гашт бе қутби осмон
کی تواند گشت بی قطب آسمان
Гар турои дрдист пер ояд падед
گر ترا دردیست پیر آید پدید
Қуфли дардатро падед ояд калид
قفل دردت را پدید آید کلید
Покбозонро ки султон мекунанд
پاکبازان را که سلطان میکنند
Аз барои дард дармон мекунанд
از برای درد درمان میکنند
Чун надории дарди дармон кӣ расад
چون نداری درد درمان کی رسد
Чун на бандаи ту фармон кӣ расад
چون نهٔبنده تو فرمان کی رسد
То здрд худ нагардӣ сӯхта
تا زدرد خود نگردی سوخته
Кӣ кунад оташи турои афрӯхта
کی کند آتش ترا افروخته
Дарди пеши ореи ту дармони бошиддат
درد پیش آری تو درمان باشدت
Ҷони диҳии аўмиди ҷонони бошиддат
جان دهی اومید جانان باشدت
Солики алқсаҳ чу перӣ зинда ёфт
سالک القصه چو پیری زنده یافت
Хешро дар пеш ӯ афканда ёфт
خویش را در پیش او افکنده یافت
Ҷонаш аз шодӣ ӯ омад Биҷӯш
جانش از شادی او آمد بجوش
Аз миён ҷонаш шуд ҳалқа бигӯаш
از میان جانش شد حلقه بگوش
Сояи пераши чунон бар ҷон фитод
سایهٔ پیرش چنان بر جان فتاد
КоФтобш дар тнўрстон фитод
کافتابش در تنورستان فتاد
Нури зоҳири гашт ва зулмат мегурехт
نور ظاهر گشت و ظلمت میگریخت
Ишқ омад ақл ва ҳишмат мегурехт
عشق آمد عقل و حشمت میگریخت
Сад ҳазорон гул ки дар ноед бигуфт
صد هزاران گل که در ناید بگفت
Дар гулистони дили солики шкФт
در گلستان دل سالک شکفت
Чун чунин гулҳо дарун ҷон бидид
چون چنین گلها درون جان بدید
Вази ду чашм хӯн фишон борон бидид
وز دو چشم خون فشان باران بدید
Ҳамчуи раъдӣ дар хурӯш афтод зор
همچو رعدی در خروش افتاد زار
Ҳамчуи барқӣ ханда мезад бе қарор
همچو برقی خنده میزد بی قرار
Гоҳи андари хандаи гуҳ дар гиря буд
گاه اندر خنده گه در گریه بود
Ин набӯд аз касб ӯ ин ҳадя буд
این نبود از کسب او این هدیه بود
Ҷазба буд аз аноят дар расед
جذبهٔ بود از عنایت در رسید
Куфр бигурехту ҳидоят дар расед
کفر بگریخت و هدایت در رسید
Солҳо бояд ки то як қатраи об
سالها باید که تا یک قطره آب
Дар дил дарё шавад дар хўшоб
در دل دریا شود در خوشاب
Қатраи борон агарчӣ пар буд
قطرهٔ باران اگرچه پر بود
Баҳрро дар умрҳо як дар буд
بحر را در عمرها یک در بود
Гар шудӣ ҳар қатра дар ятем
گر شدی هر قطرهٔ در یتیم
Ҳар ятемии мстФо будӣ муқӣм
هر یتیمی مصطفا بودی مقیم
Оқибат чун гашти солик бе қарор
عاقبت چون گشت سالک بی قرار
Дар раҳаши афканди пери номдор
در رهش افکند پیر نامدار
Гуфт дар раҳи рҳзнонт хуфта анд
گفت در ره رهزنانت خفته اند
Ту мхсб ӣнҷо кун ончат гуфта анд
تو مخسب اینجا کن آنچت گفته اند
Роҳ давраст эй писар ҳушёр бош
راه دور است ای پسر هشیار باش
Хоб бо гӯри афкан ва бедор бош
خواب با گور افکن و بیدار باش
Кор ҳар каси ҳаркасиро аўФтод
کار هر کس هرکسی را اوفتاد
Ҳамчуи ту ин ғами басиро аўФтод
همچو تو این غم بسی را اوفتاد
Ҷаҳд он кун то дарин роҳи дароз
جهد آن کن تا درین راه دراز
Ту бик зарра наМонӣ бастаи боз
تو بیک ذره نمانی بسته باز
Ҳркҷои конҷои Бамонеи бастаи ту
هرکجا کانجا بمانی بسته تو
То абади онҷои Бамонеи хастаи ту
تا ابد آنجا بمانی خسته تو
Воъизат дар синаи дарди вдоғи бас
واعظت در سینه درد وداغ بس
Булбули ҷони турои мозоғи бас
بلبل جان ترا مازاغ بس
Рост мирўҷҳд мекун ҳуши дор
راست میروجهد میکن هوش دار
Бор мекаш хор мехур гӯши дор
بار میکش خار میخور گوش دار
Солики ошиқи мизоҷ ва сахт кӯш
سالک عاشق مزاج و سخت کوش
Ҳамчу оташ омад аз савдо Биҷӯш
همچو آتش آمد از سودا بجوش
Ҳарчӣ буд аз шӯр ва савдо барфаканд
هرچه بود از شور و سودا برفکند
Бараҳнаи худро бдрё дарфиканд
برهنه خود را بدریا درفکند
Чун сари шукру шикоят бар ниҳод
چون سر شکر و شکایت بر نهاد
Сари бароа бениҳоят дар ниҳод
سر براه بی نهایت در نهاد
Боз буд он субҳи давлати рӯз ӯ
باز بود آن صبح دولت روز او
Тифл раҳ шуд ақли пиромўз ӯ
طفل ره شد عقل پیراموز او
Сад ҳазорон роҳ гӯногӯн бидид
صد هزاران راه گوناگون بدید
Сад ҳазорон қулзум пурхӯн бидид
صد هزاران قلزم پرخون بدید
Сад ҷаҳон метофт аз ҳар сӯй ӯ
صد جهان میتافت از هر سوی او
Сад фалак мегашт дар паҳлавӣ ӯ
صد فلک میگشت در پهلوی او
Сад муҳӣти мавҷи зан бо хеш дошт
صد محیط موج زن با خویش داشت
Сад биҳишту дӯзахи андар пеш дошт
صد بهشت و دوزخ اندر پیش داشت
Гашти ҳайрони солики афтодаи кор
گشت حیران سالک افتاده کار
Лошаи мурдаи роҳи даври афтодаи бор
لاشه مرده راه دور افتاده بار
Гар басӣ дар зад касаш накушод дар
گر بسی در زد کسش نگشاد در
Вари басӣ пар зад касаш накушод пар
ور بسی پر زد کسش نگشاد پر
Митпиду мичхид ва медавид
میطپید و میچخید و میدوید
Мекашид ва мебурид ва мепарид
میکشید و میبرید و میپرید
Гар бпоён рафт шуд пишони зи даст
گر بپایان رفت شد پیشان ز دست
Вар бпишон рафт шуд поёни зи даст
ور بپیشان رفت شد پایان ز دست
Гар нмишд ҳар дамаш мехонданд
گر نمیشد هر دمش میخواندند
Вар ҳаме шуд ҳар дамаш меронданд
ور همی شد هر دمش میراندند
Дар раҳи сад печи пайчии аўФтод
در ره صد پیچ پیچی اوفتاد
ӯ ҳама меҷуст ҳайчии аўФтод
او همه میجست هیچی اوفتاد
Лоҷарам ақлаш шуду девонаи гашт
لاجرم عقلش شد و دیوانه گشت
Вази хиради якборагии бегонаи гашт
وز خرد یکبارگی بیگانه گشت
Нуктаи девонагон оғоз кард
نکتهٔ دیوانگان آغاز کرد
Болу пари мурғи мастӣ боз кард
بال و پر مرغ مستی باز کرد
Гуфт эй дардӣ ки дармони манӣ
گفت ای دردی که درمان منی
Ҷони ҷонии кФрўи имони манӣ
جان جانی کفرو ایمان منی
Гар марои сад кӯҳ бар гардан наҳй
گر مرا صد کوه بر گردن نهی
Он ҳама бар ҷони худ бе ман наҳй
آن همه بر جان خود بی من نهی
Ман ки бошам то чунин дардии кашам
من که باشم تا چنین دردی کشم
Домани худ дар чунин гардии кашам
دامن خود در چنین گردی کشم
Баси аҷаби дардии нмидонми туро
بس عجب دردی نمیدانم ترا
Ин қадар донам ки михўонми туро
این قدر دانم که میخوانم ترا
Гар бгрими гўӣим аз гиря чанд
گر بگریم گوئیم از گریه چند
Вари бихандами гўӣим бгарӣ маханд
ور بخندم گوئیم بگری مخند
Гар нхФтми хоб беҳтар байнем
گر نخفتم خواب بهتر بینیم
Вар бихуфтам хоб дигар байнем
ور بخفتم خواب دیگر بینیم
Гар кунам гўӣӣ макун бишинав сухан
گر کنم گوئی مکن بشنو سخن
Вар нахоҳам кард хоҳӣ гуфт кун
ور نخواهم کرد خواهی گفت کن
Вар хӯрам гўӣӣ махӯр эй бихбр
ور خورم گوئی مخور ای بیخبر
Вар нахоҳам хӯрд хоҳӣ гуфт хур
ور نخواهم خورد خواهی گفت خور
Бо ту чтўон хӯрд натавон хӯрд ҳеҷ
با تو چتوان خورد نتوان خورد هیچ
Бо ту чтўон кард натавон кард ҳеҷ
با تو چتوان کرد نتوان کرد هیچ
Хостан аз ту на зишт ва на накӯаст
خواستن از تو نه زشت و نه نکوست
На турои душмани тавон гуфтан на дӯст
نه ترا دشمن توان گفتن نه دوست