Буд брноӣии бғоити кордон
بود برنائی بغایت کاردان
Тези фаҳму зирак ва бисёр дон
تیز فهم و زیرک و بسیار دان
Аз шараи пайваста дар таҳсил буд
از شره پیوسته در تحصیل بود
Сол то солаши ду шаби таътил буд
سال تا سالش دو شب تعطیل بود
Бо ҳамаи халқи ҷаҳон корӣ надошт
با همه خلق جهان کاری نداشت
Кори ҷузи таълиқ ва такрорӣ надошт
کار جز تعلیق و تکراری نداشت
Буд равшани чашми устодаши азу
بود روشن چشم استادش ازو
Зонка алҳақ нек афтодаш азу
زانکه الحق نیک افتادش ازو
Ҳам зи шогирдонаш афзӯн доштӣ
هم ز شاگردانش افزون داشتی
Ҳам сухан бо ӯ дигаргун доштӣ
هم سخن با او دگرگون داشتی
Дошт устодаши бзири парда дар
داشت استادش بزیر پرده در
Як канизаки ҳамчуи хуршедӣ дигар
یک کنیزک همچو خورشیدی دگر
Танги чашмии дилбарии ҷони парварӣ
تنگ چشمی دلبری جان پروری
Олами ороӣии аҷоиби пайкарӣ
عالم آرائی عجایب پیکری
Сӯратӣ аз пой то сари ҷумлаи рӯҳ
صورتی از پای تا سر جمله روح
Лутф дар лутфу футуҳи андари футуҳ
لطف در لطف و فتوح اندر فتوح
Ҳам бширинии шукрро карда банд
هم بشیرینی شکر را کرده بند
Ҳам бтлхӣ ҳар туршро карда қанд
هم بتلخی هر ترش را کرده قند
Ду кунадаш бар замини афтода буд
دو کندش بر زمین افتاده بود
На зи қасдии худ чунин афтода буд
نه ز قصدی خود چنین افتاده بود
Аз ду лаъл ӯ шукри мирихтӣ
از دو لعل او شکر میریختی
Тӯтӣонро болу пари мирихтӣ
طوطیان را بال و پر میریختی
Аз ду чашмаши тири беруни мишдӣ
از دو چشمش تیر بیرون میشدی
Кушта хӯн олуд дар хӯни мишдӣ
کشته خون آلود در خون میشدی
Чашми ин шогирд биравӣ аўФтод
چشم این شاگرد بروی اوفتاد
Гуфт ман шогирдам ва ӯ Авестоад
گفت من شاگردم و او اوستاد
Дар ҷаҳон устод нест акнӯн касам
در جهان استاد نیست اکنون کسم
Ин замони шогирдии ин бути бисми
این زمان شاگردی این بت بسم
Гар бигӯед дарси ишқами Авестоад
گر بگوید درس عشقم اوستاد
Бар раҳ шогирд хоҳам аўФтод
بر ره شاگرد خواهم اوفتاد
Вар нахоҳад гуфт дарси ишқи боз
ور نخواهد گفت درس عشق باز
Ман нахоҳам кард дарсӣ низ соз
من نخواهم کرد درسی نیز ساز
Рӯзу шаб дар ишқи он бути аўФтод
روز و شب در عشق آن بت اوفتاد
Кард куллӣ тарки дарсу Авестоад
کرد کلی ترک درس و اوستاد
Шуд чу шохи заъфарон аз дард ӯ
شد چو شاخ زعفران از درد او
Гашти ҳам ранги зририи зард ӯ
گشت هم رنگ زریری زرد او
Ишқаш омад ақл ӯ дар зер кард
عشقش آمد عقل او در زیر کرد
Гар дилӣ дошт ӯ зҷонш сайр кард
گر دلی داشت او زجانش سیر کرد
Гарчи бисёре бадонаш дод дод
گرچه بسیاری بدانش داد داد
Зарраи ишқи он ҳама бар бод дод
ذرهٔ عشق آن همه بر باد داد
Илми хуонеи кибр ва ғавғо оварад
علم خوانی کبر و غوغا آورد
Ишқи варзии шӯр ва савдо оварад
عشق ورزی شور و سودا آورد
Ҳаркиро бе ишқи илмӣ роҳ дод
هرکه را بی عشق علمی راه داد
Илм ӯро ҳуби мол вҷоаҳ дод
علم او را حب مال وجاه داد
Оқибати якборагӣ бемор шуд
عاقبت یکبارگی بیمار شد
Банди бандаши кулба тимор шуд
بند بندش کلبهٔ تیمار شد
Ончӣ ӯро бо канизаки аўФтод
آنچه او را با کنیزک اوفتاد
Воқифи онгшти охири Авестоад
واقف آنگشت آخر اوستاد
Аз сари дониши бҳилт қасд кард
از سر دانش بحیلت قصد کرد
Аз дӯдаст он канизак Фсд кард
از دودست آن کنیزک فصد کرد
Мсҳлӣ додаш ки дар кор омадаш
مسهلی دادش که در کار آمدش
Баъд азон ҳайзӣ падедор омадаш
بعد ازان حیضی پدیدار آمدش
Он канизак шуд чу шохи хайзарон
آن کنیزک شد چو شاخ خیزران
Гашти гулнораш чу барги заъфарон
گشت گلنارش چو برگ زعفران
На нкўӣӣ монад дар дидор ӯ
نه نکوئی ماند در دیدار او
На тароват монад дар рухсор ӯ
نه طراوت ماند در رخسار او
Аз ҷамолаши зарра боқӣ намонад
از جمالش ذرهٔ باقی نماند
Он қадаҳ бишикаст ва он соқӣ намонад
آن قدح بشکست و آن ساقی نماند
Қурби сӣ маҷлис ки дору хӯрда дошт
قرب سی مجلس که دارو خورده داشت
Ҷумла дар як ташт бар ҳам карда дошт
جمله در یک طشت بر هم کرده داشت
Хӯни Фсду ҳайзи ҳам дар ташт буд
خون فصد و حیض هم در طشت بود
То басари он ташти дарҳами гашт буд
تا بسر آن طشت درهم گشت بود
Хоҷаи он шогирди зиракро бихонад
خواجه آن شاگرد زیرک را بخواند
Вази пас пардаи канизакро бихонад
وز پس پرده کنیزک را بخواند
Аввали он шогирдро чун ҷой кард
اول آن شاگرد را چون جای کرد
Он канизаки пеш ӯ бар пой кард
آن کنیزک پیش او بر پای کرد
Чун бидид он марди бурно рӯй ӯ
چون بدید آن مرد برنا روی او
Низ дигар нанигараст аз сӯй ӯ
نیز دیگر ننگرست از سوی او
Дар таъаҷҷуб монад кони зебо нигор
در تعجب ماند کان زیبا نگار
Чун чунин бебаҳра шуд аз рӯзгор
چون چنین بی بهره شد از روزگار
Срдӣӣ аз вай падедор омадаш
سردئی از وی پدیدار آمدش
Гармии таҳсил дар кор омадаш
گرمی تحصیل در کار آمدش
Он ҳамаи беморӣ ӯ боди гашт
آن همه بیماری او باد گشت
Аз канизак то абади озоди гашт
از کنیزک تا ابد آزاد گشت
Чун бидид устоди озодӣ ӯ
چون بدید استاد آزادی او
Бар ғамаши ғолиб шудаи шодӣ ӯ
بر غمش غالب شده شادی او
Гармии шогирди зираки гашти сард
گرمی شاگرد زیرک گشت سرد
Ҷонаш аз ишқи канизаки гашти фард
جانش از عشق کنیزک گشت فرد
Гуфт то он ташт овараданд зуд
گفت تا آن طشت آوردند زود
Саргушодаи пеш ӯ бурданди зуд
سرگشاده پیش او بردند زود
Гуфт эй бурно чаҳ карти аўФтод
گفت ای برنا چه کارت اوفتاد
Биқрорӣ шуд қарорати аўФтод
بیقراری شد قرارت اوفتاد
Он ҳама дар ишқи дили гармяти кӯ
آن همه در عشق دل گرمیت کو
Вонҳмаҳи шухӣ ва бе шармяти кӯ
وانهمه شوخی و بی شرمیت کو
Рӯзу шаб буд ин канизаки орзӯат
روز و شب بود این کنیزک آرزوت
Срброр аз пеш ва инак орзӯат
سربرآر از پیش و اینک آرزوت
Рӯй ту аз ишқ ӯ зард аз чаҳ шуд
روی تو از عشق او زرد از چه شد
Ваон чунин ишқии чунин сард аз чаҳ шуд
وان چنین عشقی چنین سرد از چه شد
Ту ҳамонеу канизак низ ҳам
تو همانی و کنیزک نیز هم
Лек кам шуд аз ваии ин як чизҳм
لیک کم شد از وی این یک چیزهم
Ончии давр аз рӯй ту кам гашти азу
آنچه دور از روی تو کم گشت ازو
Дрнгр инак парасти ин ташти азу
درنگر اینک پرست این طشت ازو
Чун ҷудои гашт аз канизаки ин ҳама
چون جدا گشت از کنیزک این همه
Сард шуд ишқи ту инак ин ҳама
سرد شد عشق تو اینک این همه
Бар канизаки боди мипимўдаҳ
بر کنیزک باد میپیمودهٔ
Дар ҳақиқати ошиқ ин бӯда
در حقیقت عاشق این بودهٔ
Ту барра дар бефаросат омадӣ
تو بره در بی فراست آمدی
Ошиқи хӯн внҷост омадӣ
عاشق خون ونجاست آمدی
Ҳолеи он шогирди мард кор шуд
حالی آن شاگرد مرد کار شد
Тавба кард вабои сар такрор шуд
توبه کرد وبا سر تکرار شد
Чун тўҳмол наҷосат омадӣ
چون توحمال نجاست آمدی
Аз чаҳ дар садр раёсат омадӣ
از چه در صدر ریاست آمدی
Кори тугар мамлакат рондан буд
کار تو گر مملکت راندن بود
Вари раҳи ту илми дайни хондан буд
ور ره تو علم دین خواندن بود
Чун барои нафас бошад кори ту
چون برای نفس باشد کار تو
Аз сегӣ дар нагзарад миқдори ту
از سگی در نگذرد مقدار تو