Буд вақте дар раҳи ҳаҷи қофила
بود وقتی در ره حج قافله
Роҳи давру раҳравони пари машғала
راه دور و رهروان پر مشغله
Дар миёни қофилаи бади раҳравӣ
در میان قافله بُد رهروی
Ҳар ду гӯшаш буд кар , ме нашнавӣ
هر دو گوشش بود کر، مینشنوی
Ногаҳони он марди кар бар раҳ бихуфт
ناگهان آن مرد کر بر ره بخَفت
Қофила аз ҷойгаҳ ногуҳ бирафт
قافله از جایگه ناگه برفت
Кар ба хуфта буд зишон бе хабар
کر بهخفته بود زیشان بیخبر
Буд мардии бозмондаи ҳамчуи кар
بود مردی بازمانده همچو کر
Рафту кар аз хоби хуш бедор кард
رفت و کر از خواب خوش بیدار کرد
Ин сухан дар гӯши кар такрор кард
این سخن در گوش کر تکرار کرد
Гуфт эй кари қофилаи рафтанди хез
گفت ای کر قافله رفتند خیز
Беш азин бар ҷони худ оташи марез
بیش ازین بر جان خود آتش مریز
Хез то бо икдгр ҳамраҳ шавем
خیز تا با یکدگر همره شویم
Беш азин ӣнҷо ба танҳо нғнўим
بیش ازین اینجا به تنها نغنویم
Қофилаи рафтанд ва мо ин ҷойгоҳ
قافله رفتند و ما این جایگاه
Дрнгр то чанд дар пешаст роҳ
درنگر تا چند در پیش است راه
Кар намедонист , ҳайрони монда буд
کر نمیدانست، حیران مانده بود
Бехабар аз ҷисм ва аз ҷони монда буд
بیخبر از جسم و از جان مانده بود
Мард гуфт эй кар чаро дармонда Эй
مرد گفت ای کر چرا درماندهای
Бар мисоли ҳалқа бар дар монда Эй
بر مثال حلقه بر در ماندهای
Ҷони худ бар бод додам баҳри ту
جان خود بر باد دادم بهر تو
Чун кунам май нӯшам акнӯн заҳри ту
چون کنم مینوشم اکنون زهر تو
Гуфт кари моро ту бигзор ва бирав
گفت کر ما را تو بگذار و برو
Варна ӣнҷои ҳамчуи ман хуш май ғнў
ورنه اینجا همچو من خوش میغنو
Андарин буданд комди ду араб
اندرین بودند کآمد دو عرب
Дузд раҳ буданд пари хавфу тъб
دزد ره بودند پر خوف و تعب
Ҳар яке бар уштурии дигари савор
هر یکی بر اشتری دیگر سوار
Баргирифта дар кафи худ як маҳор
برگرفته در کف خود یک مهار
Теғҳо дар дасти пари саҳми он ду тан
تیغها در دست پُرسهم آن دو تن
Ҳамла овараданд , бар он ҳар ду тан
حمله آوردند، بر آن هر دو تن
Кари давиду пеши эшон мрдўор
کر دوید و پیش ایشان مردوار
Хештани афканди андар рӯй хор
خویشتن افکند اندر روی خار
Марди дигари тарсноки афтода буд
مرد دیگر ترسناک افتاده بود
Чашм бар ҳукм қазо биниҳода буд
چشم بر حکم قضا بنهاده بود
То чаҳ ояд аз пас пардаи бурун
تا چه آید از پس پرده برون
Дар дилаш мезад ъҷоӣби мавҷи хӯн
در دلش میزد عجائب موج خون
Кари з рӯй хори андар пой хост
کر ز روی خار اندر پای خاست
Гашти ҳайрон май давид аз чапу рост
گشت حیران میدوید از چپ و راست
Он ду аштрўор аз дунбол ӯ
آن دو اشتروار از دنبال او
намедавиданд аз паии он роҳи ҷӯ
میدویدند از پی آن راهجو
Оқибати карро гирифтанд он ду тан
عاقبت کر را گرفتند آن دو تن
Хӯн равон гашта варо аз ҷону тан
خون روان گشته ورا از جان و تن
Хорҳо бишкаста дар аъзоӣ ӯ
خارها بشکسته در اعضای او
Гарчи медонист он савдоӣ ӯ
گرچه میدانست آن سودای او
Марди дигари истода бар канор
مرد دیگر ایستاده بر کنار
Тани ниҳодаи бад ба ҳукми кирдигор
تن نهاده بد به حکم کردگار
Ду савор ӯро намегуфтанд ҳеҷ
دو سوار او را نمیگفتند هیچ
Дасти кари бастанду поиши печи печ
دست کر بستند و پایش پیچ پیچ
Кар дар онҷои зори зори афтода буд
کر در آنجا زار زار افتاده بود
Тан дар он ҳукм қазо биниҳода буд
تن در آن حکم قضا بنهاده بود
Ногуҳ аз он рӯй саҳро гирд хост
ناگه از آن روی صحرا گرد خاست
Як гуруҳе омаданд аз чапу рост
یک گروهی آمدند از چپ و راست
Сабзи пӯшони аҷоиби он гуруҳ
سبز پوشان عجایب آن گروه
Ҷумла бар асби сиёҳу бошукӯҳ
جمله بر اسب سیاه و باشکوه
Гирди эшон дар гирифтанд чун ҳисор
گِرد ایشان در گرفتند چون حصار
Захм ҳо карданд бар он ду савор
زخمها کردند بر آن دو سوار
Дасту пой кар кушоданд он замон
دست و پای کر گشادند آن زمان
Кари аҷоиби мондаи бад зон мардумон
کر عجایب مانده بُد زان مردمان
Марди дигарро бпрсиднди азу
مرد دیگر را بپرسیدند ازو
Бо шумо аз ҳар чаҳ карданд бози гӯ
با شما از هر چه کردند باز گو
Гуфт мо бо якдигар ҳамраҳ бадем
گفت ما با یکدیگر همره بدیم
Дар миёни қофила дар раҳ бадем
در میان قافله در ره بدیم
Ногаҳони ин кар бихуфт аинҷоигоаҳ
ناگهان این کر بخفت اینجایگاه
Хоб ӯро дар рабӯд ва шуд зи роҳ
خواب او را در ربود و شد ز راه
Хуфта будам ман чу ӯ ҷой дигар
خفته بودم من چو او جای دگر
Аз вуҷӯди хешу олам бе хабар
از وجود خویش و عالم بیخبر
Оқибат аз хоб чун огаҳи шудем
عاقبت از خواب چون آگه شدیم
Чун бидидам хеш бе ҳамраҳи шудем
چون بدیدم خویش بیهمره شدیم
Раҳ намедонистам ва ҳайрон шудам
ره نمیدانستم و حیران شدم
Андарин раҳи зор ва саргардон бидам
اندرین ره زار و سرگردان بُدم
Андарин раҳи чашми ман торик шуд
اندرین ره چشم من تاریک شد
Маргам аз давр омад ва наздик шуд
مرگم از دور آمد و نزدیک شد
Ман ба сӯй осмон кардам нигоҳ
من بهسوی آسمان کردم نگاه
Гуфтам эй доно маро бинмоӣ роҳ
گفتم ای دانا مرا بنمای راه
Ҳотифӣ овоз дод ва гуфт рӯ
هاتفی آواز داد و گفت رو
Зуд бош ва тез тоз ва хуш бирав
زود باش و تیز تاز و خوش برو
Хешро дар раҳ фикандам он замон
خویش را در ره فکندم آن زمان
Рози гӯйон бо худованди ҷаҳон
راز گویان با خداوند جهان
Дар расидам дар замони ин ҷойгоҳ
در رسیدم در زمان این جایگاه
Дидам ин бечораи хуши хуфта ба роҳ
دیدم این بیچاره خوش خفته بهراه
Бехабар чун мурдае бар рӯй хок
بیخبر چون مردهای بر روی خاک
Гарчи ман будам дар онҷои хавфнок
گرچه من بودم در آنجا خوفناک
Ман варо бедор кардам дар замон
من ورا بیدار کردم در زمان
То рӯем андари пай он ҳамРаҳон
تا رویم اندر پی آن همرهان
Ҳарчӣ гуфтам гӯшро бо ман накард
هرچه گفتم گوش را با من نکرد
Заррае аз дарди ман ӯ ғам нахурд
ذرّهای از درد من او غم نخورد
Ҳамчуи ман ӯ бозмонди ин ҷойгоҳ
همچو من او بازماند این جایگاه
Ҳамчу ӯ ман бозпас мондам ба роҳ
همچو او من بازپس ماندم بهراه
Чун бдонстми карӣ буд ин заъиф
چون بدانستم کری بود این ضعیف
Ҳамчуи ман бечорау зору наҳиф
همچو من بیچاره و زار و نحیف
Ногаҳони ин ҳар ду тан пайдо шуданд
ناگهان این هر دو تن پیدا شدند
Бар сармо ногаҳонӣ омаданд
بر سرما ناگهانی آمدند
Дасти ин мискин бибастанд ин чунин
دست این مسکین ببستند این چنین
Хор дар паҳлуи шикастанди ин чунин
خار در پهلو شکستند این چنین
Ман чу ин дидам бостодми буриш
من چو این دیدم باستادم برش
То чаҳ ояд аз қазои андари сараш
تا چه آید از قضا اندر سرش
Хешро дар амн дидам зини ду тан
خویش را در امن دیدم زین دو تن
Ки м намегуфтанд чизе аз сухан
کهم نمیگفتند چیزی از سخن
Ногаҳонӣ чун шумо пайдои шадид
ناگهانی چون شما پیدا شدید
Дод мо зин ҳар ду тани вои бстдид
داد ما زین هر دو تن وا بستدید
Чун шумо бар мо чунин огаҳи шадид
چون شما بر ما چنین آگه شدید
Шуд яқини ман ки Хизр раҳ бидид
شد یقین من که خضر ره بدید
Рӯй дар вай кард пери сабзпуш
روی در وی کرد پیر سبزپوش
Шарбатӣ додаш ки бустон ва бануш
شربتی دادش که بستان و بنوش
Чун бихӯрад он марди он оби ҳаёт
چون بخورد آن مرد آن آب حیات
Бор дигар ёфт ӯ аз ғами наҷот
بار دیگر یافت او از غم نجات
Порае дигар бидон кар дод ва хӯрд
پارهای دیگر بدان کر داد و خورد
Ҷон ӯро аз ғамон озод кард
جان او را از غمان آزاد کرد
Шукр карданд он ду тан дар пеши ҳақ
شکر کردند آن دو تن در پیش حق
Порае дар ҷисмашон омад рамақ
پارهای در جسمشان آمد رمق
Рӯй бо кар кард пери сабзи пӯш
روی با کر کرد پیر سبزپوش
Гуфт хуши хури пора дигар бануш
گفت خوش خور پاره دیگر بنوش
Кар бигуфто пушти ман афкор шуд
کر بگفتا پشت من افکار شد
Аз вуҷӯд , ин ҷони ман аз кор шуд
از وجود، این جان من از کار شد
Ин ду тан карданд бар мо зулму ҷавр
این دو تن کردند بر ما ظلم و جور
Гар худои доне , рисии инро ба ғӯр
گر خدا دانی، رسی این را به غور
Дод мо зин ҳар ду золим ту бихоҳ
داد ما زین هر دو ظالم تو بخواه
Зонка моро омадӣ ту Хизри роҳ
زانکه ما را آمدی تو خضر راه
Ман заъифу номурод ва бе касам
من ضعیف و نامراد و بیکسم
Қофилаи рафта , бимонада аз пасам
قافله رفته، بمانده از پسم
Сӯии ҳаҷ имсол кардам рӯй хеш
سوی حج امسال کردم روی خویش
Ман чаҳ донистам чунин ояд ба пеш !
من چه دانستم چنین آید به پیش!
Солҳо хунобаи пар хӯрда ам
سالها خونابهٔ پر خوردهام
Неки мардиҳо ба олам карда ам
نیکمردیها به عالم کردهام
Бар дар ҳақ бӯдаам ман сол ҳо
بر در حق بودهام من سالها
То ҳама маълум кардам ҳол ҳо
تا همه معلوم کردم حالها
Арбаъӣну хилвати пари доштам
اربعین و خلوت پُر داشتم
Умр дар хӯни ҷигари бгзоштм
عمر در خون جگر بگذاشتم
То магари раҳ дар худои доне барам
تا مگر ره در خدادانی برم
Дайни дор аз уммати пайғамбарам
دین دار از امّت پیغمبرم
Солҳо таҳсил кардам дар улӯм
سالها تحصیل کردم در علوم
Хондаам бисёр дар илми нуҷум
خواندهام بسیار در علم نجوم
Ҷумлаи тафсир аз бар карда ам
جملهٔ تفسیر از بر کردهام
Саъйҳои пар ба маънӣ барда ам
سعیهای پر بهمعنی بردهام
Чанд пораи дафтар аз дарди фироқ
چند پاره دفتر از درد فراق
Сохтам аз хештан дар иштиёқ
ساختم از خویشتن در اشتیاق
Мари маро бисёр кас ёрон баданд
مر مرا بسیار کس یاران بدند
Чун бидидам ҷумла ағёрон баданд
چون بدیدم جمله اغیاران بدند
Подшоҳи шаҳри худ дониста ам
پادشاه شهر خود دانستهام
Карда некии ончӣ бтўонстаҳ ам
کرده نیکی آنچه بتوانستهام
Чори фарзандам худо дод аз ду зан
چار فرزندم خدا داد از دو زن
Некбахту неки хоҳу поки тан
نیکبخت و نیک خواه و پاک تن
Сӯии ҳаҷи ҳамроҳи ҷонами аўФтод
سوی حج همراه جانم اوفتاد
Баъди чандини соли инам даст дод
بعد چندین سال اینم دست داد
Ишқ пайғамбар фитод андари дилам
عشق پیغمبر فتاد اندر دلم
То шавад осони ҳадиси мушкилам
تا شود آسان حدیث مشکلم
Рӯй худро оваредам дар ҳиҷоз
روی خود را آوریدم در حجاز
То براردи ҳоҷати ман кори соз
تا برآرد حاجت من کار ساز
Ҳар чаҳоруми тифлакони ҳамроҳ буд
هر چهارَم طفلکان همراه بود
Ман чаҳ донистам қазо ногоҳ буд
من چه دانستم قضا ناگاه بود
Ногаҳон дар сӯии Бағдоди омадам
ناگهان در سوی بغداد آمدم
Чун расидами бахти дилшоди омадам
چون رسیدم بخت دلشاد آمدم
Хона бо ман буд ҳамраҳи он замон
خانه با من بود همره آن زمان
Ногуҳ аз амри худои ғайби дон
ناگه از امر خدای غیب دان
Зан ки бо ман буд аз дунё бирафт
زن که با من بود از دنیا برفت
Ногаҳон афтод фарзандон ба тафт
ناگهان افتاد فرزندان به تفت
Аз ҷаҳони рафтанди фарзандон дигар
از جهان رفتند فرزندان دگر
Ман чаҳ донистам қазо омад басар
من چه دانستم قضا آمد بسر
Хештан бо қофила ҳамраҳ шудам
خویشتن با قافله همره شدم
То бад-ӣни ҷогоҳи шан ҳамраҳ шудам
تا بدین جاگاه شان همره شدم
Кори ман зинсон ки гуфтам бади чунин
کار من زینسان که گفتم بد چنین
Кард ин тақдири раби Алъоламин
کرد این تقدیر رب العالمین
Ин ду тани ҷавр фаровон карда анд
این دو تن جور فراوان کردهاند
Ту чаҳ доне то чаҳ бо мо карда анд
تو چه دانی تا چه با ما کردهاند
Рӯй дар кар кард пери сабзи пӯш
روی در کر کرد پیر سبز پوش
Даст зад бар лаб ки яъне шӯ хамӯш
دست زد بر لب که یعنی شو خموش
Ногаҳонии он ду тани уштури савор
ناگهانی آن دو تن اشتر سوار
Карда онҷои гоҳ ҳар ду пораи бор
کرده آنجا گاه هر دو پاره بار
Ҳар ду тани рафтанди сӯии қофила
هر دو تن رفتند سوی قافله
Бози растанад аз ваболу машғала
باز رستند از وبال و مشغله
Бози гаштанди он замони он ҳар чаҳор
باز گشتند آن زمان آن هر چهار
Бишинав ин саргар ту ҳастӣ ҳӯшёр
بشنو این سرّ گر تو هستی هوشیار
Ту дарин раҳ бар мисоли он карӣ
تو درین ره بر مثال آن کری
Кору аҳволи яқинро нанигарӣ
کار و احوال یقین را ننگری
Бар сари раҳи хуфтае эй бе хабар
بر سر ره خفتهای ای بیخبر
Дузд дар роҳасту ҷонат бар хатар
دزد در راه است و جانت بر خطر
Ақл омад мари туро огоҳ кард
عقل آمد مر ترا آگاه کرد
Ҷони ту дар ҳоли қасд роҳ кард
جان تو در حال قصد راه کرد
Танбалӣ кардӣ нарафтӣ он замон
تنبلی کردی نرفتی آن زمان
Боз монадӣ бар сари роҳи ҷаҳон
باز ماندی بر سر راه جهان
Ин ду дузди рӯзу шаби андари қазо
این دو دزد روز و شب اندر قضا
Омаданд ва ҷавр дидӣ бо ҷафо
آمدند و جور دیدی با جفا
Бар сар хон ҳаваси афтода Эй
بر سر خوان هوس افتادهای
Чашм бар роҳ азал биниҳода Эй
چشم بر راه ازل بنهادهای
Кӣ туро судӣ расад зинсони зиён ?
کی ترا سودی رسد زینسان زیان؟
Мондае ӣнҷои хору нотавон
ماندهای اینجای خوار و ناتوان
Раҳбари ту пери ишқи сабзи пӯш
رهبر تو پیر عشق سبز پوش
Об маънӣ кун зи дасти ишқи нӯш
آب معنی کن ز دست عشق نوش
Рози худ бо ишқ на андари миён
راز خود با عشق نه اندر میان
То расонади мари туро бо ҷони ҷон
تا رساند مر ترا با جان جان
Чори фарзанди табиат банд кун
چار فرزند طبیعت بند کن
Эътимоди ҷони бад-ӣн сӯрат макун
اعتماد جان بدین صورت مکن
То ба манзилгоҳи уқбо дар рисӣ
تا به منزلگاه عقبی در رسی
Чанд гӯям чун бимонада вопасӣ
چند گویم چون بمانده واپسی
Деват аз раҳи бараду лоҳўлӣ т нест
دیوت از ره برد و لاحولیت نیست
Аз мусулмонӣ ба ҷузи қавлӣ т нест
از مسلمانی به جز قولیت نیست
Чанд гӯям чун нае ту марди дайн
چند گویم چون نهای تو مرد دین
Чун кунам чун ту нае дар дарди дайн
چون کنم چون تو نهای در درد دین
Дар ғами дунё гирифтор омадӣ
در غم دنیا گرفتار آمدی
Хок бар фурқат ки мурдор омадӣ
خاک بر فرقت که مردار آمدی
Боз монадӣ дар табиати пари ҳавас
باز ماندی در طبیعت پُرهوس
Андарин раҳ ки т буд фарёдрас
اندرین ره کهت بود فریادرس
Бозмондии андарин роҳи дароз
بازماندی اندرین راه دراز
Дар нишебӣ кӣ рисии андари фароз ? !
در نشیبی کی رسی اندر فراز؟!
Бозмондии ҳамчуи хоки роҳи ту
بازماندی همچو خاک راه تو
Кӣ шӯй аз рози ҷони огоҳи ту ?
کی شوی از راز جان آگاه تو؟
Бозмондии андарин дарёии кул
بازماندی اندرین دریای کل
Пой то сари бастаи андари банду ғул
پای تا سر بسته اندر بند و غل
Бозмондии ту ба зиндони абад
بازماندی تو به زندان ابد
Заррае бӯеи набардӣ аз аҳад
ذرّهای بویی نبردی از احد
Бозмондии ҳамчуи саги мурдор ро
بازماندی همچو سگ مردار را
Кӣ туро бигушоед ин асрор ро
کی ترا بگشاید این اسرار را
Бозмондӣ ва нахоҳӣ рафт ту
بازماندی و نخواهی رفت تو
Бар сари ин раҳ , бихоҳӣ хуфт ту
بر سر این ره، بخواهی خفت تو
Бозмондӣ эй фақири нотавон
بازماندی ای فقیر ناتوان
Дода бар боди ин ҷаҳон ва он ҷаҳон
داده بر باد این جهان و آن جهان
Бозмондӣ аз миёни қофила
بازماندی از میان قافله
АўФтодӣ дар миёни машғала
اوفتادی در میان مشغله
АўФтодии ҳамчуи мурғӣ дар қафас
اوفتادی همچو مرغی در قفس
Чун туоне зад дар онҷогаҳи нафас
چون توانی زد در آنجاگه نفس
Бозмондӣ дар балои хору асир
بازماندی در بلا خوار و اسیر
Ани ҳозои кул , фии явми ъсир
ان هذا کل، فی یوم عسیر
Бозмондӣ дар даҳони аждаҳо
بازماندی در دهان اژدها
АўФтодии андарин айни бало
اوفتادی اندرین عین بلا
Бозмондии ҳамчуи хар дар гул кунун
بازماندی همچو خر در گل کنون
Кӣ барӣ аз гули ту охири раҳи бурун
کی بری از گل تو آخر ره برون
Бозмондии дасту побстаҳ ба банд
بازماندی دست و پابسته به بند
Бозмондии андарин роҳи газанд
بازماندی اندرین راه گزند
эй гирифтори вуҷӯди хештан
ای گرفتار وجود خویشتن
Зуд бигузар ту з буд хештан
زود بگذر تو ز بود خویشتن
эй гирифтори табиати чори сӯ
ای گرفتار طبیعت چار سو
Боз монадӣ дар ҷаҳон гуфту гӯ
باز ماندی در جهان گفت و گو
Андарин гуфтор , ин шаҳбози ҷон
اندرین گفتار، این شهباز جان
Як дамаш аз ин табиат вораҳон
یک دمش از این طبیعت وارهان