Шоҳи бозӣ буд пурҳо карда боз
شاه بازی بود پرها کرده باز
Буд парон дар ҳавои ъзу ноз
بود پران در هوای عزّ و ناز
Доимо аз ишқ дар парвоз буд
دایما از عشق در پرواز بود
Гоҳ бо гунҷишку гуҳ бо боз буд
گاه با گنجشک و گه با باز بود
Хуй бо мурғон дигар карда буд
خوی با مرغان دیگر کرده بود
Рӯй дар ҳрҷоигаҳ оварда буд
روی در هرجایگه آورده بود
Ҳар замонӣ дар сароеи масканаш
هر زمانی در سرایی مسکنش
Ҳар замонии дараҷаонеи мأмнш
هر زمانی درجهانی مأمنش
Заҳмати мурғони дигари аўндошт
زحمت مرغان دیگر اونداشت
Ҳар замон дар маскании сари миФрошт
هر زمان در مسکنی سر میفراشت
Аз қазои як рӯзи мурғӣ чанд дид
از قضا یک روز مرغی چند دید
Аз ҳаво дар сӯии он мурғон парид
از هوا در سوی آن مرغان پرید
Ҷойгоҳӣ буд хуши он марғзор
جایگاهی بود خوش آن مرغزار
Маскании ҷони бахшу обии хушгувор
مسکنی جان بخش و آبی خوشگوار
Сабзаи зории ҳам чунон боғи Ирам
سبزه زاری هم چنان باغ ارم
Боғи ҷинати ҷойгоҳии баси хуррам
باغ جنّت جایگاهی بس خرم
Миваҳои ранги ранг аз шохсор
میوههای رنگ رنگ از شاخسار
АўФтодаҳ дар миёни ҷӯйбор
اوفتاده در میان جویبار
Чун биҳишти онҷоигаҳи баси хубу хуш
چون بهشت آنجایگه بس خوب و خوش
Бо сифат ҳамчун сароеи моҳ вааш
با صفت همچون سرایی ماه وش
Маскании хуш буд ва ҷое баси шариф
مسکنی خوش بود و جایی بس شریف
Вндри онҷои бади дарахтони латиф
وندر آنجا بُد درختان لطیف
Булбулу қамарӣ дар онҷои бишмор
بلبل و قمری در آنجا بیشمار
Барнишаста бар сар ҳар шохсор
برنشسته بر سر هر شاخسار
Ъкаҳу дроҷ бо тӯтӣу зоғ
عکّه و درّاج با طوطی و زاغ
Миприднди андари он водии боғ
میپریدند اندر آن وادی باغ
Сабзаҳои хубу хуши руста дар он
سبزههای خوب و خوش رسته در آن
Чашмаҳои нозанин , оби равон
چشمههای نازنین، آب روان
Себу норанҷу туранҷ ва ба басӣ
سیب و نارنج و ترنج و به بسی
Миваҳои ранги ранги онҷои басӣ
میوههای رنگ رنگ آنجا بسی
Ин чунин ҷои латифу нозанин
این چنین جای لطیف و نازنین
Чун биҳиштӣ бар сифати пурҳури айн
چون بهشتی بر صفت پرحور عین
Шоҳбоз аз рӯй чарх онҷо бидид
شاهباز از روی چرخ آنجا بدید
Бонги он мурғон дар онҷогаҳ шунид
بانگ آن مرغان در آنجاگه شنید
Дар нишот омад чу онҷо ҷой дид
در نشاط آمد چو آنجا جای دید
Чун биҳиштии маскан ва маъвоӣ дид
چون بهشتی مسکن و ماوای دید
Хост то обӣ хӯрд аз ҷӯйбор
خواست تا آبی خورد از جویبار
Бихбр буд ӯ ки бади дом аз канор
بیخبر بود او که بُد دام از کنار
Шоҳбози он ҷойгоҳ хуш бидид
شاهباز آن جایگاه خوش بدید
Як замони онҷоигаҳ ӯ орамид
یک زمان آنجایگه او آرمید
Кард бо мурғони дигари ҷилваи худ
کرد با مرغان دیگر جلوه خود
Фориғ ӯ аз ҳодисоти неку бад
فارغ او از حادثات نیک و بد
Дршд омад дар канори оби ҷӯй
درشد آمد در کنار آب جوی
Омадаи анмрғкон дар гуфту гӯй
آمده انمرغکان در گفت و گوی
Аз қазои онҷои яке мардии заъиф
از قضا آنجا یکی مردی ضعیف
Дом карда тан назору дили наҳиф
دام کرده تن نزار و دل نحیف
То магар мурғӣ фитад дар дом ӯ
تا مگر مرغی فتد در دام او
Гашта пинҳон дар миёни оби ҷӯ
گشته پنهان در میان آب جو
Дид шаҳбозӣ ки омад пеши дом
دید شهبازی که آمد پیش دام
Гуфт пайдои гашти онҷои гоҳи ком
گفت پیدا گشت آنجا گاه کام
Домро дар дасти худ ҳанҷор дод
دام را در دست خود هنجار داد
Дар ҳаво ва дар замин рафтор дод
در هوا و در زمین رفتار داد
Шоҳбоз омад бдом ӯ нишаст
شاهباز آمد بدام او نشست
Дар кашид ӯ дому поиш ҳар дўбст
در کشید او دام و پایش هر دوبست
Шоҳбоз аз ҷои худ парвоз кард
شاهباز از جای خود پرواز کرد
Пойҳо дар банд вапурҳо боз кард
پایها در بند و پرها باز کرد
Хост то парвоз гирад шоҳбоз
خواست تا پرواز گیرد شاهباز
Пойҳоро дид андари доми боз
پایها را دید اندر دام باز
Гуфт оўхи кори ман аз даст шуд
گفت آوخ کار من از دست شد
Чун кунам чун пои ман дршст шуд
چون کنم چون پای من درشست شد
эй дариғо бозмондм дар тъб
ای دریغا بازماندم در تعب
Бозмондми андарин сари аҷаб
بازماندم اندرین سرّ عجب
Чун кунам зини ҷойгаҳи парвози ман
چون کنم زین جایگه پرواز من
Кӣ рҳоӣӣ ёбам аз ваии бози ман
کی رهائی یابم از وی باز من
Чун кунам ман то рҳоӣӣ бошудам
چون کنم من تا رهائی باشدم
Зини чунин бандӣ ҷдоӣӣ бошудам
زین چنین بندی جدائی باشدم
Чун кунам то худ бурун оем азин
چون کنم تا خود برون آیم ازین
Ман чаҳ донистам ки уфтам дар камӣн
من چه دانستم که افتم در کمین
Чун кунам зини банд чун оем бурун
چون کنم زین بند چون آیم برون
Ки дарин бошад марои ҳам раҳнамӯн
که درین باشد مرا هم رهنمون
Чун кунам то ман аз ӣнҷои ҷон барам
چون کنم تا من از اینجا جان برم
Пои худ орми буруни вбри пурм
پای خود آرم برون وبر پرم
Чун кунам сайёд омад пеши ман
چون کنم صیاد آمد پیش من
То намак резад бичишам риши ман
تا نمک ریزد بچشم ریش من
Чун кунам ман чун кунам бисёр гашт
چون کنم من چون کنم بسیار گشت
Бози хавфу тарс бо ӯ ёри гашт
باز خوف و ترس با او یار گشت
Чун кунам эй дили зи макри домгоҳ
چون کنم ای دل ز مکر دامگاه
Чун кунам чун мар маро инаст роҳ
چون کنم چون مر مرا اینست راه
Чун кунам эй дил чу ҳукм ёр ҳаст
چون کنم ای دل چو حکم یار هست
Мешавам аинҷоигаҳи ман пои баст
میشوم اینجایگه من پای بست
Мард сайёд омад онгаҳ дар буриш
مرد صیاد آمد آنگه در برش
Даст кард ва барграфт ангаи париш
دست کرد و برگرفت انگه پرش
Шоҳбоз аз тарспурҳо боз кард
شاهباز از ترس پرها باز کرد
Марди дигари бори қисса боз кард
مرد دیگر بار قصّه باز کرد
Оқибат ӯро бар оварадаш здом
عاقبت او را بر آوردش زدام
Марди сайёдаш шудаи дили шодком
مرد صیادش شده دل شادکام
Гуфт инро ман ба пеши шаҳ барам
گفت این را من به پیش شه برم
Коми худро боз дар чанг оварам
کام خود را باز در چنگ آورم
Ин чунин шаҳбози ҳаргиз кас надид
این چنین شهباز هرگز کس ندید
Бахти ту сайёд ногуҳ шуд падед
بخت تو صیاد ناگه شد پدید
Ёфтӣ коми дил акнӯн шод бош
یافتی کام دل اکنون شاد باش
Баъд аз ин аз андҳон озод бош
بعد از این از اندهان آزاد باش
Ёфтӣ чизе ки он ҳамтоаш нест
یافتی چیزی که آن همتاش نیست
Чуст бош ва андарин ҷогаҳ моиаст
چست باش و اندرین جاگه مایست
Ҳеҷ сайёдии чунин бозӣ наёфт
هیچ صیادی چنین بازی نیافت
Ҳамчуи ту овоз ва оғозӣ наёфт
همچو تو آواز و آغازی نیافت
Ҳеҷ сайёдии чунин шоҳӣ надид
هیچ صیادی چنین شاهی ندید
Ин чунин ганҷӣ бногоҳӣ надид
این چنین گنجی بناگاهی ندید
Вақт он омад ки дил шодон кунам
وقت آن آمد که دل شادان کنم
Хештанро пеши султони афканам
خویشتن را پیش سلطان افکنم
Вақт он омад ки ғамҳо дар гузашт
وقت آن آمد که غمها در گذشت
Бо ки гӯям ин замони ман саргузашт
با که گویم این زمان من سرگذشت
Вақт он омад ки фарзандони ман
وقت آن آمد که فرزندان من
Дрхўшии бенанди ҷисму ҷони ман
درخوشی بینند جسم و جان من
Умр дар хӯни ҷигари бгзоштм
عمر در خون جگر بگذاشتم
Лоҷарам дар оқибат бар доштам
لاجرم در عاقبت بر داشتم
Ҳар ғамиро шодеи андар пай аст
هر غمی را شادیی اندر پی است
Чун гузаштӣ аз баҳор онгаҳ дай аст
چون گذشتی از بهار آنگه دی است
Шод бошу роҳро дар пеши гир
شاد باش و راه را در پیش گیر
Онгаҳ аз султони муроди хеши гир
آنگه از سلطان مراد خویش گیر
Ҳар ду пои шоҳбоз онгаҳ ба баст
هر دو پای شاهباز آنگه به بست
Шоду хуррами бомдод аз ҷои ҷуст
شاد و خرم بامداد از جای جست
Дар қафас кард онгаҳе шаҳбоз ро
در قفس کرد آنگهی شهباز را
Дар фурӯи афканд онгаҳ боз ро
در فرو افکند آنگه باز را
Даст кард ва он қафасро барграфт
دست کرد و آن قفس را برگرفت
Роҳи шаҳри онгоҳи андар бар гирифт
راه شهر آنگاه اندر بر گرفت
Чун даромад пеши фарзандони хеш
چون درآمد پیش فرزندان خویش
Шоҳбоз оварад эшонро ба пеш
شاهباز آورد ایشان را به پیش
Зан азу пурсед кин боз он кист
زن ازو پرسید کاین باز آن کیست
Рози ин бо ман бигӯ ин ҳол чист
راز این با من بگو این حال چیست
Гуфт эй зани шодшў кин зон мост
گفت ای زن شادشو کاین زان ماست
Ҳақ таъолӣ кард моро кор , рост
حق تعالی کرد ما را کار، راست
Солҳо хунобаи пари хўрдҳом
سالها خونابهٔ پر خوردهام
Ранҷҳо дар доми бозии брдҳом
رنجها در دام بازی بردهام
То ки имрӯзи ин маро омад бдом
تا که امروز این مرا آمد بدام
Аз шаҳ олӣ биёбам коми вном
از شه عالی بیابم کام ونام
Он шаб ӯро дар қафас кардаш бихоб
آن شب او را در قفس کردش بخواب
Рӯзи дигар чун баромади офтоб
روز دیگر چون برآمد آفتاب
Як кулоҳ оварадаш ва бар сари ниҳод
یک کلاه آوردش و بر سر نهاد
Баъд аз он як бандаши андар бар ниҳод
بعد از آن یک بندش اندر بر نهاد
Барграфту пеш султон оваред
برگرفت و پیش سلطان آورید
Шоҳи он шоҳбози худ чун бингаред
شاه آن شاهباز خود چون بنگرید
эй аҷаби кони бози он шоҳ буд
ای عجب کان باز آن شاه بود
Ҳам вазири шоҳ аз он огоҳ буд
هم وزیر شاه از آن آگاه بود
Шоҳ гуфт ин аз куҷо бигрифта аст
شاه گفت این از کجا بگرفته است
Ин азон мости зинҷо рафта аст
این ازان ماست زینجا رفته است
Муддатӣ шуд то бирафт аздсти ман
مدتی شد تا برفت ازدست من
Ин замон афтод андари шасти ман
این زمان افتاد اندر شست من
Ин куҷои бад аз куҷои дарёфтӣ
این کجا بد از کجا دریافتی
Муждагонии ин замон дар ёфтӣ
مژدگانی این زمان در یافتی
Ман турои зрўи гуҳари чандон даҳум
من ترا زرو گهر چندان دهم
Миннати ин кори ту бар ҷони нуҳум
منّت این کار تو بر جان نهم
Дар замони дархост аз ганҷинаи дор
در زمان درخواست از گنجینه دار
Гуфт акнӯн пешовар ту канор
گفت اکنون پیش آور تو کنار
Бист мушт зар бидод онгаҳ бадв
بیست مشت زر بداد آنگه بدو
Гуфт эй марди азизи ростгӯ
گفت ای مرد عزیز راستگو
Ҷомау зараш дигар чандон бидод
جامه و زرش دگر چندان بداد
Ҳарчӣ ӯ мехост ӯ осон бидод
هرچه او میخواست او آسان بداد
Бист асб ва сӣ ғуломи дигараш
بیست اسب و سی غلام دیگرش
Дод бо чандини замину кишвараш
داد با چندین زمین و کشورش
Марди кони эъзозро аз шоҳ дид
مرد کان اعزاز را از شاه دید
Хешро аз моҳии андар моҳ дид
خویش را از ماهی اندر ماه دید
Гуфт шоҳои ин ҳамаи ҳам зон тест
گفت شاها این همه هم زان تست
Бандаи мискини ҳам аз фармони тест
بندهٔ مسکین هم از فرمان تست
Мари маро аз хештани мФкни ту давр
مر مرا از خویشتن مفکن تو دور
То барам наздики ту соҳиби ҳузур
تا برم نزدیک تو صاحب حضور
Суҳбат шаҳ кард онҷои ихтиёр
صحبت شه کرد آنجا اختیار
Гашти сайёди ҳақиқати Бахтиёр
گشت صیاد حقیقت بختیار
Ҳар дамаши сайёди давлати пеш буд
هر دمش صیاد دولت پیش بود
Дар миёни ъзу давлат беш буд
در میان عزّ و دولت بیش بود
Чашм бигушо соҳиби содиқи назар
چشم بگشا صاحب صادق نظر
Кори худ наздики шоҳи ҷони нигар
کار خود نزدیک شاه جان نگر
Шоҳи он тести ту огаҳ на
شاه آن تست تو آگه نهٔ
Сахти маъзӯрӣ ки марди раҳ на
سخت معذوری که مرد ره نهٔ
Ҳар замон дар хеши иззат беш кун
هر زمان در خویش عزّت بیش کن
Чораи ин дарди ҷон риш кун
چارهٔ این درد جان ریش کن
эй ту шаҳбозу з шаҳ гашта ҷудо
ای تو شهباز و ز شه گشته جدا
Дар миён халқ гашта мубтало
در میان خلق گشته مبتلا
Мари туро маъзӯр дорам ин замон
مر ترا معذور دارم این زمان
Гарчи ту монадӣ ҷудо аз ҷони ҷон
گرچه تو ماندی جدا از جان جان
эй гирифтори балои ҷони худ
ای گرفتار بلای جان خود
Кӣ ту дарёбӣ камоли ҷони худ
کی تو دریابی کمال جان خود
Шоҳбози ҳазрати қудсӣ ба байн
شاهباز حضرت قدسی به بین
Зарра аз роҳи худ шӯ дар яқин
ذرّهٔ از راه خود شو در یقین
Тотрои роҳии намояди зулҷалол
تاترا راهی نماید ذوالجلال
Сӯрату маънии шӯии ту бизўол
صورت و معنی شوی تو بیزوال
Шоҳбоз аз ҳазрат ҳақ омадаст
شاهباز از حضرت حق آمدست
Рози ин дар рӯҳ мутлақ омадаст
راز این در روح مطلق آمدست
Чашм дил бигушоу нур ҷон бибин
چشم دل بگشا و نور جان ببین
Оина кун ҷон , рух ҷонон бибин
آینه کن جان، رخ جانان ببین
То замонӣ рӯй ӯ ёбии магар
تا زمانی روی او یابی مگر
Чанд бошӣ андарин хавфу хатар
چند باشی اندرین خوف و خطر
эй салобати роз раҳ бурдор ту
ای صلابت راز ره بردار تو
Дидаи ҷон яқин бигумор ту
دیدهٔ جان یقین بگمار تو
Шоҳбози ҷон туро омад мудом
شاهباز جان ترا آمد مدام
Лек қадар ӯ надонистӣ тамом
لیک قدر او ندانستی تمام
Соҳиби асрори шӯ чандин мапӣч
صاحب اسرار شو چندین مپیچ
Сӯратат бификан манеҳ ту дили бҳич
صورتت بفکن منه تو دل بهیچ
Ошиқи осо дар тавофи каъбаи ой
عاشق آسا در طواف کعبه آی
Знки ширку куфр аз дили брздоӣ
زنک شرک و کفر از دل برزدای
Шоҳбози ҷони бадасти шоҳи даҳ
شاهباز جان بدست شاه ده
Баъд аз он рӯ дар сӯии даргоҳ на
بعد از آن رو در سوی درگاه نه
Бар ҷамоли шоҳи дил , кун эҳтиром
بر جمال شاه دل، کن احترام
То шӯии андари дўъолми неки ном
تا شوی اندر دوعالم نیک نام
Чун ту назд шоҳи оеи мрдўор
چون تو نزد شاه آیی مردوار
Шоҳ бинмоед туро рӯй аз диёр
شاه بنماید ترا روی از دیار
Ин ниҳон розӣаст дарёб эй писар
این نهان رازیست دریاب ای پسر
Ин аҷаб сарасту роз эй бихбр
این عجب سرّست و راز ای بیخبر
Ҳарки ӯро бахту давлат ёр шуд
هرکه او را بخت و دولت یار شد
Аз ҷамоли шоҳ бар хурдор шуд
از جمال شاه بر خوردار شد
Шоҳбози қурби дасти шоҳи шӯ
شاهباز قرب دست شاه شو
Бартар аз хуршеди внўри моҳи шӯ
برتر از خورشید ونور ماه شو
Шоҳбози ишқро бингар яқин
شاهباز عشق را بنگر یقین
Дил манеҳ бар куфру беруни шӯи зи дайн
دل منه بر کفر و بیرون شو ز دین
Шоҳбози ломакони зоти шӯ
شاهباز لامکان ذات شو
Хез ва ту ҳамроҳ бо зарроти шӯ
خیز و تو همراه با ذرّات شو
Шоҳ чун шаҳбоз бар даст оварад
شاه چون شهباز بر دست آورد
Офариниши ҷумларо паст оварад
آفرینش جمله را پست آورد
Ин сухани ҳқо ки аз таҳдид нест
این سخن حقّا که از تهدید نیست
Ин з дида меравад , тақлид нест
این ز دیده میرود، تقلید نیست
Зер ҳар байтӣ ҷаҳонӣ дигараст
زیر هر بیتی جهانی دیگرست
Ин суханро тарҷумонӣ дигараст
این سخن را ترجمانی دیگرست
Хез ва як дами шӯ ба пеши шоҳбоз
خیز و یک دم شو به پیش شاهباز
То магари бинии ту рӯй шоҳи боз
تا مگر بینی تو روی شاه باز
Шоҳбози шоҳро нашинохтӣ
شاهباز شاه را نشناختی
Хеш дар доми сувари андохтӣ
خویش در دام صور انداختی
Шоҳбози олами ҷонони тўӣӣ
شاهباز عالم جانان توئی
Як ду рӯзӣ дар сувари меҳмони тўӣӣ
یک دو روزی در صور مهمان توئی
Шоҳбоз ҳар ду олам Мустафо аст
شاهباز هر دو عالم مصطفی است
Манбаи тамкин ва мақбул сафост
منبع تمکین و مقبول صفاست
Шоҳбозӣ каз ду олами пеш буд
شاهبازی کز دو عالم پیش بود
Марҳами дарди дили дарвеш буд
مرهم درد دل درویش بود
Ишқ бозӣ кард бо мо зулҷалол
عشق بازی کرد با ما ذوالجلال
Дом гоҳе кард ашёро ҷамол
دام گاهی کرد اشیا را جمال
Доми гоҳи ҷисми вдл аз ақли сохт
دام گاه جسم ودل از عقل ساخت
Ишқи бозӣ бо чунин домии ббохт
عشق بازی با چنین دامی بباخت
Ҳечкас аз дом ӯ огаҳ набӯд
هیچکس از دام او آگه نبود
Ҷумлаи як раҳ буд дигар раҳ набӯд
جمله یک ره بود دیگر ره نبود
Домгоҳӣ кард сайёди азал
دامگاهی کرد صیاد ازل
Густаронед онгаҳе доми амл
گسترانید آنگهی دام امل
Ин ҷаҳон чун бӯстонӣ буд хуш
این جهان چون بوستانی بود خوش
Марғзории хурраму сари сабзу каш
مرغزاری خرم و سر سبز و کش
Ҷойгоҳӣ чун биҳишти шодмон
جایگاهی چون بهشت شادمان
Лек ӣнҷо кас намонад ҷовдон
لیک اینجا کس نماند جاودان
Ҳаст ин дунёи сарои булъаҷаб
هست این دنیا سرای بلعجب
Домгоҳи ранҷу пурмакру тъб
دامگاه رنج و پرمکر و تعب
Домгоҳи шоҳбозони яқин
دامگاه شاهبازان یقین
Домгоҳи ақлу фазли хеши байн
دامگاه عقل و فضل خویش بین
Домгоҳи соликону ошиқон
دامگاه سالکان و عاشقان
Лек гашта бихбр яксар аз он
لیک گشته بیخبر یکسر از آن
Домгоҳи ин нақш ва сӯрат омадаст
دامگاه این نقش و صورت آمدست
Ҷойгоҳии пар кудурат омадаст
جایگاهی پر کدورت آمدست
Шоҳбоз аз андаруни мондаи асир
شاهباز از اندرون مانده اسیر
Ҷой ташвиқасту ҷогоҳии ъсир
جای تشویق است و جاگاهی عسیر
Хост то онҷоигаҳ домӣ кунад
خواست تا آنجایگه دامی کند
То абади он ҷойгаҳ номӣ кунад
تا ابد آن جایگه نامی کند
Гар нмидонсти коинҷои дом буд
گر نمیدانست کاینجا دام بود
Гарчи на оғоз ва на анҷом буд
گرچه نه آغاز و نه انجام بود
Домгоҳи шоҳбозони азал
دامگاه شاهبازان ازل
Шоҳбозӣ кон нахоҳад шуд бадал
شاهبازی کان نخواهد شد بدل
Аввалин ин доми одам сайд кард
اولین این دام آدم صید کرد
Ҷон ӯро ҳам бад-инсон қайд кард
جان او را هم بدینسان قید کرد
Чун аз он ҳазрати ҷудои гашти он сафӣ
چون از آن حضرت جدا گشت آن صفی
Он рафеъи аслу ашёро вФӣ
آن رفیع اصل و اشیا را وفی
Одам аз қурби азал парвоз кард
آدم از قرب ازل پرواز کرد
Болу пари мурғи маънӣ боз кард
بال و پر مرغ معنی باز کرد
Роҳ ӯ аз зот омад бар сифот
راه او از ذات آمد بر صفات
Чун кунам ӣнҷои ман тақрири зот
چون کنم اینجای من تقریر ذات
Ломакони бгзошт ва омад дар макон
لامکان بگذاشت و آمد در مکان
Безамон омад басӯии ин замон
بی زمان آمد بسوی این زمان
Аввал аз асрори кул огаҳ набӯд
اول از اسرار کل آگه نبود
Чун нигаҳ мекард ҷузи як раҳ набӯд
چون نگه میکرد جز یک ره نبود
Аз табиати бихбр буду ҳавос
از طبیعت بیخبر بود و حواس
Роҳ иззат карда беҳаду қиёс
راه عزّت کرده بی حدّ و قیاس
Зон ҷаҳони ҳайрони басӯии ин ҷаҳон
زان جهان حیران بسوی این جهان
Ошкоротар зи нур аммо ниҳон
آشکارا تر ز نور امّا نهان
Ҳафт парда бар бурид азкоинот
هفت پرده بر برید ازکاینات
То расед ва дид аҷроми сифот
تا رسید و دید اجرام صفات
Чун сӯй он гашта омад ӯ зи давр
چون سوی آن گشته آمد او ز دور
Шодмону шодкому ғарқи нур
شادمان و شادکام و غرق نور
Бихбри бдкин чаҳ ҷой хавф ҷост
بیخبر بدکین چه جای خوف جاست
Менадонист ӯ ки ин ҷой балост
میندانست او که این جای بلاست
Роҳ дар ӯ нафаси пичопич буд
راه در او نفس پیچاپیچ بود
Чун бидид ӯ буд , боқии ҳеҷ буд
چون بدید او بود، باقی هیچ بود
Роҳ диду гом зан шуд рӯи бком
راه دید و گام زن شد رو بکام
Бихбр будӣ вай аз сайёду дом
بیخبر بودی وی از صیاد و دام
Андар онҷо дид мурғони ҳавос
اندر آنجا دید مرغان حواس
Гашта парони ҷумлаи биҳду қиёс
گشته پران جمله بیحدّ و قیاس
Андар онҷо дид обу сабзаи зор
اندر آنجا دید آب و سبزه زار
Андар онҷо дид сарву ҷӯйбор
اندر آنجا دید سرو و جویبار
Андронҷо дид ашҷору набот
اندرآنجا دید اشجار و نبات
Ҷои маъмуру маконеи босабот
جای معمور و مکانی باثبات
Лек одами ақлу ҳис аввал надошт
لیک آدم عقل و حس اول نداشت
Аз паии ишқи аўнзрро бргмошт
از پی عشق اونظر را برگماشت
Чун набошад сӯратат бо нури ҷон
چون نباشد صورتت با نور جان
Кӣ буд ақлат дар асрору аён
کی بود عقلت در اسرار و عیان
Шоҳбози ҷон бар султони барӣ
شاهباز جان بر سلطان بری
Шоҳро бо шоҳбозши бенгарӣ
شاه را با شاهبازش بنگری
Шоҳбози ҷон бҳзрт омадаст
شاهباز جان بحضرت آمدست
Ҷаҳд кун то ҳаргизаш надиҳӣ зи даст
جهد کن تا هرگزش ندهی ز دست
эй надониста ту қадари шоҳбоз
ای ندانسته تو قدر شاهباز
намебихоҳӣ рафт назд шоҳи боз
می بخواهی رفت نزد شاه باز
Шоҳбози ҷони худ бФрўхтӣ
شاهباز جان خود بفروختی
Хирмани умрати тамомии сӯхтӣ
خرمن عمرت تمامی سوختی
эй гирифтори омада дар банду дом
ای گرفتار آمده در بند و دام
Ҳеҷ аз маънии надидаи ҷуз ки ном
هیچ از معنی ندیده جز که نام
эй гирифтори омада дар банди тан
ای گرفتار آمده در بند تن
наменадонистӣ ту қадари хештан
می ندانستی تو قدر خویشتن
Шоҳбози ҷон дигар ноед бадаст
شاهباز جان دگر ناید بدست
Гар бгриии хӯн , ту ҷой инат ҳаст
گر بگریی خون، تو جای اینت هست
Доми дунёи банд дар поят фиканд
دام دنیا بند در پایت فکند
Ҳар замон аз ҷой барҷоят фиканд
هر زمان از جای برجایت فکند
Доми дунё буд сайёди вуҷӯд
دام دنیا بود صیاد وجود
Шоҳбози ҷони азин огаҳ набӯд
شاهباز جان ازین آگه نبود
Сӯрати ҳиссии тамомати доми дон
صورت حسی تمامت دام دان
Хештанро андрўи нокоми дон
خویشتن را اندرو ناکام دان
Ҷаҳд кун то бар парии зини домгоҳ
جهد کن تا بر پری زین دامگاه
Чун зи доми оӣӣ рӯй дарпеши шоҳ
چون ز دام آئی روی درپیش شاه
Оқибат дар пеши шаҳи хоҳӣ шудан
عاقبت در پیش شه خواهی شدن
Роздори ҳазраташи хоҳии бадан
رازدار حضرتش خواهی بدن
Шоҳро бишнос аз доми обрўн
شاه را بشناس از دام آبرون
То шӯй дар ҳазрат ӯ зуфунун
تا شوی در حضرت او ذوفنون
Шоҳбози ҷон касе донад ки ӯ
شاهباز جان کسی داند که او
Дар ду олам боз донад қадар ӯ
در دو عالم باز داند قدر او
Шоҳбози ҷон касе бишнохтаст
شاهباز جان کسی بشناختست
Кин ду оламро бакули дрбохтст
کاین دو عالم را بکل درباختست
Шоҳбози ҷон , ту дар сӯрати мҳл
شاهباز جان، تو در صورت مهل
Кӯ гирифтораст андари банди гул
کو گرفتارست اندر بند گل
Шоҳбози ҷони зи нафхи ҳақ буд
شاهباز جان ز نفخ حق بود
ӯ ҳамеша ҷовдони мутлақ буд
او همیشه جاودان مطلق بود
Шоҳбози ҷони Муҳамад буду бас
شاهباز جان محمد بود و بس
Зад нафхати фӣаи ман рӯҳии нафас
زد نفخت فیه من روحی نفس
Шоҳбози ҷон Муҳамад омадаст
شاهباز جان محمد آمدست
Назд ҳақ ӯ бас муаййид омадаст
نزد حق او بس مؤید آمدست
Шоҳбози ҷон Муҳамад ёфтаст
شاهباز جان محمد یافتست
Кӯи сар аз малики ду олам тофтаст
کو سر از ملک دو عالم تافتست
Қадари аўдонсти ин шаҳбоз ро
قدر اودانست این شهباز را
ӯ бидид ин ртбту эъзоз ро
او بدید این رتبت و اعزاز را
Шоҳбоз ҳар ду олам буд ӯ
شاهباز هر دو عالم بود او
Гўӣӣ аз кунин ҷони брбўд ӯ
گوئی از کونین جان بربود او
Шоҳбози ҷони худро сайд кард
شاهباز جان خود را صید کرد
Ҳрдўъолмро бикдм қайд кард
هردوعالم را بیکدم قید کرد
Шоҳбозии ҳамчу аўдигр набӯд
شاهبازی همچو اودیگر نبود
Аз ду олами ҷой ӯ бартар намӯд
از دو عالم جای او برتر نمود
Хешро кул диду кулро хеш дид
خویش را کل دید و کل را خویش دید
Ҳамчунон каз пас бидид аз пеш дид
همچنان کز پس بدید از پیش دید
Бади туфайли ханда ӯ офтоб
بُد طفیل خنده او آفتاب
Гиря ӯ буд амтори саҳоб
گریهٔ او بود امطار سحاب
Шоҳбози сади раҳи куну макон
شاهباز سد ره کون و مکان
Муқтадои ин ҷаҳон ва он ҷаҳон
مقتدای این جهان و آن جهان
Шоҳбози ҳазрати қудси ҷалол
شاهباز حضرت قدس جلال
Кӣ бидонади мрўрои ҳису хаёл
کی بداند مرورا حس و خیال
Шоҳбозӣ буд пешаши Ҷабраил
شاهبازی بود پیشش جبرئیل
Ҷону ҷисм ва рӯй ва дил карда сиблат
جان و جسم و روی و دل کرده سبیل
Шоҳбози сади раҳу ҷони ҳама
شاهباز سد ره و جان همه
Ҷумла зон ӯу авзони ҳама
جمله زان او و اوزان همه
Шоҳбози қурби дасти зулҷалол
شاهباز قرب دست ذوالجلال
Офтоб ҳар ду олам бе завол
آفتاب هر دو عالم بی زوال
Шоҳбози ҷумлау хатми русул
شاهباز جمله و ختم رسل
Хешро афкандаи андари айни зл
خویش را افکنده اندر عین ذل
Шоҳбози ҷони ту , зу шуд падед
شاهباز جان تو، زو شد پدید
Сӯрат ҳиссӣ надорад он калид
صورت حسی ندارد آن کلید
Гарна ӯ будӣ набӯдӣ ҷони ту
گرنه او بودی نبودی جان تو
ӯст сари хайли раҳу бурҳони ту
اوست سر خیل ره و برهان تو
Шоҳбоз ҷонҳо ӯйасту бас
شاهباز جانها اویست و بس
Офарин бар ҷони покаш ҳар нафас
آفرین بر جان پاکش هر نفس
Шаш ҷиҳати дидаи қиёси ақли кул
شش جهت دیده قیاس عقل کل
Дар сифоти худ фурӯи мондаи базл
در صفات خود فرو مانده بذل
Бихбри зини ҷоу зонҷои бохабар
بیخبر زین جا و زانجا باخبر
Ганҷи махфиро набошад поу сар
گنج مخفی را نباشد پا و سر
Рӯҳи қудсиро табиат кӣ буд
روح قدسی را طبیعت کی بود
Анбиёро ҷузи шариъат кӣ буд
انبیا را جز شریعت کی بود
Аввали одами рӯҳу нури пок буд
اول آدم روح و نور پاک بود
Гарчи мо байни ҳавоу хок буд
گرچه ما بین هوا و خاک بود
Оқибат чун сӯии ин дунё расед
عاقبت چون سوی این دنیا رسید
Ҷумлаи мурғон рӯҳонӣ бидид
جملهٔ مرغان روحانی بدید
На вуҷӯдӣ буд на сӯрат на ҷон
نه وجودی بود نه صورت نه جان
Лек муштақ гашта аз ӯ ҷони ҷон
لیک مشتق گشته از او جان جان
Домгоҳ худ бидид аз рӯй ақл
دامگاه خود بدید از روی عقل
Ин сухани не фаҳм донад кард нақл
این سخن نی فهم داند کرد نقل
Ин сухан аз рамзи асрори аён
این سخن از رمز اسرار عیان
Зер ҳар байтяши сад ганҷи ниҳон
زیر هر بیتیش صد گنج نهان
Андарин асрор ,гар бўӣии барӣ
اندرین اسرار، گر بوئی بری
Тўолст аз ҷон ҷонон бишинавӣ
توالست از جان جانان بشنوی
Нафаси ин асрори натавонади шунӯд
نفس این اسرار نتواند شنود
Гўӣӣ аз кунин натавонади рабӯд
گوئی از کونین نتواند ربود
Ин бигӯаш ақлу дил бояд шунид
این بگوش عقل و دل باید شنید
Ин бичишам ҷону дил боядаш дид
این بچشم جان و دل بایدش دید
Ин сухани андари китобати номдст
این سخن اندر کتابت نامدست
Ин сухани пеш аз вуҷӯди дили бадаст
این سخن پیش از وجود دل بُدست
Ин сухани ҷонон мротълим кард
این سخن جانان مراتعلیم کرد
Ин касе донад ки ҷон таслим кард
این کسی داند که جان تسلیم کرد
Ин сухани ғаввос маънӣ диласт
این سخن غوّاص معنی دلست
Аз баҳор ломакон омад бишуст
از بحار لامکان آمد بشست
Ин сухани гуфтор ақл анбиёст
این سخن گفتار عقل انبیاست
Ин сухан аз ҳазрати ҷӯаду зёст
این سخن از حضرت جود و ضیاست
Ин касе донист каз худдари гузашт
این کسی دانست کز خوددر گذشت
Роҳи ҷисму ҷону дил андар навишт
راه جسم و جان و دل اندر نوشت
Ин касе донад ки бехавф ва раҷост
این کسی داند که بی خوف و رجاست
Ин касе донад ки бар сидқ ва сафост
این کسی داند که بر صدق و صفاست
Ин касе донад ки ӯ ошиқ буд
این کسی داند که او عاشق بود
Дар фанои ишқи кули содиқ буд
در فنای عشق کل صادق بود
Ин касе донад ки аввал дида аст
این کسی داند که اول دیده است
Хеш аз дунёи маъаттал дида аст
خویش از دنیا معطّل دیده است
Ин касе донад ки ҷуз ҷонон надид
این کسی داند که جز جانان ندید
Андарин ҷогоҳи ҷисм ва ҷон надид
اندرین جاگاه جسم و جان ندید
Ин касе донад ки андари кул буд
این کسی داند که اندر کل بود
Ҷумлагии дидаи пас онгаҳ кул буд
جملگی دیده پس آنگه کل بود
Ин касе донад ки вақти анбиё
این کسی داند که وقت انبیا
Рӯй бинмоед варо бе мунтаҳо
روی بنماید ورا بی منتها
Ин касе донад ки сари дрбозд ӯ
این کسی داند که سر دربازد او
Аз висоли ишқи кули минозд ӯ
از وصال عشق کل مینازد او
Ин касе донад ки дар оташ равад
این کسی داند که در آتش رود
Ар бисӯзад ҷонаши куллӣ хуш шавад
ار بسوزد جانش کلی خوش شود