Пардаи бозӣ буд устодии бузург

پرده‌بازی بود استادی بزرگ

Чобукии доно вале аз асли тарк

چابکی دانا ولی از اصل ترک

Мисли худ дар фан наққошӣ надошт

مثل خود در فن نقّاشی نداشت

Ҳар куҷо мерафт онҷо кор дошт

هر کجا می‌رفت آنجا کار داشت

Сӯрати алвони аҷоиби сохтӣ

صورت الوان عجایب ساختی

Доимо бо хеши бозии бохтӣ

دایماً با خویش بازی باختی

Ҳар сувари кони сохтӣ дар рӯзгор

هر صور کان ساختی در روزگار

Хирад кардӣ дигар оварадӣ ба кор

خرد کردی دیگر آوردی به کار

Ҷумлаи сӯрати нақш рангоранг дошт

جمله صورت نقشِ رنگارنگ داشت

Ҳар як аз рангӣ дигар беруни нигошт

هر یک از رنگی دگر بیرون نگاشت

Ҳафт пардаи сохтӣ аз баҳри кор

هفت پرده ساختی از بهر کار

Ҷумлаи рангоранги пари нақш ва нигор

جمله رنگارنگ پر نقش و نگار

Ҳафт парда дар сифати як парда буд

هفت پرده در صفت یک پرده بود

Гул фишон онҷоигаҳ зар карда буд

گل فشان آنجایگه زر کرده بود

Буд нтъии мрўрои хубу латиф

بود نطعی مرورا خوب و لطیف

Он ҳамаи сӯрат дар онҷои бади хафиф

آن همه صورت در آنجا بد خفیف

Ҳафт муздур аз пас он парда буд

هفت مزدور از پس آن پرده بود

Солҳо бо ҷумлаи шан ху карда буд

سالها با جمله‌شان خو کرده بود

Он чунон бар нақши худ ошиқи бад ӯ

آن چنان بر نقش خود عاشق بد او

Бар камоли кори худ содиқи бад ӯ

بر کمال کار خود صادق بد او

Рӯй бастӣ чун ки берун омадӣ

روی بستی چون که بیرون آمدی

Ҳар замони нақшӣ дигаргун омадӣ

هر زمان نقشی دگرگون آمدی

Лек муздурон дигар дар кор ӯ

لیک مزدوران دگر در کار او

намешудандӣ аз паии рафтор ӯ

می‌شدندی از پی رفتار او

Он чунон костод санъат ме намӯд

آن چنان کاستاد صنعت می‌نمود

Кори муздурон дар онҷо ме фузуд

کار مزدوران در آنجا می‌فزود

Ҳар дам аз навъе дигар худ сохтӣ

هر دم از نوعی دگر خود ساختی

Ҳар як аз лавнӣ дигар пардохтӣ

هر یک از لونی دگر پرداختی

Дар басити оламаш ҳамто набӯд

در بسیط عالمش همتا نبود

Дар миёни даҳри сари ғавғои ббўд

در میان دهر سر غوغا ببود

Халқ мегуфтанд марду зани азу

خلق می‌گفتند مرد و زن ازو

наменамуданд ин аҷоибҳо бадв

می‌نمودند این عجایبها بدو

Ғофилон гуфтанд кин устод нест

غافلان گفتند کاین استاد نیست

Каси надидаи сети ину касро ёд нест

کس ندیده‌ست این و کس را یاد نیست

Ин суварҳо сӯрат устод ӯст

این صورها صورت استاد اوست

Аз буруни пардаи ин сӯрат накӯаст

از برون پرده این صورت نکوست

Ҳар замони ранг дигар ме оварад

هر زمان رنگ دگر می‌آورد

Авестоад аз ҳар сифат ме оварад

اوستاد از هر صفت می‌آورد

наменадонистанд кони устод буд

می‌ندانستند کان استاد بود

Кин ҳамаи нақш аҷоиб ме намӯд

کاین همه نقش عجایب می‌نمود

Оқибати устоди сӯратҳо шикаст

عاقبت استاد صورتها شکست

Пардаҳо аз икдгршони бргсст

پرده‌ها از یکدگرشان برگسست

То ки роз ӯ надонад ҳар касе

تا که راز او نداند هر کسی

Кард муздурони баҳри ҷониби басӣ

کرد مزدوران بهر جانب بسی

Тарки он сӯратгарӣ яксар бикрад

ترک آن صورتگری یکسر بکرد

Дигари он сӯрати баҳр ҷое накард

دیگر آن صورت بهر جایی نکرد

Фард бинишаст аз ҳамаи халқи ҷаҳон

فرد بنشست از همه خلق جهان

Дигараш ҳаргиз наомад ёди он

دیگرش هرگز نیامد یاد آن

Як замон дар хештан бингар ту ҳам

یک زمان در خویشتن بنگر تو هم

То набошӣ сӯрату парда ба ҳам

تا نباشی صورت و پرده به هم

Ин румуз аз сар дил бигушоӣ ту

این رموز از سرّ دل بگشای تو

Хештанро беш азин манимоӣ ту

خویشتن را بیش ازین منمای تو

Тарки ин сӯратгарӣ ва нақш кун

ترک این صورت‌گری و نقش کن

Чанд ронам беш азин бо ту сухан ?

چند رانم بیش ازین با تو سخن؟

То туе аз сӯрати худ дар ниёз

تا تویی از صورت خود در نیاز

Ҳам туе сӯратгар ва ҳам пардаи боз

هم تویی صورت‌گر و هم پرده‌باز

Ҳаст муздури ту ҳафт аъзои ту

هست مزدور تو هفت اعضای تو

намепазанд инҳо чу ту савдои ту

می‌پزند اینها چو تو سودای تو

Оқибат аз ту ҷудо хоҳанд гашт

عاقبت از تو جدا خواهند گشت

Бо ту чандинӣ чаро хоҳанд гашт ?

با تو چندینی چرا خواهند گشت؟

Пештар зон кин ҳарифон бигузаранд

پیشتر زان کاین حریفان بگذرند

Бигузар аз эшон ки бо ту наспуранд

بگذر از ایشان که با تو نسپرند

Як дамӣ дар ломакони ишқи шӯ

یک دمی در لامکان عشق شو

Дар паии ин сӯрати ҳиссии Марв

در پی این صورت حسی مرو

Як замони ин пардаҳоро бргсл

یک زمان این پرده‌ها را برگسل

Ин хаёли ҷисму сӯратро бҳл

این خیال جسم و صورت را بهل

Каз ту бастанд ба охир дод хеш

کز تو بستاند به آخر داد خویش

Пештар аз ваии ту бустон дод хеш

پیشتر از وی تو بستان داد خویش

Ту чаҳ доне то куҷоеи мондаи боз

تو چه دانی تا کجایی مانده باز

Солҳо гардӣда дар шебу фароз

سالها گردیده در شیب و فراز

Чарх карда сӯрати ту банди банд

چرخ کرده صورت تو بند بند

Бозмонда дар чунин ҷои газанд

بازمانده در چنین جای گزند

Ту чаҳ доне то турои сӯрат ки кард

تو چه دانی تا ترا صورت که کرد

Андарин майдони хокӣ аз чаҳ кард

اندرین میدان خاکی از چه کرد

Ту чаҳ доне каз ки бози афтода Эй

تو چه دانی کز که باز افتاده‌ای

Дар чунин шеб аз фарози афтода Эй

در چنین شیب از فراز افتاده‌ای

Ту чаҳ доне то туро ки парваред

تو چه دانی تا ترا که پرورید

Аз барои чаҳ дар ӣнҷо оваред

از برای چه در اینجا آورید

Ту чаҳ доне то туро чун сохтанд

تو چه دانی تا ترا چون ساختند

Булъаҷаб чаҳ турфа маъҷун сохтанд

بوالعجب چه طرفه معجون ساختند

Дар миёни оташу боди нафас

در میان آتش و باد نفس

Май пазӣ ҳар лаҳзаи дигргўни ҳавас

می‌پزی هر لحظه دیگرگون هوس

Ту чаҳ донеи коташи ту аз куҷост

تو چه دانی کاتش تو از کجاست

Боди хизмати кори ҷонат аз чаҳ хост

باد خدمت کار جانت از چه خاست

Ту чаҳ доне то чаҳ май ёбии зи хок

تو چه دانی تا چه می‌یابی ز خاک

Рӯзу шаби ғофил шуда аз ҷони пок

روز و شب غافل شده از جان پاک

Ту чаҳ доне то кадомин раҳ рӯй

تو چه دانی تا کدامین ره روی

Аз кадомин раҳ бидон дарга рӯй

از کدامین ره بدان درگه روی

Ту чаҳ доне то ки маъшӯқат ки буд

تو چه دانی تا که معشوقت که بود

Рӯзи аввали айни маҳбӯбат ки буд

روز اول عین محبوبت که بود

Ту чаҳ доне кин фалакҳо баҳр чист

تو چه دانی کاین فلکها بهر چیست

Ҳар замон кардани қирон аз баҳр кист

هر زمان کردن قَران از بهر کیست

Ту чаҳ доне то қалам чаҳ сарнавишт

تو چه دانی تا قلم چه سرنوشت

Тухми ту афлок аз баҳр чаҳ кишт

تخم تو افلاک از بهر چه کشت

Ту чаҳ доне то чаҳ хоҳад бади туро

تو چه دانی تا چه خواهد بد ترا

Бевафо аз хеш май ҷӯии вафо

بی وفا از خویش می‌جویی وفا

Ту чаҳ донеи коргоҳи ҷисму ҷон

تو چه دانی کارگاه جسم و جان

Каз куҷо пайдо намаваддат ҷисму ҷон

کز کجا پیدا نمودت جسم و جان

Ту чаҳ донеи фаҳми ғайб эй бе хабар

تو چه دانی فهم غیب ای بی‌خبر

Каз вуҷӯди худ наме ёбии асар

کز وجود خود نمی‌یابی اثر

Ту чаҳ доне то даҳ ва ду бурҷ ро

تو چه دانی تا ده و دو برج را

Бар вуҷӯдат чун навиштаи моҷаро

بر وجودت چون نوشته ماجرا

Ту чаҳ донеи коФтоб аз баҳри ту

تو چه دانی کافتاب از بهر تو

Гашти гардон дар миёни шаҳри ту

گشت گردان در میان شهر تو

Ту чаҳ доне то қамари онҷо ки буд

تو چه دانی تا قمر آنجا که بود

Бар фалаки баҳри ту нақшӣ ме намӯд

بر فلک بهر تو نقشی می‌نمود

Ту чаҳ донеи кавкабони сабъ ро

تو چه دانی کوکبان سبع را

То чаҳ корӣ кардаанд ин табъ ро

تا چه کاری کرده‌اند این طبع را

Ту чаҳ донеи раъду барқи онҷо ки буд

تو چه دانی رعد و برق آنجا که بود

« ихтФи барқ » аз куҷои гӯшти шунӯд

«یخطف برق» از کجا گوشَت شنود

Ту чаҳ доне то ки борон аз чаҳ хост

تو چه دانی تا که باران از چه خاست

Гуфт « анзлнои ман алмоء » аз куҷост

گفتِ «انزلنا من الماء» از کجاست

Ту чаҳ доне то наботот аз чаҳ раст

تو چه دانی تا نباتات از چه رست

Манзили солик дар онҷои бади нахуст

منزل سالک در آنجا بد نخست

Ту чаҳ доне то ки ҳайвони худ чаҳ буд

تو چه دانی تا که حیوان خود چه بود

Нақши Иблиси андарон пайдо намӯд

نقش ابلیس اندران پیدا نمود

Ту чаҳ доне то ки сӯрати нақши баст

تو چه دانی تا که صورت نقش بست

Онгаҳ аз баҳр чаҳ овараду шикаст

آنگه از بهر چه آورد و شکست

Ту чаҳ доне то куҷои хоҳӣ шудан

تو چه دانی تا کجا خواهی شدن

Чанд сари гардони ин савдои бадан ?

چند سر گردانِ این سودا بُدن؟

Ту чаҳ доне то туро ки ганҷ дод

تو چه دانی تا ترا که گنج داد

Лек махфӣ буд аз он махфии ниҳод

لیک مخفی بود از آن مخفی نهاد

Ту чаҳ донеи кон дар ганҷ аз куҷост

تو چه دانی کان در گنج از کجاست

Гар биёбӣ ту бадоне кон куҷост

گر بیابی تو بدانی کان کجاست

Ҳар касе васфии азин дар гуфта анд

هر کسی وصفی ازین در گفته‌اند

Дар дониш аз маъонӣ суфта анд

درّ دانش از معانی سفته‌اند

Ту чаҳ доне то ки ту худ он касе

تو چه دانی تا که تو خود آن کسی

Аввалин ва охиринро дар пасӣ

اولین و آخرین را در پسی

Ту чаҳ доне эй гирифтори сувар

تو چه دانی ای گرفتار صور

То куҷо хоҳад бадани нақди гуҳар

تا کجا خواهد بدن نقد گهر

Ту чаҳ доне эй ғурурат карда банд

تو چه دانی ای غرورت کرده بند

Бар бирават хештан чандин маханд

بر بروت خویشتن چندین مخند

Ту чаҳ доне то турои ҳайрон ки кард

تو چه دانی تا ترا حیران که کرد

Дар миёни чархи саргардон ки кард

در میان چرخ سرگردان که کرد

Ту чаҳ доне то туро ки рух намӯд

تو چه دانی تا ترا که رخ نمود

Чун туро бинмуд рух пинҳон намӯд

چون ترا بنمود رخ پنهان نمود

Ту чаҳ доне то дарин баҳри амиқ

تو چه دانی تا درین بحر عمیق

Санги реза қадар дорад ё ақиқ

سنگ ریزه قدر دارد یا عقیق

Ту чаҳ доне то ки одам ин дамаст

تو چه دانی تا که آدم این دمست

Равшан аз ин дам тамом оламаст

روشن از این دم تمام عالمست

Ту чаҳ донеи Нӯҳ дар дарёии ҷисм

تو چه دانی نوح در دریای جسم

То чаҳ ғаввосӣ намӯд аз баҳри исм

تا چه غوّاصی نمود از بهر اسم

Ту чаҳ доне то ки иброҳӣми род

تو چه دانی تا که ابراهیم راد

Аз барои чаҳ дарин оташ фитод

از برای چه درین آتش فتاد

Ту чаҳ доне то ки Айюби заъиф

تو چه دانی تا که ایوب ضعیف

Ҷисми худ дар роҳ Кирмон карда заиф

جسم خود در راه کرمان کرده ضیف

Ту чаҳ доне то сулаймони тахту малик

تو چه دانی تا سلیمان تخت و ملک

Дод бар бод ва бишуд то авҷи фалак

داد بر باد و بشد تا اوج فلک

Ту чаҳ доне то ки Мӯсо дар баҳор

تو چه دانی تا که موسی در بحار

Кард фиръавни табиии ғарқаи зор

کرد فرعون طبیعی غرقه زار

Ту чаҳ доне то ки Љорҷиси набӣ

تو چه دانی تا که جرجیس نبی

Ҷони худ дар роҳ ӯ карда Фдӣ

جان خود در راه او کرده فدی

Ту чаҳ доне то ки исо дар танаст

تو چه دانی تا که عیسی در تنست

Бартар аз рӯҳаст ва нур равшанаст

برتر از روحست و نور روشنست

Ту чаҳ доне то Муҳамад дар вуҷӯд

تو چه دانی تا محمد در وجود

Аввалин ва охирин ӯ буд ва буд

اولین و آخرین او بود و بود

Ин тамомат дар ки пайдои омадаи сет

این تمامت در که پیدا آمده‌ست

Мазҳари аъёну ашёи омадаи сет

مظهر اعیان و اشیا آمده‌ست

Дайни худро дар раҳ ботил манеҳ

دین خود را در ره باطل منه

Ин суханҳоро раҳ ботил манеҳ

این سخن‌ها را ره باطل منه

Кин румузи ман з ҷое дигараст

کاین رموز من ز جایی دیگرست

Сайри ҷонам аз вароӣ дигараст

سیر جانم از ورای دیگرست

Ончии ман зини роҳ танҳо ёфтам

آنچه من زین راه تنها یافتم

Буд пинҳони маниш пайдо ёфтам

بود پنهان منش پیدا یافتم

Ҳарки дар роҳи Муҳамад раҳ наёфт

هرکه در راه محمد ره نیافت

То абади гардии азин дарга наёфт

تا ابد گردی ازین درگه نیافت

Роҳи пайғамбари ҳамаи асрор буд

راه پیغمبر همه اسرار بود

Пой то сари ғарқаи анвор буд

پای تا سر غرقه انوار بود

Ончии асрор наоне бад нагуфт

آنچه اسرار نهانی بُد نگفت

Рози ҳақ дар ҷони пок худ наҳуфт

راز حق در جان پاک خود نهفت

Сари асрораш куҷо донад касе

سرّ اسرارش کجا داند کسی

ӯ нагуфт асрори худ бо ҳар хасӣ

او نگفت اسرار خود با هر خسی

Як шабӣ дар хоб дидам рӯй ӯ

یک شبی در خواب دیدم روی او

Ошиқ ва бе худ давидами сӯй ӯ

عاشق و بی‌خود دویدم سوی او

Хоки пой ӯ шудам дар пой ӯ

خاک پای او شدم در پای او

Каз ду олам бартар омад ҷой ӯ

کز دو عالم برتر آمد جای او

Хоки поиши қиблаи рӯҳи омадаи сет

خاک پایش قبلهٔ روح آمده‌ست

Анбиёро қиблаи гоҳи ҷони бадаст

انبیا را قبله گاه جان بدست

Онкӣ дар маънӣ ба олам оламаст

آنکه در معنی به عالم عالمست

зи офариниш , офариниш оламаст

ز آفرینش، آفرینش عالمست

Даст ман бигирифт он шоҳи ҷаҳон

دست من بگرفت آن شاه جهان

Дар даҳон ман фиканд оби даҳон

در دهان من فکند آب دهان

Гуфт эй аттори пари асрори ман

گفت ای عطّار پر اسرار من

Лоиқӣ дар дидани анвори ман

لایقی در دیدن انوار من

Ончии ҳақ бар ҷон ва ҷисмат дода аст

آنچه حق بر جان و جسمت داده است

Ганҷи пинҳон бар дилат биниҳода аст

گنج پنهان بر دلت بنهاده است

Мо аён кардем ин ганҷи туро

ما عیان کردیم این گنج ترا

Даст муздӣ додам ин ранҷи туро

دست‌مزدی دادم این رنج ترا

Ҳар гуҳар каз баҳри ҷони афшонда Эй

هر گهر کز بحر جان افشانده‌ای

Рамзҳои сари ҷонони ронда Эй

رمزهای سرّ جانان رانده‌ای

Ҳеҷ шоири зини маъонӣ дар наёфт

هیچ شاعر زین معانی در نیافت

Сари асрор наоне дар наёфт

سرّ اسرار نهانی در نیافت

Бар дили ту ҷумла осон карда ем

بر دل تو جمله آسان کرده‌ایم

Гарчи пайдо буд пинҳон карда ем

گرچه پیدا بود پنهان کرده‌ایم

Дар азали ин хирқаи ?ут пӯшида ем

در ازل این خرقه‌ات پوشیده‌ایم

Пас шароби сарфи кул нӯшида ем

پس شراب صرف کل نوشیده‌ایم

Ҳарчӣ май хоҳӣ талаб кун то туро

هرچه می‌خواهی طلب کن تا ترا

Рӯй бинмоӣем беарзу само

روی بنماییم بی ارض و سما

Ин бигуфт ва рӯй худ пинҳон намӯд

این بگفت و روی خود پنهان نمود

Баъд аз он рӯй дилам бо ҷон намӯд

بعد از آن روی دلم با جان نمود

Ин ҳамаи ман аз Муҳамад ёфтам

این همه من از محمد یافتم

Зонка сӯии қурб ӯ бишитофтам

زانکه سوی قرب او بشتافتم