Ҷузву кул бо икдгр ҷамъ омаданд

جزو و کل با یکدگر جمع آمدند

Пой то сари дида шамъ омаданд

پای تا سر دیدهٔ شمع آمدند

Аз яқини нури таҷаллӣ чун битофт

از یقین نور تجلّی چون بتافت

Хоки мурдаи рӯҳи рӯҳонии бёФт

خاک مرده روح روحانی بیافت

Шуд нафхати фӣаи ман рӯҳӣ , нисор

شد نفخت فیه من روحی، نثار

Сари ҷонони гашт бар хоки ошкор

سرّ جانان گشت بر خاک آشکار

Чли сабоҳи он ҷаҳонӣ бар гузашт

چل صباح آن جهانی بر گذشت

То вуҷӯди одам аз гули зиндаи гашт

تا وجود آدم از گل زنده گشت

Ҷузв ва кул шуд чун фурӯ шуд ҷони бҷсм

جزو و کل شد چون فرو شد جان بجسم

Кас насозад зини ъҷоӣбтар тилисм

کس نسازد زین عجائب تر طلسم

Ҷисми одами сӯрати ҷони гашти кул

جسم آدم صورت جان گشت کل

Гашти пайдои роҳи ъзу роҳи зл

گشت پیدا راه عزّ و راه ذل

Ишқу ақлу фаҳму идроку яқин

عشق و عقل و فهم و ادراک و یقین

Ҳузну шавқу завқ азу шуд куфру дайн

حزن و شوق و ذوق ازو شد کفر و دین

Одам онгаҳ чашми маънӣ боз кард

آدم آنگه چشم معنی باز کرد

Рӯй ҷонон дид ва онгаҳ ноз кард

روی جانان دید و آنگه ناز کرد

Дид онгаҳ ҷинату ҳуру қусӯр

دید آنگه جنّت و حور و قصور

Гашт аз нури таҷаллии пари знўр

گشت از نور تجلّی پر زنور

Осмон дид взмину чарху моҳ

آسمان دید وزمین و چرخ و ماه

Кард дар ашёи якояк ӯ нигоҳ

کرد در اشیا یکایک او نگاه

Буд то бобуд куллӣ сайр кард

بود تا بابود کلّی سیر کرد

Онгаҳе оҳанги кунҷ дайр кард

آنگهی آهنگ کنج دیر کرد

Дид худро равшану ороста

دید خود را روشن و آراسته

Ҷумла аз нури таҷаллии хостаҳ

جمله از نور تجلّی خاسته

Ътсҳء омад варо , сӯии димоғ

عطسهء‌‌ آمد ورا، سوی دماغ

Гуфт ӯ алҳмдллаҳ аз фироқ

گفت او الحمدللّه از فراغ

Дар тамошои биҳишт ӯ боз монад

در تماشای بهشت او باز ماند

Ҳақи таъолӣ аз миён ҷон бихонад

حق تعالی از میان جان بخواند

Гуфт эй равшани бтў буд вуҷӯд

گفت ای روشن بتو بود وجود

Ин бигуфту аўФтоди андари суҷуд

این بگفت و اوفتاد اندر سجود

Саҷда кард ва гуфт эй донои роз

سجده کرد و گفت ای دانای راز

Кори ин бечора бар куллӣ бисоз

کار این بیچاره بر کلّی بساز

Ин чаҳ асрораст ва ман худ кистам

این چه اسرارست و من خود کیستم

Андарин ҷои гоҳ баҳр чистам

اندرین جا گاه بهر چیستم

Аз кадомин раҳи бдинҷои омадам

از کدامین ره بدینجا آمدم

Оҷиз ва бедаст ва бе пои омадам

عاجز و بی دست و بی پا آمدم

Холқои бечораро ҳам туро

خالقا بیچارهٔ را هم ترا

Ҳамчуи мӯрии ланг дар роҳами туро

همچو موری لنگ در راهم ترا

Ишқ омад парда аз рух барграфт

عشق آمد پرده از رخ برگرفت

Одами бечораро дар бар гирифт

آدم بیچاره را در بر گرفت

Дар хитоб омад ки дарёб одамӣ

در خطاب آمد که دریاب آدمی

То абади чашму чароғи олимӣ

تا ابد چشم و چراغ عالمی

Аз дам ҳақ омадӣ одами туе

از دم حق آمدی آدم تویی

Асли крмно банӣ одами туе

اصل کرّمنا بنی آدم تویی

Хешро бишнос дар зеру зибр

خویش را بشناس در زیر و زبر

Саҷда кардандат млоики сари басар

سجده کردندت ملایک سر بسر

Дар замину осмон лашкар турост

در زمین و آسمان لشکر تراست

Ҷисму ҷону ҷузви кул яксар турост

جسم و جان و جزو کل یکسر تراست

Қиблаи гоҳ офариниш омадӣ

قبله گاه آفرینش آمدی

Пой то сари айн бениш омадӣ

پای تا سر عین بینش آمدی

Боз чун дар роҳи ҳақ болиғ шудӣ

باز چون در راه حق بالغ شدی

То абад аз ҷисму ҷон фориғ шудӣ

تا ابد از جسم و جان فارغ شدی

Ончӣ дидӣу ончии бинии он туе

آنچه دیدی و آنچه بینی آن تویی

Хешро бишнос сад чандон туе

خویش را بشناس صد چندان تویی

Аввалаши асмои ҳама таълим дод

اولش اسما همه تعلیم داد

Онгаҳ ӯро слмўо таслим дод

آنگه او را سلّموا تسلیم داد

Гуфт одам эй Карими лоязол

گفت آدم ای کریم لایزال

Ҳӣу қиўму раҳиму зулҷалол

حی و قیوم و رحیم و ذوالجلال

эй дили одам бтў гашта сарвар

ای دل آدم بتو گشته سرور

Ғарқа гашта дар миёни нору нур

غرقه گشته در میان نار و نور

Ман ба ту пайдо шудам пайдои бадӣ

من به تو پیدا شدم پیدا بُدی

Ту бигӯ то ту ба ки пайдо шудӣ ?

تو بگو تا تو به که پیدا شدی؟

Ҳақ таъолӣ гуфт густохӣ макун

حق تعالی گفت گستاخی مکن

Миндонӣ то чаҳ мигўӣии сухан

میندانی تا چه میگوئی سخن

Рози мо ҳам мо бидонем аз нахуст

راز ما هم ما بدانیم از نخست

Ҳам бигӯям бо ту кин ҳам ҳақи тест

هم بگویم با تو کاین هم حقّ تست

Ту бмн пайдо шудӣ ва ман бтў

تو بمن پیدا شدی و من بتو

Гашта пайдои сунъҳои ман бтў

گشته پیدا صنعهای من بتو

Лек мақсӯди ман аз ту як кас аст

لیک مقصود من از تو یک کس است

Аз ҳамаи насли ту моро ӯ бас аст

از همه نسل تو ما را او بس است

Ном ӯ султон Муҳамад омадаст

نام او سلطان محمد آمدست

Тоҳиру Маҳмӯд ва Аҳмад омадаст

طاهر و محمود و احمد آمدست

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ коинот

گرنه او بودی نبودی کاینات

Гар на ӯ будӣ набӯдӣ ин сифот

گر نه او بودی نبودی این صفات

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ моҳу хур

گرنه او بودی نبودی ماه و خور

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ баҳр ва бар

گرنه او بودی نبودی بحر و بر

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ осмон

گرنه او بودی نبودی آسمان

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ ҷисму ҷон

گرنه او بودی نبودی جسم و جان

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ исми ту

گرنه او بودی نبودی اسم تو

Кӣ бадии ҳаргизи нишони ҷисми ту

کی بدی هرگز نشان جسم تو

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ анбиё

گرنه او بودی نبودی انبیا

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ авлиё

گرنه او بودی نبودی اولیا

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ ин замин

گرنه او بودی نبودی این زمین

Аршу курсӣ бо макон ва бо макин

عرش و کرسی با مکان و با مکین

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ ин биҳишт

گرنه او بودی نبودی این بهشت

Нур ӯ хоки вуҷӯди ту сиришт

نور او خاک وجود تو سرشت

Гарна ӯ будӣ набӯдӣ ин ҷаҳон

گرنه او بودی نبودی این جهان

Хубу зишту ошкороу ниҳон

خوب و زشت و آشکارا و نهان

Гарна ӯ будӣ шафоати хоҳи ту

گرنه او بودی شفاعت خواه تو

Кӣ шудӣ пайдо дар ин ҷои роҳи ту

کی شدی پیدا در این جا راه تو

Офаринишро ҷуз ӯ мақсӯд нест

آفرینش را جز او مقصود نیست

Поки домантар азу мавҷӯд нест

پاک دامن تر ازو موجود نیست

Васфи пайғамбар чу одам гӯш кард

وصف پیغمبر چو آدم گوش کرد

Як замон аз шавқ , ҷон биҳуш кард

یک زمان از شوق، جان بیهوش کرد

Гуфт мехоҳам ки байнам рӯй ӯ

گفت میخواهم که بینم روی او

То шавам ман гирди хоки кӯй ӯ

تا شوم من گرد خاک کوی او

Ҳақ таъолӣ гуфт нур ӯ бибин

حق تعالی گفت نور او ببین

Кони ниҳодами ман турои андари ҷабин

کان نهادم من ترا اندر جبین

Лек бингар ин замон аз дасти рост

لیک بنگر این زمان از دست راست

То бибинӣ ончӣ мақсӯд турост

تا ببینی آنچه مقصود تراست

Чун назари одами бадаст рост кард

چون نظر آدم بدست راست کرد

Ончӣ ӯ аз ҳақи таъолӣ хост кард

آنچه او از حق تعالی خواست کرد

Дид одами арш бо лавҳу қалам

دید آدم عرش با لوح و قلم

Баъд аз он , он нур олам зад илм

بعد از آن، آن نور عالم زد علم

Шуъла зад нури поки Мустафо

شعلهٔ زد نور پاک مصطفی

Кард равшани ҳам замин ва ҳам само

کرد روشن هم زمین و هم سما

Нури олӣ ҳар ду олам дар гирифт

نور عالی هر دو عالم در گرفت

Одам аз он нури монда дар шигифт

آدم از آن نور مانده در شگفت

Чашми одами шӯришӣ оғоз кард

چشم آدم شورشی آغاز کرد

Баъд аз он бар ҳам ниҳод вбоз кард

بعد از آن بر هم نهاد وباز کرد

Нохуни одам аз он равшани ббўд

ناخن آدم از آن روشن ببود

Рӯй одами ҳамчу ойина намӯд

روی آدم همچو آئینه نمود

Бар сар ҳар нохунии дидодмӣ

بر سر هر ناخنی دیدآدمی

Буд пайдо ҳар якеро олимӣ

بود پیدا هر یکی را عالمی

Одам аз он шавқи биҳуши аўФтод

آدم از آن شوق بیهوش اوفتاد

Дар набӯд вбўд , хомӯши аўФтод

در نبود وبود، خاموش اوفتاد

Гуфт ин фарзанди хоси алхоси тест

گفت این فرزند خاص الخاص تست

Раҳ намой тавбау ихлоси тест

ره نمای توبهٔ و اخلاص تست

Одам онгаҳ пас дъооғоз кард

آدم آنگه پس دعاآغاز کرد

Ҳар ду каф бар рӯй худ ӯ боз кард

هر دو کف بر روی خود او باز کرد

Гуфт одам ё илоҳи Алъоламин

گفت آدم یا اله العالمین

Роҳму рҳмну хайри алносрин

راحم و رحمن و خیر النّاصرین

Одами бечораро тавфиқи бахш

آدم بیچاره را توفیق بخش

Дидаи ҷонаши раҳи таҳқиқи бахш

دیدهٔ جانش ره تحقیق بخش

Раҳматӣ кун бар тамомати ҷузву кул

رحمتی کن بر تمامت جزو و کل

Одам мискин магардон айни зл

آدم مسکین مگردان عین ذل

Дар мувофиқи ҷумлаи Каррӯбӣон

در موافق جملهٔ کروّبیان

Ҷумлаи омин гӯй буданд он замон

جمله آمین گوی بودند آن زمان

Чун ду дасти хеш бар рӯй оваред

چون دو دست خویش بر روی آورید

Одам онгаҳ сӯй ҷинат бингаред

آدم آنگه سوی جنّت بنگرید

Ончунонаш скр ишқ оварда буд

آنچنانش سکر عشق آورده بود

Каз миёни пардаи фавқаши парда буд

کز میان پرده فوقش پرده بود

Як замон дар хоб шуд биҳуш ӯ

یک زمان در خواب شد بیهوش او

Буд аз он мастии аҷаби мадҳуш ӯ

بود از آن مستی عجب مدهوش او

Ногаҳон дар хоби андар хоб дид

ناگهان در خواب اندر خواب دید

Сӯратӣ чун моҳу хури гаштии падед

صورتی چون ماه و خور گشتی پدید

Сӯратӣ кандар ҷаҳон мислаш набӯд

صورتی کاندر جهان مثلش نبود

Рӯй худро сӯй одам менамӯд

روی خود را سوی آدم مینمود

Сӯратӣ монандаи хуршеду моҳ

صورتی مانندهٔ خورشید و ماه

Одами андари вай ҳаме кардӣ нигоҳ

آدم اندر وی همی کردی نگاه

Чашми олам ҳамчунон дигар надид

چشم عالم همچنان دیگر ندید

Кард пайдои ҳақ таъолӣ дид дид

کرد پیدا حق تعالی دید دید

Рағбат ӯ кард одами он замон

رغبت او کرد آدم آن زمان

Гашти ошиқ бар ҷамолаши ончунон

گشت عاشق بر جمالش آنچنان

Хост то ӯро бигирад дар канор

خواست تا او را بگیرد در کنار

Кард азуии ногаҳони ҳаввои канор

کرد ازوی ناگهان حوّا کنار

Ғайрати ҳақ дар вуҷӯдаш кор кард

غیرت حق در وجودش کار کرد

Баъд аз он андеша бисёр кард

بعد از آن اندیشهٔ بسیار کرد

Холиқи офоқи ман фавқи алҳҷоб

خالق آفاق من فوق الحجاب

Бар яди қудрат чунин кард инқилоб

بر ید قدرت چنین کرد انقلاب

Ончии одамро бихобаш менамӯд

آنچه آدم را بخوابش مینمود

Дар замон аз сунъ ӯ пайдои ббўд

در زمان از صنع او پیدا ببود

Чун чароғӣ аз чароғӣ барфурӯхт

چون چراغی از چراغی برفروخت

Он чароғи нури одам бар фурухт

آن چراغ نور آدم بر فروخت

Одам аз он хоби хуш ногуҳ биҷуст

آدم از آن خواب خوش ناگه بجست

Дар ду чашм хеш молида ӯ ду даст

در دو چشم خویش مالید او دو دست

Дид он маҳбӯб ва он рӯҳи қулӯб

دید آن محبوب و آن روح قلوب

Гуфт эй рҳмну саттори алъиўб

گفت ای رحمن و ستّار العیوب

Ин чаҳ сараст ин дигар бо ман бигӯӣ

این چه سرّست این دگر با من بگوی

Каз куҷо пайдо шудаст ин моҳрӯӣ

کز کجا پیدا شدست این ماهروی

Ҳақ таъолӣ гуфт ин ҳам ҷуфти тест

حق تعالی گفت این هم جفت تست

Ҳам срўҳми рози ту , ҳам гуфт тест

هم سروهم راز تو،‌هم گفت تست

Аз ту ва ӯ халқи олами сари басар

از تو و او خلق عالم سر بسر

Мекунам пайдо , бидон эй бе хабар

میکنم پیدا، بدان ای بی خبر

Аз раҳи шаръи расӯли ҳошимӣ

از ره شرع رسول هاشمی

Кард эшонро бибояд ҳамдамӣ

کرد ایشان را بباید همدمی

Гуфт эй одам кунун гандум махӯр

گفت ای آدم کنون گندم مخور

Каз биҳишти ҷовдони уфтии бадар

کز بهشت جاودان افتی بدر

Ин шаҷари зинҳор то ту нанигарӣ

این شجر زنهار تا تو ننگری

Чун бибинӣ ин шаҷар зу бигузарӣ

چون ببینی این شجر زو بگذری

Ҷабраилаш ҳар замон рух менамӯд

جبرئیلش هر زمان رخ مینمود

Қадари одами лаҳза лаҳза мефузуд

قدر آدم لحظه لحظه میفزود

Зон шаҷар медод мари вайро хабар

زان شجر میداد مر وی را خبر

Зинҳор эй одами ин гандум махӯр

زینهار ای آدم این گندم مخور

Одам аз иззати чунон дар ъз фитод

آدم از عزّت چنان در عز فتاد

Тоҷ бар фарқи ҷҳондорши ниҳод

تاج بر فرق جهاندارش نهاد

Ҳар замон дар манзилӣу гӯша

هر زمان در منزلی و گوشهٔ

Пеш ӯ мейраст ҳар ҷои хӯша

پیش او میرست هر جا خوشهٔ

Буд бо ҳаввои чунон дар айни роз

بود با حوا چنان در عین راز

Гоҳ дар шебу гуҳии андари фароз

گاه در شیب و گهی اندر فراز

Сӯрати ҳаввои чунонаш дӯст буд

صورت حوا چنانش دوست بود

Пой то сари мағзи бад на пӯст буд

پای تا سر مغز بُد نه پوست بود

Мондаи ҳайрон дар рухи он длнўоз

مانده حیران در رخ آن دلنواز

Дар ҳақиқат буд андари айни роз

در حقیقت بود اندر عین راز

Лек Иблиси лъин дар ҷусту ҷӯй

لیک ابلیس لعین در جست و جوی

Хор ва малъун гашта рафтаи обрӯӣ

خوار و ملعون گشته رفته آبروی

Ҷон ӯ дар туфи нори афтода буд

جان او در تفّ نار افتاده بود

Кор ӯ баси хору зори афтода буд

کار او بس خوار و زار افتاده بود

Макр бар талбис мекард аз ҳасад

مکر بر تلبیس میکرد از حسد

То кунад одами мисоли хеши рад

تا کند آدم مثال خویش رد

Солҳо дар нола ва дар дард буд

سالها در ناله و در درد بود

Дар миёни зиндагон ӯ фард буд

در میان زندگان او فرد بود

Бар дар ҷинат нишаст ӯ , солҳо

بر در جنّت نشست او، سالها

То ҳама маълум кард аҳволҳо

تا همه معلوم کرد احوالها

Мор бо тоўс , дарбони биҳишт

مار با طاوس، دربان بهشت

Рафт ва бо эшон гул инсӣ бикушт

رفت و با ایشان گل انسی بکشت

Дар даҳон мор бинишаст он лъин

در دهان مار بنشست آن لعین

Рафт дар сӯии биҳишт ӯ пари зи кин

رفت در سوی بهشت او پر ز کین

То бар одам мерасед он нобакор

تا بر آدم میرسید آن نابکار

Дид одамро нишаста шоҳвор

دید آدم را نشسته شاهوار

Буд дар паҳлавии ҳаввои шодмон

بود در پهلوی حوا شادمان

Бад нишаста бар сари тахти равон

بد نشسته بر سر تخت روان

Тахти ҳрҷоӣии равон монанди об

تخت هرجائی روان مانند آب

Ангабини ноб бо шеру шароб

انگبین ناب با شیر و شراب

Зери он тахти равон ҳар ҷои ҷӯй

زیر آن تخت روان هر جای جوی

Буд саргардони ъзозилш чу гӯй

بود سرگردان عزازیلش چو گوی

Ҳар куҷо Иблис мешуд аз нахуст

هر کجا ابلیس میشد از نخست

Як дўсаҳи хӯша дар онҷои мишкФт

یک دوسه خوشه در آنجا میشکفت

Пеш одам рафту гуфто ин бихӯр

پیش آدم رفت و گفتا این بخور

Кин ҳама аз баҳри тест эй номвар

کاین همه از بهر تست ای نامور

Чун шаби торики лайли ъсъсаҳ

چون شب تاریک لیل عسعسه

Ҳар замон мекард биравӣ васваса

هر زمان میکرد بروی وسوسه

Оқибати андари тан ӯ роҳ ёфт

عاقبت اندر تن او راه یافت

Ҳар дам аз лавнӣ дигар беруни шитофт

هر دم از لونی دگر بیرون شتافت

Хост то ӯро барад аз раҳи бурун

خواست تا او را برد از ره برون

Феъли миси алҷн , бошад дар ҷунун

فعل مس الجن، باشد در جنون

Ончии тақдири худо буд аз азал

آنچه تقدیر خدا بود از ازل

Коргоҳаш , ҳукми рафта бе халал

کارگاهش، حکم رفته بی خلل

Ҳарчӣ ҳаст ва буд ва ояд дар вуҷӯд

هرچه هست و بود و آید در وجود

Шабнамии дони он ҳам аз дарёии ҷӯад

شبنمی دان آن هم از دریای جود

ИФъли аллоҳи мо ишо ҳақ гуфта аст

یفعل اللّه ما یشا حق گفته است

Дар ин асрори маънӣ , суфта аст

درّ این اسرار معنی،‌سفته است

Ҳар ки ӯ асрори аввал боз дид

هر که او اسرار اول باز دید

Хештанро бартар аз эъзоз дид

خویشتن را برتر از اعزاز دید

Ҳарчӣ ҳақ хоҳад ббошд дар замон

هرچه حق خواهد بباشد در زمان

Бе хабари зин роз омад ҷисму ҷон

بی خبر زین راز آمد جسم و جان

Ҳарчӣ ҳақ хоҳад ббошд бе шаккӣ

هرچه حق خواهد بباشد بی شکی

Ин касе донад ки ӯ бинад яке

این کسی داند که او بیند یکی

Ҳарчӣ ҳақ хоҳад кунад дар қодирӣ

هرچه حق خواهد کند در قادری

Ин бидон эй бихбргар нозирӣ

این بدان ای بیخبر گر ناظری

Ҳарчӣ ҳақ хоҳад кунад бе гуфтугӯӣ

هرچه حق خواهد کند بی گفتگوی

Чанд гӯйӣ ҳеҷ бошад гуфту гӯй

چند گویی هیچ باشد گفت و گوی

Дар азал ӯ сари якояк дида аст

در ازل او سر یکایک دیده است

Ин касе донад ки соҳиб дида аст

این کسی داند که صاحب دیده است

Дар азал бинвишт ҳам худ боз хонд

در ازل بنوشت هم خود باز خواند

Худ баранд аз пеш ва ҳам худ боз хонд

خود براند از پیش و هم خود باز خواند

Дар азали ҳукмӣ ки рафтаи он буд

در ازل حکمی که رفته آن بود

Маргро охири дарин товон буд

مرگ را آخر درین تاوان بود

Гар шӯй дар роҳ ӯ , таслим ӯ

گر شوی در راه او، تسلیم او

Даргузари зини шева ва ин гуфтугӯ

درگذر زین شیوه و این گفتگو

Ҳар ки хоҳад баргузинад аз миён

هر که خواهد برگزیند از میان

Ҷаҳд кун то худ на бинӣ дар миён

جهد کن تا خود نه بینی در میان

Бар сар ҳар кас қзоӣӣ меравад

بر سر هر کس قضائی میرود

Бртн ҳар кас блоӣӣ меравад

برتن هر کس بلائی میرود

Хӯни садиқони азин ҳасрат бирехт

خون صدّیقان ازین حسرت بریخت

Осмон бар фарқи эшон хоки бехат

آسمان بر فرق ایشان خاک بیخت

Ъшқбозӣ мекунад бо хештан

عشقبازی میکند با خویشتن

Ту ндонӣ эй ки дидӣ хештан

تو ندانی ای که دیدی خویشتن

На қалам дорад азин сари огаҳӣ

نه قلم دارد ازین سر آگهی

Лавҳи худро шаста , бар дасти тиҳӣ

لوح خود را شسته، بر دست تهی

Арши саргардони ин асрор шуд

عرش سرگردان این اسرار شد

Аз намӯд хештан безор шуд

از نمود خویشتن بیزار شد

Дар қазои худ ризои даҳ аз яқин

در قضای خود رضا ده از یقین

Хештани родри миёни якҷу мубин

خویشتن رادر میان یکجو مبین

Аз қазои рафтагар воқифи шӯй

از قضای رفته گر واقف شوی

Дар замон ва дар макони орифи шӯй

در زمان و در مکان عارف شوی

Аз қазои рафтаи кас огоҳ нест

از قضای رفته کس آگاه نیست

Ҳеҷ оқили воқифи ин роҳ нест

هیچ عاقل واقف این راه نیست

Бар қазои рафтае дили тани буна

بر قضای رفته ای دل تن بنه

Пеши ҳақ ҳар лаҳзаи гардани буна

پیش حق هر لحظهٔ گردن بنه

Аз қазои рафта , бисёре магӯӣ

از قضای رفته، بسیاری مگوی

Дарди ин асрорро , дармони мҷўӣ

درد این اسرار را، درمان مجوی

Аз қазои рафта , одам бе хабар

از قضای رفته، آدم بی خبر

Буд хуш бинишаста бехавфу хатар

بود خوش بنشسته بی خوف و خطر

Аз қазои рафта , зад симурғи лоф

از قضای رفته، زد سیمرغ لاف

Лоҷарам аз шарм шуд бар кӯҳи қоф

لاجرم از شرم شد بر کوه قاف

Оқибат чун ҳукми эзад кор кард

عاقبت چون حکم ایزد کار کرد

Одами андеша дар он бисёр кард

آدم اندیشه در آن بسیار کرد

Чун қазои рафтаи бад гандум бихӯрад

چون قضای رفته بُد گندم بخورد

Ногаҳон афтод дар андӯҳу дард

ناگهان افتاد در اندوه و درد

Рафт ҳавво низ аклӣ кард аз он

رفت حوا نیز اکلی کرد از آن

Хӯшаи бастади з одам хӯрд аз он

خوشهٔ بستد ز آدم خورد از آن

Ҳалҳошон маҳв шуд андари вуҷӯд

حُلّهاشان محو شد اندر وجود

Ончии аввали рафта буд охири ббўд

آنچه اول رفته بود آخر ببود

Хор ва саргардон шуданду мустаманд

خوار و سرگردان شدند و مستمند

Ногаҳон наздикашон омад газанд

ناگهان نزدیکشان آمد گزند

Ҷабраил омад ки ҳақ фармӯда аст

جبرئیل آمد که حق فرموده است

Кин ҳамаи ранҷи шумо беҳуда аст

کاین همه رنج شما بیهوده است

Аз биҳишти адани мо берун шавед

از بهشت عدن ما بیرون شوید

Ҳамчунон дар назд хок ва хӯн шавед

همچنان در نزد خاک و خون شوید

Ин ҳама гуфтам шуморо пеши азин

این همه گفتم شما را پیش ازین

Оқибати худ кор худ кард он лъин

عاقبت خود کار خود کرد آن لعین

Аз биҳишти аданашон берун фиканд

از بهشت عدنشان بیرون فکند

Бори дигарашони миён хӯн фиканд

بار دیگرشان میان خون فکند

Ҳақ таъолӣ гуфт бо одами броз

حق تعالی گفت با آدم براز

К-эй хато карда , бимонада дар ниёз

کای خطا کرده، بمانده در نیاز

Ин чрокрдӣ ? ки гуфтат ин бихӯр ?

این چراکردی؟ که گفتت این بخور؟

КўФтодӣ аз биҳишти мо бадар

کوفتادی از بهشت ما بدر

Одами бечора зон хомӯш шуд

آدم بیچاره زان خاموش شد

Аз хиҷолати як замон мадҳуш шуд

از خجالت یک زمان مدهوش شد

Бор дигар кард ҳақ , бо ӯ хитоб

بار دیگر کرد حق، با او خطاب

То чрохомўши гаштӣ дар ҷавоб

تا چراخاموش گشتی در جواب

Гуфт одами рбнои бади крдҳом

گفت آدم ربّنا بد کردهام

Ҳарчӣ кардам бо тани худ крдҳом

هرچه کردم با تن خود کردهام

Лек шайтони лъин аз раҳи бабрад

لیک شیطان لعین از ره ببرد

Бар ман мискини бикради ин дасти барад

بر من مسکین بکرد این دست برد

Рбно ё рбно ё рбно

ربّنا یا ربّنا یا ربّنا

Зулм кардам баъди азинми раҳи намо

ظلم کردم بعد ازینم ره نما

Баъд аз он бодии баромади пари хатар

بعد از آن بادی برآمد پر خطر

Кардашон ҳар ду ҷудо аз икдгр

کردشان هر دو جدا از یکدگر

Дрнгр эй роҳи байн тоашон чаҳ буд

درنگر ای راه بین تاشان چه بود

Ҳақи таъолӣ буд бо эшон намӯд

حق تعالی بود با ایشان نمود

Ҳаст ин тамсили ҷисму ҷони ту

هست این تمثیل جسم و جان تو

Як ду рӯзии омадаи меҳмони ту

یک دو روزی آمده مهمان تو

Аз биҳишти адани беруни рафта

از بهشت عدن بیرون رفتهٔ

Дар миёни хок ва дар хӯни хуфта

در میان خاک و در خون خفتهٔ

Ҳаст Иблиси лъинти раҳнамоӣ

هست ابلیس لعینت رهنمای

Бози мёФтии дамодам аз худоӣ

باز میافتی دمادم از خدای

Чун балои қурби ҳақ одам бидид

چون بلای قرب حق آدم بدید

Хештанро дар миён дар дам бидид

خویشتن را در میان در دم بدید

Сари гандум буд кўро хор кард

سرّ گندم بود کورا خوار کرد

Сари гандуми ҳафт ва панҷ ва чор кард

سرّ گندم هفت و پنج و چار کرد

Сари гандум дар даруни нутфаи байн

سرّ گندم در درون نطفه بین

То шавад ҷумлаи гумони ту яқин

تا شود جمله گمان تو یقین

Гар набӯдӣ ҷисмро , ҷонии бакор

گر نبودی جسم را، جانی بکار

Кӣ шудӣ одами худ онҷои ошкор

کی شدی آدم خود آنجا آشکار

Банди роҳ одам омад ин шаҷар

بند راه آدم آمد این شجر

Бар сулӯк он фитодаш ин хатар

بر سلوک آن فتادش این خطر

ӯ ба ду гандум , биҳишт адан дод

او به دو گندم،‌ بهشت عدن داد

Ин балоу ранҷро бар худ ниҳод

این بلا و رنج را بر خود نهاد

Гар бики ҷӯи митўонӣ , дод даҳ

گر بیک جو میتوانی، داد ده

Нафаси худро як замонӣ , дода даҳ

نفس خود را یک زمانی،‌ داده ده

Бргзри зини хокдони халқи хор

برگذر زین خاکدان خلق خوار

Даргузари зини сӯрати нопойдор

درگذر زین صورت ناپایدار

Варна дунёи зуд мурдорат кунад

ورنه دنیا زود مردارت کند

Гандатар аз хеши сад борат кунад

گنده تر از خویش صد بارت کند

Ҳаст дунё бар мисоли оташӣ

هست دنیا بر مثال آتشی

Ҳар замон халқӣ бисӯзанд хушӣ

هر زمان خلقی بسوزاند خوشی

Ҳаст дунё бар мисоли каждумӣ

هست دنیا بر مثال کژدمی

Мезанад ӯ нешҳо дар ҳар дамӣ

میزند او نیشها در هر دمی

Ҳаст дунё чун пулӣ бигузар зи вай

هست دنیا چون پلی بگذر ز وی

Варна ларзон гардадат ҳам поу пай

ورنه لرزان گرددت هم پا و پی

Ҳаст дунёи ошёни ҳирсу оз

هست دنیا آشیان حرص و آز

Монда аз фиръавн ва аз намруди боз

مانده از فرعون و از نمرود باز

Ҳаст дунёи гандаи перии гўжи пушт

هست دنیا گنده پیری گوژ پشت

Сад ҳазорон шӯй ҳар рӯзӣ бикушт

صد هزاران شوی هر روزی بکشت

Ҳаст дунё бевафоу пари ҷафо

هست دنیا بی وفا و پر جفا

Ту азуи умеди мидории вафо

تو ازو امید میداری وفا

Ҳаст дунёи ҷои маргу дрдўи доғ

هست دنیا جای مرگ و دردو داغ

Гар ту мардии зудгирӣ зу фироқ

گر تو مردی زود گیری زو فراغ

Ҳаст дунёи киштзори он ҷаҳон

هست دنیا کشتزار آن جهان

Ту дар ӣнҷо низ тухмии барфашон

تو در اینجا نیز تخمی برفشان

Ҳаст дунёи ҳамчуи мурдории хасис

هست دنیا همچو مرداری خسیس

Кам магардон андрўи ҷони нафис

کم مگردان اندرو جان نفیس