Он пешвои аҳли маломат , он шамъи ҷамъи қиёмат , он бурҳони мартабату таҷред , он султони маърифату тавҳид , он ҳҷҳолФқри фахрӣ - қутби вақт - зўолнўни мисрии раҳмаи аллоҳи алайҳ , аз мулӯкони тариқат буд ,у солики роҳи балоу маломат буд . Дар асрору тавҳиди назари азим дақиқ дошт ,у равишии комилу риёзоту каромоти вофир . Бештари аҳли Миср ӯро зиндиқи хондандӣ , бози баъзе дар кор ӯ мутаҳайир будандӣ . Тозанда буд ҳамаи мункир ӯ буданд ва то бамурд кас воқиф нашуд бар ҳол ӯ , аз бас ки худро пӯшида намӯд . Ва сабаби тавба ӯ он буд ки ӯро нишон доданд ки ба фалони ҷой зоҳидӣаст . Гуфт : қасди зиёрат ӯ кардам . ӯро дидам , хештанро аз дарахтии овехта ва мегуфт : эй тан ! мусоидат кун бо ман ба тоъат , ва агар на ҳамчунин бидорамат то аз гуруснагии бимирӣ .

آن پیشوای اهل ملامت، آن شمع جمع قیامت، آن برهان مرتبت و تجرید، آن سلطان معرفت و توحید، آن حجةالفقر فخری - قطب وقت - ذوالنون مصری رحمة الله علیه، از ملوکان طریقت بود، و سالک راه بلا و ملامت بود. در اسرار و توحید نظر عظیم دقیق داشت، و روشی کامل و ریاضات و کرامات وافر. بیشتر اهل مصر او را زندیق خواندندی، باز بعضی در کار او متحیر بودندی. تازنده بود همه منکر او بودند و تا بمرد کس واقف نشد بر حال او، از بس که خود را پوشِیده نمود. و سبب توبه او آن بود که او را نشان دادند که به فلان جای زاهدی است. گفت: قصد زیارت او کردم. او را دیدم، خویشتن را از درختی آویخته و می‌گفت: ای تن! مساعدت کن با من به طاعت، و اگر نه همچنین بدارمت تا از گرسنگی بمیری.

Гиря бар ман афтод . Обиди овоз гиря бишунид . Гуфт : кист ки раҳм мекунад бар касе ки шармаш андакасту ҷурмаш бисёр ?

گریه بر من افتاد. عابد آواز گریه بشنید. گفت: کیست که رحم می‌کند بر کسی که شرمش اندک است و جرمش بسیار؟

Гуфт : ба наздик ӯ рафтам ва салом кардам . Гуфтам : ин чаҳ ҳолатаст ?

گفت: به نزدیک او رفتم و سلام کردم. گفتم: این چه حالت است؟

Гуфт : ин тан бо ман қарор намегирад дар тоъати ҳақи таъолӣ , ва бо халқ омехтан мехоҳад .

گفت: این تن با من قرار نمی گیرد در طاعت حق تعالی، و با خلق آمیختن می‌خواهد.

Зўолнўн гуфт : пиндоштам ки хӯни мусулмонӣ рехтааст , ё кабӣра Эй овардааст .

ذوالنون گفت: پنداشتم که خون مسلمانی ریخته است، یا کبیره ای آورده است.

Гуфт : надонистае ки чун бо халқ омехтӣ ҳамаи чиз аз пас он ояд ?

گفت: ندانسته ای که چون با خلق آمیختی همه چیز از پس آن آید؟

Гуфт : ҳавли зоҳидӣ .

گفت: هول زاهدی.

Гуфт : аз ман зоҳидтар май хоҳӣ ки бинӣ ?

گفت: از من زاهدتر می‌خواهی که بینی؟

Гуфтам : хоҳам .

گفتم: خواهم.

Гуфт : бад-ӣни кӯҳ бар шӯ то бибинӣ .

گفت: بدین کوه بر شو تا ببینی.

Чун баромадами ҷавониро дидам ки дар савмиъа Эй нишаста , ва як пои беруни савмиъаи бурӣда , ва андохта ва Кирмон мехӯрданд . Наздик ӯ рафтам ва салом кардам ва аз ҳол ӯ пурсидам . Гуфт : рӯзӣ дар ин савмиъа нишаста будам . Занӣ бдинҷо бигузашт . Дилам моил шуд бадв - танами тақозоӣ он кард - то аз пай ӯ биравам . Як пой аз савмиъаи беруни ниҳодам , овозии шунӯдам ки : шарми надорӣ аз пас сӣ сол ки худоиро ибодат карда бошӣ , ва тоъат дошта , акнӯн тоъат шайтон кунӣу қасд , фоҳиша Эй кунӣ ? ин пойро ки аз савмиъаи берун ниҳода будам ; бибаредам ва ӣнҷо нишастаам то чаҳ падед ояд ва бо ман чаҳ хоҳанд кард . Ту бар ин гуноҳи горон ба чаҳ кор омадӣ ? агар май хоҳӣ ки мардӣ аз мардони худоиро бибинӣ бар сари ин кӯҳи шӯ .

چون برآمدم جوانی را دیدم که در صومعه ای نشسته، و یک پای بیرون صومعه بریده، و انداخته و کرمان می‌خوردند. نزدیک او رفتم و سلام کردم و از حال او پرسیدم. گفت: روزی در این صومعه نشسته بودم. زنی بدینجا بگذشت. دلم مایل شد بدو -تنم تقاضای آن کرد - تا از پی او بروم. یک پای از صومعه بیرون نهادم، آوازی شنودم که: شرم نداری از پس سی سال که خدای را عبادت کرده باشی، و طاعت داشتة، اکنون طاعت شیطان کنی و قصد، فاحشه ای کنی؟ این پای را که از صومعه بیرون نهاده بودم؛ ببریدم و اینجا نشسته ام تا چه پدید آید و با من چه خواهند کرد. تو بر این گناه گاران به چه کار آمدی؟ اگر می‌خواهی که مردی از مردان خدای را ببینی بر سر این کوه شو.

Зўолнўн гуфт : аз баландӣ ки он кӯҳ буд бар онҷо натавонистам рафт . Пас хабар ӯ пурсидам . Гуфтанд : диргоҳст то мардӣ дар он савмиъа ибодат мекунад .

ذوالنون گفت: از بلندی که آن کوه بود بر آنجا نتوانستم رفت. پس خبر او پرسیدم. گفتند: دیرگاهست تا مردی در آن صومعه عبادت می‌کند.

Як рӯзи мардӣ бо ӯ мунозира мекард ки : рӯзӣ ба сабаб касбаст . ӯ назр кард ки ман ҳеҷ нахӯрам ки дар ӯ сабаби касби махлуқот буд . Чанд рӯзи баромад , ҳеҷ нахурд . Ҳақи таъолии занбӯронро фиристод ки гирд ӯ мепариданд ва ӯро ангабин медоданд .

یک روز مردی با او مناظره می‌کرد که: روزی به سبب کسب است. او نذر کرد که من هیچ نخورم که در او سبب کسب مخلوقات بود. چند روز برآمد، هیچ نخورد. حق تعالی زنبوران را فرستاد که گرد او می‌پریدند و او را انگبین می‌دادند.

Зўолнўн гуфт : аз ин корҳо ва суханҳо дардии азим ба дилами Фрўомд . Донистам ки ҳар ки таваккул бар худоӣ кунад , худои кор ӯро бисозаду ранҷ ӯ зойеъ нагузорад . Пас дар роҳ ки май омадами мурғии нобӣноро дидам , брдрхтӣ нишаста - аз дарахт фурӯ омад . Ман гуфтам : ин бечораи алафу об аз куҷо мехӯрд ? ба минқори заминро биковед . Ду скраҳ падед омад : яке заррин , пуркунҷид ; ва яке симин , пари гулоб . Он мурғ сайр бихӯрад ва бар дарахт парид ,у скрҳо нопадид шуд .

ذوالنون گفت: از این کارها و سخنها دردی عظیم به دلم فروآمد. دانستم که هر که توکل بر خدای کند، خدای کار او را بسازد و رنج او ضایع نگذارد. پس در راه که می‌آمدم مرغی نابینا را دیدم، بردرختی نشسته - از درخت فرو آمد. من گفتم: این بیچاره علف و آب از کجا می‌خورد؟ به منقار زمین را بکاوید. دو سکره پدید آمد: یکی زرین، پرکنجد؛ و یکی سیمین، پر گلاب. آن مرغ سیر بخورد و بر درخت پرید، و سکرها ناپدید شد.

Зўолнўни ӣнҷо ба якборагӣ аз даст бирафту эътимод бар таваккул падед омад ,у тавба ӯ муҳаққиқ шуд . Пас аз он чанд манзил бирафт . Чун шабонгоҳ даромад дар вайрона Эй даромад , ва дар он вайронаи хумрае зар ва ҷавоҳир бидид ва бар сари он хумраи таҳтае номи аллоҳи навишта . Ёрони ваии зару ҷавоҳир қисмат карданд . Зўолнўн гуфт : ин таҳта ки бар ӯ номи дӯст манаст маро диҳед .

ذوالنون اینجا به یکبارگی از دست برفت و اعتماد بر توکل پدید آمد، و توبة او محقق شد. پس از آن چند منزل برفت. چون شبانگاه درآمد در ویرانه ای درآمد، و در آن ویرانه خمره ای زر و جواهر بدید و بر سر آن خمره تخته ای نام الله نوشته. یاران وی زر و جواهر قسمت کردند. ذوالنون گفت: این تخته که بر او نام دوست من است مرا دهید.

Он таҳта барграфт , ва он рӯз то шаб бар он таҳта бӯса медод то кораш ба баракоти он баҷое расед ки шабӣ ба хоб дид ки гуфтанд : ё зўолнўн ! ҳар кас ба зару ҷавоҳир басанда карданд ки он азизаст , ту бартар аз он басанда кардӣ ва он номи мост . Лоҷарам дар илму ҳикмати бртў кушода гардонидем .

آن تخته برگرفت، و آن روز تا شب بر آن تخته بوسه می‌داد تا کارش به برکات آن بجایی رسید که شبی به خواب دید که گفتند: یا ذوالنون! هر کس به زر و جواهر بسنده کردند که آن عزیز است، تو برتر از آن بسنده کردی و آن نام ماست. لاجرم در علم و حکمت برتو گشاده گردانیدیم.

Пас ба шаҳр бозомад . Гуфт : рӯзӣ мерафтам , ба канора равадӣ расидам . Кӯшкиро дидам бар канораи об . Рафтам ва таҳорат кардам . Чун фориғ шудам ногоҳ чашми ман бар бом кӯшк афтод . Канизакӣ дидам - бркнграҳи кӯшки истода - ба ғояти соҳиби ҷамол . Хостам то вайро биёзмоем . Гуфтам : « эй канизак ! кроӣӣ ? » гуфт : эй зўолнўн ! чун аз давр падед омадӣ , пиндоштами девонае . Чун наздик тар омадӣ , пиндоштами олимӣ . Чун наздиктар омадӣ , пиндоштами орифӣ . Пас нигоҳ кардам на девонае ва на олимӣ ва на орифӣ . Гуфтам : чигуна май гӯйӣ ? гуфт : агар девона будӣ таҳорати нкрдтӣ , ва агар олам будӣ ба номаҳрами ннгрстӣ , ва агар ориф будӣ чашмат бидӯни ҳақ науфтодӣ . Ин бигуфт ва нопадид шуд . Маълумам шуд ки ӯ одамӣ набӯд . Танбеҳи маро ! оташӣ дар ҷон ман афтод . Хештан ба сӯии дарёи андохтам . Ҷамоатиро дидам ки штӣ менишастанд . Ман низ дар киштӣ нишастам . Чун рӯзӣ чанд баромад , магари бозаргониро гавҳарӣ дар киштӣ гум шуд . Як ба якро аз аҳл киштӣ мегирифтанд , ва май ҷустанд . Иттифоқ карданд ки : бо тест . Пас маро рнҷонидн гирифтанду истихфоф бисёр карданд , ва ман хомӯш мебудам . Чун кор аз ҳад бигузашт гуфтам : оФридгоро ! ту май доне . Ҳазорон моҳӣ аз дарё сар бароварданд , ҳар яке гавҳарӣ дар даҳон . Зўолнўни якеро бигирифт ва бидон бозаргон дод . Аҳли киштӣ чун он бидиданд дар дасту пой ӯ афтод над , ва аз ӯ узр хостанд , ва чунон дар чашми мардумон эътибор шуд , ва аз ин сабаби ном ӯ зўолнўн омад ,у ибодату риёзат ӯро ниҳоятӣ набӯд , то ба ҳаддӣ ки хоҳарӣ дошт дар хизмат ӯ чунон орифа шуда буд ки рӯзии ин оят мехонд :у зллнои алайкуми алғмому анзлнои алайкуми алмну алслўӣ .

پس به شهر بازآمد. گفت: روزی می‌رفتم، به کنارة رودی رسیدم. کوشکی را دیدم بر کناره آب. رفتم و طهارت کردم . چون فارغ شدم ناگاه چشم من بر بام کوشک افتاد. کنیزکی دیدم - برکنگره کوشک ایستاده - به غایت صاحب جمال. خواستم تا وی را بیازمایم. گفتم: «ای کنیزک! کرائی؟» گفت: ای ذوالنون!چون از دور پدید آمدی، پنداشتم دیوانه ای. چون نزدیک تر آمدی، پنداشتم عالمی. چون نزدیکتر آمدی، پنداشتم عارفی. پس نگاه کردم نه دیوانه ای و نه عالمی و نه عارفی. گفتم: چگونه می‌گویی؟ گفت: اگر دیوانه بودی طهارت نکردتی، و اگر عالم بودی به نامحرم ننگرستی، و اگر عارف بودی چشمت بدون حق نیفتادی. این بگفت و ناپدید شد. معلومم شد که او آدمی نبود. تنبیه مرا! آتشی در جان من افتاد. خویشتن به سوی دریا انداختم. جماعتی را دیدم که شتی می‌نشستند. من نیز در کشتی نشستم. چون روزی چند برآمد، مگر بازرگانی را گوهری در کشتی گم شد. یک به یک را از اهل کشتی می‌گرفتند، و می‌جستند. اتفاق کردند که: با تست. پس مرا رنجانیدن گرفتند و استخفاف بسیار کردند، و من خاموش می‌بودم. چون کار از حد بگذشت گفتم: آفریدگارا! تو می دانی. هزاران ماهی از دریا سر برآوردند، هر یکی گوهری در دهان. ذوالنون یکی را بگرفت و بدان بازرگان داد. اهل کشتی چون آن بدیدند در دست و پای او افتاد ند، و از او عذر خواستند، و چنان در چشم مردمان اعتبار شد، و از این سبب نام او ذوالنون آمد، و عبادت و ریاضت او را نهایتی نبود، تا به حدی که خواهری داشت در خدمت او چنان عارفه شده بود که روزی این آیت می‌خواند: و ظللنا علیکم الغمام و انزلنا علیکم المن و السلوی.

Рӯй ба осмон кард ва гуфт : илоҳии асроӣилёнрои ман ва селоӣ фиристӣу Муҳаммадиёнро на ! ба иззати ту ки аз пой нанишинам то ман ва селоӣ наборонӣ .

روی به آسمان کرد و گفت: الهی اسرائیلیانرا من و سلوی فرستی و محمدیان را نه! به عزت تو که از پای ننشینم تا من و سلوی نبارانی.

Дар ҳол аз равзани хонаи ману селоӣ боридан гирифт . Аз хонаи беруни давид , рӯй ба биёбони ниҳод , ва гум шуд ,у ҳаргизаши бознёФтнд .

در حال از روزن خانه من و سلوی باریدن گرفت. از خانه بیرون دوید، روی به بیابان نهاد، و گم شد، و هرگزش بازنیافتند.

Нақласт ки золнўн гуфт : вақте дар кӯҳҳо май гаштами қавмӣ мубталоён дидам , гирд омада буданд , пурсидам : шуморо чаҳ расидааст ?

نقل است که ذالنون گفت: وقتی در کوهها می‌گشتم قومی مبتلایان دیدم، گرد آمده بودند، پرسیدم: شما را چه رسیده است؟

Гуфтанд : обидӣаст ӣнҷо , дар савмиъа . Ҳар соли якбор берун ояду дами худ бар ин қавми дамад , ҳама шифо ёбанд . Боз дар савмиъа шавад , то соли дигар берун наёяд .

گفتند: عابدی است اینجا، در صومعه . هر سال یکبار بیرون آید و دم خود بر این قوم دمد، همه شفا یابند. باز در صومعه شود، تا سال دیگر بیرون نیاید.

Сабр кардам то берун омад . Мардӣ дидам зрдрўӣ , наҳиф шудаи чашм дар муғоки афтода . Аз ҳайбат ӯ ларза бар ман афтод . Пас ба чашми шафқат дар халқ нигоҳ кард . Онгоҳи сӯй осмон нагирист ,у дамӣ чанд дар он мубталоён афганд . Ҳама шифо ёфтанд . Чун хост ки дар савмиъа шавад , ман доманаш бигирифтам . Гуфтам : аз баҳри худои иллати зоҳирро алоҷ кардӣ . Иллати ботинро алоҷ кун .

صبر کردم تا بیرون آمد. مردی دیدم زردروی، نحیف شده چشم در مغاک افتاده. از هیبت او لرزه بر من افتاد. پس به چشم شفقت در خلق نگاه کرد. آنگاه سوی آسمان نگریست، و دمی چند در آن مبتلایان افگند. همه شفا یافتند. چون خواست که در صومعه شود، من دامنش بگرفتم. گفتم: از بهر خدای علت ظاهر را علاج کردی. علت باطن را علاج کن.

Ба ман нигоҳ кард ва гуфт : зўолнўни даст аз ман бози дор ки дӯст аз авҷи азимату ҷалол нигоҳ мекунад . Чун туро бинад ки даст ба ҷуз аз вай дар касе дигар задае туро ба онкаси бозгзорду онкасро ба туу ҳарякӣ ба яке дигар ҳалок шавед . Ин бигуфт ва дар савмиъа рафт .

به من نگاه کرد و گفت: ذوالنون دست از من باز دار که دوست از اوج عظمت و جلال نگاه می‌کند. چون تو را بیند که دست به جز از وی در کسی دیگر زده ای تو را به آنکس بازگذارد و آنکس را به تو و هریکی به یکی دیگر هلاک شوید. این بگفت و در صومعه رفت.

Нақласт ки як рӯз ёронаш даромаданд , ӯро диданд ки мегирист . Гуфтанд : сабаб чист гиряро ?

نقل است که یک روز یارانش درآمدند، او را دیدند که می‌گریست. گفتند: سبب چیست گریه را؟

Гуфт : дӯш дар саҷдаи чашми ман дар хоб шуд , худовандро дидам . Гуфт : ё абои алФиз ! халқро бёФридм , бар даҳ ҷузв шуданд . Дунёро бар эшон арза кардам , ва на ҷузв аз он даҳ ҷузв рӯй ба дунё ниҳоданд . Як ҷузв монад он як ҷузв низ бар даҳ ҷузв шуданд . Биҳиштро бар эшон арза кардам , на ҷузв рӯй ба биҳишт ниҳоданд . Як ҷузв бимонад , он як ҷузв низ даҳ ҷузв шуданд , дӯзахи пеш эшон оварадам , ҳамаи брмиднд , ва пароганда шуданд аз бими дӯзах . Пас як ҷузв монад ки на ба дунё фирефта шуданд ва на ба биҳишт майл карданд , ва на аз дӯзахи бтрсиднд .

گفت: دوش در سجده چشم من در خواب شد، خداوند را دیدم. گفت: یا ابا الفیض!خلق را بیافریدم، بر ده جزو شدند. دنیا را بر ایشان عرضه کردم، و نه جزو از آن ده جزو روی به دنیا نهادند. یک جزو ماند آن یک جزو نیز بر ده جزو شدند. بهشت را بر ایشان عرضه کردم، نه جزو روی به بهشت نهادند. یک جزو بماند، آن یک جزو نیز ده جزو شدند، دوزخ پیش ایشان آوردم، همه برمیدند، و پراگنده شدند از بیم دوزخ. پس یک جزو ماند که نه به دنیا فریفته شدند و نه به بهشت میل کردند، و نه از دوزخ بترسیدند.

Гуфтам : бандагони ман ! бадунё нигоҳ накардед , ва ба биҳишт майл накардед , ва аз дӯзах натарсиданад . Чаҳ металабед ?

گفتم: بندگان من! بدنیا نگاه نکردید، و به بهشت میل نکردید، و از دوزخ نترسیدند. چه می‌طلبید؟

Ҳама сар бароварданд ва гуфтанд : анати тааллуми монрид . Яъне ту май доне ки мо чаҳ май хоҳем .

همه سر برآوردند و گفتند: انت تعلم مانرید. یعنی تو می‌دانی که ما چه می‌خواهیم.

Нақласт ки як рӯзи кӯдакӣ ба наздик зўолнўн даромад ва гуфт : марои сад ҳазор динораст . намехоҳам ки дар хизмат тўсрФ кунам ва он зар ба даравишони ту ба кор барам .

نقل است که یک روز کودکی به نزدیک ذوالنون درآمد و گفت: مرا صد هزار دینار است. می‌خواهم که در خدمت توصرف کنم و آن زر به درویشان تو به کار برم.

Зўолнўн гуфт : болиғ ҳастӣ ?

ذوالنون گفت: بالغ هستی؟

Гуфт : не .

گفت: نی.

Гуфт : нафақаи ту раво набӯд . Сабр кун то болиғи шӯй .

گفت: نفقه تو روا نبود. صبر کن تا بالغ شوی.

Пас чун кӯдаки болиғ гашт биёмад ва бар дасти шайх тавба кард ва он зарҳо ба даравишон дод то он садҳазор динор намонад . Рӯзии корӣ пеш омаду даравишонро чизе намонад ки харҷ кардандӣ .

پس چون کودک بالغ گشت بیامد و بر دست شیخ توبه کرد و آن زرها به درویشان داد تا آن صدهزار دینار نماند. روزی کاری پیش آمد و درویشان را چیزی نماند که خرج کردندی.

Кӯдак гуфт : эй дареғ ! куҷост садҳазори дигар то нафақа кардамӣ бар ин ҷавонмардон !

کودک گفت: ای دریغ! کجاست صدهزار دیگر تا نفقه کردمی بر این جوانمردان!

Ин суханро зўолнўн башнавад . Донист ки ваии ҳақиқат кор нарасидааст ки дунё ба назд ӯ хатираст . Зўолнўни он кӯдакро бихонад ва гуфт : ба дукони фалони аттори рӯ , ва бигӯӣ аз ман то се дирами фалон дору бидиҳад .

این سخن را ذوالنون بشنود. دانست که وی حقیقت کار نرسیده است که دنیا به نزد او خطیر است. ذوالنون آن کودک را بخواند و گفت: به دکان فلان عطار رو، و بگوی از من تا سه درم فلان دارو بدهد.

Бирафт ва биоварад . Гуфт : дар ҳован кун ,у хиради басоӣ . Онгоҳи порае равған бар ваии аФгн то хамир гардад , ва аз ваии се муҳра бикун ва ҳар якро ба сӯзан сӯрох кун вабаи наздики ман ор .

برفت و بیاورد. گفت: در هاون کن، و خرد بسای. آنگاه پاره ای روغن بر وی افگن تا خمیر گردد، و از وی سه مهره بکن و هر یک را به سوزن سوراخ کن وبه نزدیک من آر.

Кӯдак чунон кард ва биоварад . Зўолнўни онро дар даст молида ва дар ӯ дамид то се пораи ёқӯти гашт , ки ҳаргизи он чунон надида буд . Гуфт : инҳоро ба бозор бар ва қимат кун , валикин мафруш .

کودک چنان کرد و بیاورد. ذوالنون آن را در دست مالید و در او دمید تا سه پاره یاقوت گشت، که هرگز آن چنان ندیده بود. گفت: اینها را به بازار بر و قیمت کن، ولیکن مفروش.

Кӯдак ба бозори барад ва бинмуд . Ҳар якеро ба ҳазор динори бхўостнд . Биёмад , ва бо шайх бигуфт .

کودک به بازار برد و بنمود. هر یکی را به هزار دینار بخواستند. بیامد، و با شیخ بگفت.

Зўолнўн гуфт : ба ҳован на вбсоӣ ва ба об андоз .

ذوالنون گفت: به هاون نه وبسای و به آب انداز.

Чунон кард ва ба оби андохт . Гуфт : эй кӯдак ! ин даравишон аз беноне гурусна наянд , лекини ин ихтиёр эшонаст .

چنان کرد و به آب انداخت. گفت: ای کودک! این درویشان از بی نانی گرسنه نیند، لیکن این اختیار ایشان است.

Кӯдак тавба карду бедори гашт , ва беш ин ҷаҳонро бар дили вай қадар намонад . Нақласт ки гуфт : сӣ соли халқро даъвати крдӣм . Як кас ба даргоҳ худоӣ омад , чунонкӣ мебоист . Ва он он буд ки рӯзии подшоҳи зодае бо кавкабае аз дар масҷид бар ман гузашт . Ман ин сухан мегуфтам ки : ҳеҷ аҳмақтар аз он заъифӣ набӯд ки бо қавӣ дарҳам шавад .

کودک توبه کرد و بیدار گشت، و بیش این جهان را بر دل وی قدر نماند. نقل است که گفت: سی سال خلق را دعوت کردئم. یک کس به درگاه خدای آمد، چنانکه می‌بایست. و آن آن بود که روزی پادشاه زاده ای با کوکبه ای از در مسجد بر من گذشت. من این سخن می‌گفتم که: هیچ احمقتر از آن ضعیفی نبود که با قوی درهم شود.

Ва гуфт : ин чаҳ суханаст ?

و گفت: این چه سخن است؟

Гуфтам : одамии заъиф чизеаст , бо худои қавӣ дар ҳам меояд .

گفتم: آدمی ضعیف چیزی است، با خدای قوی در هم می‌آید.

Он ҷавонро лавн мутағаййир шуд . Бархест ва бирафт . Рӯз дигар бозомад ва гуфт : тариқ ба худоӣ чист ?

آن جوان را لون متغیر شد. برخاست و برفت. روز دیگر بازآمد و گفت: طریق به خدای چیست؟

Гуфтам : тариқӣаст хирад ва тариқӣаст бузургтар . Ту кадом май хоҳӣ ? агар тариқи хирадтар май хоҳии тарки дунёу шаҳвату тарк гуноҳ бигӯ , ва агар тариқи бузург май хоҳӣ ҳар чаҳ дун ҳақаст тарк вай бигӯӣу дил аз ҳама фориғ кун . Қоли валлоҳи лоохтори алои алтриқи алокбр .

گفتم: طریقی است خرد و طریقی است بزرگتر. تو کدام می‌خواهی؟ اگر طریق خردتر می‌خواهی ترک دنیا و شهوت و ترک گناه بگو، و اگر طریق بزرگ می‌خواهی هر چه دون حق است ترک وی بگوی و دل از همه فارغ کن. قال والله لااختار الا الطریق الاکبر.

Гуфт : ба худоӣ ки ҷузи тариқ бузургтар нахоҳам . Рӯзи дигари пашминае дар пӯшед ва дар кор омад , то аз абдоли гашт .

گفت: به خدای که جز طریق بزرگتر نخواهم. روز دیگر پشمینه ای در پوشید و در کار آمد، تا از ابدال گشت.

БрҷъФр аъўр гуфт : наздик зўолнўн будам . Ҷамоатии ёрон ӯ ҳозир буданд . Аз тоъати ҷамодот ҳикоят мекарданду Тахтии онҷои ниҳода буд . Зўолнўн гуфт : тоъати ҷамодоти авлиёро он буд ки ин соъати ин тахтро бигӯям ки гирди ин хона бигард , дар ҳаракат ояд .

برجعفر اعور گفت: نزدیک ذوالنون بودم. جماعتی یاران او حاضر بودند. از طاعت جمادات حکایت می‌کردند و تختی آنجا نهاده بود. ذوالنون گفت: طاعت جمادات اولیا را آن بود که این ساعت این تخت را بگویم که گرد این خانه بگرد، در حرکت آید.

Чун сухан бигуфт дар ҳоли он тахти гирди хона гаштан гирифт ва ба ҷои хеши бозшд . Ҷавонии онҷои ҳозир буд . Он ҳол бидид . Гиристан бар вай афтод , то ҷон бидод . Баррамон тахташ бишустанд ва дафн карданд .

چون سخن بگفت در حال آن تخت گرد خانه گشتن گرفت و به جای خویش بازشد. جوانی آنجا حاضر بود. آن حال بدید. گریستن بر وی افتاد، تا جان بداد. برهمان تختش بشستند و دفن کردند.

Нақласт ки вақте яке ба наздик ӯ омад ва гуфт : вомӣ дорам ва ҳеҷ надорам ки воми бгзорм .

نقل است که وقتی یکی به نزدیک او آمد و گفت: وامی دارم و هیچ ندارم که وام بگزارم.

Сангӣ аз замини бардошт ва ба ӯ дод он марди он сангро ба бозори барад . Зумуррад гашта буд . Ба чаҳорсад дирами бФрўхту воми боздод .

سنگی از زمین برداشت و به او داد آن مرد آن سنگ را به بازار برد. زمرد گشته بود. به چهارصد درم بفروخت و وام بازداد.

Нақласт ки ҷавонӣ буд пайваста бар суфиён инкор кардӣ . Як рӯзи зўолнўни ангуштарии худ ба вай дод ва гуфт : инро ба бозор бар ва ба як динор гарав кун .

نقل است که جوانی بود پیوسته بر صوفیان انکار کردی. یک روز ذوالنون انگشتری خود به وی داد و گفت: این را به بازار بر و به یک دینار گرو کن.

Он ҷавон бирафту ангуштарӣ ба бозори барад . Ба дарме беш намегирифтанд . Ҷавони хабари бозоўрд . ӯро гуфт : ба ҷавҳарён бар ва бингар то чаҳ мехоҳанд .

آن جوان برفت و انگشتری به بازار برد. به درمی بیش نمی‌گرفتند. جوان خبر بازآورد. او را گفت: به جوهریان بر و بنگر تا چه می‌خواهند.

Бабрад . Ба ҳазор динор хостанд . Хабари бозоўрд . Ҷавонро гуфт : илми ту ба ҳоли суфиён ҳамчунонаст ки илми он бозорён ба ин ангуштарӣ .

ببرد. به هزار دینار خواستند. خبر بازآورد. جوان را گفت: علم تو به حال صوفیان همچنان است که علم آن بازاریان به این انگشتری.

Ҷавон тавба кард ва аз сари он инкор бархест .

جوان توبه کرد و از سر آن انکار برخاست.

Нақласт ки даҳ сол буд то золнўнро скбоиӣ орзӯ мекард ва он орзӯ ба нафас намедод . Шаби идӣ буд . Нафас гуфт : чаҳ бошад ки фардо ба идии моро луқмае скбои диҳӣ ?

نقل است که ده سال بود تا ذالنون را سکبایی آرزو می‌کرد و آن آرزو به نفس نمی‌داد. شب عیدی بود. نفس گفت: چه باشد که فردا به عیدی ما را لقمه ای سکبا دهی؟

Гуфт : эй нафас ! агар хоҳӣ ки чунин кунам имшаб бо ман мувофиқат кун то ҳамаи қуръонро дар ду ракаат намоз бархонам .

گفت: ای نفس! اگر خواهی که چنین کنم امشب با من موافقت کن تا همه قرآن را در دو رکعت نماز برخوانم.

Нафас мувофиқат кард . Рӯзи дигари скбои бсохту пеш ӯ бенҳо д ,у ангуштро пок кард ва дар намози истод . Гуфтанд : чаҳ буд ?

نفس موافقت کرد. روز دیگر سکبا بساخت و پیش او بنها د، و انگشت را پاک کرد و در نماز ایستاد. گفتند: چه بود؟

Гуфт : дар ин соъати нафас бо ман гуфт ки охир ба орзӯии даҳ солаи расидам .

گفت: در این ساعت نفس با من گفت که آخر به آرزوی ده ساله رسیدم.

Гуфтам : ба худоӣ ки нарисӣ бидон орзӯ .

گفتم: به خدای که نرسی بدان آرزو.

Ва онкас ки ин ҳикоят мекард чунин гуфт : ки зўолнўн дар ин сухан буд ки мардӣ даромад , бо диягии скбо , пеш ӯ биниҳод . Гуфт : эй шайх ! ман наёмадаам . Маро фиристодаанд . Бдонкаҳи ман мардии ҳмолм ва кӯдакон дорам . Аз муддатии боз скбо мехоҳанду сим фароҳам намеомад . Дӯш ба идии ин скбои сохтам . Имрӯз дар хоб шудам . Ҷамоли ҷаҳони орои расӯлро слии аллоҳи алайҳу силам ба хоб дидам . Фармуд : агар хоҳӣ ки фардои марои бинии инро ба назд зўолнўн бар ва ӯро бигӯӣ ки Муҳамади бен Абдуллоҳи бен Абдулмуталлиб шафоат мекунад ки як нафас бо нафаси худ сулҳ куну луқмае чанд ба кор бар .

و آنکس که این حکایت می‌کرد چنین گفت: که ذوالنون در این سخن بود که مردی درآمد، با دیگی سکبا، پیش او بنهاد. گفت: ای شیخ! من نیامده ام. مرا فرستاده اند. بدانکه من مردی حمالم و کودکان دارم. از مدتی باز سکبا می‌خواهند و سیم فراهم نمی‌آمد. دوش به عیدی این سکبا ساختم. امروز در خواب شدم. جمال جهان آرای رسول را صلی الله علیه و سلم به خواب دیدم. فرمود: اگر خواهی که فردا مرا بینی این را به نزد ذوالنون بر و او را بگوی که محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب شفاعت می‌کند که یک نفس با نفس خود صلح کن و لقمه ای چند به کار بر.

Зўолнўн бигирист . Гуфт : фармон бурдорам .

ذوالنون بگریست. گفت: فرمان بردارم.

Нақласт ки чун кор ӯ баланд шуд , касро чашм бар кор ӯ намерасед . Аҳли Миср ба зндқаҳ бар вай гувоҳӣ медоданд ,у ҷумла бар ин муттафиқ шуданду мутаваккили Халифаро аз аҳвол ӯ огоҳ карданд . Мутаваккил кас фиристод то вайро биовараданд ба Бағдод ,у банди барпоӣ ӯ ниҳоданд . Чун ба даргоҳ Халифа расед гуфт : ин соъат мусулмонӣ биёмухтам аз перзанӣ ,у ҷавонмардӣ аз саққое .

نقل است که چون کار او بلند شد، کس را چشم بر کار او نمی‌رسید. اهل مصر به زندقه بر وی گواهی می دادند، و جمله بر این متفق شدند و متوکل خلیفه را از احوال او آگاه کردند. متوکل کس فرستاد تا وی را بیاوردند به بغداد، و بند برپای او نهادند. چون به درگاه خلیفه رسید گفت: این ساعت مسلمانی بیاموختم از پیرزنی، و جوانمردی از سقایی.

Гуфтанд : чун ?

گفتند: چون؟

Гуфт : чун ба даргоҳи Халифаи расидам ва он даргоҳ бо азимату ҳоҷибон ва ходимон дидам хостам то андаки тағайюрӣ дар ман падед ояд . Занӣ бо Асое пеш омад ва дар ман нагирист . Гуфт : ё тан ки туро пеш ӯ мебаранд , натарсӣ ки ӯ ва ту ҳараду бандагони як худованди ҷл ҷалолаед . То худоӣ нахоҳад бо банда ҳеҷ натавонанд кард .

گفت: چون به درگاه خلیفه رسیدم و آن درگاه با عظمت و حاجبان و خادمان دیدم خواستم تا اندک تغیری در من پدید آید. زنی با عصایی پیش آمد و در من نگریست. گفت: یا تن که تو را پیش او می‌برند، نترسی که او و تو هرد و بندگان یک خداوند جل جلاله اید. تا خدای نخواهد با بنده هیچ نتوانند کرد.

Пас дар роҳӣ саққое дидам . Покизаи обӣ ба ман дод , ваба касе ки бо ман буд ишорат кардам . Як динор ба вай дод . Қабул накард ва гуфт : ту асирӣу дарбанд . Ҷавонмардӣ набӯд аз чунин асиру ғарибу бандии чизеи стдн .

پس در راهی سقایی دیدم. پاکیزه آبی به من داد، وبه کسی که با من بود اشارت کردم. یک دینار به وی داد. قبول نکرد و گفت: تو اسیری و دربند. جوانمردی نبود از چنین اسیر و غریب و بندی چیزی ستدن.

Пас фармон шуд ки ӯро ба зиндон бурид . Чиҳил шабонаи рӯз дар ҳабс бимонад . Ҳар рӯзи хоҳари башари ҳоФӣ аз дӯки хеши як қурси нон бар ӯ май барадӣ . Он рӯз ки аз зиндон берун меомад , он чиҳил қурс ҳамчунон ниҳода буд , ки яке нахурда буд . Хоҳари башари ҳоФӣ чун он башнавад андӯҳгин шуд . Гуфт : ту май доне ки он қурсҳо ҳалол буд ва беминнат . Чаро нахурдӣ ?

پس فرمان شد که او را به زندان برید. چهل شبانه روز در حبس بماند. هر روز خواهر بشر حافی از دوک خویش یک قرص نان بر او می‌بردی. آن روز که از زندان بیرون می‌آمد، آن چهل قرص همچنان نهاده بود، که یکی نخورده بود. خواهر بشر حافی چون آن بشنود اندوهگین شد. گفت: تو می‌دانی که آن قرصها حلال بود و بی منت. چرا نخوردی؟

Гуфт : зеро ки тибқаш пок набӯд . Яъне бар дасти зиндони бон гузар мекард .

گفت: زیرا که طبقش پاک نبود. یعنی بر دست زندان بان گذر می‌کرد.

Чун аз зиндон берун омад биФтод ва пишониш бишикаст .

چون از زندان بیرون آمد بیفتاد و پیشانیش بشکست.

Нақласт ки басӣ хӯн бирафт . Аммо як қатра на бар рӯй вена бар мӯӣ ва на бар ҷома ӯ афтод ,у ончӣ бар замин афтод ҳама нопадид шуд , ба фармони худои ъзўҷл . Пас ӯро пеши Халифаи бурданду сухан ӯ рооз ӯ ҷавоб хостанд . ӯ он суханро шарҳӣ бидод . Мутаваккил гиристан гирифт ,у ҷумлаи арқони давлат дар фасоҳату балоғат ӯ мутаҳайир бимонаданд , то Халифаи мурӣд ӯ шуд ва ӯро азиз ва макрам бозгардонед .

نقل است که بسی خون برفت. اما یک قطره نه بر روی ونه بر موی و نه بر جامه او افتاد، و آنچه بر زمین افتاد همه ناپدید شد، به فرمان خدای عزوجل. پس او را پیش خلیفه بردند و سخن او رااز او جواب خواستند. او آن سخن را شرحی بداد. متوکل گریستن گرفت، و جمله ارکان دولت در فصاحت و بلاغت او متحیر بماندند، تا خلیفه مرید او شد و او را عزیز و مکرم بازگردانید.

Нақласт ки Аҳмад слмӣ гуфт : ба наздик зўолнўн шудам . Таштӣ заррин дидам , дар пеш ӯ ниҳода ,у гирд бар гирд ӯ буиҳои хуш аз машку абир . Маро гуфт : туе ки ба наздики мулӯки шӯй дар ҳоли баст ?

نقل است که احمد سلمی گفت: به نزدیک ذوالنون شدم. طشتی زرین دیدم، در پیش او نهاده، و گرد بر گرد او بویهای خوش از مشک و عبیر. مرا گفت: تویی که به نزدیک ملوک شوی در حال بسط؟

Ман аз он бтрсидму бози пас омадам . Пас як дирам ба ман дод то ба Балх аз он як дирам нафақа мекардам .

من از آن بترسیدم و باز پس آمدم. پس یک درم به من داد تا به بلخ از آن یک درم نفقه می‌کردم.

Нақласт ки мурӣдӣ буд . Зўолнўнро чиҳил чиҳила бдошт , ва чиҳил мавқифи боистод , ва чиҳил соли хоби шаб дрбоқӣ кард , ва чиҳил сол ба посбонии ҳуҷра дил нишаст . Рӯзӣ ба наздик золнўн омад . Гуфт : чунин кардам ва чунин ! бо ин ҳамаи ранҷи дӯст бо мо ҳеҷ сухан намегуяд . Назарӣ ба мо намекунад , ва ба ҳеҷам барнаме гирад , ва ҳеҷ аз олами ғайб макшуф намешавад , , ва ин ҳама ки мегӯям худро ситоиш намекунам . Шарҳи ҳол май даҳум , ки ин бечорагӣ ки дар вусъи ман буд ба ҷой оварадам , вози ҳақ шикоят намекунам . Шарҳи ҳол май даҳум , ки ҳамаи ҷони вдл дар хизмат ӯ дорам . Аммо ғам бедавлатӣ хеш мегӯям . Ва ҳикояти бадбахтӣ хеш мекунам , ва на аз он мегӯям ки дилам аз тоъат кардан бигирифт , локин май тарсам ки агар умрӣ мондааст он боқӣ ҳамчунин хоҳад буд , ва ман умрии ҳалқа ба умедӣ мезадам ки овозӣ ншнўдаҳам . Сабри барин бар ман сахт меояд . Акнӯн ту табиби ғмгнонӣу муъолиҷи доноёнӣ . Бечорагии маро тадбир кун . Золнўн гуфт : бираву имшаб сайр бихӯр ,у намоз хуфтан макун ,у ҳамаи шаби бхсб , то бошад ки дӯст агар ба лутф нанамояд ба итоб бинмоед . Агар ба раҳмат дар ту назарӣ намекунад ба унф дар ту назарӣ кунад .

نقل است که مریدی بود. ذوالنون را چهل چهله بداشت، و چهل موقف بایستاد، و چهل سال خواب شب درباقی کرد، و چهل سال به پاسبانی حجرة دل نشست. روزی به نزدیک ذالنون آمد. گفت: چنین کردم و چنین! با این همه رنج دوست با ما هیچ سخن نمی‌گوید. نظری به ما نمی‌کند، و به هیچم برنمی گیرد، و هیچ از عالم غیب مکشوف نمی‌شود،، و این همه که می‌گویم خود را ستایش نمی‌کنم. شرح حال می‌دهم، که این بیچارگی که در وسع من بود به جای آوردم، واز حق شکایت نمی‌کنم. شرح حال می‌دهم، که همه جان ودل در خدمت او دارم. اما غم بی دولتی خویش می‌گویم. و حکایت بدبختی خویش می‌کنم، و نه از آن می‌گویم که دلم از طاعت کردن بگرفت، لکن می‌ترسم که اگر عمری مانده است آن باقی همچنین خواهد بود، و من عمری حلقه به امیدی می‌زدم که آوازی نشنوده ام. صبر برین بر من سخت می‌آید. اکنون تو طبیب غمگنانی و معالج دانایانی. بیچارگی مرا تدبیر کن. ذالنون گفت: برو و امشب سیر بخور، و نماز خفتن مکن، و همه شب بخسب، تا باشد که دوست اگر به لطف ننماید به عتاب بنماید. اگر به رحمت در تو نظری نمی‌کند به عنف در تو نظری کند.

Дарвеш бирафт ва сайр бихӯрад . Дилаши надод ки намоз хуфтан тарк кунад ,у намоз хуфтани бгзорд ва бихуфт . Мустафоро ба хоб дид . Гуфт : дӯстат салом мегуяд ва мефармоед : ки мхнс ва номард бошад он ки ба даргоҳ ман ояду зуд сайр шавад , ки асл дар кор истиқоматасту тарки маломат . Ҳақ таъолӣ мегуяд муроди чиҳил сола дар канорати ниҳодам ва ҳарчӣ умед медорӣ бидонат бирасонам , ва ҳарчӣ мурод туаст ҳосил кунам ,у лекини салом мо бидон раҳзани муддаӣ - зўолнўн - бирасон ва бигӯӣ эй муддаии дурӯғи зан ! агар расвоӣ шӯҳрат накунам на худованд туам то беш бо ошиқону фурӯмондагони даргоҳ макр накунӣ . Ва эшонро аз даргоҳ монФўр накунӣ .

درویش برفت و سیر بخورد. دلش نداد که نماز خفتن ترک کند، و نماز خفتن بگزارد و بخفت. مصطفی را به خواب دید. گفت: دوستت سلام می‌گوید و می‌فرماید: که مخنث و نامرد باشد آن که به درگاه من آید و زود سیر شود، که اصل در کار استقامت است و ترک ملامت. حق تعالی می‌گوید مراد چهل ساله در کنارت نهادم و هرچه امید می‌داری بدانت برسانم، و هرچه مراد توست حاصل کنم، و لیکن سلام ما بدان رهزن مدعی -ذوالنون - برسان و بگوی ای مدعی دروغ زن! اگر رسوای شهرت نکنم نه خداوند تو ام تا بیش با عاشقان و فروماندگان درگاه مکر نکنی. و ایشان را از درگاه مانفور نکنی.

Мурӣд бедор шуд . Гиря бирав афтод . Омад то бар зўолнўн , ва ҳол бигуфт . Золнўни ин сухан башнавад ки худои марои салом расонидааст ,у муддаӣу дурӯғ зан гуфта , аз шодӣ ба паҳлу мегардид , ва баҳои вҳўӣ мегирист . Агар касе гуяд чигуна раво буд ки шайхӣ касеро гўиднмоз макун вбхсб ? гӯям : эшон табибони андар . Табиби гоҳ буд ки ба заҳр алоҷ кунад . Чун медонист ки гушоиши кор ӯ дар инаст бадонаш фармуд ки худро донист ки ӯ маҳфӯз буд , натавонад ки намоз накунад . Чунонкии ҳақи таъолии халилро фармуд алайҳи ассалом : ки писарро қурбон кун ! ва донист ки накунад . Чизҳо равад дар тариқат ки бо зоҳири шаръ рост наёяд . Чунонкӣ ба куштани халилро амр кард . Ва нахост ;у чунонкии ғуломи куштани Хизр ки амр набӯд ,у хосту ҳаркии бад-ӣни мақоми норасидаи қадами онҷо наад зиндиқу абоҳӣу куштанӣ буд , магар ҳарчӣ кунад ба фармон шаръ кунад .

مرید بیدار شد. گریه برو افتاد. آمد تا بر ذوالنون، و حال بگفت. ذالنون این سخن بشنود که خدا مرا سلام رسانیده است، و مدعی و دروغ زن گفته، از شادی به پهلو می‌گردید، و به های وهوی می‌گریست. اگر کسی گوید چگونه روا بود که شیخی کسی را گویدنماز مکن وبخسب؟ گویم: ایشان طبیبان اندر. طبیب گاه بود که به زهر علاج کند. چون می‌دانست که گشایش کار او در این است بدانش فرمود که خود را دانست که او محفوظ بود، نتواند که نماز نکند. چنانکه حق تعالی خلیل را فرمود علیه السلام: که پسر را قربان کن! و دانست که نکند. چیزها رود در طریقت که با ظاهر شرع راست نیاید. چنانکه به کشتن خلیل را امر کرد. و نخواست؛ و چنانکه غلام کشتن خضر که امر نبود، و خواست و هرکه بدین مقام نارسیده قدم آنجا نهد زندیق و اباحی و کشتنی بود، مگر هرچه کند به فرمان شرع کند.

Нақласт ки зўолнўн гуфт : аъробӣӣ ӣӣ дидам дар тавоф , танӣ назору зарду устихони бгдохтаҳ . Бирав гуфтам : ту муҳибӣ ?

نقل است که ذوالنون گفت: اعرابئی یی دیدم در طواف، تنی نزار و زرد و استخوان بگداخته. برو گفتم: تو محبی؟

Гуфт : балӣ .

گفت: بلی.

Гуфтам : ҳабиби ту ба ту наздикаст ё аз ту давр ?

گفتم: حبیب تو به تو نزدیک است یا از تو دور؟

Гуфт : наздик .

گفت: نزدیک.

Гуфтам : мувофиқаст ё номувофиқ ?

گفتم: موافق است یا ناموافق؟

Гуфт : мувофиқ .

گفت: موافق.

Гуфтам : субҳони аллоҳ . Маҳбӯби ту ба тўқриб ва ту бад-ӣни зорӣ , вбдини нзорӣ ?

گفتم: سبحان الله. محبوب تو به توقریب و تو بدین زاری، وبدین نزاری؟

Аъробӣ гуфт : эй бтол ! аммо илмати ани азоби алқрбу алмўоФқаҳашад ман азоби албъду алмхолФаҳ . Надонистае ки азоби қурбу мувофиқати сахттар буд ҳазор бор аз азоби баъду мухолифат ?

اعرابی گفت: ای بطال! اما علمت ان عذاب القرب و الموافقة اشد من عذاب البعد و المخالفة. ندانسته ای که عذاب قرب و موافقت سخت تر بود هزار بار از عذاب بعد و مخالفت؟

Нақласт ки зўолнўн гуфт : дар баъзе аз сафарҳои хеши заниро дидам . Аз ӯ савол кардам аз ғояти муҳаббат . Гуфт : эй бтол ! муҳаббатро ғоят нест .

نقل است که ذوالنون گفت: در بعضی از سفرهای خویش زنی را دیدم. از او سؤال کردم از غایت محبت. گفت: ای بطال! محبت را غایت نیست.

Гуфтам : чаро ?

گفتم: چرا؟

Гуфт : аз баҳри онкии маҳбӯбро ниҳоят нест .

گفت: از بهر آنکه محبوب را نهایت نیست.

Нақласт ки наздик бародарӣ рафт - аз он қавм ки дар муҳаббат мазкӯр буданд - ӯро ба балое мубтало дид . Гуфт : дӯст надорад ҳақро ҳар ки аз дарди ҳақ ?илам ёбад .

نقل است که نزدیک برادری رفت - از آن قوم که در محبت مذکور بودند - او را به بلایی مبتلا دید. گفت: دوست ندارد حق را هر که از درد حق الم یابد.

Зўолнўн гуфт : локини ман чунин мегӯям ки дӯст надорад ӯро ҳаркии худро машҳур кунад ба дӯстӣ ӯ .

ذوالنون گفت: لکن من چنین می‌گویم که دوست ندارد او را هرکه خود را مشهور کند به دوستی او.

Он мард гуфт : астағфируллоҳу атўби илайҳ .

آن مرد گفت: استغفرالله و اتوب الیه.

Нақласт ки золнўни бемор буд . Касе ба иёдат ӯ даромад . Пас гуфт : ?илами дӯсти хуш буд !

نقل است که ذالنون بیمار بود. کسی به عیادت او درآمد. پس گفت: الم دوست خوش بود!

Зўолнўни азим мутағаййир шуд . Пас гуфт : агар ӯро медонистӣ бад-ӣни осонии ном ӯ набардӣ .

ذوالنون عظیم متغیر شد. پس گفت: اگر او را می‌دانستی بدین آسانی نام او نبردی.

Нақласт ки вақте нома Эй навишт ба баъзе аз дӯстон ки ҳақи таъолии бпўшоноди маро ва туро ба пардаи ҷаҳл , ва дар зери он пардаи падеди ороади ончӣ ризоӣ ӯст , ки басои мастур ки дар зер стараст ки душман дошта ӯст .

نقل است که وقتی نامه ای نوشت به بعضی از دوستان که حق تعالی بپوشاناد مرا و تو را به پردة جهل، و در زیر آن پرده پدید آراد آنچه رضای اوست، که بسا مستور که در زیر ستر است که دشمن داشتة اوست.

* * *

* * *

Нақласт ки гуфт : дар сафарӣ будам , саҳрои пурбарф буд ,у габриро дидам доман дар сроФгндаҳ ва аз саҳроӣ барф мерафт ва арзан мепошед . Золнўн гуфт : эй деҳқон ! чаҳ дона май пошӣ ?

نقل است که گفت: در سفری بودم، صحرا پربرف بود، و گبری را دیدم دامن در سرافگنده و از صحرای برف می‌رفت و ارزن می‌پاشید. ذالنون گفت: ای دهقان! چه دانه می‌پاشی؟

Гуфт : мурғакон чина наёбанд . Дона май пошам то ин тухм ба барояду худоӣ бар ман раҳмат кунад .

گفت: مرغکان چینه نیابند. دانه می‌پاشم تا این تخم به برآید و خدای بر من رحمت کند.

Гуфтам : донае ки бегонаи пошад - аз габрӣ - напазирад .

گفتم: دانه ای که بیگانه پاشد - از گبری- نپذیرد.

Гуфт : агар напазирад , бинад ончӣ мекунам .

گفت: اگر نپذیرد، بیند آنچه می‌کنم.

Гуфтам : бинад .

گفتم: بیند.

Гуфт : марои ин бас бошад .

گفت: مرا این بس باشد.

Пас зўолнўн гуфт чун ба ҳаҷ рафтам он габрро дидам - ошиқи осо дар тавоф - гуфт : ё абоолФиз ! дидӣ ки диду пазируфт , ва он тухм ба баромад ,у маро ошноӣ дод , ва огоҳӣ бахшед , вабаи хона худам хонд ?

پس ذوالنون گفت چون به حج رفتم آن گبر را دیدم - عاشق آسا در طواف- گفت: یا اباالفیض! دیدی که دید و پذیرفت، و آن تخم به برآمد، و مرا آشنایی داد، و آگاهی بخشید، وبه خانه خودم خواند؟

Зўолнўн аз он сухан дар шӯр шуд . Гуфт : худовандо ! биҳиштӣ ба мушти арзан ба габрии чиҳил солаи арзон май фурӯшӣ .

ذوالنون از آن سخن در شور شد. گفت: خداوندا! بهشتی به مشت ارزن به گبری چهل ساله ارزان می‌فروشی.

Ҳотифӣ овоз дод : ки ҳақи таъолии ҳаркиро хонд , на ба иллат хонд ,у ҳаркиро ронад на ба иллат ронад . Ту эй зўолнўн ! фориғ бош ки кори инфеъоли лмоирид бо қиёси ақли ту рости ниўФтд .

هاتفی آواز داد: که حق تعالی هرکه را خواند، نه به علت خواند، و هرکه را راند نه به علت راند. تو ای ذوالنون! فارغ باش که کار انفعال لمایرید با قیاس عقل تو راست نیوفتد.

Нақласт ки гуфт : дӯстии доштами фақир , вафот кард . ӯро ба хоб дидам . Гуфтам : худоӣ бо ту чаҳ кард ?

نقل است که گفت: دوستی داشتم فقیر، وفات کرد. او را به خواب دیدم. گفتم: خدای با تو چه کرد؟

Гуфт : маро биёмурзеду Фрмўдкаҳи туро омрзидм ки аз ин сифлагони дунёи ҳеҷ нстдӣ бо ҳамаи ниёз .

گفت: مرا بیامرزید و فرمودکه تو را آمرزیدم که از این سفلگان دنیا هیچ نستدی با همه نیاز.

Нақласт ки гуфт : ҳаргизи нону об сайр нахурдам то на маъсиятӣ кардам худоиро , ё бории қасди маъсиятӣ дар ман падед наомад .

نقل است که گفت: هرگز نان و آب سیر نخوردم تا نه معصیتی کردم خدای را، یا باری قصد معصیتی در من پدید نیامد.

Нақласт ҳргаҳ ки дар намози хости истод , гуфтӣ : бори худоё ! ба кадом қадам оем ба даргоҳи ту ; ва ба кадом дида нагарм ба қиблаи ту , вабаи кадом зФон гӯям рози ту ; вабаи кадом луғат гӯям номи ту ? аз бе сармоягии сармояи сохтам ва ба даргоҳи омадам ки чун кор ба зарурат расед ҳаёро барграфтам .

نقل است هرگه که در نماز خواست ایستاد، گفتی: بار خدایا! به کدام قدم آیم به درگاه تو؛ و به کدام دیده نگرم به قبله تو، وبه کدام زفان گویم راز تو؛ وبه کدام لغت گویم نام تو؟ از بی سرمایگی سرمایه ساختم و به درگاه آمدم که چون کار به ضرورت رسید حیا را برگرفتم.

Чун ин бигуфтӣ такбири пӯстӣ ва басӣ гуфтӣ : имрӯз ки марои андӯҳӣ пеш ояд бо ӯ гӯям агар фардоам аз ӯ андӯҳӣ расад , бо ки гӯям ?

چون این بگفتی تکبیر پوستی و بسی گفتی: امروز که مرا اندوهی پیش آید با او گویم اگر فردام از او اندوهی رسد، با که گویم؟

Ва дар муноҷот гуфтӣ : аллоҳами лотъдбнии базли алҳҷоб . Худовандо ! маро ба зли ҳиҷоб азоб макун .

و در مناجات گفتی: اللهم لاتعدبنی بذل الحجاب. خداوندا! مرا به ذل حجاب عذاب مکن.

Ва гуфт : субҳони он худоӣ ки аҳли маърифатро маҳҷӯб гардонид аз ҷумлаи халқи дунё ба ҳуҷби охират ва аз ҷумлаи халқи охират ба ҳуҷби дунё .

و گفت: سبحان آن خدایی که اهل معرفت را محجوب گردانید از جمله خلق دنیا به حجب آخرت و از جمله خلق آخرت به حجب دنیا.

Ва гуфт : сахттарин ҳиҷобҳо нафас диданаст .

و گفت: سخت ترین حجابها نفس دیدنست.

Ва гуфт : ҳикмат дар меъдае қарор нагирад ки аз таом пуромад .

و گفت: حکمت در معده ای قرار نگیرد که از طعام پرآمد.

Ва гуфт : истиғфор беонкӣ аз гуноҳи бозоистии тавбаи дурӯғи занон буд .

و گفت: استغفار بی آنکه از گناه بازایستی توبه دروغ زنان بود.

Ва гуфт : фаррухи онкас ки шиори дил ӯ вараъ буд ,у дил ӯ пок аз тамаъ буд ,у муҳосиби нафаси хеши Фимои сунъ .

و گفت: فرخ آنکس که شعار دل او ورع بود، و دل او پاک از طمع بود، و محاسب نفس خویش فیما صنع.

Ва гуфт : сиҳҳати тан дар андак хӯрданаст ,у сиҳҳати рӯҳ дар андакии гуноҳ .

و گفت: صحت تن در اندک خوردن است، و صحت روح در اندکی گناه.

Ва гуфт : аҷаб нест аз онкӣ ба балое мубтало шавад , пас сабр кунад . Аҷаб аз онаст ки ба балое мубтало шавад розӣ буд .

و گفت: عجب نیست از آنکه به بلایی مبتلا شود، پس صبر کند. عجب از آن است که به بلایی مبتلا شود راضی بود.

Ва гуфт : мардумон то трсгор бошанд , бар роҳ бошанд . Чун тарс аз дил эшон бирафт гумроҳ гирданд .

و گفت: مردمان تا ترسگار باشند، بر راه باشند. چون ترس از دل ایشان برفت گمراه گردند.

Ва гуфт : бар роҳи рост онаст ки аз худоӣ тарсонаст . Чун тарс бархест аз роҳи биўФтод .

و گفت: بر راه راست آن است که از خدای ترسان است. چون ترس برخاست از راه بیوفتاد.

Ва гуфт : аломати хашм худоӣ барбанда тарси банда буд аз дарвешӣ .

و گفت: علامت خشم خدای بربنده ترس بنده بود از درویشی.

Ва гуфт : фасод бар мард аз шаш чизи даройад . Яке заъфи ният ба амали охират ; дувуми танҳои эшон ки раҳин шаҳавот гашта буд ; сеюм боқурби аҷали дарозии амл бар эшон ғолиб гашта буд чаҳоруми ризои махлуқон бар ризои холиқ гузида бошанд ; панҷуми мтобъти ҳаворо карда бошанд ; шашуми онкии злтҳои салафи ҳуҷҷат хеш карда бошанд , ва ҳунарҳои эшон ҷумла дафн карда то фасоди барояшон пайдо гаштааст .

و گفت: فساد بر مرد از شش چیز درآید. یکی ضعف نیت به عمل آخرت؛ دوم تنهای ایشان که رهین شهوات گشته بود؛ سوم باقرب اجل درازی امل بر ایشان غالب گشته بود چهارم رضای مخلوقان بر رضای خالق گزیده باشند؛ پنجم متابعت هوا را کرده باشند؛ ششم آنکه زلتهای سلف حجت خویش کرده باشند، و هنرهای ایشان جمله دفن کرده تا فساد برایشان پیدا گشته است.

Ва гуфт : соҳиби ҳиммат агарчӣ каж буд ӯ ба саломат наздикаст ,у соҳиби иродат агарчӣ саҳеҳаст ӯ мунофиқаст . Яъне онкии соҳиби ҳиммат буд ӯро иродат он набӯд ки ҳаргиз ба ҳеҷ сари фурӯи орад , ки соҳиби ҳимматро хост набӯд ,у соҳиби иродати зуд розӣ гардад , ва ба ҷое Фрўоид .

و گفت: صاحب همت اگرچه کژ بود او به سلامت نزدیک است، و صاحب ارادت اگرچه صحیح است او منافق است. یعنی آنکه صاحب همت بود او را ارادت آن نبود که هرگز به هیچ سر فرو آرد، که صاحب همت را خواست نبود، و صاحب ارادت زود راضی گردد، و به جایی فروآید.

Ва гуфт : зиндагонӣ нест магар бо мардумоне ки дили эшон орзӯманд буд ба тақво ва эшонро нишот ба зикри худоӣ .

و گفت: زندگانی نیست مگر با مردمانی که دل ایشان آرزومند بود به تقوی و ایشان را نشاط به ذکر خدای.

Ва гуфт : дӯстӣ бо касе кун ки ба тағайюри ту мутағаййир нагардад .

و گفت: دوستی با کسی کن که به تغیر تو متغیر نگردد.

Ва гуфт : агар хоҳӣ ки аҳл суҳбат бошӣ суҳбат бо ёрон чунон кун ки садиқ кард бо набии аллоҳи алайҳи ассалом , ки дар дайну дунё ба ҳеҷ мухолиф ӯ нашуд . Лоҷарами ҳақи таъолӣ соҳибаш хонд .

و گفت: اگر خواهی که اهل صحبت باشی صحبت با یاران چنان کن که صدیق کرد با نبی الله علیه السلام، که در دین و دنیا به هیچ مخالف او نشد. لاجرم حق تعالی صاحبش خواند.

Ва гуфт : аломати муҳаббати худоӣ онаст ки мтобъи ҳабиби худоӣ буд алайҳи ассалом , дар ахлоқу афъолу овомиру сунан .

و گفت: علامت محبت خدای آن است که متابع حبیب خدای بود علیه السلام، در اخلاق و افعال و اوامر و سنن.

Ва гуфт : суҳбати мадор бо худои ҷуз ба мувофиқат , ва бо халқи ҷуз ба мносҳт , ва бо нафас ба ҷузи мухолифат , ва бо душмани ҷуз ба адоват .

و گفت: صحبت مدار با خدای جز به موافقت، و با خلق جز به مناصحت، و با نفس به جز مخالفت، و با دشمن جز به عداوت.

Ва гуфт : ҳеҷ табиб надидам ҷоҳилтар аз онкии мисатонро дар вақти мастӣ муолиҷа кунад . Яъне сухани гуфтан касеро ки ӯ маст дунё бошад бефоида буд . Пас гуфт мастро даво нест магар ҳушёр шавад , онгоҳ ба тавбаи давоӣ ӯ кунанд .

و گفت: هیچ طبیب ندیدم جاهلتر از آنکه مستان را در وقت مستی معالجه کند. یعنی سخن گفتن کسی را که او مست دنیا باشد بی فایده بود. پس گفت مست را دوا نیست مگر هشیار شود، آنگاه به توبه دوای او کنند.

Ва гуфт : худои ъзи вҷл азиз накунад бандаеро ба ъзии азизтар аз онкӣ ба ваии намояди хории нафаси хеш , ва залил накунад бандаеро ба злии залилтар аз онкӣ маҳҷӯб кунад ӯро то зл нафас набинад .

و گفت: خدای عز وجل عزیز نکند بنده ای را به عزی عزیزتر از آنکه به وی نماید خواری نفس خویش، و ذلیل نکند بنده ای را به ذلی ذلیلتر از آنکه محجوب کند او را تا ذل نفس نبیند.

Ва гуфт : бории некӯи боздоранда аз шаҳавот , поси чашму гӯш доштанаст .

و گفت: باری نیکو بازدارندة از شهوات، پاس چشم و گوش داشتن است.

Ва гуфт : агар туро ба халқ инсаст тамаъи мадор ки ҳаргизат ба худои инс падед ояд .

و گفت: اگر تو را به خلق انس است طمع مدار که هرگزت به خدای انس پدید آید.

Ва гуфт : ҳеҷ чиз надидам расонандатар ба ихлос аз хилват , ки ҳар ки хилват гирифт ҷузи худоӣ ҳеҷ набинад ,у ҳаркии хилват дӯст дорад таъаллуқ гирад . Ба амӯди ихлос , ва даст занад бар рукнӣ аз арқони сидқ .

و گفت: هیچ چیز ندیدم رساننده تر به اخلاص از خلوت، که هر که خلوت گرفت جز خدای هیچ نبیند، و هرکه خلوت دوست دارد تعلق گیرد. به عمود اخلاص، و دست زند بر رکنی از ارکان صدق.

Ва гуфт : ба аввали қадам ҳарчӣ ҷӯии ёбӣ . Яъне агар ҳеҷ менаёбӣ нишонеаст ки ҳануз дар ин роҳи як қадам наниҳодае ки тозраҳ эй аз вуҷӯд мемонад қадам дар роҳи надорӣ .

و گفت: به اول قدم هرچه جویی یابی. یعنی اگر هیچ می‌نیابی نشانی است که هنوز در این راه یک قدم ننهاده ای که تاذره ای از وجود می‌ماند قدم در راه نداری.

Ва гуфт : гуноҳи муқаррабони ҳасанот Аброраст .

و گفت: گناه مقربان حسنات ابرار است.

Ва гуфт : чун бисоти маҷди бгстроннди гуноҳи аввалин ва охирин брҳўошии он бисот маҳв гардад ва ночиз шавад .

و گفت: چون بساط مجد بگسترانند گناه اولین و آخرین برحواشی آن بساط محو گردد و ناچیز شود.

Ва гуфт : арвоҳи анбиё дар майдон маърифат афганданд . Рӯҳи пайғомбари мо алайҳи ассалом , аз пеши ҳама рӯҳҳо бишуд то ба равза висол расед .

و گفت: ارواح انبیا در میدان معرفت افگندند. روح پیغامبر ما علیه السلام، از پیش همه روحها بشد تا به روضه وصال رسید.

Ва гуфт муҳиби худоиро кос муҳаббат ндиҳанд , магари баъд аз онкии хавфи дилашро бисӯзад , ва ба қатъи анҷомад .

و گفت محب خدای را کاس محبت ندهند، مگر بعد از آنکه خوف دلش را بسوزد، و به قطع انجامد.

Ва гуфт : шинос ки хавфи оташ дар ҷанби фироқ ба манзалати як қатра обаст ки дар дарёӣ аъзам андозанд , ва ман намедонам чизеи дигари дили гӣрандатар аз хавфи фироқ .

و گفت: شناس که خوف آتش در جنب فراق به منزلت یک قطره آب است که در دریای اعظم اندازند، و من نمی‌دانم چیزی دیگر دل گیرنده تر از خوف فراق.

Ва гуфт : ҳарчизро уқубатӣаст ,у уқубати муҳаббат онаст ки аз зикри ҳақи таъолӣ ғофил монад .

و گفت: هرچیز را عقوبتی است، و عقوبت محبت آن است که از ذکر حق تعالی غافل ماند.

Ва гуфт : сӯфии он буд ки чун бигӯед нутқаши ҳақоиқи ҳоли вай буд . Яъне чизе нагӯяд ки ӯ он набошад ва чун хомӯш бошад мъомлтши маъбари ҳоли вай буду бқтъи алойиқи ҳоли ваии нотиқ буд .

و گفت: صوفی آن بود که چون بگوید نطقش حقایق حال وی بود. یعنی چیزی نگوید که او آن نباشد و چون خاموش باشد معاملتش معبر حال وی بود و بقطع علایق حال وی ناطق بود.

Гуфтанд : ориф ки бошад ?

گفتند: عارف که باشد؟

Гуфт : мардӣ бошад аз эшон , ҷудо аз эшон .

گفت: مردی باشد از ایشان، جدا از ایشان.

Ва гуфт : ориф ҳар соъатии хошиътар буд зеро ки ба ҳар соъатии наздиктар буд .

و گفت: عارف هر ساعتی خاشعتر بود زیرا که به هر ساعتی نزدیکتر بود.

Ва гуфт : орифи лозими як ҳол набӯд ки аз олами ғайб ҳар соъатии ҳолатии дигар бар ӯ меояд то лоҷарами соҳиби ҳолот буд на соҳиби ҳолат .

و گفت: عارف لازم یک حال نبود که از عالم غیب هر ساعتی حالتی دیگر بر او می‌آید تا لاجرم صاحب حالات بود نه صاحب حالت.

Ва гуфт : орифии хоиФ май бояд , на орифии восиф . Яъне васф мекунад . Хешро ба маърифат ; аммо ориф набӯд ки агар ориф будӣ , хоиФ будӣ ки анмои ихшии аллоҳи ман ибодаи алълмоء .

و گفت: عارفی خایف می‌باید، نه عارفی واصف. یعنی وصف می‌کند. خویش را به معرفت؛ اما عارف نبود که اگر عارف بودی، خایف بودی که انما یخشی الله من عباده العلماء.

Ва гуфт : адаби ъоФи зибри ҳамаи адабҳо буд ки ӯро маърифати мؤдб буд .

و گفت: ادب عاف زبر همه ادبها بود که او را معرفت مؤدب بود.

Ва гуфт : маърифат бар се ваҷҳаст . Яке маърифати тавҳид , ва ин оммаи муъминонроаст , дувуми маърифати ҳуҷҷат ва баёнаст , ва ин ҳукамоу блғоу уламои рост , сеюм маърифати сифот ваҳдониятаст , ва ин аҳли вилояти аллоҳи рост . Он ҷамоатӣ ки шоҳид ҳақанд ба дилҳои хеш то ҳақи таъолӣ бар эшон зоҳир мегирданд ончӣ бар ҳеҷ кас аз оламён зоҳир нигараданд .

و گفت: معرفت بر سه وجه است. یکی معرفت توحید، و این عامة مومنان را است، دوم معرفت حجت و بیان است، و این حکما و بلغا و علما راست، سوم معرفت صفات وحدانیت است، و این اهل ولایت الله راست. آن جماعتی که شاهد حق اند به دلهای خویش تا حق تعالی بر ایشان ظاهر می‌گرداند آنچه بر هیچ کس از عالمیان ظاهر نگرداند.

Ва гуфт : ҳақиқати маърифати итилоъ ҳақаст , бар асрор бидонча латоифи анвор маърифат бидон нпиўндд . Яъне ҳам ба нури офтоби офтоб тавон дид .

و گفت: حقیقت معرفت اطلاع حق است، بر اسرار بدانچه لطایف انوار معرفت بدان نپیوندد. یعنی هم به نور آفتاب آفتاب توان دید.

Ва гуфт : зинҳор ки ба маърифат муддаӣ набошӣ . Яъне агар муддаӣ бошӣ каззоб бошӣ , дигари маънӣ онаст ки чун орифу маърӯф дар ҳақиқат якеаст , ту дар миён чаҳ падед май ое ? дигари маънӣ онаст ки агар муддаӣ бошӣ ё рост май гӯйӣ ё дурӯғ ! агар рост май гӯйии садиқони хештанро ситоиш накунанд , чунонкии садиқи разии аллоҳи анҳу , мегуфт : лсти бхиркм . Ва дар ин маънӣ зўолнўн гуфтааст : ки Акбари занбии маърифатӣ Аёа . Ва агар дурӯғи гӯйии орифи дурӯғ зан набӯд . Ва дигари маънӣ онаст ки ту магӯӣ ки орифам то ӯ гуяд .

و گفت: زینهار که به معرفت مدعی نباشی. یعنی اگر مدعی باشی کذاب باشی، دیگر معنی آن است که چون عارف و معروف در حقیقت یکی است، تو در میان چه پدید می‌آیی؟ دیگر معنی آن است که اگر مدعی باشی یا راست می‌گویی یا دروغ!اگر راست می‌گویی صدیقان خویشتن را ستایش نکنند، چنانکه صدیق رضی الله عنه، می‌گفت: لست بخیرکم. و در این معنی ذوالنون گفته است: که اکبر ذنبی معرفتی ایاه. و اگر دروغ گویی عارف دروغ زن نبود. و دیگر معنی آن است که تو مگوی که عارفم تا او گوید.

Ва гуфт : онкӣ орифтараст ба худоӣ , таҳайюр ӯ дар худои сахт тараст . Ва бештар аз ҷиҳати онкӣ ҳар ки ба офтоби наздиктар буд дар офтоби мутаҳайиртар буд , то ба ҷое расад ки ӯ , ӯ набӯд , чунонкӣ аз сифат ориф пурседанд . Гуфт : орифи бинанда буд беилм , ва беайн , ва бехабар , ва бемушоҳида , ва бевасф , ва бекашф , ва беҳиҷоб . Эшон эшон набошанд , ва эшон бадишон набошанд , бал ки эшон ки эшон бошанд баҳақ эшон бошанд . Гардиши эшон ба гардонӣдан ҳақ бошаду сухани эшон сухани ҳақ буд . Бар забонҳои эшон равон гашта ,у назари эшон назари ҳақ буд - бар дидҳои эшон роҳ ёфта .

و گفت: آنکه عارفتر است به خدای، تحیر او در خدای سخت تر است. و بیشتر از جهت آنکه هر که به آفتاب نزدیک تر بود در آفتاب متحیرتر بود، تا به جایی رسد که او، او نبود، چنانکه از صفت عارف پرسیدند. گفت: عارف بیننده بود بی علم، و بی عین، و بی خبر، و بی مشاهده، و بی وصف، و بی کشف، و بی حجاب. ایشان ایشان نباشند، و ایشان بدیشان نباشند، بل که ایشان که ایشان باشند بحق ایشان باشند. گردش ایشان به گردانیدن حق باشد و سخن ایشان سخن حق بود. بر زبانهای ایشان روان گشته، و نظر ایشان نظر حق بود -بر دیدهای ایشان راه یافته.

Пас гуфт : пайғамбари алайҳи ассалом аз ин сифат хабар дод ва ҳикоят кард аз ҳақи таъолӣ ки гуфт : чун бандае дӯсти гирам . Ман ки худовандам , гӯш ӯ бошам то ба ман шунӯд ,у чашм ӯ бошам то ба ман бинад ,у забон ӯ бошам то ба ман гуяд ,у дасти авбошам то ба ман гирад .

پس گفت: پیغمبر علیه السلام از این صفت خبر داد و حکایت کرد از حق تعالی که گفت: چون بنده ای دوست گیرم. من که خداوندم، گوش او باشم تا به من شنود، و چشم او باشم تا به من بیند، و زبان او باشم تا به من گوید، و دست اوباشم تا به من گیرد.

Ва гуфт : зоҳидии подшоҳон охиратанд ,у орифон подшоҳон зоҳидӣанд .

و گفت: زاهدان پادشاهان آخرت اند، و عارفان پادشاهان زاهدانند.

Ва гуфт : аломати муҳаббати ҳақ онаст ки тарк кунад ҳарчӣ ӯро аз худоӣ шоғиласт то ӯ монаду шуғли худоӣу бас .

و گفت: علامت محبت حق آن است که ترک کند هرچه او را از خدای شاغل است تا او ماند و شغل خدای و بس.

Ва гуфт : аломати дили бимои рчҳор чизаст . Яке онаст ки аз тоъати ҳаловати наёбад ; дувум аз худоӣ тарснок набӯд , сеюм анкаҳ дар чизҳо ба чашм ибрат нанигарад ; чаҳоруми онкӣ фаҳм накунад аз илми ончии шунӯд .

و گفت: علامت دل بیما رچهار چیز است. یکی آن است که از طاعت حلاوت نیابد؛ دوم از خدای ترسناک نبود، سوم انکه در چیزها به چشم عبرت ننگرد؛ چهارم آنکه فهم نکند از علم آنچه شنود.

Ва гуфт : аломати онкии мард ба мақоми убудийят расидааст онаст ки мухолифи ҳаво буду тораки шаҳавот .

و گفت: علامت آنکه مرد به مقام عبودیت رسیده است آن است که مخالف هوا بود و تارک شهوات.

Ва гуфт : убудийят онаст ки банда ӯ бошӣ ба ҳамаи ҳол , чунонкӣ ӯ худованд туаст ба ҳамаи ҳол .

و گفت: عبودیت آن است که بنده او باشی به همه حال، چنانکه او خداوند توست به همه حال.

Ва гуфт : илм мавҷӯдасту амал ба илми мафқуд ,у амал мавҷӯдасту ихлос дар амали мафқуд ,у ҳуб мавҷӯдасту сидқ дар ҳуби мафқуд .

و گفت: علم موجود است و عمل به علم مفقود، و عمل موجود است و اخلاص در عمل مفقود، و حب موجود است و صدق در حب مفقود.

Ва гуфт : тавбаи авом аз гуноҳаст ,у тавбаи хавос аз ғифлат .

و گفت: توبة عوام از گناه است، و توبه خواص از غفلت.

Ва гуфт : тавбаи ду қисмаст : тавбаи инобату тавбаи истиҷобат . Тавбаи инобат онаст ки банда тавба кунад аз хавфи уқубати худоӣ ,у тавбаи истиҷобат онаст ки тавба кунад аз шарми карами худоӣ .

و گفت: توبه دو قسم است: توبه انابت و توبه استجابت. توبه انابت آن است که بنده توبه کند از خوف عقوبت خدای، و توبة استجابت آن است که توبه کند از شرم کرم خدای.

Ва гуфт : бар ҳар узвии тавба Эйаст . Тавбаи дили ният карданаст бар тарки ҳаром ,у тавбаи чашм Фрўхўобониднаст чашмро аз маҳорим ,у тавбаи дасти тарк гирифтанаст дар гирифтани муноҳӣ ,у тавбаи пои тарк рафтанаст ба млоҳӣ ,у тавбаи гӯши нигоҳ доштанаст гӯшро аз шунидани аботил ,у тавбаи шикам хӯрдан ҳалоласт ,у тавбаи фараҷи давр бӯдан аз фавоҳиш .

و گفت: بر هر عضوی توبه ای است. توبه دل نیت کردن است بر ترک حرام، و توبه چشم فروخوابانیدن است چشم را از محارم، و توبه دست ترک گرفتن است در گرفتن مناهی، و توبه پای ترک رفتن است به ملاهی، و توبه گوش نگاه داشتن است گوش را از شنودن اباطیل، و توبه شکم خوردن حلال است، و توبه فرج دور بودن از فواحش.

Ва гуфт : хавфи рақиб амаласту раҷои шафиъи Муҳсин .

و گفت: خوف رقیب عمل است و رجا شفیع محسن.

Ва гуфт : хавфи чунон бояд ки аз рҷоء ба қӯттар буд ки агар раҷо ғолиб ояд дил мушавваш шавад .

و گفت: خوف چنان باید که از رجاء به قوتتر بود که اگر رجا غالب آید دل مشوش شود.

Ва гуфт : талаби ҳоҷат ба забон фақр кунанд на ба забони ҳукм .

و گفت: طلب حاجت به زبان فقر کنند نه به زبان حکم.

Ва гуфт : давоми дарвешӣ бо тхлити дӯст тар дорам аз онкии давоми сафо бо аҷаб .

و گفت: دوام درویشی با تخلیط دوست تر دارم از آنکه دوام صفا با عجب.

Ва гуфт : зикри худои ғизои ҷон манаст ,у сано бар ӯ шароби ҷон манаст ,у ҳаё аз ӯ либоси ҷон манаст .

و گفت: ذکر خدای غذای جان من است، و ثنا بر او شراب جان من است، و حیا از او لباس جان من است.

Ва гуфт : шарми ҳайбат буд андари дил бо ваҳшат аз ончӣ бар тўрФтаҳаст , аз нокрдниҳо .

و گفت: شرم هیبت بود اندر دل با وحشت از آنچه بر تورفته است، از ناکردنیها.

Ва гуфт : дӯстии туро ба сухани орад ,у шарм хомӯш кунад вхўФ беором гирданд .

و گفت: دوستی تو را به سخن آرد، و شرم خاموش کند وخوف بی آرام گرداند.

Ва гуфт : тақвои он буд ки зоҳир олӯда накунад ба маосӣҳо ,у ботин ба фузул , ва бо худои ъзўҷл бар мақоми истода буд .

و گفت: تقوی آن بود که ظاهر آلوده نکند به معاصیها، و باطن به فضول، و با خدای عزوجل بر مقام ایستاده بود.

Ва гуфт : содиқи он буд ки забон ӯ ба савоб ва ба ҳақи нотиқ буд .

و گفت: صادق آن بود که زبان او به صواب و به حق ناطق بود.

Ва гуфт : сидқи шамшер худоӣаст ъзўҷл , ҳаргизи он шамшер бар ҳеҷ гузар накард , алои онро пора гардонид .

و گفت: صدق شمشیر خدای است عزوجل، هرگز آن شمشیر بر هیچ گذر نکرد، الا آن را پاره گردانید.

« ва гуфт : сидқ забонӣ маҳзунасту сухани баҳақи гуфтани мавзун .

«و گفت: صدق زبانی محزونست و سخن بحق گفتن موزون.

Ва гуфт : муроқибати онсткаҳи аисоркнии ончии ҳақ баргузӣдааст яъне ончии беҳтар буд эсор кунӣу азими донеи ончии худои онро азим доштааст ва чун аз ту зарра дар вуҷӯд ояд ба сабаби эсори бгўшаҳ чашм бидон бозннгрӣу онро аз фазли худои бинӣ на аз хешу дунё ва ҳар чаҳ онрои хирад шимурда аст бидон илтифот накунӣу дасти азин низ биафшонӣу хештанро дарин эъроз кардан дар миён на бинӣ »

و گفت : مراقبت آنستکه ایثارکنی آنچه حق برگزیده است یعنی آنچه بهتر بود ایثار کنی و عظیم دانی آنچه خدای آنرا عظیم داشته است و چون از تو ذرة در وجود آید به سبب ایثار بگوشة چشم بدان بازننگری و آنرا از فضل خدای بینی نه از خویش و دنیا و هر چه آنرا خرد شمرده است بدان التفات نکنی و دست ازین نیز بیفشانی و خویشتن را درین اعراض کردن در میان نه بینی»

Ва гуфт : ваҷд сиррӣаст дар дил .

و گفت: وجد سری است در دل.

Ва гуфт : самоъи ворид ҳақаст ки дилҳо бадви барангезад , ва бар талаби вай ҳарис кунад ҳар ки онро ба ҳақи шунӯд , ба ҳақ роҳ ёбад ,у ҳарки ба нафаси шунӯд дар зндқаҳ уфтад .

و گفت: سماع وارد حق است که دلها بدو برانگیزد، و بر طلب وی حریص کند هر که آن را به حق شنود، به حق راه یابد، و هرکه به نفس شنود در زندقه افتد.

Ва гуфт : таваккул аз тоъати худоён бисёр берун омадааст ва ба тоъати як худои машғӯл бӯдан , ва аз сабабҳо баридан .

و گفت: توکل از طاعت خدایان بسیار بیرون آمده است و به طاعت یک خدای مشغول بودن، و از سببها بریدن.

Ва гуфт : таваккули худро дар сифати бандагӣ доштанаст , ва аз сифати худовандии берун омадан .

و گفت: توکل خود را در صفت بندگی داشتن است، و از صفت خداوندی بیرون آمدن.

Ва гуфт : таваккули дасти бдоштни тадбир буд ,у берун омадан аз қӯту ҳиялати хеш .

و گفت: توکل دست بداشتن تدبیر بود، و بیرون آمدن از قوت و حیلت خویش.

Ва гуфт : инс онаст ки соҳиб ӯро ваҳшат падед ояд аз дунё ва аз халқ , магар аз авлиёи ءи ҳақ аз ҷиҳати онкии инс гирифтан бо авлиё , инс гирифтанаст ба худоӣ .

و گفت: انس آن است که صاحب او را وحشت پدید آید از دنیا و از خلق، مگر از اولیا ء حق از جهت آنکه انس گرفتن با اولیا، انس گرفتن است به خدای.

Ва гуфт : авлиёро чун дар айш инс андозанд гӯйӣ бо эшон хитоб мекунанд дар биҳишт ба забони нур , ва чун дар айш ҳайбат андозанд гӯйӣ бо эшон хитоб мекунанд .

و گفت: اولیا را چون در عیش انس اندازند گویی با ایشان خطاب می‌کنند در بهشت به زبان نور، و چون در عیش هیبت اندازند گویی با ایشان خطاب می‌کنند.

Ва гуфт : фурӯтар манзили инси гирифтагон ба худои он буд ки агар эшонро ба оташ бисӯзанд як зарраи ҳиммати эшон ғоиб намонад аз онкии бадв инс доранд .

و گفت: فروتر منزل انس گرفتگان به خدای آن بود که اگر ایشان را به آتش بسوزند یک ذره همت ایشان غایب نماند از آنکه بدو انس دارند.

Ва гуфт : аломати инс онаст ки ба хилқат инс ндиҳанд . Инс бо нафас хешат диҳанд то бо хилқат ваҳшат диҳанд , пас бо нафаси хешат инс диҳанд .

و گفت: علامت انس آن است که به خلقت انس ندهند. انس با نفس خویشت دهند تا با خلقت وحشت دهند، پس با نفس خویشت انس دهند.

Ва гуфт : мифтоҳи ибодат фикратасту нишон расӣдани мухолифати нафас ва ҳавост ,у мухолифати он тарки орзўҳост . Ҳарки мудовимат кунад бар фикрат ба дил , олам ғайб бибинад ба рӯҳ .

و گفت: مفتاح عبادت فکرت است و نشان رسیدن مخالفت نفس و هواست، و مخالفت آن ترک آرزوهاست. هرکه مداومت کند بر فکرت به دل، عالم غیب ببیند به روح.

Ва гуфт : ризои шодбўдн диласт дар талхии қазо .

و گفت: رضا شادبودن دل است در تلخی قضا.

Ва гуфт : ризои тарк ихтиёраст пеш аз қазо ,у талхӣ наёфтанаст баъд аз қазо ,у ҷӯш задан дӯстӣаст дар айни бало .

و گفت: رضا ترک اختیار است پیش از قضا، و تلخی نیافتن است بعد از قضا، و جوش زدن دوستی است در عین بلا.

Гуфтанд : кист донандатар ба нафаси хеш ?

گفتند: کیست داننده تر به نفس خویش؟

Гуфт : онкӣ розӣаст бидонча қисмат кардаанд .

گفت: آنکه راضی است بدانچه قسمت کرده اند.

Ва гуфт : ихлос тамом нашавад магар ки сидқ буд дар ӯ ,у сабр бар ӯ ,у сидқ тамом нагардад магари ихлос буд дар ӯ ,у мудовимат бар ӯ .

و گفت: اخلاص تمام نشود مگر که صدق بود در او، و صبر بر او، و صدق تمام نگردد مگر اخلاص بود در او، و مداومت بر او.

Ва гуфт : ихлоси он буд ки тоъат аз душман нигоҳ дорад то табоҳ накунад .

و گفت: اخلاص آن بود که طاعت از دشمن نگاه دارد تا تباه نکند.

Ва гуфт : се чизи аломат ихлосаст . Яке онкии мадҳу зми наздик ӯ яке буд ,у рӯяти аъмол фаромӯш кунад . Ҳеҷ савоб воҷиб надорад дар охират бидон амал .

و گفت: سه چیز علامت اخلاص است. یکی آنکه مدح و ذم نزدیک او یکی بود، و رویت اعمال فراموش کند. هیچ ثواب واجب ندارد در آخرت بدان عمل.

Ва гуфт : ҳеҷ чиз надидам сахттар аз ихлос дар хилват .

و گفت: هیچ چیز ندیدم سخت تر از اخلاص در خلوت.

Ва гуфт : ҳарчӣ аз чашмҳо бенанди нисбати он бо илм буд , ва ҳарчӣ аз дилҳо бидонанд нисбати он , бо яқин буд .

و گفت: هرچه از چشمها بینند نسبت آن با علم بود، و هرچه از دلها بدانند نسبت آن، با یقین بود.

Ва гуфт : се чиз аз нишон яқинаст , яке назар ба ҳақ карданаст , дар ҳамаи чизе , дувуми руҷӯъ карданаст бо ҳақ дар ҳамаи корӣ , сеюм ёрӣ хостанаст аз ӯ дар ҳамаи ҳоле .

و گفت: سه چیز از نشان یقین است، یکی نظر به حق کردن است، در همه چیزی، دوم رجوع کردن است با حق در همه کاری، سوم یاری خواستن است از او در همه حالی.

Ва гуфт : се чиз аз нишон яқинаст , яке назар ба ҳақ карданаст дар ҳамаи чизе , дувуми руҷӯъ карданаст бо ҳақ дар ҳамаи корӣ ; сеюм ёрӣ хостанаст аз ӯ дар ҳамаи ҳол .

و گفت: سه چیز از نشان یقین است، یکی نظر به حق کردن است در همه چیزی، دوم رجوع کردن است با حق در همه کاری؛ سوم یاری خواستن است از او در همه حال.

Ва гуфт : сабри самара яқинаст .

و گفت: صبر ثمره یقین است.

Ва гуфт : андакӣ аз яқин бештараст аз дунё , аз онкии андакии яқини дилро пар аз ҳуб охират гирданд , ва ба андакии яқини ҷумлаи малакӯти охират мутолиа кунад .

و گفت: اندکی از یقین بیشتر است از دنیا، از آنکه اندکی یقین دل را پر از حب آخرت گرداند، و به اندکی یقین جمله ملکوت آخرت مطالعه کند.

Ва гуфт : аломати яқин онаст ки басӣ мухолифат кунад халқро дар зистан ва ба тарки мадҳ халқ кунад , ва агар низ атое диҳанд ва фориғ гардад аз нкўҳидни эшонро агар низ манъӣ кунанд .

و گفت: علامت یقین آن است که بسی مخالفت کند خلق را در زیستن و به ترک مدح خلق کند، و اگر نیز عطایی دهند و فارغ گردد از نکوهیدن ایشان را اگر نیز منعی کنند.

Ва гуфт : ҳарки ба халқ инс гирифт бар бисоти фиръавн сокин шуд ,у ҳарки ғоиб монад аз гӯш бо нафаси доштан аз ихлос давр афтод ,у ҳаркиро аз ҷумлаи чизҳо насиб ҳақ омад , пас ҳеҷ бок надорад агар ҳамаи чизе ӯро фӯт шавад , дуни ҳақ . Чун ҳузури ҳақ ҳосил дорад .

و گفت: هرکه به خلق انس گرفت بر بساط فرعون ساکن شد، و هرکه غایب ماند از گوش با نفس داشتن از اخلاص دور افتاد، و هرکه را از جمله چیزها نصیب حق آمد، پس هیچ باک ندارد اگر همه چیزی او را فوت شود، دون حق. چون حضور حق حاصل دارد.

Ва гуфт : ҳар муддаӣ ки ҳаст ба даъвии хеш маҳҷӯбаст аз шуҳуди ҳақ ва аз сухани ҳақ , ва агар касеро ҳақ ҳозираст ӯ муҳтоҷ даъвӣ нест аммо агар ғоибаст даъвӣ ӣнҷост ки даъвии нишон маҳҷӯбонаст .

و گفت: هر مدعی که هست به دعوی خویش محجوب است از شهود حق و از سخن حق، و اگر کسی را حق حاضر است او محتاج دعوی نیست اما اگر غایب است دعوی اینجاست که دعوی نشان محجوبان است.

Ва гуфт : ҳаргиз мурӣд набӯд то устоди худро фармони баранда тар набӯд аз худоӣ .

و گفت: هرگز مرید نبود تا استاد خود را فرمان برنده تر نبود از خدای.

Ва гуфт : ҳарки муроқибат кунад худоиро дар хатароти дили хеш , бузург гирданд худоӣ ӯро дар ҳаракоти зоҳир ӯ , ва ҳарки битарсад бо худои гурезаду ҳарки дар худои гурезад наҷот ёбад .

و گفت: هرکه مراقبت کند خدای را در خطرات دل خویش، بزرگ گرداند خدای او را در حرکات ظاهر او، و هرکه بترسد با خدای گریزد و هرکه در خدای گریزد نجات یابد.

Ва гуфт : ҳарки қаноат кунад аз аҳли замона роҳат ёбад , вмҳтр ҳама гардад ,у ҳарки таваккул кунад устувор гардад ,у ҳарки такаллуф кунад дар ончӣ ба кораш намеояд зойеъ кунад , ончӣ ба кораш меояд .

و گفت: هرکه قناعت کند از اهل زمانه راحت یابد، ومهتر همه گردد، و هرکه توکل کند استوار گردد، و هرکه تکلف کند در آنچه به کارش نمی‌آید ضایع کند، آنچه به کارش می‌آید.

Ва гуфт : ҳарки аз худоӣ битарсад дилаши бгдозду дӯстии худоӣ дар дилаш мустаҳкам шавад ,у ақл ӯ комил гардад .

و گفت: هرکه از خدای بترسد دلش بگدازد و دوستی خدای در دلش مستحکم شود، و عقل او کامل گردد.

Ва гуфт : ҳаркии талаб азимӣ кунад мухотира Эй кардааст азим ,у ҳаркии қадари ончӣ талаб мекунад бишносад хор гардад , бар чашм ӯ қадари ончии базл бояд кард .

و گفت: هرکه طلب عظیمی کند مخاطره ای کرده است عظیم، و هرکه قدر آنچه طلب می‌کند بشناسد خوار گردد، بر چشم او قدر آنچه بذل باید کرد.

Ва гуфт : онкии таассуфи андак май хурӣ бар ҳақ , нишон онаст ки қадари ҳақи наздики ту андакаст .

و گفت: آنکه تاسف اندک می‌خوری بر حق، نشان آن است که قدر حق نزدیک تو اندک است.

Ва гуфт : ҳар ки далолат накунад туро зоҳир ӯ бар ботин ӯ , бо ӯ ҳамнишин мабош ,

و گفت: هر که دلالت نکند تو را ظاهر او بر باطن او، با او همنشین مباش،

Ва гуфт : андӯҳ махӯр бар мафқуду зикри маъбуди мавҷӯд .

و گفت: اندوه مخور بر مفقود و ذکر معبود موجود.

Гуфт : ҳарки ба ҳақиқати худоиро ёд кунад фаромӯш кунад дар ҷанби ёд ӯ ҷумлаи чизҳо ,у ҳарки фаромӯш кунад дар ҷанби зикри худои ҷумлаи чизҳо , худоӣ нигоҳ дорад бар ӯ ҷумлаи чизҳо ,у худои ивази аўбўд аз ҳамаи чизҳо .

گفت: هرکه به حقیقت خدای را یاد کند فراموش کند در جنب یاد او جمله چیزها، و هرکه فراموش کند در جنب ذکر خدای جمله چیزها، خدای نگاه دارد بر او جمله چیزها، و خدای عوض اوبود از همه چیزها.

Ва аз ӯ пурседанд : худоӣ ба чаҳ шинохтӣ ?

و از او پرسیدند: خدای به چه شناختی؟

Гуфт : худоиро ба худои шинохтам ,у халқро ба расӯл . Яъне аллоҳасту нур аллоҳаст ки худоӣ холиқасту холиқро ба холиқи тавон шинохт . Ва нури худоӣ халқаст ,у асли халқи нур Муҳамадаст алайҳи ассалом . Пас халқро ба Муҳамади тавон шинохт .

گفت: خدای را به خدا شناختم، و خلق را به رسول. یعنی الله است و نور الله است که خدای خالق است و خالق را به خالق توان شناخت. و نور خدای خلق است، و اصل خلق نور محمد است علیه السلام. پس خلق را به محمد توان شناخت.

Ва гуфтанд : дар халқ чаҳ гӯйӣ ?

و گفتند: در خلق چه گویی؟

Гуфт : ҷумлаи халқ дар ваҳшатанду зикри ҳақ кардан дар миёни аҳли ваҳшати ғайб буд .

گفت: جمله خلق در وحشت اند و ذکر حق کردن در میان اهل وحشت غیب بود.

Ва пурседанд : бандаи мФўз ки буд ?

و پرسیدند: بنده مفوض که بود؟

Гуфт : чун маъюс буд аз нафасу феъли хеш ,у паноҳ бо худоӣ диҳад дар ҷумлаи аҳвол , ва ӯро ҳеҷ пайванд намонад ба ҷузи ҳақ .

گفت: چون مایوس بود از نفس و فعل خویش، و پناه با خدای دهد در جمله احوال، و او را هیچ پیوند نماند به جز حق.

Гуфтанд : суҳбат бо ки дорем ?

گفتند: صحبت با که داریم؟

Гуфт : бо онкӣ ӯро малик набӯд ва ба ҳеҷ ҳоли туро мункир нагардад , ва ба тағайюри ту мутағаййир нашавад , ҳарчанд он тағайюри бузург буд аз баҳри онкии ту ҳарчанд мутағаййиртар бошӣ , ба дӯст муҳтоҷтар бошӣ .

گفت: با آنکه او را ملک نبود و به هیچ حال تو را منکر نگردد، و به تغیر تو متغیر نشود، هرچند آن تغیر بزرگ بود از بهر آنکه تو هرچند متغیرتر باشی، به دوست محتاجتر باشی.

Гуфтанд : бандаро кӣ осон гардад роҳи хавф ?

گفتند: بنده را کی آسان گردد راه خوف؟

Гуфт : онгоҳ ки хештани бемори шимурд , ва аз ҳамаи чизҳо прҳизкнд , аз бими бемории дароз .

گفت: آنگاه که خویشتن بیمار شمرد، و از همه چیزها پرهیزکند، از بیم بیماری دراز.

Гуфтанд : банда ба чаҳ сабаби мустаҳаққ биҳишт шавад ?

گفتند: بنده به چه سبب مستحق بهشت شود؟

Гуфт : ба панҷ чиз . Истиқоматӣ ки дар вай гаштан набӯд . Ва иҷтиҳодӣ ки дар ӯ ба ҳам саҳв набӯд ;у муроқибатии хдоирои сароу ҷҳроу интизории маргро ба сохтани зоди роҳу муҳосибаи худ кардан , пеш аз анкаҳ ҳисобат кунанд .

گفت: به پنج چیز. استقامتی که در وی گشتن نبود. و اجتهادی که در او به هم سهو نبود؛ و مراقبتی خدایرا سراً و جهراً و انتظاری مرگ را به ساختن زاد راه و محاسبه خود کردن، پیش از انکه حسابت کنند.

Пурседанд : аломат хавф чист ?

پرسیدند: علامت خوف چیست؟

Гуфт : онкии хавфи вайро эмин гирданд аз ҳамаи хавфҳои дигар .

گفت: آنکه خوف وی را ایمن گرداند از همه خوفهای دیگر.

Гуфтанд : аз мардум ки бо сиёнат тараст ?

گفتند: از مردم که با صیانت تر است؟

Гуфт : онкии забони хештанро нигоҳ дортараст .

گفت: آنکه زبان خویشتن را نگاه دارتر است.

Гуфтанд : аломат таваккул чист ?

گفتند: علامت توکل چیست؟

Гуфт : онкии тамаъ аз ҷумлаи халқ мунқатиъ гирданд .

گفت: آنکه طمع از جمله خلق منقطع گرداند.

Бор дигар пурседанд : аз аломати таваккул .

بار دیگر پرسیدند: از علامت توکل.

Гуфт : халъи арбобу қатъи асбоб .

گفت: خلع ارباب و قطع اسباب.

Гуфтанд : зиёдат кун .

گفتند: زیادت کن.

Гуфт : андохтани нафас дар убудийяту берун овардани нафас аз рубубият .

گفت: انداختن نفس در عبودیت و بیرون آوردن نفس از ربوبیت.

Пурседанд : азлат кӣ дуруст ояд ?

پرسیدند: عزلت کی درست آید؟

Гуфт : онгоҳ ки аз нафаси худ азлатгирӣ .

گفت: آنگاه که از نفس خود عزلت گیری.

Ва гуфтанд : андӯҳ киро бештар буд ?

و گفتند: اندوه که را بیش تر بود؟

Гуфт : бдхўитрини мардумонро .

گفت: بدخویترین مردمان را.

Пурседанд ки : дунё чист ?

پرسیدند که: دنیا چیست؟

Гуфт : ҳарчӣ туро аз ҳақ машғӯл мекунад дунё онаст .

گفت: هرچه تو را از حق مشغول می‌کند دنیا آن است.

Гуфтанд : сифла кист ?

گفتند: سفله کیست؟

Гуфт : онкии роҳ ба худоӣ надонад .

گفت: آنکه راه به خدای نداند.

Юсуфи ҳусайн аз ӯ прсидкаҳ бо ки суҳбат кунам ?

یوسف حسین از او پرسیدکه با که صحبت کنم؟

Гуфт : бо онкии ту ва ман дар миён набӯд .

گفت: با آنکه تو و من در میان نبود.

Ва Юсуф ҳусайн гуфт : маро васиятӣ кун .

و یوسف حسین گفت: مرا وصیتی کن.

Гуфт : бо худоӣ ёр бош ди рхсмии нафаси хеш , на бо нафас ёр бош дар хасмии худоӣ , ва ҳеҷ касро ҳақири мадор , агар чаҳ мушрик буд , ва дар оқибат ӯ нигар ки тавонад ки маърифат аз ту салб кунад ва бадв диҳад .

گفت: با خدای یار باش د رخصمی نفس خویش، نه با نفس یار باش در خصمی خدای، و هیچ کس را حقیر مدار، اگر چه مشرک بود، و در عاقبت او نگر که تواند که معرفت از تو سلب کند و بدو دهد.

Ва яке азуи васияти хост . Гуфт : ботини хеш бо ҳақи гузор ,у зоҳири хеш ба халқи даҳ , ва ба худоӣ азиз бош то худоӣ бениёзат кунад аз халқ .

و یکی ازو وصیت خواست. گفت: باطن خویش با حق گذار، و ظاهر خویش به خلق ده، و به خدای عزیز باش تا خدای بی نیازت کند از خلق.

Яке дигари васиятии хост . Гуфт : шакро ихтиёр макун бар яқин ва розӣ машав аз нафаси хеш то ором нагирад , ва агар балоеи рӯ ба ту оварад онро ба сабр таҳаммул куну лозими даргоҳ худоӣ бош .

یکی دیگر وصیتی خواست. گفت: شک را اختیار مکن بر یقین و راضی مشو از نفس خویش تا آرام نگیرد، و اگر بلایی رو به تو آورد آن را به صبر تحمل کن و لازم درگاه خدای باش.

Касе дигари васиятии хост . Гуфт : ҳиммати хеш аз пеш ва пас мФрст .

کسی دیگر وصیتی خواست. گفت: همت خویش از پیش و پس مفرست.

Гуфт : ин суханро шарҳии даҳ .

گفت: این سخن را شرحی ده.

Гуфт : аз ҳарчӣ гузашт ва аз ҳарчӣ ҳануз наёмадааст андеша макуну нақди вақтро бош .

گفت: از هرچه گذشت و از هرچه هنوز نیامده است اندیشه مکن و نقد وقت را باش.

Пурседанд : ки суфиён чаҳ касанд ?

پرسیدند: که صوفیان چه کس اند؟

Гуфт : мардумоне ки худоиро бар ҳамаи чизеи бгзиннду худои эшонро бар ҳамаи бгзинд .

گفت: مردمانی که خدای را بر همه چیزی بگزینند و خدای ایشان را بر همه بگزیند.

Касе бар ӯ омад ва гуфт : далолат кун маро бар ҳақ .

کسی بر او آمد و گفت: دلالت کن مرا بر حق.

Гуфт : агар далолат май талабӣ бар ӯ бештар аз онаст ки дар шумор ояд , ва агар қурб май хоҳӣ дар аввал қадамасту шарҳи ин дар пеш рафтааст .

گفت: اگر دلالت می‌طلبی بر او بیشتر از آن است که در شمار آید، و اگر قرب می‌خواهی در اول قدم است و شرح این در پیش رفته است.

Мардӣ бадв гуфт : туро дӯст медорам .

مردی بدو گفت: تو را دوست می‌دارم.

Гуфт : агар ту худоиро май шиносии туро худои бас , ва агар наме шиносии талаб касе кун ки ӯро шиносад то туро бар ӯ далолат кунад .

گفت: اگر تو خدای را می‌شناسی تو را خدای بس، و اگر نمی‌شناسی طلب کسی کن که او را شناسد تا تو را بر او دلالت کند.

Пурседанд : аз ниҳояти маърифат .

پرسیدند: از نهایت معرفت.

Гуфт ҳарки ба ниҳоят маърифат расед нишон ӯ он буд ки чун буд , чунонкӣ буд , онҷо ки буд ҳамчунон буд ки пеш аз онкӣ буд .

گفت هرکه به نهایت معرفت رسید نشان او آن بود که چون بود، چنانکه بود، آنجا که بود همچنان بود که پیش از آنکه بود.

Пурседанд ки аввали дараҷае ки ориф рӯй бидонҷо наад чист ?

پرسیدند که اول درجه ای که عارف روی بدانجا نهد چیست؟

Гуфт : таҳайюр ! баъд аз он аФтқор , баъд аз он иттисол , баъд аз он ҳайрат .

گفت: تحیر! بعد از آن افتقار، بعد از آن اتصال، بعد از آن حیرت.

Пурседанд аз амали ориф .

پرسیدند از عمل عارف.

Гуфт : онкии нозири ҳақ буд дар кули аҳвол .

گفت: آنکه ناظر حق بود در کل احوال.

Пурседанд аз камоли маърифати нафас .

پرسیدند از کمال معرفت نفس.

Гуфт : камоли маърифати нафаси гумони бад бурданаст ( бадв ) ,у ҳаргизи гумони некӯи нобурдан .

گفت: کمال معرفت نفس گمان بد بردن است (بدو)، و هرگز گمان نیکو نابردن.

Ва гуфт : ҳақоиқи қулӯб , фаромӯш кардани насиба нуфусаст .

و گفت: حقایق قلوب، فراموش کردن نصیبه نفوس است.

Ва гуфт : аз худои дуртарин касеаст ки дар зоҳири ишорат ӯ ба худоӣ бештараст . Яъне пинҳон дорад .

و گفت: از خدای دورترین کسی است که در ظاهر اشارت او به خدای بیشتر است. یعنی پنهان دارد.

Чунонкӣ нақласт аз ӯ ки гуфт : ҳафтод сол қадам задам дар тавҳиду тФриду таҷреду таъйид ва ташдид бирафтам , аз ин ҳамаи ҷузи гумоне ба чанг наёвардам .

چنانکه نقل است از او که گفت: هفتاد سال قدم زدم در توحید و تفرید و تجرید و تایید و تشدید برفتم، از این همه جز گمانی به چنگ نیاوردم.

Нақласт ки чун дар беморӣ марг афтод гуфтанд : чаҳ орзӯат мекунад ?

نقل است که چون در بیماری مرگ افتاد گفتند: چه آرزوت می‌کند؟

Гуфт : орзӯ онаст ки пеш аз онкии бимирам , агар ҳамаи як лаҳза буд , ӯро бидонам . Пас ин байт гуфт :

گفت: آرزو آنست که پیش از آنکه بمیرم، اگر همه یک لحظه بود، او را بدانم. پس این بیت گفت:

АлхўФи амрзнӣу алшўқи алҳрқнӣ

الخوف امرضنی و الشوق الحرقنی

Волҳби алсФднӣу аллоҳи аҳёнӣ

والحب الصفدنی و الله احیانی

Ва баъд аз ин як рӯзи ҳуш аз ӯ зоил шуд . Юсуф ҳусайн гуфт : дар вақти вафот , ки маро васиятӣ кун .

و بعد از این یک روز هوش از او زایل شد. یوسف حسین گفت: در وقت وفات، که مرا وصیتی کن.

Гуфт : суҳбат бо касе дор ки дар зоҳир аз ӯ саломати ёбӣ ва туро суҳбат ӯ бар хайри боис буд , ва аз худои ёддиҳанда буд дидор ӯ туро .

گفت: صحبت با کسی دار که در ظاهر از او سلامت یابی و تو را صحبت او بر خیر باعث بود، و از خدای یاد دهنده بود دیدار او تو را.

Зўолнўнро гуфтанд : дар вақти назъ ки васиятӣ кун .

ذوالنون را گفتند: در وقت نزع که وصیتی کن.

Гуфт : маро машғӯл мадоред ки дар таъаҷҷуб мондаам , дар некуӣҳои ӯ .

گفت: مرا مشغول مدارید که در تعجب مانده ام، در نیکوییهای او.

Пас вафот кард . Дар он шаб ки аз дунё бирафт , ҳафтод каси пайғамбарро ба хоби диданд . Гуфтанд : гуфт дӯсти худои хост омадан ба истиқбол ӯ омадаем .

پس وفات کرد. در آن شب که از دنیا برفت، هفتاد کس پیغمبر را به خواب دیدند. گفتند: گفت دوست خدای خواست آمدن به استقبال او آمده ایم.

Чун вафот кард , бар пешонӣ ӯ диданди навишта ба хаттии сабз : ҳозои ҳабиби аллоҳи моти фии ҳуби аллоҳи ҳозои қтили аллоҳи басаеви аллоҳ . Чун ҷиноза аш бардоштанд офтоби азими гарм буд . Мурғон ҳаво биёмаданду пар дар пар гузоштанд . Ва ҷиноза ӯ дар соя доштанд , аз хона ӯ то лаби гӯр - ва дар роҳ ки ӯро май бурданди муаззинӣ бонг мегуфт . Чун ба калима шаҳодат расед ангушт адўто баровард . Фарёд аз мардумони баромад ки зиндааст . Ҷиноза биниҳоданд ,у ангушти кушода буд , ӯ мурда ҳарчанд ҷаҳд карданд ангушт ба ҷой худ нашуд . Аҳли Миср ки он ҳолат бидиданд ҷумла тшўир хӯрданд ва гуфтанд : тавба кардем . Аз ҷафоҳо ки бо вай карда буданд вкорҳо карданд бар сари хок ӯ ки сифат натавон кард . Раҳмаи аллоҳи алайҳ .

چون وفات کرد، بر پیشانی او دیدند نوشته به خطی سبز: هذا حبیب الله مات فی حب الله هذا قتیل الله بسیف الله. چون جنازه اش برداشتند آفتاب عظیم گرم بود. مرغان هوا بیامدند و پر در پر گذاشتند. و جنازه او در سایه داشتند، از خانه او تا لب گور - و در راه که او را می‌بردند موذنی بانگ می‌گفت. چون به کلمه شهادت رسید انگشت ادوطا برآورد. فریاد از مردمان برآمد که زنده است. جنازه بنهادند، و انگشت گشادة بود، او مرده هرچند جهد کردند انگشت به جای خود نشد. اهل مصر که آن حالت بدیدند جمله تشویر خوردند و گفتند: توبه کردیم. از جفاها که با وی کرده بودند وکارها کردند بر سر خاک او که صفت نتوان کرد. رحمة الله علیه.