Он Халифаи илоҳӣ , он дъомаҳи номутаноҳӣ , он султони алъорФин , он ҳҷҳолхлоиқи аҷмъин , он пухтаи ҷаҳони нокомӣ , шайхи боязиди бастомии рҳмҳоллаҳи алайҳ , Акбари машойиху аъзами авлиё буд ,у ҳуҷҷати худоӣ буд ,у Халифаи баҳақ буд ,у қутби олам буд ,у марҷаъи аўтод ,у риёзоту каромоту ҳолоту калимот ӯро андоза набӯд ва дар асрору ҳақоиқи назарии нофиз ,у ҷаддӣ балиғ дошт ,у доим дар мақоми қурбу ҳайбат буд . Ва ғарқаи инсу муҳаббат буд пайвастаи тан дар муҷоҳидау дил дар мушоҳида дошт ,у ривоёт ӯ дар аҳодӣси олӣ буд ,у пеш аз ӯ касеро дар маъонии тариқати чандон истинбот набӯд ки ӯро гуфтанд ки дар ин шеваи ҳама ӯ буд ки илм ба саҳро заду камол ӯ пӯшида нест , то ба ҳаддӣ ки ҷунайд гуфт : боязид дар миёни мо чун ҷброӣиласт дар миёни малоика .

آن خلیفهٔ الهی، آن دعامهٔ نامتناهی، آن سلطان العارفین، آن حجةالخلایق اجمعین، آن پختهٔ جهان ناکامی، شیخ بایزید بسطامی رحمةالله علیه، اکبر مشایخ و اعظم اولیا بود، و حجت خدای بود، و خلیفهٔ بحق بود، و قطب عالم بود، و مرجع اوتاد، و ریاضات و کرامات و حالات و کلمات او را اندازه نبود و در اسرار و حقایق نظری نافذ، و جدی بلیغ داشت، و دائم در مقام قرب و هیبت بود. و غرقهٔ انس و محبت بود پیوسته تن در مجاهده و دل در مشاهده داشت، و روایات او در احادیث عالی بود، و پیش از او کسی را در معانی طریقت چندان استنباط نبود که او را گفتند که در این شیوه همه او بود که علم به صحرا زد و کمال او پوشیده نیست، تا به حدی که جنید گفت: بایزید در میان ما چون جبرائیل است در میان ملائکه.

Ва ҳам ӯ гуфт : ниҳояти майдони ҷумлаи рўндгон ки ба тавҳид равонанд , бдоити майдони ин хуросонӣаст . Ҷумлаи мардон ки ба бдоити қадам ӯ расанд ҳама дар гирданду Фрўшўнд ва намонанд . Далел бар ин сухан онаст ки боязид мегуяд : дивист сол ба бӯстони бргзрд то чун мо гулӣ дар расад .

و هم او گفت: نهایت میدان جمله روندگان که به توحید روانند، بدایت میدان این خراسانی است. جمله مردان که به بدایت قدم او رسند همه در گردند و فروشوند و نمانند. دلیل بر این سخن آن است که بایزید می‌گوید: دویست سال به بوستان برگذرد تا چون ما گلی در رسد.

Ва шайхи Абӯсаиди абўолхири рҳмҳоллаҳ алайҳ мегуяд : ҳаждаҳи ҳазор олам аз боязиди пар май байнаму боязид дар миёна набинам . Яъне ончӣ боязидаст дар ҳақ маҳваст . Ҷади ваии габр буд , ва аз бузургони бастоми яке падари вай буд . Воқеа бо ӯ ҳамроҳ бӯдааст аз шиками модар . Чунонкии модараш нақл кунад : ҳаргоҳ ки луқма ба шабаҳат дар даҳони нҳодмӣ , ту дар шиками ман дар тпидн омадӣ , ва қарор нагирифтӣ то борондохтмӣ .

و شیخ ابوسعید ابوالخیر رحمةالله علیه می‌گوید: هژده هزار عالم از بایزید پر می‌بینم و بایزید در میانه نبینم. یعنی آنچه بایزید است در حق محو است. جد وی گبر بود، و از بزرگان بسطام یکی پدر وی بود. واقعه با او همراه بوده است از شکم مادر. چنانکه مادرش نقل کند: هرگاه که لقمه به شبهت در دهان نهادمی، تو در شکم من در طپیدن آمدی، و قرار نگرفتی تا بارانداختمی.

Ва мисдоқи ин сухан онаст ки аз шайх пурседанд ки мардро дар ин тариқ чаҳ беҳтар ?

و مصداق این سخن آن است که از شیخ پرسیدند که مرد را در این طریق چه بهتر؟

Гуфт : давлати модари зод .

گفت: دولت مادر زاد.

Гуфтанд : агар набӯд ?

گفتند: اگر نبود؟

Гуфт : тании тавоно .

گفت: تنی توانا.

Гуфтанд : агар набӯд ? гуфт гӯшии шунаво , гуфтанд агар набӯд ?

گفتند: اگر نبود؟ گفت گوشی شنوا، گفتند اگر نبود؟

Гуфт : дилии доно .

گفت: دلی دانا.

Гуфтанд : агар набӯд ?

گفتند: اگر نبود؟

Гуфт : чашмии бино .

گفت: چشمی بینا.

Гуфтанд : агар набӯд ?

گفتند: اگر نبود؟

Гуфт : марги мФоҷо .

گفت: مرگ مفاجا.

Нақласт ки чун модараш ба дабиристон фиристод , чун ба сӯра луқмон расед , ва ба ин оят расед ани ашкрлӣу лўолдик худоӣ мегуяд маро хизмат куну шукри гӯй ,у модару падарро хизмат куну шукри гӯй . Устоди маънии ин оят мегуфт . Боязид ки он бишунид бар дил ӯ кор кард . Лавҳ биниҳод ва гуфт : устоди марои дастурии даҳ то ба хонаи рӯму суханӣ бо модар бигӯям . Устод дастурӣ дод . Боязид ба хона омад . Модар гуфт : ё тиФўр ба чаҳ омадӣ ? магари ҳадя Эй овардаанд , ё узрӣ афтодааст ?

نقل است که چون مادرش به دبیرستان فرستاد، چون به سورهٔ لقمان رسید، و به این آیت رسید ان اشکرلی و لوالدیک خدای می‌گوید مرا خدمت کن و شکر گوی، و مادر و پدر را خدمت کن و شکر گوی. استاد معنی این آیت می‌گفت. بایزید که آن بشنید بر دل او کار کرد. لوح بنهاد و گفت: استاد مرا دستوری ده تا به خانه روم و سخنی با مادر بگویم. استاد دستوری داد. بایزید به خانه آمد. مادر گفت: یا طیفور به چه آمدی؟ مگر هدیه‌ای آورده‌اند، یا عذری افتاده است؟

Гуфт : на ки ба оятии расидам ки ҳақ мефармоед , моро ба хизмати хешу хизмати ту . Ман дар ду хона кадхудое натавонам кард . Ин оят бар ҷони ман омадааст . ё аз худоем дар хоҳ то ҳамаи он ту бошам , ва ё дар кор худоем кун то ҳама бо вай бошам .

گفت: نه که به آیتی رسیدم که حق می‌فرماید، ما را به خدمت خویش و خدمت تو. من در دو خانه کدخدایی نتوانم کرد. این آیت بر جان من آمده است. یا از خدایم در خواه تا همه آن تو باشم، و یا در کار خدایم کن تا همه با وی باشم.

Модар гуфт : эй писари туро дар кор худоӣ кардаму ҳақи хештан ба ту бахшедам . Бираву худоро бош .

مادر گفت: ای پسر تو را در کار خدای کردم و حق خویشتن به تو بخشیدم. برو و خدا را باش.

Пас боязид аз бастом бирафт ва сӣ сол дар шом ва шомот мегардид , ва риёзат мекашид , ва бехобӣу гуруснагии доим пеш гирифт , ва сад ва сездаҳ перро хизмат кард , ва аз ҳама фоида гирифт , ва аз он ҷумлаи яке содиқ буд . Дар пеш ӯ нишаста буд . Гуфт : боязиди он китоб аз тоқи фурӯгир .

پس بایزید از بسطام برفت و سی سال در شام و شامات می‌گردید، و ریاضت می‌کشید، و بی خوابی و گرسنگی دایم پیش گرفت، و صد و سیزده پیر را خدمت کرد، و از همه فایده گرفت، و از آن جمله یکی صادق بود. در پیش او نشسته بود. گفت: بایزید آن کتاب از طاق فروگیر.

Боязид гуфт : кадоми тоқ ?

بایزید گفت: کدام طاق؟

Гуфт : охир муддатӣаст ки ӣнҷо май оеу тоқи надидае ?

گفت: آخر مدتی است که اینجا می‌آیی و طاق ندیده‌ای؟

Гуфт : на ! маро бо он чаҳ кор ки дар пеши ту сар аз пеш бурдорам ? ман ба назора наёмадаам .

گفت: نه! مرا با آن چه کار که در پیش تو سر از پیش بردارم؟ من به نظاره نیامده‌ام.

Содиқ гуфт : чун чунин аст бирав . Ба бастоми бози рӯ ки кори ту тамом шуд .

صادق گفت: چون چنین است برو. به بسطام باز رو که کار تو تمام شد.

Нақласт ки ӯро нишон доданд ки фалони ҷои пер бузургаст . Аз давр ҷое , ба дидан ӯ шуд . Чун наздик ӯ расед он перро дид ки ӯ оби даҳани сӯии қиблаи андохт . Дар ҳоли шайхи бози гашт . Гуфт : агар ӯро дар тариқат қадре буд хилофи шариъат бар ӯ нарафтӣ .

نقل است که او را نشان دادند که فلان جای پیر بزرگ است. از دور جایی، به دیدن او شد. چون نزدیک او رسید آن پیر را دید که او آب دهن سوی قبله انداخت. در حال شیخ باز گشت. گفت: اگر او را در طریقت قدری بود خلاف شریعت بر او نرفتی.

Нақласт ки аз хона ӯ то масҷиди чиҳил гом буд . Ҳаргиз дар роҳ хиў нияндохтӣ - ҳурмати масҷидро .

نقل است که از خانه او تا مسجد چهل گام بود. هرگز در راه خیو نینداختی -حرمت مسجد را.

Нақласт ки дувоздаҳ сол рӯзгор шуд то ба каъба расед ки дар ҳар мусалло гоҳе саҷда боз меафганд ва ду ракаат намоз мекард . намерафт ва мегуфт : ин даҳлези подшоҳ дунё нест ки ба як бори бдинҷо бар тавон давид .

نقل است که دوازده سال روزگار شد تا به کعبه رسید که در هر مصلی گاهی سجده باز می‌افگند و دو رکعت نماز می‌کرد. می‌رفت و می‌گفت: این دهلیز پادشاه دنیا نیست که به یک‌بار بدینجا بر‌توان دوید.

Пас ба каъба рафт ва он сол ба Мадина нашуд . Гуфт : адаб набӯд ӯро табаъи ин зиёрати доштан . Онро ҷудогона эҳром кунам .

پس به کعبه رفت و آن سال به مدینه نشد. گفت: ادب نبود او را تبع این زیارت داشتن. آن را جداگانه احرام کنم.

Бозомад . Соли дигари ҷудогона аз сари бодия эҳром гирифт , ва дар роҳ дар шаҳрӣ шуд . Халқии азими табаъ ӯ гаштанд . Чун берун шуд мардумон аз пай ӯ биёмаданд . Шайх бознигарӣаст . Гуфт : инҳо кӣанд ?

بازآمد. سال دیگر جداگانه از سر بادیه احرام گرفت، و در راه در شهری شد. خلقی عظیم تبع او گشتند. چون بیرون شد مردمان از پی او بیامدند. شیخ بازنگریست. گفت: اینها کی‌اند؟

Гуфтанд : эшон бо ту суҳбат хоҳанд дошт .

گفتند: ایشان با تو صحبت خواهند داشت.

Гуфт : бори худоё ! ман аз ту дар мехоҳам ки халқро ба худ аз худ маҳҷӯб магардон . Гуфтам эшонро ба ман маҳҷӯби гардон .

گفت: بار خدایا! من از تو در می‌خواهم که خلق را به خود از خود محجوب مگردان. گفتم ایشان را به من محجوب گردان.

Пас хост ки муҳаббати худ аз дили эшон берун кунад ,у заҳмати худ аз роҳ эшон бардорад , намози бомдод , бгзорд , пас ба эшон нагирист . Гуфт : ании анои аллоҳи лои илоҳи алои анои Фоъбдўнӣ .

پس خواست که محبت خود از دل ایشان بیرون کند، و زحمت خود از راه ایشان بردارد، نماز بامداد، بگزارد، پس به ایشان نگریست. گفت: انی انا الله لا اله الا انا فاعبدونی.

Гуфтанд : ин мард девона шуд .

گفتند: این مرد دیوانه شد.

ӯро бгзоштнд ва бирафтанд ,у шайхи ӣнҷо ба забони худоӣ сухан мегуфт . Чунонкӣ бар болой минбар гӯйанд : ҳикояи ани раба .

او را بگذاشتند و برفتند، و شیخ اینجا به زبان خدای سخن می‌گفت. چنانکه بر بالای منبر گویند: حکایة عن ربه.

Пас дар роҳ мешуд . Калла сар ёфт бар ваии навишта : сами бкми ъмии фаҳми лоиъқлўн . Наърае бузад ,у бардошт , ва бӯса дод , ва гуфт : сари сӯфӣ ӣӣ май намояд дар ҳақи маҳв шуда ва ночиз гашта на гӯш дорад ки , хитоби лам излӣ башнавад ; на чашм дорад ки ҷамол лоязолӣ бинад , на забон дорад , ки санои бузургворӣ ӯ гуяд ; балки ақл ва дониш дорад , ки заррае маърифат ӯ бидонад . Ин оят дар шаън ӯст .

پس در راه می‌شد. کلهٔ سر یافت بر وی نوشته: صم بکم عمی فهم لایعقلون. نعره‌ای بزد، و برداشت، و بوسه داد، و گفت: سر صوفی‌یی می‌نماید در حق محو شده و ناچیز گشته نه گوش دارد که، خطاب لم یزلی بشنود؛ نه چشم دارد که جمال لایزالی بیند، نه زبان دارد، که ثنای بزرگواری او گوید؛ بلکه عقل و دانش دارد، که ذره‌ای معرفت او بداند. این آیت در شأن اوست.

Ва зўолнўни мисрии мурӣдиро ба боязид фиристод . Гуфт : бирав ва бигӯ ки эй боязид ! ҳама шаб мехусбӣ дар бодия , ва ба роҳат машғӯл мебошӣ , ва қофила даргузашт .

و ذوالنون مصری مریدی را به بایزید فرستاد. گفت: برو و بگو که ای بایزید! همه شب می‌خسبی در بادیه، و به راحت مشغول می‌باشی، و قافله درگذشت.

Мурӣд биёмад ва он сухан бигуфт . Шайх ҷавоб дод ки : зўолнўнро бигӯӣ ки марди тамом он бошад ки ҳамаи шаб хуфта бошад , чун бомдод бархезад пеш аз нузули қофила ба манзили фурӯди омада буд .

مرید بیامد و آن سخن بگفت. شیخ جواب داد که: ذوالنون را بگوی که مرد تمام آن باشد که همه شب خفته باشد، چون بامداد برخیزد پیش از نزول قافله به منزل فرود آمده بوَد.

Чун ин сухан ба зўолнўн боз гуфтанд бигирист ва гуфт : муборакаши бод ! аҳволи мо бад-ӣн дараҷа нарасидааст ,у бад-ӣни бодия тариқат хоҳад ,у бад-ӣни равиши сулӯки ботин .

چون این سخن به ذوالنون باز گفتند بگریست و گفت: مبارکش باد! احوال ما بدین درجه نرسیده است، و بدین بادیه طریقت خواهد، و بدین روش سلوک باطن.

Нақласт ки дар роҳ уштурӣ дошт зоду роҳилаи худ бар онҷои ниҳода буд . Касе гуфт : бечораи он аштрк ки бор бисёраст бар ӯ , ва ин зулмӣ тамомаст .

نقل است که در راه اشتری داشت زاد و راحلهٔ خود بر آنجا نهاده بود. کسی گفت: بیچاره آن اشترک که بار بسیار است بر او، و این ظلمی تمام است.

Боязид чун ин сухан ба карот аз ӯ башнавад гуфт : эй ҷавонмард ! брдорндаҳи бор аштрк нест .

بایزید چون این سخن به کرات از او بشنود گفت: ای جوانمرد! بردارندهٔ بار اشترک نیست.

Фрўнгрист то бор бар пушт уштур ҳаст ? бор ба як даст аз пушти уштур бартар дид , ва ӯро аз гаронии ҳеҷ хабар набӯд .

فرونگریست تا بار بر پشت اشتر هست؟ بار به یک دست از پشت اشتر برتر دید، و او را از گرانی هیچ خبر نبود.

Гуфт : субҳони аллоҳ ! чаҳ аҷаби кории сет .

گفت: سبحان الله! چه عجب کاری‌ست.

Боязид гуфт : агар ҳақиқати ҳоли худ аз шумо пинҳон дорам , забони маломат дароз кунед , ва агар ба шумо макшуфи гардонами ҳавсилаи шумо тоқат надорад бо шумо чаҳ бояд кард ?

بایزید گفت: اگر حقیقت حال خود از شما پنهان دارم، زبان ملامت دراز کنید، و اگر به شما مکشوف گردانم حوصلهٔ شما طاقت ندارد با شما چه باید کرد؟

Пас чун бирафту Мадина зиёрат кард амр ш омад ба хизмати модар бозгаштан . Бо ҷамоатӣ рӯй ба бастоми ниҳод . Хабар дар шаҳри аўФтоди аҳли бастом ба давр ҷое ба истиқбол шуданд . Боязидро мурооти эшон машғӯл хост кард , ва аз ҳақ бозме монад . Чун наздик ӯ расиданд , шайхи қурсӣ аз остин бигирифт . Ва рамазон буд . Ба хӯрдани истод . Ҷумла он бидиданд , аз ваии баргаштанд . Шайхи асҳобро гуфт : надиданд . Масъалае аз шариъати кори бастами ҳамаи халқи маро рад карданд .

پس چون برفت و مدینه زیارت کرد امر‌ش آمد به خدمت مادر بازگشتن. با جماعتی روی به بسطام نهاد. خبر در شهر اوفتاد اهل بسطام به دور جایی به استقبال شدند. بایزید را مراعات ایشان مشغول خواست کرد، و از حق بازمی ماند. چون نزدیک او رسیدند، شیخ قرصی از آستین بگرفت. و رمضان بود. به خوردن ایستاد. جمله آن بدیدند، از وی برگشتند. شیخ اصحاب را گفت: ندیدند. مساله‌ای از شریعت کار بستم همه خلق مرا رد کردند.

Пас сабр кард то шаб даромад . Ним шаб ба бастом рафт - фаро дар хона модар омад - гӯш дошт . Бонг шунид ки модараш таҳорат мекард ва мегуфт : бори худоё ! ғариби марои некӯи дору дили машойихро бо ваии хуши гардон . Ва аҳволи некӯ ӯро каромат кун .

پس صبر کرد تا شب درآمد. نیم شب به بسطام رفت - فرا در خانه مادر آمد - گوش داشت. بانگ شنید که مادرش طهارت می‌کرد و می‌گفت: بار خدایا! غریب مرا نیکو دار و دل مشایخ را با وی خوش گردان. و احوال نیکو او را کرامت کن.

Боязиди он май шунӯд . Гиря бар вай афтод . Пас дар бузад . Модар гуфт : кист ?

بایزید آن می‌شنود. گریه بر وی افتاد.پس در بزد. مادر گفت: کیست؟

Гуфт : ғариб туаст .

گفت: غریب توست.

Модар гирён омад ва дар бикшод ,у чашмаш халал карда буд ва гуфт : ё тиФўр . Доне ба чаҳ чашм халал кард ? аз бас ки дар фироқ ту мегиристам . Ва пуштами ду то шуд аз бас ки ғам ту хӯрдам .

مادر گریان آمد و در بگشاد، و چشمش خلل کرده بود و گفت: یا طیفور. دانی به چه چشم خلل کرد؟ از بس که در فراق تو می‌گریستم. و پشتم دو تا شد از بس که غم تو خوردم.

Нақласт ки шайх гуфт : он кор ки бози пасин корҳо медонистам , пешини ҳама буд , ва он ризои волида буд .

نقل است که شیخ گفت: آن کار که باز‌پسین کارها می‌دانستم، پیشین همه بود، و آن رضای والده بود.

Ва гуфт : ончӣ дар ҷумлаи риёзату муҷоҳидау ғурбату хизмат май ҷустам , дар он ёфтам ки як шаби волида аз ман оби хост . Бирафтам то об оварам , дар кӯза об набӯд . Ва бар сабу рафтам набӯд , дар ҷӯй рафтам об оварадам . Чун бозомадам дар хоб шуда буд . Шабии сард буд . Кӯза бар даст май доштам . Чун аз хоб даромад огоҳ шуд . Об хӯрд ,у маро дуо кард ки дид кӯза бар дасти ман фусурда буд . Гуфт : чаро аз даст наниҳодӣ ?

و گفت: آنچه در جمله ریاضت و مجاهده و غربت و خدمت می‌جستم، در آن یافتم که یک شب والده از من آب خواست. برفتم تا آب آورم، در کوزه آب نبود. و بر سبو رفتم نبود، در جوی رفتم آب آوردم. چون بازآمدم در خواب شده بود. شبی سرد بود. کوزه بر دست می‌داشتم. چون از خواب درآمد آگاه شد. آب خورد، و مرا دعا کرد که دید کوزه بر دست من فسرده بود. گفت: چرا از دست ننهادی؟

Гуфтам : тарсидам ки ту бедори шӯй ва ман ҳозир набошам .

گفتم: ترسیدم که تو بیدار شوی و من حاضر نباشم.

Пас гуфт : он дар фаро нима кун .

پس گفت: آن در فرا نیمه کن.

Ман то наздик рӯз мебудам то нимаи рост буд ё на ?у фармон ӯро хилоф накарда бошам . Ҳамеи вақти саҳари ончӣ май ҷустами чандини гоҳ аз даромад .

من تا نزدیک روز می‌بودم تا نیمه راست بوَد یا نه؟ و فرمان او را خلاف نکرده باشم. همی وقت سحر آنچه می‌جستم چندین گاه از درآمد.

Нақласт ки чун аз Макка меомад ба Ҳамадон расед . Тухм мъсФр харида буд . Андакӣ аз ӯ ба сар омад , брхрқаҳи баст . Чун ба бастом расед ёдаш омад . Хирқа бикшод , мӯрчае аз онҷо ба дар омад . Гуфт : эшонро аз ҷойгоҳи хеш овора кардам .

نقل است که چون از مکه می‌آمد به همدان رسید. تخم معصفر خریده بود. اندکی از او به‌سر آمد، برخرقه بست. چون به بسطام رسید یادش آمد. خرقه بگشاد، مورچه‌ای از آنجا به‌در آمد. گفت: ایشان را از جایگاه خویش آواره کردم.

Бархест ва эшонро ба Ҳамадони барад . Онҷо ки хонаи эшон буд биниҳод , то касе ки дар алтъзими ломроллаҳ ба ғоят набӯд , алшФқаҳи алии халқи аллоҳ то бад-ӣн ҳад набӯд .

برخاست و ایشان را به همدان برد. آنجا که خانه ایشان بود بنهاد، تا کسی که در التعظیم لامرالله به غایت نبود، الشفقة علی خلق الله تا بدین حد نبود.

Ва шайх гуфт : дувоздаҳ соли оҳангари нафас худ будам , дар кӯраи риёзат май ниҳодам ва бо оташ муҷоҳида метофтам ва бар санадони мазаммат май ниҳодаму путки маломат бар ӯ мезадам , то аз нафаси хеши оина Эй кардам : панҷ соли оина худ будам ба анвоъи ибодату тоъат . Он оина мезадудам . Пас як соли назар эътибор кардам бар миёни хеш - аз ғуруру ишва - ва ба худ нгрстн . Зуннорӣ дидам ва аз эътимод кардан бар тоъату амали хеши псндидн . Панҷ соли дигар ҷаҳд кардам то он зуннори бурӣдаи гашт ,у ислом тоза биоварадам . Бнгрстми ҳамаи хилоиқ мурда дидам . Чаҳор такбир дар кор эшон кардам ва аз ҷинозаи ҳамаи бозгаштам ва бе заҳмати халқ ба мадади худоӣ , ба худои расидам .

و شیخ گفت: دوازده سال آهنگر نفس خود بودم، در کوره ریاضت می‌نهادم و با آتش مجاهده می‌تافتم و بر سندان مذمت می‌نهادم و پتک ملامت بر او می‌زدم، تا از نفس خویش آینه‌ای کردم: پنج سال آینه خود بودم به انواع عبادت و طاعت. آن آینه می‌زدودم. پس یک سال نظر اعتبار کردم بر میان خویش -از غرور و عشوه‌- و به خود نگرستن. زناری دیدم و از اعتماد کردن بر طاعت و عمل خویش پسندیدن. پنج سال دیگر جهد کردم تا آن زنار بریده گشت، و اسلام تازه بیاوردم. بنگرستم همه خلایق مرده دیدم. چهار تکبیر در کار ایشان کردم و از جنازه همه بازگشتم و بی‌زحمت خلق به مدد خدای، به خدای رسیدم.

Нақласт ки чун шайх ба дар масҷид раседӣ соъатии боистодӣ ва бигиристӣ . Пурседанд : ки ин чаҳ ҳоласт ? гуфтӣ : хештанро чун занӣ мстҳозаҳ меёбам ки тшўир мехӯрд ки ба масҷид дар раваду масҷиди бёлоид .

نقل است که چون شیخ به در مسجد رسیدی ساعتی بایستادی و بگریستی. پرسیدند: که این چه حال است؟ گفتی: خویشتن را چون زنی مستحاضه می‌یابم که تشویر می‌خورد که به مسجد در رود و مسجد بیالاید.

Нақласт ки якбори қасди сафар ҳиҷоз кард . Чун берун шуд бозгашт . Гуфтанд : ҳаргизи ҳеҷ азм нақз накардае ин чаро буд ?

نقل است که یکبار قصد سفر حجاز کرد. چون بیرون شد بازگشت. گفتند: هرگز هیچ عزم نقض نکرده‌ای این چرا بود؟

Гуфт : рӯй ба роҳи ниҳодам . Зангӣ дидам , теғӣ кашида ки агар бозгаштии некӯ !у алои сарат аз тан ҷудо кунам . Пас маро гуфт : таркати аллоҳи ббстому қасдати албитулҳаром . Худоиро ба бастоми бгзоштӣу қасд каъба кардӣ .

گفت: روی به راه نهادم. زنگی دیدم، تیغی کشیده که اگر بازگشتی نیکو‌! و الا سرت از تن جدا کنم. پس مرا گفت: ترکت الله ببسطام و قصدت البیت الحرام. خدای را به بسطام بگذاشتی و قصد کعبه کردی.

Нақласт ки гуфт : мардӣ дар роҳ пешам омад . Гуфт : куҷо май рӯй ? гуфтам : ба ҳаҷ . Гуфт : чаҳ дорӣ ? гуфтам : дивист дирам . Гуфт : биё ба ман даҳ ки соҳиби аёлам ва ҳафт бори гирди ман дар гирд ки ҳаҷи ту инаст . Гуфт : чунон кардаму бозгаштам .

نقل است که گفت: مردی در راه پیشم آمد. گفت: کجا می‌روی؟ گفتم: به حج. گفت: چه داری؟ گفتم: دویست درم. گفت: بیا به من ده که صاحب عیالم و هفت بار گرد من در گرد که حج تو این است. گفت: چنان کردم و بازگشتم.

Ва чун кор ӯ баланд шуд сухан ӯ дар ҳавсилаи аҳл зоҳир намегунҷид . Ҳосили ҳафт бориш аз бастом берун карданд . Шайх мегуфт : чаҳ маро берун кунед ?

و چون کار او بلند شد سخن او در حوصلهٔ اهل ظاهر نمی‌گنجید. حاصل هفت بارش از بسطام بیرون کردند. شیخ می‌گفت: چه مرا بیرون کنید؟

Гуфтанд : ту мардии бадӣ . Туро берун мекунем .

گفتند: تو مردی بدی. تو را بیرون می‌کنیم.

Шайх мегуфт : некои шҳро ! ки бадаш ман бошам .

شیخ می‌گفت: نیکا شهرا! که بدش من باشم.

Нақласт ки шабӣ бар бом работ шуд то худоиро зикр гуяд . Бар он девори боистод то бомдоду худоиро ёд накард . Бнгристнд , бўл карда буд ҳамаи хӯн буд гуфтанд : чаҳ ҳолат буд ?

نقل است که شبی بر بام رباط شد تا خدای را ذکر گوید. بر آن دیوار بایستاد تا بامداد و خدای را یاد نکرد. بنگریستند، بول کرده بود همه خون بود گفتند: چه حالت بود؟

Гуфт : аз ду сабаб то ба рӯз ба бтолӣ бимонадам . Як сабаби онкӣ дар кӯдакии суханӣ бар забонами рафта буд , дигар ки чандон азимат бар ман соя андохта буд ки дилам мутаҳайир бимонада буд . Агар дилам ҳозир мешуд забонам кор намекард , ва агар забонам дар ҳаракат меомад дилам аз кор мешуд . Ҳамаи шаб дар ин ҳолат ба рӯз оварадам .

گفت: از دو سبب تا به روز به بطالی بماندم. یک سبب آنکه در کودکی سخنی بر زبانم رفته بود، دیگر که چندان عظمت بر من سایه انداخته بود که دلم متحیر بمانده بود. اگر دلم حاضر می‌شد زبانم کار نمی‌کرد، و اگر زبانم در حرکت می‌آمد دلم از کار می‌شد. همه شب در این حالت به روز آوردم.

Ва пер умр гуяд : чун хилватӣ хост кард барои ибодатӣ ё фикрӣ , дар хона шудӣу ҳамаи сӯрохҳо муҳкам кардӣ . Гуфтӣ : тарсам ки овозӣ ё бонгии марои бшўронд ва он худ баҳона будӣ .

و پیر عمر گوید: چون خلوتی خواست کرد برای عبادتی یا فکری، در خانه شدی و همه سوراخ‌ها محکم کردی. گفتی: ترسم که آوازی یا بانگی مرا بشوراند و آن خود بهانه بودی.

Ва исо бастомӣ гуяд : сездаҳ сол бо шайхи суҳбати доштам ки аз шайх суханӣ нишнидам ,у одаташи чунон будӣ сар бар зону наҳодӣ . Чун сар баровардӣ оҳии бкрдӣу дигари бора бар он ҳолат боз шудӣ .

و عیسی بسطامی گوید: سیزده سال با شیخ صحبت داشتم که از شیخ سخنی نشنیدم، و عادتش چنان بودی سر بر زانو نهادی. چون سر برآوردی آهی بکردی و دیگر باره بر آن حالت باز شدی.

Нақласт ки шайх сҳлгӣ гуяд : ин дар ҳолат қабз бӯдаасту ало дар рӯзгори баст аз шайх ҳар касе фавойид бисёр гирифтаанд .

نقل است که شیخ سهلگی گوید: این در حالت قبض بوده است و الا در روزگار بسط از شیخ هر کسی فواید بسیار گرفته‌اند.

Ва як бор дар хилват буд , бар забонаш бирафт ки : субҳонии мо аъзами шаънӣ . Чун бо худ омад мурӣдон бо ӯ гуфтанд : чунин калимае бар забон ту бирафт .

و یک‌بار در خلوت بود، بر زبانش برفت که: سبحانی ما اعظم شأنی. چون با خود آمد مریدان با او گفتند: چنین کلمه‌ای بر زبان تو برفت.

Шайх гуфт : худоатони хасм , боязидатони хасм ! агар аз ин ҷинси калима Эй бигӯям марои пораи пораи бикунед .

شیخ گفت: خداتان خصم، بایزیدتان خصم! اگر از این جنس کلمه‌ای بگویم مرا پاره پاره بکنید.

Пас ҳар якеро кордӣ бидод ки агар низ чунин суханӣ оядам бад-ӣни кордҳо , маро бикашед . Магар чунон афтод ки дигари бор ҳамон гуфт . Мурӣдон қасд карданд то бкшндш . Хона аз боязиди анбошта буд . Асҳоби хишт аз девор гирифтанд ва ҳар яке кордӣ мезаданд . Чунон коргар меомад ки касе корд бар об занад . Ҳеҷ захми корд пайдо намеомад чун соъатӣ чанд баромади он сӯрат хирад мешуд . Боязид падед омад . Чун съўаҳ эй хирад дар миҳроб нишаста . Асҳоб даромаданд ва ҳол бигуфтанд . Шайх гуфт : боязид инаст ки мебайнед . Он боязид набӯд .

پس هر یکی را کاردی بداد که اگر نیز چنین سخنی آیدم بدین کارد‌ها، مرا بکشید. مگر چنان افتاد که دیگر بار همان گفت. مریدان قصد کردند تا بکشندش. خانه از بایزید انباشته بود. اصحاب خشت از دیوار گرفتند و هر یکی کاردی می‌زدند. چنان کارگر می‌آمد که کسی کارد بر آب زند. هیچ زخم کارد پیدا نمی‌آمد چون ساعتی چند برآمد آن صورت خُرد می‌شد. بایزید پدید آمد. چون صعوه‌ای خرد در محراب نشسته. اصحاب درآمدند و حال بگفتند. شیخ گفت: بایزید این است که می‌بینید. آن بایزید نبود.

Пас гуфт : назиҳ алҷбор нафса алии лисони абда . Агар касе гуяд ин чигуна буд ? гӯям : чунонкии одами алайҳи ассалом дар ибтидои чунон буд ки сар дар фалак май суд , Ҷабраили алайҳи ассаломи парӣ ба фарқ ӯ фурӯ оварад то одам ба миқдори кучактар боз омад . Чун раво буд сӯратии меҳтар ки кеҳтар гардад , баракси ин ҳамро буд . Чунонкии тифлӣ дар шиками модари ду ман буд , чун ба ҷавонӣ мерасад дивист ман мешавад . Ва чунонкии ҷброӣили алайҳи ассалом дар сӯрати башарӣ бар Марям мутаҷаллӣ шуд , ҳолати шайхи ҳам аз ин шева бӯда бошад . Аммо то касе ба воқеае онҷо нарасад шарҳ суд надорад .

پس گفت: نزه الجبار نفسه علی لسان عبده. اگر کسی گوید این چگونه بود؟ گویم: چنانکه آدم علیه السلام در ابتدا چنان بود که سر در فلک می‌سود، جبرئیل علیه السلام پری به فرق او فرو آورد تا آدم به مقدار کوچکتر باز آمد. چون روا بود صورتی مهتر که کهتر گردد، برعکس این هم را بود. چنانکه طفلی در شکم مادر دو من بود، چون به جوانی می‌رسد دویست من می‌شود. و چنانکه جبرائیل علیه السلام در صورت بشری بر مریم متجلی شد، حالت شیخ هم از این شیوه بوده باشد. اما تا کسی به واقعه ای آنجا نرسد شرح سود ندارد.

Нақласт ки вақте себии сурх бар гирифт ва дар нагирист гуфт : ин себӣ латифаст .

نقل است که وقتی سیبی سرخ بر گرفت و در نگریست گفت: این سیبی لطیف است.

Ба сараш Нидо омад ки : эй боязид ! шарми надорӣ ки номи мо бар мива Эй наҳй , ва чиҳил рӯзи номи худоӣ бар дилаш фаромӯш шуд .

به سرش ندا آمد که: ای بایزید! شرم نداری که نام ما بر میوه‌ای نهی، و چهل روز نام خدای بر دلش فراموش شد.

Шайх гуфт : савганд хӯрдам то зинда бошам мива бастом нахӯрам .

شیخ گفت: سوگند خوردم تا زنده باشم میوه بسطام نخورم.

Ва гуфт : рӯзӣ нишаста будам . Бар хотирам бигузашт ки ман имрӯзи пери вақтаму бузурги асрам . Чун ин андеша кардам донистам ғалатӣ азим афтод . Бархестам ва ба тариқ хуросон шудам , ва дар манзилӣ мақом кардам ,у савганд ёд кардам ки аз ӣнҷо бар нахезам то ҳақи таъолӣ касе ба ман фиристад ки маро ба ман бознмоид . Се шабонаи рӯз онҷо бимонадам , рӯзи чаҳоруми мардии аъўрро дидам , бар роҳила меомад . Чун дар нгрстми асари огоҳӣ дар вай бидидам . Ба уштур ишорат кардам таваққуф кун .

و گفت: روزی نشسته بودم. بر خاطرم بگذشت که من امروز پیر وقتم و بزرگ عصرم. چون این اندیشه کردم دانستم غلطی عظیم افتاد. برخاستم و به طریق خراسان شدم، و در منزلی مقام کردم، و سوگند یاد کردم که از اینجا بر نخیزم تا حق تعالی کسی به من فرستد که مرا به من بازنماید. سه شبانه‌روز آنجا بماندم، روز چهارم مردی اعور را دیدم، بر راحله می‌آمد. چون در نگرستم اثر آگاهی در وی بدیدم. به اشتر اشارت کردم توقف کن.

Дар соъати ду пои уштур ба хушк бар замин фурӯрафту боистод . Он марди аъўр ба ман бознгрст . Гуфт : марон бидон майоварӣ ки чашм фаро карда бозкнм ва дар бастаи бозгшоиму бастому аҳли бастомро бо боязид ба ҳам ғарқа кунам ?

در ساعت دو پای اشتر به خشک بر زمین فرورفت و بایستاد. آن مرد اعور به من بازنگرست. گفت: مران بدان می‌آوری که چشم فرا کرده بازکنم و در بسته بازگشایم و بسطام و اهل بسطام را با بایزید به هم غرقه کنم؟

Гуфт : ман аз ҳуш бирафтам . Гуфтам аз куҷо май ое ?

گفت: من از هوش برفتم. گفتم از کجا می‌آیی؟

Гуфт : аз он вақти боз , ки ту он аҳди бастае се ҳазор фарсанг биёмадам .

گفت: از آن وقت باز، که تو آن عهد بسته‌ای سه هزار فرسنگ بیامدم.

Онгоҳ гуфт : зинҳор эй боязид ! дили нигоҳи дор .

آنگاه گفت: زینهار ای بایزید! دل نگاه دار.

Ва рӯй аз ман бгрдонид ва бирафт .

و روی از من بگردانید و برفت.

Нақласт ки шайхи чиҳил сол дар масҷиди муҷовир буд . Ҷомаи масҷид ҷудо доштӣ ,у ҷомаи хонаи ҷудо ,у ҷомаи таҳорати ҷои ҷудо .

نقل است که شیخ چهل سال در مسجد مجاور بود. جامهٔ مسجد جدا داشتی، و جامهٔ خانه جدا، و جامهٔ طهارت جای جدا.

Ва гуфт : чиҳил соласт ки пушт ба ҳеҷ девори бозннҳодм , магар ба девори масҷидӣ , ё девори работӣ . Ва гуфт : худои таъолӣ аз зарраи зарра бозхўоҳд пурсед . Ин аз заррае беш буд .

و گفت: چهل سال است که پشت به هیچ دیوار بازننهادم، مگر به دیوار مسجدی، یا دیوار رباطی. و گفت: خدای تعالی از ذره ذره بازخواهد پرسید. این از ذره‌ای بیش بود.

Ва гуфт : чиҳил соли ончӣ одамиён хуранд нахурдам . Яъне қӯти ман аз ҷое дигар буд .

و گفت: چهل سال آنچه آدمیان خورند نخوردم. یعنی قوت من از جایی دیگر بود.

Ва гуфт : чиҳил соли дидаи бон дил будам . Чун бнгрстми зуннори мушрикӣ бар миён дил дидам .

و گفت: چهل سال دیده‌بان دل بودم. چون بنگرستم زنار مشرکی بر میان دل دیدم.

Ва ширкаши он буд ки ҷуз ба ҳақ илтифот кардӣ ки дар дилӣ ки ширк намонад ба ҷузи ҳақи ҳеҷ майлаш набӯд то ба чизе дигар кашиш май буд , ширк боқӣаст .

و شرکش آن بود که جز به حق التفات کردی که در دلی که شرک نماند به جز حق هیچ میلش نبود تا به چیزی دگر کشش می‌بود، شرک باقی است.

Ва гуфт : сӣ соли худо барои тлбидм , чун бнгрстм ӯ толиб буд ва ман матлӯб .

و گفت: سی سال خدا برای طلبیدم، چون بنگرستم او طالب بود و من مطلوب.

Ва гуфт : сӣ соласт то ҳар вақт ки хоҳам ки ҳақро ёд кунам даҳону забон ба се об башуем , таъзими худовандро .

و گفت: سی سال است تا هر وقت که خواهم که حق را یاد کنم دهان و زبان به سه آب بشویم، تعظیم خداوند را.

Абумусо аз вай пурсед ки : саъбтарин корӣ дар ин роҳ чаҳ дидӣ ?

ابوموسی از وی پرسید که: صعب‌ترین کاری در این راه چه دیدی؟

Гуфт : муддатии нафасро ба даргоҳ май барадам , ва ӯ мегирист , чун мадади ҳақ дар расед нафасро май барадам , ва ӯ механдид .

گفت: مدتی نفس را به درگاه می‌بردم، و او می‌گریست، چون مدد حق در رسید نفس را می‌بردم، و او می‌خندید.

Ва пурседанд : дар ин роҳ чаҳ аҷабтар дидае ?

و پرسیدند: در این راه چه عجبتر دیده‌ای؟

Гуфт : онкӣ касе онҷои ҳаргиз водӣад ояд .

گفت: آنکه کسی آنجا هرگز وادید آید.

Нақласт ки дар охири кор ӯ бидонҷо расида буд ки ҳарчӣ ба хотир ӯ бигузаштӣ дар ҳоли пеш ӯ пайдои гаштӣ ва чун ҳақро ёд оварадӣ ба ҷои бўли хӯн аз ӯ зоили гаштӣ . Як рӯзи ҷамоатии пеш шайх даромаданд , шайхи срФрўи барда буд , баровард ва гуфт : аз бомдоди бози донаи пусида талаб мекунам то ба шумо даҳум то худ тоқати кашиш он доред дар намеёбам .

نقل است که در آخر کار او بدانجا رسیده بود که هرچه به خاطر او بگذشتی در حال پیش او پیدا گشتی و چون حق را یاد آوردی به جای بول خون از او زایل گشتی. یک روز جماعتی پیش شیخ درآمدند، شیخ سرفرو برده بود، برآورد و گفت: از بامداد باز دانه پوسیده طلب می‌کنم تا به شما دهم تا خود طاقت کشش آن دارید در نمی‌یابم.

Нақласт ки Бутуроби Нахшабии рҳмҳоллаҳи алайҳ , мурӣдӣ дошт азими гарму соҳиби ваҷд . Бутуроб ӯро басӣ гуфтӣ ки : чунин ки туе туро боязид мебояд дид .

نقل است که بوتراب نخشبی رحمةالله علیه، مریدی داشت عظیم گرم و صاحب وجد. بوتراب او را بسی گفتی که: چنین که تویی تو را بایزید می‌باید دید.

Як рӯз мурӣд гуфт : хоҷа ! касе ки ҳар рӯзи садбори худои боязидро бинад , боязидро чаҳ кунад ки бинад ?

یک روز مرید گفت: خواجه! کسی که هر روز صدبار خدای بایزید را بیند، بایزید را چه کند که بیند؟

Бутуроб гуфт : эй мард ! чун худоиро ту бинӣ , бар қадари худ бинӣ ; ва чун дар пеши боязиди бинӣ , бар қадари боязиди бинӣ . Дар дида тафовутаст , на садиқро разии аллоҳи анҳу , якбор мутаҷаллӣ хоҳад шуду ҷумлаи халқро якбор .

بوتراب گفت: ای مرد! چون خدای را تو بینی، بر قدر خود بینی؛ و چون در پیش بایزید بینی، بر قدر بایزید بینی. در دیده تفاوت است، نه صدیق را رضی الله عنه، یکبار متجلی خواهد شد و جمله خلق را یکبار.

Он сухан бар дил мурӣд омад . Гуфт : бирав то биравем .

آن سخن بر دل مرید آمد. گفت: برو تا برویم.

Ҳарду биёмаданд ба бастом . Шайх дар хона набӯд . Ба беша омаданд , шайх аз беша берун меомад - сабуеи об дар дасту пўстинии куҳна дар бар ҳамин ки чашми мурӣди Бутуроб бар боязид афтод билразед , ва дар ҳол хушк шуд ва бамурд .

هردو بیامدند به بسطام. شیخ در خانه نبود. به بیشه آمدند، شیخ از بیشه بیرون می آمد - سبویی آب در دست و پوستینی کهنه در بر همین که چشم مرید بوتراب بر بایزید افتاد بلرزید، و در حال خشک شد و بمرد.

Бутуроб гуфт : шихо ! як назару марг ? !

بوتراب گفت: شیخا! یک نظر و مرگ؟!

Шайх гуфт : дар ниҳоди ин ҷавони корӣ буд . Ва ҳануз вақти кашф он набӯд . Дар мушоҳидаи боязиди он кор ба якбор бар ӯ афтод . Тоқат надошт , фурӯ шуд . Занони Мисрро ҳамин афтод ки тоқати ҷамол Юсуф надоштанд , дастҳо ба якбор қатъ карданд .

شیخ گفت: در نهاد این جوان کاری بود. و هنوز وقت کشف آن نبود. در مشاهدهٔ بایزید آن کار به یکبار بر او افتاد. طاقت نداشت، فرو شد. زنان مصر را همین افتاد که طاقت جمال یوسف نداشتند، دست‌ها به یکبار قطع کردند.

Нақласт ки яҳёи маози раҳмаи аллоҳи алайҳ , нома Эй навишт ба боязид . Гуфт : чаҳ гӯйӣ дар касе ки қадаҳӣ шароб хӯрду масти азал ва абад шуд ?

نقل است که یحیی معاذ رحمة الله علیه، نامه‌ای نوشت به بایزید. گفت: چه گویی در کسی که قدحی شراب خورد و مست ازل و ابد شد؟

Боязид ҷавоб дод : ки ман он надонам ! он донам ки ӣнҷо мард ҳаст ки дар шбонрўзии дарёҳои азалу абад дар мекашаду наъра « ҳилли ман мазид » мезанад .

بایزید جواب داد: که من آن ندانم! آن دانم که اینجا مرد هست که در شبانروزی دریا‌های ازل و ابد در می‌کشد و نعرهٔ ‌«هل من مزید‌» می‌زند.

Пас яҳёи нома Эй навишт ки : маро бо ту сиррӣ ҳаст . Влкни меоди миёни ман ва ту биҳиштаст ки дар зери сояи тӯбои бигӯем .

پس یحیی نامه‌ای نوشت که: مرا با تو سری هست. ولکن میعاد میان من و تو بهشت است که در زیر سایهٔ طوبی بگوییم.

Ва қурсӣ бо он номаи бФрстод , ва гуфт : бояд ки шайхи ин ба кори барад , ки аз об замзам сириштаам .

و قرصی با آن نامه بفرستاد، و گفت: باید که شیخ این به کار برد‌، که از آب زمزم سرشته‌ام.

Боязид ҷавоб дод ва он сар ӯ бозиёд кард ва гуфт : онҷо ки ёд ӯ бошад моро ҳамаи нақд биҳиштаст ,у ҳамаи сояи дарахти тӯбо . Ва аммо он қурс ба кор набарам , аз онкӣ гуфта будӣ ки аз кадом об сириштаам , ва нагуфта будӣ ки аз кадоми тухм куштаам .

بایزید جواب داد و آن سر او بازیاد کرد و گفت: آنجا که یاد او باشد ما را همه نقد بهشت است، و همه سایهٔ درخت طوبی. و اما آن قرص به کار نبرم، از آنکه گفته بودی که از کدام آب سرشته‌ام، و نگفته بودی که از کدام تخم کشته‌ام.

Пас яҳёи маозро иштиёқи шайх басӣ шуд . Бархест ва ба зиёрат ӯ омад . Намоз хуфтан онҷо расед . Гуфт : шайхро ташвиш натавонистам дод , ва сабрам набӯд то бомдод . Ҷое ки дар саҳро ӯро нишон медоданд , онҷо шудам . Шайхро дидам ки намоз хуфтани бгзорд , ва то рӯз бар сари ангушти пои истода буд , ва гуфт : ман дар ҳол аҷаб бимонадам ва ӯро гӯш май доштам , ҷумлаи шабро дар кор буд . Пас чун субҳи баромад , бар забон шайх бирафт ки аъўзбки ани асолки ҳозои алмқом .

پس یحیی معاذ را اشتیاق شیخ بسی شد. برخاست و به زیارت او آمد. نماز خفتن آنجا رسید. گفت: شیخ را تشویش نتوانستم داد، و صبرم نبود تا بامداد‌. جایی که در صحرا او را نشان می‌دادند، آنجا شدم. شیخ را دیدم که نماز خفتن بگزارد، و تا روز بر سر انگشت پای ایستاده بود، و گفت: من در حال عجب بماندم و او را گوش می‌داشتم، جمله شب را در کار بود. پس چون صبح برآمد، بر زبان شیخ برفت که اعوذبک ان اسالک هذا المقام.

Пас яҳё ба вақти хеш фурӯ рафт ва салом гуфт . Пурсед аз воқеаи шабона . Шайх гуфт : бист ваанд мақом бар мо шимурданд . Гуфтам аз ин ҳама ҳеҷ нахоҳам - ки ин ҳамаи мақом ҳиҷобаст .

پس یحیی به وقت خویش فرو رفت و سلام گفت. پرسید از واقعهٔ شبانه. شیخ گفت: بیست و اند مقام بر ما شمردند. گفتم از این همه هیچ نخواهم - که این همه مقام حجاب است.

Яҳёи мубтадӣ буду боязиди мунтаҳӣ буд . Яҳё гуфт : эй шайх ! чаро аз худоӣ маърифат нахостӣ ! ва ӯ малик алмулукаст , ва гуфтааст ҳарчӣ хоҳед бихоҳед .

یحیی مبتدی بود و بایزید منتهی بود. یحیی گفت: ای شیخ! چرا از خدای معرفت نخواستی! و او ملک الملوک است، و گفته است هرچه خواهید بخواهید.

Боязиди наърае бузад ва гуфт : хомӯш эй яҳё ! ки маро бар хеш ғайрат ояд ки ӯро бидонам . Ман ҳаргиз нахоҳам ки ӯро ҷуз ӯ донад . Ҷое ки маърифат ӯ буд дар миён , чаҳ кор дорам ? худ хост ӯ онаст эй яҳё ! ҷузи вай касе дигар ӯро нашносад .

بایزید نعره‌ای بزد و گفت: خاموش ای یحیی! که مرا بر خویش غیرت آید که او را بدانم. من هرگز نخواهم که او را جز او داند. جایی که معرفت او بود در میان، چه کار دارم‌؟ خود خواست او آن است ای یحیی! جز وی کسی دیگر او را نشناسد.

Пас яҳё гуфт : ба ҳақи иззати худоӣ ки аз он футуҳӣ ки туро дӯш бӯдааст маро насибӣ кун .

پس یحیی گفت: به حق عزت خدای که از آن فتوحی که تو را دوش بوده است مرا نصیبی کن.

Шайх гуфт : агар сФўти одам ,у қудси ҷброӣил ,у хулати иброҳӣму шавқи Мӯсоу таҳорати исо ,у муҳаббати Муҳамади алайҳи ассалом ба ту диҳанд зинҳор розӣ нашӯйу моварои он талаб кунӣ ки моварои корҳост . Соҳиб ҳиммат бош ба ҳеҷ фурӯи мё ки ба ҳарчӣ Фрўоиии маҳҷӯби он шӯй .

شیخ گفت: اگر صفوت آدم، و قدس جبرائیل، و خلت ابراهیم و شوق موسی و طهارت عیسی، و محبت محمد علیه السلام به تو دهند زینهار راضی نشوی و ماورای آن طلب کنی که ماورای کارهاست. صاحب همّت باش به هیچ فرو میا که به هرچه فروآیی محجوب آن شوی.

Аҳмади ҳарб , ҳасирӣ бар шайх фиристод ки ба шаб бар онҷо намоз кун .

احمد حرب، حصیری بر شیخ فرستاد که به شب بر آنجا نماز کن.

Шайх гуфт : ман ибодати осмонёну заминён ҷамъ кардам , ва дар болшии ниҳодам , ва онро зер сар гирифтам .

شیخ گفت: من عبادت آسمانیان و زمینیان جمع کردم، و در بالشی نهادم، و آن را زیر سر گرفتم.

Нақласт ки золнўни мисрии шайхро мусаллое фиристод . Шайхи бадв боз дод ки : моро мусалло , ба чаҳ кор ? моро маснадӣ фирист то бар ӯ такя кунем .

نقل است که ذالنون مصری شیخ را مصلایی فرستاد. شیخ بدو باز داد که: ما را مصلی‌، به چه کار‌؟ ما را مسندی فرست تا بر او تکیه کنیم.

Яъне кор аз ниёз даргузашт ва ба ниҳоят расед .

یعنی کار از نیاز درگذشت و به نهایت رسید.

Бўмўсӣ гуфт : зўолнўни болаш некӯ фиристод . Он ҳам боз фиристод , ки шайхи ин вақти бгдохтаҳ буд , ҷузи пӯстӣ ва устихонӣ намонда буд . Гуфт : онро ки такяи гоҳ ӯ лутфу карами ҳақ буд , ба болаши махлуқ ниёз наёяд .

بوموسی گفت: ذوالنون بالش نیکو فرستاد. آن هم باز فرستاد، که شیخ این وقت بگداخته بود، جز پوستی و استخوانی نمانده بود. گفت: آن را که تکیه‌گاه او لطف و کرم حق بود، به بالش مخلوق نیاز نیاید.

Нақласт ки гуфт : шабӣ дар саҳройӣ будам - сар дар хирқа кашида - магар хобӣ даромад . Ногоҳ ҳолатӣ падед шуд ки аз он ғусл бояд кард . Яъне аҳтлом . Ва шаб ба ғояти сард буд . Чун бедор шудам нафасам коҳилӣ мекард ки ба оби сард ғусл кунад . намегуфт : « сабр кун то офтоб барояд , онгоҳи ин муомилаи фарои пеши гир . » гуфт : чун коҳилӣ нафас бидидам ва донистам ки намоз ба қазо хоҳад андохт , бархестам ва ҳамчунон боз ( ? бо ) он хирқаи яхи фурӯи шикастам ва ғусл кардам ва ҳамчунон дар миёни он хирқа мебудам то вақте ки биФтодм ва биҳуш шудам . Чун ба ҳуши омадами ногуҳи хирқаи хушк шуда буд .

نقل است که گفت: شبی در صحرایی بودم -‌سر در خرقه کشیده - مگر خوابی درآمد. ناگاه حالتی پدید شد که از آن غسل باید کرد. یعنی احتلام. و شب به غایت سرد بود. چون بیدار شدم نفسم کاهلی می‌کرد که به آب سرد غسل کند. می‌گفت: «‌صبر کن تا آفتاب برآید، آنگاه این معامله فرا پیش گیر.‌» گفت: چون کاهلی نفس بدیدم و دانستم که نماز به قضا خواهد انداخت، برخاستم و همچنان باز (؟با) آن خرقه یخ فرو شکستم و غسل کردم و همچنان در میان آن خرقه می‌بودم تا وقتی که بیفتادم و بیهوش شدم. چون به هوش آمدم ناگه خرقه خشک شده بود.

Нақласт ки шайхи басӣ дар гӯристони гаштии як шаб аз гӯристон меомад . Ҷавонӣ аз бузурги зодагони вилояти барбатӣ дар даст мезад . Чун ба боязид расед боязид лоҳўл кард . Ҷавони барбат бар сар боязид зад , барбату сар бо язид ҳарду бишикаст . Ҷавони маст буд . Надонист ки ӯ кист . Боязид ба зовия хеш бозомад , таваққуф кард то бомдод . Якеро аз асҳоб бихонад ва гуфт : барбатӣ ба чанд диҳанд ?

نقل است که شیخ بسی در گورستان گشتی یک شب از گورستان می‌آمد. جوانی از بزرگ زادگان ولایت بربطی در دست می‌زد. چون به بایزید رسید بایزید لاحول کرد. جوان بربط بر سر بایزید زد، بربط و سر با یزید هردو بشکست. جوان مست بود. ندانست که او کیست. بایزید به زاویهٔ خویش بازآمد، توقف کرد تا بامداد. یکی را از اصحاب بخواند و گفت: بربطی به چند دهند؟

Баҳоии он маълум кард , ва дар хирқае баст ,у порае ҳалво ба он ёр кард ва бидон ҷавон фиристод ва гуфт : он ҷавонро бигӯӣ ки боязид узр мехоҳад ва мегуяд , дӯши он барбат бар мо задӣ ва бишикаст . Ин зар дар баҳоии он сарф куну ивазии бози хар ва ин ҳалво аз баҳри он то ғусса шикастан он аз дилат бархезад .

بهای آن معلوم کرد، و در خرقه‌ای بست، و پاره‌ای حلوا به آن یار کرد و بدان جوان فرستاد و گفت: آن جوان را بگوی که بایزید عذر می‌خواهد و می‌گوید، دوش آن بربط بر ما زدی و بشکست. این زر در بهای آن صرف کن و عوضی باز خر و این حلوا از بهر آن تا غصهٔ شکستن آن از دلت برخیزد.

Ҷавон чун бидонаст биёмад ва аз шайхи узри хост ва тавба кард , ва чанд ҷавон бо ӯ тавба карданд .

جوان چون بدانست بیامد و از شیخ عذر خواست و توبه کرد، و چند جوان با او توبه کردند.

Нақласт ки як рӯз май гузашт бо ҷамоатӣ . Дар тангноӣ роҳӣ афтод , ва сегӣ меомад . Боязиди бозгашт ,у роҳ бар саг эсор кард то сагро боз набояд гашт , магари ин хотир ба тариқи инкор бар мурӣдии гузашт ки ҳақи таъолии одамиро макрам гардонидааст . Ва боязиди султон алъорФинаст . Бо ин ҳамаи пойгоҳ -у ҷамоатии мурӣдон - роҳ бар сегӣ эсор кунад ва бозгардад . Ин чигуна буд ?

نقل است که یک روز می‌گذشت با جماعتی. در تنگنای راهی افتاد، و سگی می‌آمد. بایزید بازگشت، و راه بر سگ ایثار کرد تا سگ را باز نباید گشت، مگر این خاطر به طریق انکار بر مریدی گذشت که حق تعالی آدمی را مکرم گردانیده است. و بایزید سلطان العارفین است. با این همه پایگاه - و جماعتی مریدان - راه بر سگی ایثار کند و بازگردد. این چگونه بود؟

Шайх гуфт : эй ҷавонмард ! ин саг ба забони ҳол бо боязид гуфт дар сабақи алсбқ аз ман чаҳ тақсир дар вуҷӯд омадааст ? ва аз ту чаҳ тавфири ҳосил шудааст ки пӯстӣ аз сегӣ дар ман пӯшеданду халъати султони алъорФин дар сар ту афганданд ? ин андеша дар сар мо даромад то роҳ бар ӯ эсор кардам .

شیخ گفت: ای جوانمرد! این سگ به زبان حال با بایزید گفت در سبق السبق از من چه تقصیر در وجود آمده است‌؟ و از تو چه توفیر حاصل شده است که پوستی از سگی در من پوشیدند و خلعت سلطان العارفین در سر تو افگندند؟ این اندیشه در سر ما درآمد تا راه بر او ایثار کردم.

Нақласт ки як рӯз мерафт . Сегӣ бо ӯ ҳамроҳ ӯ афтод . Шайхи доман аз ӯ дар фароҳам гирифт . Саг гуфт : агар хушками ҳеҷ халалӣ нест , ва агар терми ҳафт обу хоки миёни ман ва ту сулҳӣ андозад . Аммо агар доман ба худ бози занӣ , агар ба ҳафт дарё ғусл кунӣ пок нашӯй .

نقل است که یک‌روز می‌رفت. سگی با او همراه او افتاد. شیخ دامن از او در فراهم گرفت. سگ گفت: اگر خشکم هیچ خللی نیست، و اگر ترم هفت آب و خاک میان من و تو صلحی اندازد. اما اگر دامن به خود باز زنی، اگر به هفت دریا غسل کنی پاک نشوی.

Боязид гуфт : ту палиди зоҳир ва ман палиди ботин . Биё то ҳар ду бар ҳам кунем то ба сабаби ҷамъият буд ки аз миёни мо покии србркнд .

بایزید گفت: تو پلید ظاهر و من پلید باطن. بیا تا هر دو بر هم کنیم تا به سبب جمعیت بود که از میان ما پاکی سربرکند.

Саг гуфт : ту ҳамроҳӣу анбозии марои нишое ки ман ради халқам , ва ту мақбули халқ . Ҳарки ба ман расад сангӣ бар паҳлавӣ ман занад ,у ҳарки ба ту расад гуяд : саломи алейк ё султони алъорФин ! ва ман ҳаргизи устихонии фардоро наниҳодаам , ту хамии гандуми дорӣ - фардоро .

سگ گفت: تو همراهی و انبازی مرا نشایی که من رد خلقم‌، و تو مقبول خلق‌. هرکه به من رسد سنگی بر پهلوی من زند، و هرکه به تو رسد گوید: سلام علیک یا سلطان العارفین! و من هرگز استخوانی فردا را ننهاده‌ام، تو خُمی گندم داری - فردا را.

Боязид гуфт : ҳамроҳии сегиро наме шоим , ҳамроҳии лами излу лои изолро чун кунам . Субҳони он худоиро ки беҳтарини халқро ба камтарини халқ парвариш диҳад .

بایزید گفت: همراهی سگی را نمی‌شایم، همراهی لم یزل و لا یزال را چون کنم. سبحان آن خدایی را که بهترین خلق را به کمترین خلق پرورش دهد.

Пас шайх гуфт : дилтангӣ бар ман даромад ва аз тоъат навмед шудам . Гуфтам ба бозор шавам зуннории бихарам ва бар миёни бандам то нанги ман аз миён халқ баравад . Беруни омадам , талаб мекардам . Дукониро дидам зуннории овехта . Гуфтам : ин ба як дирами бидиҳанд . Гуфтам : ба чанд диҳӣ ?

پس شیخ گفت: دلتنگی بر من درآمد و از طاعت نومید شدم. گفتم به بازار شوم زناری بخرم و بر میان بندم تا ننگ من از میان خلق برود. بیرون آمدم، طلب می‌کردم. دکانی را دیدم زناری آویخته. گفتم: این به یک درم بدهند. گفتم: به چند دهی؟

Гуфт : ба ҳазор динор .

گفت: به هزار دینار.

Ман сар дар пеши афкандам . Ҳотифӣ овоз дод : ту надонистӣ ки зуннорӣ ки бар миён чун туе банданд ба ҳазор динор кам ндиҳанд ? гуфт : дилами хуш гашт донистам ки ҳақро аноятаст .

من سر در پیش افکندم. هاتفی آواز داد: تو ندانستی که زناری که بر میان چون تویی بندند به هزار دینار کم ندهند‌؟ گفت‌: دلم خوش گشت‌ دانستم که حق را عنایت است.

Нақласт ки зоҳидӣ буд аз ҷумлаи бузургони бастом . Соҳиби табаъу соҳиби қабул ; ва аз ҳалқаи боязиди ҳеҷ ғоиб набӯдӣ . Ҳамаи сухан ӯ шунидӣ ва бо асҳоб ӯ нишаст кардӣ . Як рӯзи боязидро гуфт : эй хоҷа ! имрӯзи сӣ соласт то соими алдҳрм ва ба шаб дар намозам . Чунонкӣ ҳеҷ намехуфтам ва дар худ аз ин илм ки май гӯйӣ асарӣ намеёбам ,у тасдиқи ин илм мекунам , ва дӯст дорам ин суханро .

نقل است که زاهدی بود از جمله بزرگان بسطام. صاحب تبع و صاحب قبول؛ و از حلقهٔ بایزید هیچ غایب نبودی. همه سخن او شنیدی و با اصحاب او نشست کردی. یک روز بایزید را گفت: ای خواجه! امروز سی سال است تا صایم الدهرم و به شب در نمازم. چنانکه هیچ نمی‌خفتم و در خود از این علم که می‌گویی اثری نمی‌یابم، و تصدیق این علم می‌کنم، و دوست دارم این سخن را.

Боязид гуфт :

بایزید گفت:

- агар сесад сол ба рӯз ба рӯза бошӣ ва ба шаб ба намоз , яке зарра аз ин ҳадис наёбӣ .

- اگر سیصد سال به روز به روزه باشی و به شب به نماز، یکی ذره از این حدیث نیابی.

Мард гуфт : чаро ?

مرد گفت: چرا؟

Гуфт : аз ҷиҳати инки ту маҳҷӯбӣ ба нафаси хеш .

گفت: از جهت اینکه تو محجوبی به نفس خویش.

Мард гуфт : давоӣ ин чист ?

مرد گفت: دوای این چیست‌؟

Шайх гуфт : ту ҳаргиз қабул накунӣ .

شیخ گفت: تو هرگز قبول نکنی.

Гуфт : кунам ! бо ман бигӯӣ то ба ҷой оварам ҳарчӣ гӯйӣ .

گفت: کنم! با من بگوی تا به جای آورم هرچه گویی.

Шайх гуфт : ин соъат бираву мӯии маҳосину сарро пок бистара кун ва ин ҷома ки дорӣ баркашу азор ӣ аз гилӣм бар миёни банду тубраи пари ҷўзи бргрдни овез ва ба бозори беруни шӯ ,у кӯдаконро ҷамъ куну бадишони гӯии ҳаркии марои яке силӣ мезанад як ҷўзи бадв май даҳум . Ҳамчунин дар шаҳр май гирд , ҳарҷо ки туро май шиносади онҷои рӯ ,у алоҷи ту инаст .

شیخ گفت: این ساعت برو و موی محاسن و سر را پاک بستره کن و این جامه که داری برکش و ازار‌ی از گلیم بر میان بند و توبره پر جوز برگردن آویز و به بازار بیرون شو، و کودکان را جمع کن و بدیشان گوی هرکه مرا یکی سیلی می‌زند یک جوز بدو می‌دهم. همچنین در شهر می‌گرد، هرجا که تو را می‌شناسد آنجا رو، و علاج تو این است.

Мард ин башнавад . Гуфт : субҳони аллоҳи лоолаҳи алои аллоҳ .

مرد این بشنود. گفت: سبحان الله لااله الا الله.

Гуфт : кофарӣ агар ин калима бигӯед муъмин мешавад . Ту бад-ӣни калимаи гуфтан мушрик шудӣ .

گفت: کافری اگر این کلمه بگوید مؤمن می‌شود. تو بدین کلمه گفتن مشرک شدی.

Мард гуфт : чаро ?

مرد گفت: چرا؟

Шайх гуфт : аз ҷиҳати онкии хештанро бузургтар шимурдӣ аз онкии ин тавон кард . Лоҷарами мушрики гаштӣ . Ту бузургии нафасро ин калима гуфтӣ . На таъзими худоиро .

شیخ گفت: از جهت آنکه خویشتن را بزرگ‌تر شمردی از آنکه این توان کرد. لاجرم مشرک گشتی. تو بزرگی نفس را این کلمه گفتی. نه تعظیم خدای را.

Мард гуфт : ин натавонам кард . Чизеи дигари фармой .

مرد گفت: این نتوانم کرد. چیزی دیگر فرمای.

Гуфт : алоҷ инаст ки гуфтам .

گفت: علاج این است که گفتم.

Мард гуфт : натавонам кард .

مرد گفت: نتوانم کرد.

Шайх гуфт : на ! ман гуфтам ки накунӣ ва фармон набарӣ .

شیخ گفت: نه! من گفتم که نکنی و فرمان نبری.

Нақласт ки шогирдӣ аз он шқиқи балхии рҳмҳоллаҳи алайҳи азм ҳаҷ кард . Шқиқи вайро гуфт : роҳ бастом кун то он перро зиёрат кунӣ .

نقل است که شاگردی از آن شقیق بلخی رحمةالله علیه عزم حج کرد. شقیق وی را گفت: راه بسطام کن تا آن پیر را زیارت کنی.

Он шогирд ба бастом омад . Боязид ӯро гуфт : пер ту кист ?

آن شاگرد به بسطام آمد. بایزید او را گفت: پیر تو کیست؟

Гуфт : шқиқ .

گفت: شقیق.

Шайх гуфт : ӯ чаҳ гуяд ?

شیخ گفت: او چه گوید؟

Гуфт : шқиқ аз халқи фориғ шудааст , ва бар ҳукм таваккул нишаста , ва ӯ чунин гуяд ки агар осмон рӯйин гардад ,у замин оҳанӣн гардад ,у ҳаргиз аз осмон борон наборад , ва аз замин гиёҳ наравед ,у халқи ҳамаи олами аёл ман бошад , ман аз таваккул худ барнагардам .

گفت: شقیق از خلق فارغ شده است، و بر حکم توکل نشسته، و او چنین گوید که اگر آسمان رویین گردد، و زمین آهنین گردد، و هرگز از آسمان باران نبارد، و از زمین گیاه نروید، و خلق همه عالم عیال من باشد، من از توکل خود برنگردم.

Боязид ки башнавад гуфт : инат саъби кофарӣ ! инат саъби мушрикӣ ки ӯст . Агар боязиди калоғӣ будӣ , ба шаҳри он мушрики нпридӣ . Чун бозгардӣ бигӯ ӯро ки нигари худоиро ба ду гардаи нон на озмоиӣ . Чун гуруснаи гардии ду гарда аз ҷинсӣ аз он хеш бихоҳ ,у борномаҳи таваккул ба иксў на то он шаҳру вилоят аз шавамӣ мъомлти ту ба замини Фрўншўд .

بایزید که بشنود گفت: اینت صعب کافری! اینت صعب مشرکی که اوست. اگر بایزید کلاغی بودی، به شهر‌ِ آن مشرک نپریدی. چون بازگردی بگو او را که نگر خدای را به دو گرده نان نه آزمایی. چون گرسنه گردی دو گرده از جنسی از آن خویش بخواه، و بارنامه توکل به یکسو نه تا آن شهر و ولایت از شومی معاملت تو به زمین فرونشود.

Он мурӣд аз ҳавли ин сухани бозгашт ва ба ҳаҷ нарафт . Ба Балх бар шқиқ шуд . Шқиқ гуфт : зуди бозгаштӣ .

آن مرید از هول این سخن بازگشت و به حج نرفت. به بلخ بر شقیق شد. شقیق گفت: زود بازگشتی.

Гуфт : на ! ту гуфта будӣ ки гузар бар боязид кун . Бар ӯ рафтам чунин пурсед , ва ман чунин ҷавоб додам ва ӯ чунин гуфт , ман аз ҳавли ин сухани бозгрдидм то туро бёгоҳонм . Шқиқи зирак буд . Айби ин сухан бар худ бидид ки чунин гӯйанд ки чаҳорсад харвор китоб дошт ,у мардии бузург буд . Локини пиндошти бузургонро бештар уфтад . Пас шқиқи мурӣдро гуфт : ту нагуфтӣ ки агар ӯ чунонаст ту чигунае ?

گفت: نه! تو گفته بودی که گذر بر بایزید کن. بر او رفتم چنین پرسید، و من چنین جواب دادم و او چنین گفت، من از هول این سخن بازگردیدم تا تو را بیاگاهانم. شقیق زیرک بود. عیب این سخن بر خود بدید که چنین گویند که چهارصد خروار کتاب داشت، و مردی بزرگ بود. لکن پنداشت بزرگان را بیشتر افتد. پس شقیق مرید را گفت: تو نگفتی که اگر او چنان است تو چگونه‌ای؟

Гуфт : на .

گفت: نه.

Гуфт : акнӯн бирав ва бипурс . Агар ӯ чунинаст ту чигунае мурӣд бархесту боз ба бастом омад боязид гуфт бозомадӣ

گفت: اکنون برو و بپرس. اگر او چنین است تو چگونه‌ای مرید برخاست و باز به بسطام آمد بایزید گفت بازآمدی

Гуфт : марои бозФрстод то ки аз ту бипурсам агар ӯ чунонастаст ту чигунае ?

گفت: مرا بازفرستاد تا که از تو بپرسم اگر او چنانست است تو چگونه‌ای؟

Боязид гуфт : ин дигари нодонии ши нигар !

بایزید گفت: این دیگر نادانی‌ش نگر!

Пас гуфт : агар ман бигӯям ту ндонӣ .

پس گفت: اگر من بگویم تو ندانی.

Гуфт : ман аз роҳии давр омадаам , бад-ӣни умед . Агар маслиҳат бинад фармоед то ҳарфӣ банависанд то ранҷ зойеъ нашавад .

گفت: من از راهی دور آمده‌ام، بدین امید. اگر مصلحت بیند فرماید تا حرفی بنویسند تا رنج ضایع نشود.

Боязид гуфт : банависед бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим . Боязид инаст .

بایزید گفت: بنویسید بسم الله الرحمن الرحیم. بایزید این است.

Коғаз фаро навардед ва дод . Яъне боязид ҳеҷаст . Чун мавсуфӣ набӯд , чигуна васфаш тавон кард то бидон чаҳ расад ки пурсанад ки ӯ чигунааст ё таваккулӣ дорад ё ихлосӣ ки ин ҳамаи сифат халқаст . Ва тхлқўои бохаллоқ аллоҳ меёбад на ба таваккули маҳаллӣ шудан .

کاغذ فرا نوردید و داد. یعنی بایزید هیچ است. چون موصوفی نبود، چگونه وصفش توان کرد تا بدان چه رسد که پرسند که او چگونه است یا توکلی دارد یا اخلاصی که این همه صفت خلق است. و تخلقوا باخلاق الله می‌یابد نه به توکل محلی شدن.

Мурӣд рафт . Шқиқи бемор шуда буд ,у аҷалаши наздики расида , ва ҳар соъат касе бар бом мефиристод то роҳ менигарад , то пеш аз онкии аҷалаш дар расад .

مرید رفت. شقیق بیمار شده بود، و اجلش نزدیک رسیده، و هر ساعت کسی بر بام می‌فرستاد تا راه می‌نگرد، تا پیش از آنکه اجلش در رسد.

Ҷавоб боязид башнавад . Нафасӣ чанд монда буд ки мурӣд дар расед , гуфт : чаҳ гуфт мурӣд ?

جواب بایزید بشنود. نفسی چند مانده بود که مرید در رسید، گفت: چه گفت مرید؟

Гуфт : бар коғаз навиштааст .

گفت: بر کاغذ نوشته است.

Шқиқ бархонад : гуфт : ашҳади ани лоолаҳи алооллаҳу ашҳади ани мҳмдои расӯли аллоҳ . Ва мусулмонии поки бабрад аз айби пиндошти хеш , ва аз он боз пас омад ва тавба кард ва ҷон бидод .

شقیق برخواند: گفت: اشهد ان لااله الاالله و اشهد ان محمدا رسول الله. و مسلمانی پاک ببرد از عیب پنداشت خویش، و از آن باز پس آمد و توبه کرد و جان بداد.

Нақласт ки ҳазор мурӣд бо Аҳмади хзрўиаҳи рҳмҳоллаҳи алайҳ дар бар боязид шуданд . Чунонкӣ ҳар ҳазор бар об май тавонистанд рафтан , ва дар ҳаво метавонистанд парид . Чунонкии Аҳмад бадишон гуфт : ҳарки аз шумо тоқати мушоҳида боязид надоред берун бошед то ба зиёрат шайх рӯем . Ҳар ҳазор дар рафтанду ҳарякӣ Асое доштанд ; дар хонаи даҳлези шайх буд биниҳоданд , ки он хонаро байт алъсо гӯйанд , хонаи пари Асо ӣӣ шуд . Як мурӣди бози истод ва бар боязид нарафт . Гуфт : ман хештанро аҳляти он наме байнам ки бар шайхи рӯм . Ман Асоҳо гӯш дорам .

نقل است که هزار مرید با احمد خضرویه رحمةالله علیه در بر بایزید شدند. چنانکه هر هزار بر آب می‌توانستند رفتن، و در هوا می‌توانستند پرید. چنانکه احمد بدیشان گفت: هرکه از شما طاقت مشاهده بایزید ندارید بیرون باشید تا به زیارت شیخ رویم. هر هزار در رفتند و هریکی عصایی داشتند؛ در خانه دهلیز شیخ بود بنهادند، که آن خانه را بیت العصا گویند، خانه پر عصا‌یی شد. یک مرید باز ایستاد و بر بایزید نرفت. گفت: من خویشتن را اهلیت آن نمی‌بینم که بر شیخ روم. من عصاها گوش دارم.

Чун ҷамъ бар боязид даромаданд боязид гуфт : он беҳтари шумо - ки асл ӯст - дроўридш .

چون جمع بر بایزید درآمدند بایزید گفت: آن بهتر شما - که اصل اوست - درآوریدش.

Бирафтанд ва ӯро дароварданд . Боязиди хзрўиаҳро гуфт то кӣ саёҳату гирди олами гаштан ?

برفتند و او را درآوردند. بایزید خضرویه را گفت تا کی سیاحت و گرد عالم گشتن؟

Хзрўиаҳ гуфт : чун об бар як ҷой боистад мутағаййир шавад .

خضرویه گفت: چون آب بر یک جای بایستد متغیر شود.

Шайх гуфт : кун бҳрои лои ттғир чаро дарё набошӣ то ҳаргиз мутағаййир нагардӣ , ва олоиш напазирӣ .

شیخ گفت: کن بحراً لا تتغیر چرا دریا نباشی تا هرگز متغیر نگردی، و آلایش نپذیری.

Пас шайхи боязид дар сухан омад . Аҳмад гуфт : эй шайх ! фурӯтар ой ки сухани ту фаҳм намекунем .

پس شیخ بایزید در سخن آمد. احمد گفت: ای شیخ! فروتر آی که سخن تو فهم نمی‌کنیم.

Фурӯтар омад .

فروتر آمد.

Ҳамчунин гуфт то ҳафт бор . Онгоҳи сухани боязид фаҳм карданд боязид хомӯш шуд . Аҳмад гуфт : ё шайх ! Иблисро дидам бар сари кӯии ту бар дор карда !

همچنین گفت تا هفت بار. آنگاه سخن بایزید فهم کردند بایزید خاموش شد. احمد گفت: یا شیخ! ابلیس را دیدم بر سر کوی تو بر دار کرده!

Боязид гуфт : оре ! бо мо аҳд карда буд ки гирд бастом нагардад . Акнӯн якеро васваса кард то дар хавфӣ афтод . Шарти дуздон инаст ки бар даргоҳи подшоҳон бар дор кунанд .

بایزید گفت: آری! با ما عهد کرده بود که گرد بسطام نگردد. اکنون یکی را وسوسه کرد تا در خوفی افتاد. شرط دزدان این است که بر درگاه پادشاهان بر دار کنند.

Ва касе аз шайх пурсед : ки мо ба наздики ту ҷамоатиро мебайнем монанди зану мард . Эшон кистанд ?

و کسی از شیخ پرسید: که ما به نزدیک تو جماعتی را می‌بینیم مانند زن و مرد. ایشان کیستند؟

Гуфт : эшон Фриштгонанд ки меоянду маро аз улӯм савол мекунанд ва ман ҷавоби эшон май даҳум .

گفت: ایشان فریشتگان اند که می‌آیند و مرا از علوم سؤال می‌کنند و من جواب ایشان می‌دهم.

Нақласт ки як шаб ба хоб медид ки Фриштгони осмони аввал бар ӯ меомадандӣ ки хез то худоиро зикр гӯйем . Гуфт : ман забон зикр надорам . Фариштагони осмон дувум биёмаданд ҳамон гуфтанд . ӯ ҳамон ҷавоб дод . Ҳамчунин то Фариштагони осмони ҳафтум . ӯ ҳамон як ҷавоб медод гуфтанд : пас забони зикр ӯ кӣ хоҳад дошт ? гуфт : онгоҳ ки аҳли дӯзах дар дӯзаху аҳли биҳишт дар биҳишт қарор гиранд ва қиёмат бугзарад . Пас боязиди гирди арш худованд мегардад ва мегуяд аллоҳи аллоҳ .

نقل است که یک شب به خواب می‌دید که فریشتگان آسمان اول بر او می آمدندی که خیز تا خدای را ذکر گوییم. گفت: من زبان ذکر ندارم. فرشتگان آسمان دوم بیامدند همان گفتند. او همان جواب داد. همچنین تا فرشتگان آسمان هفتم. او همان یک جواب می‌داد گفتند: پس زبان ذکر او کی خواهد داشت؟ گفت: آنگاه که اهل دوزخ در دوزخ و اهل بهشت در بهشت قرار گیرند و قیامت بگذرد. پس بایزید گرد عرش خداوند می‌گردد و می‌گوید الله الله.

Ва гуфт : шабии хонаи равшани гашт . Гуфтам : агар шайтонаст ман аз он азизи терм ,у баланди ҳимматтар , ки ӯро дар ман тамаъ уфтад ва агар аз наздик туаст бигзор то аз сари хизмат ба сарои каромати расм .

و گفت: شبی خانه روشن گشت. گفتم: اگر شیطان است من از آن عزیز‌ترم، و بلند همت تر، که او را در من طمع افتد و اگر از نزدیک توست بگذار تا از سر خدمت به سرای کرامت رسم.

Нақласт ки як шаби завқ ибодат менаёфт . Гуфт : бингаред то ҳеҷ дар хона маълум ҳаст ?

نقل است که یک شب ذوق عبادت می‌نیافت. گفت: بنگرید تا هیچ در خانه معلوم هست؟

Бнгристнд . Ним хӯшаи ангури диданд . Гуфт : бибаред ва бо касе диҳед ки хонаи мо хона баққолон нест .

بنگریستند. نیم خوشه انگور دیدند. گفت: ببرید و با کسی دهید که خانه ما خانه بقالان نیست.

То вақти хеши бозёфт .

تا وقت خویش بازیافت.

Нақласт ки дар ҳамсоягӣ ӯ габрӣ буд ва кӯдакӣ дошт . Ин кӯдак мегирист ки чароғ надоштанд . Боязид ба дасти хеши чароғӣ дар хонаи эшон барад . Кӯдакашон хомӯш шуд . Эшон гуфтанд : чун равшаноӣ боязид даромад , дареғ буд ки ба сари торикӣ хеш шавем .

نقل است که در همسایگی او گبری بود و کودکی داشت. این کودک می‌گریست که چراغ نداشتند. بایزید به دست خویش چراغی در خانه ایشان برد. کودکشان خاموش شد. ایشان گفتند: چون روشنایی بایزید درآمد، دریغ بود که به سر تاریکی خویش شویم.

Дар ҳол мусулмон шуданд .

در حال مسلمان شدند.

Нақласт ки габрӣ буд дар аҳд шайх гуфтанд : мусулмони шӯ !

نقل است که گبری بود در عهد شیخ گفتند: مسلمان شو!

Гуфт : агар мусулмонӣ инаст ки боязид мекунад , ман тоқат надорам . Ва агар инаст ки шумо мекунед , орзӯ намекунам .

گفت: اگر مسلمانی این است که بایزید می‌کند، من طاقت ندارم. و اگر این است که شما می‌کنید، آرزو نمی‌کنم.

Нақласт ки рӯзӣ дар масҷидӣ нишаста буд . Мурӣдонро гуфт : бархезед то ба истиқбол дӯстӣ шавем - аз дӯстони ҷаббори олам .

نقل است که روزی در مسجدی نشسته بود. مریدان را گفت: برخیزید تا به استقبال دوستی شویم - از دوستان جبار عالم.

Пас бирафтанд . Чун ба дарвозаи расиданди иброҳӣми ҳрўӣ бар харӣ нишаста меомад боязид гуфт : Нидо омад аз ҳақ ба дилам ӯро истиқбол кун ва ба мо шафиъовар . » гуфт : агар шафоати аввалин ва охирин ба ту диҳанд ҳануз муштии хок буд .

پس برفتند. چون به دروازه رسیدند ابراهیم هروی بر خری نشسته می‌آمد بایزید گفت: ندا آمد از حق به دلم او را استقبال کن و به ما شفیع آور. » گفت: اگر شفاعت اولین و آخرین به تو دهند هنوز مشتی خاک بود.

Боязид гуфт : ӯ аҷаб дошт .

بایزید گفت: او عجب داشت.

Пас чун вақт суфра даромад , магари таомӣ буд хуш . Иброҳӣм бо худ андешед ки шайх инаст ки чунин хӯришҳои некӯ хӯрд .

پس چون وقت سفره درآمد، مگر طعامی بود خوش. ابراهیم با خود اندیشید که شیخ این است که چنین خورش‌های نیکو خورد.

Шайхи ин маънӣ бидонаст . Чун фориғ шуданд даст иброҳӣм бигирифт ва ба канории барад ,у даст бар девор зад . Даричае кушодаи гашту дарёӣ бениҳоят зоҳир шуд .

شیخ این معنی بدانست. چون فارغ شدند دست ابراهیم بگرفت و به کناری برد، و دست بر دیوار زد. دریچه‌ای گشاده گشت و دریایی بی‌نهایت ظاهر شد.

Гуфт : акнӯн биё то дар ин дарё шавем .

گفت: اکنون بیا تا در این دریا شویم.

Иброҳӣмро ҳарос оварад ва гуфт : марои ин мақом нест .

ابراهیم را هراس آورد و گفت: مرا این مقام نیست.

Пас шайх гуфт : он ҷӯ ки аз саҳрои баргирифта ,у нони пухта , ва дар анбони ниҳодае , он ҷӯй бӯдааст ки чаҳорпоён хӯрдаанду биндохтаҳ . Ва он ҷӯ наҷис бӯдааст .

پس شیخ گفت: آن جو که از صحرا برگرفته، و نان پخته، و در انبان نهاده‌ای، آن جوی بوده است که چهارپایان خورده‌اند و بینداخته. و آن جو نجس بوده است.

Ва чунон буд ки шайх гуфта буд . Иброҳӣм тавба кард .

و چنان بود که شیخ گفته بود. ابراهیم توبه کرد.

Ва як рӯз мардӣ гуфт : дар табаристон касе аз дунё бирафта буд . Ман туро дидам бо Хизри алайҳи ассалом ва ӯ даст бар гардани ту ниҳода , ва ту даст бар дӯш ӯ ниҳода . Чун халқ аз ҷиноза бозгаштанд ман дар ҳаво дидам туро ки рафтӣ .

و یک روز مردی گفت: در طبرستان کسی از دنیا برفته بود. من تو را دیدم با خضر علیه السلام و او دست بر گردن تو نهاده، و تو دست بر دوش او نهاده. چون خلق از جنازه بازگشتند من در هوا دیدم تو را که رفتی.

Шайх гуфт : чунинаст ки ту май гӯйӣ .

شیخ گفت: چنین است که تو می‌گویی.

Нақласт ки як рӯз ҷамоатӣ омаданд , ки : ё шайх ! бим қаҳтаст ва борон намеояд .

نقل است که یک روز جماعتی آمدند، که: یا شیخ! بیم قحط است و باران نمی‌آید.

Шайхи сари Фрўбрд ва гуфт : ҳин ! новдонҳо рост кунед ки борон омад .

شیخ سر فروبرد و گفت: هین! ناودان‌ها راست کنید که باران آمد.

Дар ҳоли борони оғози ниҳод , чунонкӣ чанд шабонаи рӯзи бозндошт .

در حال باران آغاز نهاد، چنانکه چند شبانه روز بازنداشت.

Нақласт ки як рӯзи шайхи пой фурӯ кард . Мурӣдӣ бо ӯ ба ҳам фурӯ кард . Боязид пой баркашид он мардро гуфт : пой баркаш !

نقل است که یک روز شیخ پای فرو کرد. مریدی با او به هم فرو کرد. بایزید پای برکشید آن مرد را گفت: پای برکش!

Он марди пой брнтўонст кашӣдан . Ҳамчунон бимонад то охири умр ва он аз он буд ки пиндошти пои Фрўкрдни мардон ҳамчунон буд ки қиёси халқи дигар .

آن مرد پای برنتوانست کشیدن. همچنان بماند تا آخر عمر و آن از آن بود که پنداشت پای فروکردن مردان همچنان بود که قیاس خلق دیگر.

Нақласт ки якбори шайхи пои Фрўкрдаҳ буд . Донишмандӣ бархест то баравад . Пой аз зибр поиш биниҳод . ГФттнд : эй нодон ! чаро чунин кардӣ ?

نقل است که یکبار شیخ پای فروکرده بود. دانشمندی برخاست تا برود. پای از زبر پایش بنهاد. گفتتند: ای نادان! چرا چنین کردی؟

Аз сари пиндор ӣ гуфт : чаҳ мегуед ? томотӣ дар ӯ бастаанд .

از سر پندار‌ی گفت: چه می‌گویید؟ طاماتی در او بسته‌اند.

Баъд аз он дар он пой хура афтод . Ва чунин гӯйанд ки ба чандини фарзанди он иллат сироят кард . Яке аз бузургон пурсед : чунаст ки яке гуноҳ кард , уқубати вай ба дигарон сироят кунад , чаҳ маънӣаст ?

بعد از آن در آن پای خوره افتاد. و چنین گویند که به چندین فرزند آن علت سرایت کرد. یکی از بزرگان پرسید: چون است که یکی گناه کرد، عقوبت وی به دیگران سرایت کند، چه معنی است؟

Гуфт : чун мардӣ сахт андоз буд , тир ӯ давртар шавад .

گفت: چون مردی سخت‌انداز بوَد، تیر او دورتر شود.

Нақласт ки мункирӣ ба имтиҳони пеш шайх омад ва гуфт : фалони масъала бар ман кашфи гардон .

نقل است که منکری به امتحان پیش شیخ آمد و گفت: فلان مسأله بر من کشف گردان.

Шайхи инкор дар вай бидид , гуфт : ба фалони кӯҳ ғорӣаст . Дар он ғори яке аз дӯстони мост . Аз вай савол кун то бар ту кашф гирданд .

شیخ انکار در وی بدید، گفت: به فلان کوه غاری است. در آن غار یکی از دوستان ماست. از وی سؤال کن تا بر تو کشف گرداند.

Бархест ва бидон ғор шуд . Аждаҳое дид азими сҳмнок , чун он бидид биҳуш шуду ҷома наҷис кард , ва бе худ худро аз онҷои беруни андохт ,у кафш дар онҷои бгзошт . Ва ҳамчунон бози хизмат шайх омад , ва дар поиш афтод ва тўбт кард .

برخاست و بدان غار شد. اژدهایی دید عظیم سهمناک، چون آن بدید بیهوش شد و جامه نجس کرد، و بی‌خود خود را از آنجا بیرون انداخت، و کفش در آنجا بگذاشت. و همچنان باز خدمت شیخ آمد، و در پایش افتاد و توبت کرد.

Шайх гуфт : субҳони аллоҳ ! ту кафши нигоҳ наметуоне дошт аз ҳайбати махлуқӣ . Дар ҳайбати холиқ чигуна кашфи нигоҳи дорӣ ? ки ба инкори омадае ки марои фалони сухан кашф кун !

شیخ گفت: سبحان الله! تو کفش نگاه نمی‌توانی داشت از هیبت مخلوقی. در هیبت خالق چگونه کشف نگاه داری؟ که به انکار آمده‌ای که مرا فلان سخن کشف کن!

Нақласт ки қроӣиро инкорӣ буд дар ҳақи шайх ки корҳои азим медид , ва он бечора маҳрӯм гуфт : ин мъомлтҳоу риёзатҳо ки ӯ мекашад ман ҳам май кашам ӯ суханӣ мегуяд ки мо дар он бегонаем .

نقل است که قرائی را انکاری بود در حق شیخ که کارهای عظیم می‌دید، و آن بیچارهٔ محروم گفت: این معاملت‌ها و ریاضت‌ها که او می‌کشد من هم می‌کشم او سخنی می‌گوید که ما در آن بیگانه‌ایم.

Шайхро аз он огоҳӣ буд . Рӯзии қасд шайх кард . Шайхи нафасӣ бар он қро ҳўолт кард . Қрои се рӯз аз дасти дарафтод ва худро наҷис кард . Чун бозомад ғусл кард . Пас ба назд шайх омад , пас аз он шайх гуфт : ту надонистӣ ки бори пелон бар харон наниҳанд ?

شیخ را از آن آگاهی بود. روزی قصد شیخ کرد. شیخ نفسی بر آن قرا حوالت کرد. قرا سه روز از دست درافتاد و خود را نجس کرد. چون بازآمد غسل کرد. پس به نزد شیخ آمد، پس از آن شیخ گفت: تو ندانستی که بار پیلان بر خران ننهند؟

Нақласт ки шайхи Абӯсаиди михўронии пеш боязид омаду хост то имтиҳонӣ кунад . Шайх ӯро ба мурӣдӣ ҳўолт кард , ном ӯ Саиди роъӣ . Гуфт : пеш ӯ рӯ ки вилояти каромат ба иқтоъ бадв додаем .

نقل است که شیخ ابوسعید میخورانی پیش بایزید آمد و خواست تا امتحانی کند. شیخ او را به مریدی حوالت کرد، نام او سعید راعی. گفت: پیش او رو که ولایت کرامت به اقطاع بدو داده‌ایم.

Чун Саид онҷо рафт роъиро дид ки дар саҳро намоз мекард ,у гиреҳгони шабонеи гӯсфандон ӯ мекарданд . Чун аз намоз фориғ шуд . Гуфт : чаҳ май хоҳӣ ?

چون سعید آنجا رفت راعی را دید که در صحرا نماز می‌کرد، و گرگان شبانی گوسفندان او می‌کردند. چون از نماز فارغ شد. گفت: چه می‌خواهی؟

Гуфт : нони гарму ангур .

گفت: نان گرم و انگور.

Роъӣ чӯбӣ дошт . Ба ду ним кард ва як нима ба тарафи худ фурӯи бараду нимаи дигар ба тараф ӯ . Дар ҳоли ангур бор оварад . Ва тарафи роъии сифед буду тарафи Саиди михўронии сиёҳ буд ва гуфт : чаро тарафи ту сифедаст ва аз он ман сиёҳ !

راعی چوبی داشت. به دو نیم کرد و یک نیمه به طرف خود فرو برد و نیمه دیگر به طرف او. در حال انگور بار آورد. و طرف راعی سفید بود و طرف سعید میخورانی سیاه بود و گفت: چرا طرف تو سفید است و از آن من سیاه!

Роъӣ гуфт : аз онкии ман аз сари яқини хостам ва ту аз роҳи имтиҳони хостӣ ; ранг ҳар чизе низ лоиқи ҳол ӯ хоҳад буд . Баъд аз он гилӣмӣ ба Саид михўронӣ дод ва гуфт : нигоҳи дор ! чун Саид ба ҳаҷ шуд , дар Арафоти он гилӣм аз вай ғоиб шуд . Чун ба бастом омад он гилӣм бо роъӣ буд .

راعی گفت: از آنکه من از سر یقین خواستم و تو از راه امتحان خواستی؛ رنگ هر چیزی نیز لایق حال او خواهد بود. بعد از آن گلیمی به سعید میخورانی داد و گفت: نگاه دار! چون سعید به حج شد، در عرفات آن گلیم از وی غایب شد. چون به بسطام آمد آن گلیم با راعی بود.

Нақласт ки аз боязид пурседанд ки пери ту ки буд ?

نقل است که از بایزید پرسیدند که پیر تو که بود؟

Гуфт : перзанӣ . Як рӯз дар ғлботи шавқ ва тавҳид будам чунонкии мӯеро ганҷ набӯд . Ба саҳро рафтам , бихўд . Перзанӣ бо анбонӣ орад барисед . Маро гуфт : « ин анбони орад бо ман баргир ! » ва ман чунон будам ки худро намедонистам ( ? наметавонистам ) барад . Ба ширӣ ишорат кардам , биёмад . Анбон дар пушт ӯ ниҳодам ,у перзанро гуфтам агар ба шаҳр рӯй чаҳ гӯйӣ ки кро дидам , ки нхўосм донад ки кӣм ?

گفت: پیرزنی. یک روز در غلبات شوق و توحید بودم چنانکه مویی را گنج نبود. به صحرا رفتم، بیخود. پیرزنی با انبانی آرد برسید. مرا گفت: «این انبان آرد با من برگیر!» و من چنان بودم که خود را نمی‌دانستم (؟نمی‌توانستم‌) بُرد. به شیری اشارت کردم، بیامد. انبان در پشت او نهادم، و پیرزن را گفتم اگر به شهر روی چه گویی که کرا دیدم، که نخواسم داند که کیم؟

Гуфт : киро дидам ? золимии раъноро дидам .

گفت: که را دیدم؟ ظالمی رعنا را دیدم.

Пас шайх гуфт : ҳон ! чигунагӣ ?

پس شیخ گفت: هان! چگونگی؟

Перзан гуфт : ин шер мукаллафаст ё на ?

پیرزن گفت: این شیر مکلف است یا نه؟

Гуфтам : на .

گفتم: نه.

Гуфт : ту онро ки худоӣ таклиф накардааст таклиф кардӣ , золим набошӣ ?

گفت: تو آن را که خدای تکلیف نکرده است تکلیف کردی، ظالم نباشی؟

Гуфтам : бошам .

گفتم: باشم.

Гуфт : бо ин ҳама май хоҳӣ ки аҳл шаҳр бидонанд ки ӯ туро мутӣъаст ва ту соҳиби каромотӣ ? ин на раъное буд ?

گفت: با این همه می‌خواهی که اهل شهر بدانند که او تو را مطیع است و تو صاحب کراماتی‌؟ این نه رعنایی بود‌؟

Гуфтам : балӣ ! тавба кардам ва аз аъло ба асфали омадам . Ин сухани пери ман буд .

گفتم: بلی! توبه کردم و از اعلی به اسفل آمدم. این سخن پیر من بود.

Баъд аз он чунон шуд ки чун оятӣ ё каромотӣ рӯй бадв оварадӣ , аз ҳақи таъолии тасдиқи он хостӣ . Пас дар ҳоли нурии зард падед омадӣ ба хаттии сабз . Бар ӯ навишта ки : лои илоҳи алои аллоҳ , Муҳамади расӯли аллоҳ , Нӯҳ наҷай аллоҳи иброҳӣми халили аллоҳ , Мӯсо кулем аллоҳ , исои рӯҳи аллоҳ . Бад-ӣни панҷ гувоҳи каромати пазируфтӣ то чунон шуд ки гувоҳ ба кор наомад .

بعد از آن چنان شد که چون آیتی یا کراماتی روی بدو آوردی، از حق تعالی تصدیق آن خواستی. پس در حال نوری زرد پدید آمدی به خطی سبز. بر او نوشته که: لا اله الا الله، محمد رسول الله، نوح نجی الله ابراهیم خلیل الله، موسی کلیم الله، عیسی روح الله. بدین پنج گواه کرامت پذیرفتی تا چنان شد که گواه به کار نیامد.

Аҳмад хзрўиаҳ гуфт : ҳақро ба хоб дидам . Фармуд : ки ҷумлаи мардон аз ман металабанд - магари боязид ки маро май талабад .

احمد خضرویه گفت: حق را به خواب دیدم. فرمود: که جمله مردان از من می‌طلبند - مگر بایزید که مرا می‌طلبد.

Нақласт ки шқиқи балхӣу Абӯтуроби Нахшабии пеш шайх омаданд . Шайх таомӣ фармуд ки овараданд ва яке аз мурӣдони хизмат шайх мекарду истода буд . Бутуроб гуфт : мувофиқат кун .

نقل است که شقیق بلخی و ابوتراب نخشبی پیش شیخ آمدند. شیخ طعامی فرمود که آوردند و یکی از مریدان خدمت شیخ می‌کرد و ایستاده بود. بوتراب گفت: موافقت کن.

Гуфт : рӯза дорам .

گفت: روزه دارم.

Гуфт : бихӯру савоби як моҳаи бустон .

گفت: بخور و ثواب یک ماهه بستان.

Гуфт : рӯза натавон кушод . Шқиқ гуфт : рӯза бигушоӣу музди як солаи бустон .

گفت: روزه نتوان گشاد. شقیق گفت: روزه بگشای و مزد یک ساله بستان.

Гуфт : натавон кушод .

گفت: نتوان گشاد.

Боязид гуфт : бигзор ки ӯ ронда ҳазратаст .

بایزید گفت: بگذار که او راندهٔ حضرت است.

Пас аз муддатӣ наомад ки ӯро ба дуздӣ бигирифтанд . Ва ҳар ду дасташ ҷудо карданд .

پس از مدتی نیامد که او را به دزدی بگرفتند. و هر دو دستش جدا کردند.

Нақласт ки шайхи як рӯз дар ҷомеъи Асо бар замини фурӯи барда буд ,у биФтод бар Асоӣ перӣ омад . Он пери ду то шуду Асои бардошт . Шайх ба хона ӯ рафт ва аз ваии бҳлии хост . Ва гуфт : пушт дўто кардӣ дар гирифтани Асо .

نقل است که شیخ یک روز در جامع عصا بر زمین فرو برده بود، و بیفتاد بر عصای پیری آمد. آن پیر دو تا شد و عصا برداشت. شیخ به خانه او رفت و از وی بحلی خواست. و گفت: پشت دوتا کردی در گرفتن عصا.

Нақласт ки рӯзӣ яке даромад , ва аз ҳаёи масъала Эй пурсед , шайх ҷавоб доду онкас об шуд . Мардӣ даромад , обӣ зард дид , истода гуфт : ёших ! ин чист ?

نقل است که روزی یکی درآمد، و از حیا مسأله‌ای پرسید، شیخ جواب داد و آنکس آب شد. مردی درآمد، آبی زرد دید، ایستاده گفت: یاشیخ! این چیست‌؟

Гуфт : яке аз дар даромаду саволӣ аз ҳаё кард . Ман ҷавоб додам . Тоқат надошт чунин об шуд аз шарм ва баъзе гӯйанд ки онкаси ҷинӣ буд .

گفت: یکی از در درآمد و سؤالی از حیا کرد. من جواب دادم. طاقت نداشت چنین آب شد از شرم و بعضی گویند که آنکس جنی بود.

Нақласт ки шайх гуфт : як бор ба диҷлаи расидам . Диҷлаи лаб ба ҳам оварад .

نقل است که شیخ گفت: یک‌بار به دجله رسیدم. دجله لب به هم آورد.

Гуфтам бад-ӣн ғарра нашавам ки ба ним донг маро бигузаронанд ва ман сӣ соли умри хеш ба ним донг ба забон наёрам . Марои Карим бояд на каромат .

گفتم بدین غره نشوم که به نیم دانگ مرا بگذرانند و من سی سال عمر خویش به نیم دانگ به زبان نیارم. مرا کریم باید نه کرامت.

Нақласт ки гуфт : хостам то аз ҳақи таъолии дрхўоҳм то мؤўнти занон аз ман кифоят кунад . Пас гуфтам раво набӯд ин хостан , ки пайғамбари алайҳ ассалом нахост .

نقل است که گفت: خواستم تا از حق تعالی درخواهم تا مؤونت زنان از من کفایت کند. پس گفتم روا نبود این خواستن، که پیغمبر علیه السلام نخواست.

Бад-ӣн ҳурмат дошт пайғамбари ҳақи таъолии онро кифоят кард то пеши ман чаҳ занӣ , чаҳ деворӣ , ҳар ду якеаст .

بدین حرمت داشت پیغمبر حق تعالی آن را کفایت کرد تا پیش من چه زنی، چه دیواری، هر دو یکی است.

Нақласт ки шайх дар пас имомӣ намоз мекард . Пас эмом гуфт : ё шайх ! ту касбӣ намекунӣу чизе аз касе наме хоҳӣ . Аз куҷо май хурӣ ?

نقل است که شیخ در پس امامی نماز می‌کرد. پس امام گفت: یا شیخ! تو کسبی نمی‌کنی و چیزی از کسی نمی‌خواهی. از کجا می‌خوری؟

Шайх гуфт : сабр кун то намоз қазо кунам .

شیخ گفت: صبر کن تا نماز قضا کنم.

Гуфт : чаро ?

گفت: چرا؟

Гуфт : намоз аз пас касе ки рӯзидиҳандаро надонад раво набӯд ки гузоранд .

گفت: نماز از پس کسی که روزی‌دهنده را نداند روا نبود که گزارند.

Ва якбори яке дар масҷидӣ дид ки намоз мекард . Гуфт : агар пиндорӣ ки ин намози сабаб расӣданаст ба худои таъолӣ , ғалат мекунӣ ки ҳама пиндоштаст на мўослт . Агар намоз накунӣ кофар бошӣ , ва агар заррае ба чашми эътимод ба вайнигарӣ мушрик бошӣ .

و یکبار یکی در مسجدی دید که نماز می‌کرد. گفت: اگر پنداری که این نماز سبب رسیدن است به خدای تعالی، غلط می‌کنی که همه پنداشت است نه مواصلت. اگر نماز نکنی کافر باشی، و اگر ذره‌ای به چشم اعتماد به وی نگری مشرک باشی.

Нақласт ки гуфт : кас бошад ки ба зиёрат мо ояду самараи он лаънат буд ва кас бошад ки бияёду фоидаи он раҳмат бошад .

نقل است که گفت: کس باشد که به زیارت ما آید و ثمره آن لعنت بود و کس باشد که بیاید و فایده آن رحمت باشد.

Гуфтанд : чигуна ?

گفتند: چگونه؟

Гуфт : яке бияёду ҳолатӣ бар ман ғолиб ояд дар он ҳолат бо худ набошам . Маро ғайбат кунад , дар лаънат уфтад . Ва дайгарӣ бияёд ҳақро бар ман ғолиб ёбад , маъзӯр дорад . Самараи он раҳмат бошад .

گفت: یکی بیاید و حالتی بر من غالب آید در آن حالت با خود نباشم. مرا غیبت کند، در لعنت افتد. و دیگری بیاید حق را بر من غالب یابد، معذور دارد. ثمره آن رحمت باشد.

Ва гуфт : мехоҳам ки зӯдтар қиёмат бархестӣ то ман хаймаи худ бар тарафи дӯзахи здмӣ ки чун дӯзах маро бинад нест шудӣ , то ман сабаби роҳат халқ бошам .

و گفت: می‌خواهم که زودتر قیامت برخاستی تا من خیمه خود بر طرف دوزخ زدمی که چون دوزخ مرا بیند نیست شدی، تا من سبب راحت خلق باشم.

Ҳотами асми мурӣдонро гуфт : ҳаркиро аз шумо рӯзи қиёмат шафиъ набӯд дар аҳли дӯзах ӯ , аз мурӣдон нест .

حاتم اصم مریدان را گفت: هرکه را از شما روز قیامت شفیع نبود در اهل دوزخ او، از مریدان نیست.

Ин сухан бо боязид гуфтанд . Боязид гуфт : ман мегӯям ки мурӣди ман онаст ки бар канора дӯзах боистанду ҳаркиро ба дӯзах баранд даст ӯ бигирад ва ба биҳишт фиристад ва ба ҷой ӯ худ ба дӯзах равад .

این سخن با بایزید گفتند. بایزید گفت: من می‌گویم که مرید من آن است که بر کناره دوزخ بایستند و هرکه را به دوزخ برند دست او بگیرد و به بهشت فرستد و به جای او خود به دوزخ رود.

Гуфтанд : чаро бад-ӣни фазл ки ҳақ бо ту кардааст халқро ба худоӣ нахонӣ ?

گفتند: چرا بدین فضل که حق با تو کرده است خلق را به خدای نخوانی؟

Гуфт : касеро ки ӯ худ банд кард боязид чун тавонад ки бардорад ?

گفت: کسی را که او خود بند کرد بایزید چون تواند که بردارد؟

Бузургии пеш боязид рафт . ӯро дид , сар ба гиребони фикрати Фрўбрдаҳ , чун срброўрд гуфт : эй шайх ! чаҳ кардӣ ?

بزرگی پیش بایزید رفت. او را دید، سر به گریبان فکرت فروبرده، چون سربرآورد گفت: ای شیخ! چه کردی؟

Гуфт : сар ба фанои худ фурӯи барадам , ва ба бақоӣ ҳақ баровардам .

گفت: سر به فنای خود فرو بردم، و به بقای حق برآوردم.

Як рӯзи хатиб бар минбари ин оят бар бихонад : мо қдрўои аллоҳи ҳақи қадара . Чандон сар бар минбар зад ки биҳуш шуд . Чун ба ҳуш омад гуфт : чун донистӣ ин гадои дурӯғи занро куҷо меоварадӣ то даъвии маърифат ту кунад ?

یک روز خطیب بر منبر این آیت بر بخواند: ما قدروا الله حق قدره. چندان سر بر منبر زد که بیهوش شد. چون به‌هوش آمد گفت: چون دانستی این گدای دروغ‌زن را کجا می‌آوردی تا دعوی معرفت تو کند؟

Мурӣдии шайхро дид ки меларзид . Гуфт : ё шайх ! ин ҳаракати ту аз чист ?

مریدی شیخ را دید که می‌لرزید. گفت: یا شیخ! این حرکت تو از چیست؟

Шайх гуфт : сӣ сол дар роҳи сидқи қадам бояд зад ,у хоки мзобл ба маҳосин бояд рафту сар бар зонуии андӯҳ бояд ниҳод то таҳарруки мардони бадоне . Ба як ду рӯз ки аз пас таҳта бархестӣ май хоҳӣ ки ба асрори мардони воқифи шӯй ?

شیخ گفت: سی سال در راه صدق قدم باید زد، و خاک مزابل به محاسن باید رفت و سر بر زانوی اندوه باید نهاد تا تحرک مردان بدانی. به یک دو روز که از پس تخته برخاستی می‌خواهی که به اسرار مردان واقف شوی؟

Нақласт ки вақте лашкари ислом дар рӯми заъиф шуда буд ,у наздик буд ки шикаста шаванд . Аз куффор овозӣ шуниданд ки ё боязид дарёб !

نقل است که وقتی لشکر اسلام در روم ضعیف شده بود، و نزدیک بود که شکسته شوند. از کفار آوازی شنیدند که یا بایزید دریاب!

Дар ҳол аз ҷониби хуросон оташӣ биёмад . Чунонкии ҳаросӣ дар лашкар куффор афтоду лашкари ислом нусрат ёфт .

در حال از جانب خراسان آتشی بیامد. چنانکه هراسی در لشکر کفار افتاد و لشکر اسلام نصرت یافت.

Нақласт ки мардии пеш шайх омад . Шайхи срФрўи барда буд . Чун баровард , он мард гуфт : куҷо будӣ ?

نقل است که مردی پیش شیخ آمد. شیخ سرفرو برده بود. چون برآورد، آن مرد گفت: کجا بودی؟

Гуфт : ба ҳазрати он мард .

گفت: به حضرت آن مرد.

Гуфт : ман ба ҳазрат будам ва туро надидам .

گفت: من به حضرت بودم و تو را ندیدم.

Шайх гуфт : рост май гӯйӣ . Ман дарун парда будам ва ту берун . Ва берунёни дарунёнро набенанд .

شیخ گفت: راست می‌گویی. من درون پرده بودم و تو بیرون. و بیرونیان درونیان را نبینند.

Гуфт : ҳарки қуръон нахонд , ва ба ҷинозаи мусулмон ҳозир нашавад , ва ба иёдат беморон наравад ,у ятемонро напурсад ,у даъвии ин ҳадис кунад бидонед ки муддаӣаст .

گفت: هرکه قرآن نخواند، و به جنازه مسلمان حاضر نشود، و به عیادت بیماران نرود، و یتیمان را نپرسد، و دعوی این حدیث کند بدانید که مدعی است.

Яке шайхро гуфт : дил софӣ кун то бо ту суханӣ гӯям .

یکی شیخ را گفت: دل صافی کن تا با تو سخنی گویم.

Шайх гуфт : сӣ соласт то аз ҳақи дил софӣ мехоҳам , ҳануз наёфтаам . Ба як соъат аз барои ту дили софӣ аз куҷои орм ?

شیخ گفت: سی سال است تا از حق دل صافی می‌خواهم، هنوز نیافته‌ام. به یک ساعت از برای تو دل صافی از کجا آرم؟

Ва гуфт : халқ пиндоранд ки роҳ ба худои равшантар аз офтобаст , ва ман чандин соласт то аз ӯ мехоҳам ки миқдори сари сӯзанӣ аз ин роҳ бар ман кушода гирданд ва не шавад .

و گفت: خلق پندارند که راه به خدای روشن‌تر از آفتاب است، و من چندین سال است تا از او می‌خواهم که مقدار سر سوزنی از این راه بر من گشاده گرداند و نی شود.

Нақласт ки он рӯз ки балое бадв нараседӣ гуфтӣ : илоҳӣ ! нон фиристодӣ , нони хӯриш май бояд . Балое фирист то нон хӯриш кунам .

نقل است که آن روز که بلایی بدو نرسیدی گفتی: الهی! نان فرستادی، نان خورش می‌باید. بلایی فرست تا نان خورش کنم.

Рӯзии бўмўсӣ аз шайх пурсед : бомдоди т чунаст ?

روزی بوموسی از شیخ پرسید: بامداد‌ت چون است؟

Гуфт : маро на бомдодаст ва на шабонгоҳ .

گفت: مرا نه بامداد است و نه شبانگاه.

Ва гуфт ба синаи мо овозӣ доданд ки : эй боязид ! хзоини мо аз тоъати мақбулу хизмати писандида параст . Агар моро май хоҳӣ чизе биовар ки моро набӯд .

و گفت به سینهٔ ما آوازی دادند که: ای بایزید! خزاین ما از طاعت مقبول و خدمت پسندیده پر است. اگر ما را می‌خواهی چیزی بیاور که ما را نبود.

Гуфтам : худовандо ! он чаҳ буд ки туро набошад ?

گفتم: خداوندا! آن چه بود که تو را نباشد؟

Гуфт : бечорагӣу аҷзу ниёзу хорӣу шикастагӣ .

گفت: بیچارگی و عجز و نیاز و خواری و شکستگی.

Ва гуфт : ба саҳро шудам ишқ борида буд . Ва заминтар шуда буд . Чунонкии пои мард ба гулзор фурӯ шавад , пои ман ба ишқ фурӯ мешуд .

و گفت: به صحرا شدم عشق باریده بود. و زمین تر شده بود. چنانکه پای مرد به گِلزار فرو شود، پای من به عشق فرو می‌شد.

Ва гуфт : аз намози ҷузи ӣстодагӣ тан надидам , ва аз рӯзаи ҷуз гуруснагӣ надидам . Ончӣ марост аз фазл ӯст , на аз феъли ман .

و گفت: از نماز جز ایستادگی تن ندیدم، و از روزه جز گرسنگی ندیدم. آنچه مراست از فضل اوست، نه از فعل من.

Пас гуфт : ба ҷаҳду касби ҳеҷ ҳосил натавон кард ва ин ҳадис ки мароаст беш аз ҳар ду кунаст , локини бандаи некбахти он буд ки меравад , ногоҳ пой ӯ ба ганҷӣ фурӯ равад ва тавонгар гардад .

پس گفت: به جهد و کسب هیچ حاصل نتوان کرد و این حدیث که مرا است بیش از هر دو کون است، لکن بندهٔ نیکبخت آن بود که می‌رود، ناگاه پای او به گنجی فرو رود و توانگر گردد.

Ва гуфт : ҳар мурӣд ки дар иродат омад маро фурӯтар боист омад , ва барои ӯ бо ӯ сухан гуфт .

و گفت: هر مرید که در ارادت آمد مرا فروتر بایست آمد، و برای او با او سخن گفت.

Нақласт ки чун дар сифоти ҳақ сухан гуфтӣ шодмону сокин будӣ , ва чун дар зоти ҳақ сухан гуфтӣ аз ҷой бирафтӣ , ва дар ҷунбиш омадӣ . Ва гуфтӣ : омад , омад ! ва ба саромад .

نقل است که چون در صفات حق سخن گفتی شادمان و ساکن بودی، و چون در ذات حق سخن گفتی از جای برفتی، و در جنبش آمدی. و گفتی: آمد، آمد! و به سرآمد.

Шайхи мардиро дид ки мегуфт : аҷаб дорам аз касе ки ӯро донад ва тоъаташ накунад . Яъне аҷаб буд ки бар ҷой бимонад

شیخ مردی را دید که می‌گفت: عجب دارم از کسی که او را داند و طاعتش نکند. یعنی عجب بود که بر جای بماند

Нақласт ки аз ӯ пурседанд : ин дараҷа ба чаҳ ёфтӣу бад-ӣни мақом ба чаҳ раседӣ ?

نقل است که از او پرسیدند: این درجه به چه یافتی و بدین مقام به چه رسیدی؟

Гуфт : шабӣ дар кӯдакӣ аз бастоми беруни омадам моҳтоб метофт . Ҷаҳон орамида ва ҳазратӣ дидам ки ҳиҷдаҳи ҳазор олам дар ҷанби он ҳазрати зарра Эй намӯд .

گفت: شبی در کودکی از بسطام بیرون آمدم ماهتاب می‌تافت. جهان آرمیده و حضرتی دیدم که هیجده هزار عالم در جنب آن حضرت ذره‌ای نمود.

Шурӣ дар ман афтоду ҳолатии азим бар ман ғолиб шуд . Гуфтам худовандо ! даргоҳии бад-ӣни азимӣ ва чунин холӣу корҳоеи бад-ӣни шигарфӣ ва чунин танҳоӣ ?

شوری در من افتاد و حالتی عظیم بر من غالب شد. گفتم خداوندا! درگاهی بدین عظیمی و چنین خالی و کارهایی بدین شگرفی و چنین تنهایی؟

Ҳотифӣ овоз дод : даргоҳи холии неа аз онаст ки касе намеояд , аз онаст ки мо наме хоҳем ! ки ҳар ношстаҳи рӯеи шоистаи ин даргоҳ нест . Ният кардам ки ҷумлаи хилоиқро бихоҳам . Боз хотирӣ омад ки мақоми шафоати Муҳамади рости алайҳи ассалом . Адаби нигоҳи доштам . Хитобӣ шунидам ки : бад-ӣни як адаб ки нигоҳ доштӣ науммат баланд гардонидам . Чунонкӣ то қиёмат гӯйанд султони алъорФини боязид .

هاتفی آواز داد: درگاه خالی نه از آن است که کسی نمی‌آید، از آن است که ما نمی‌خواهیم! که هر ناشُسته رویی شایستهٔ این درگاه نیست. نیت کردم که جمله خلایق را بخواهم. باز خاطری آمد که مقام شفاعت محمد راست علیه السلام. ادب نگاه داشتم. خطابی شنیدم که: بدین یک ادب که نگاه داشتی نامت بلند گردانیدم. چنانکه تا قیامت گویند سلطان العارفین بایزید.

Дар пеши эмоми ҷаъфари Абунаср Фширӣ гуфтанд : боязиди чунин ҳикоят фармӯдааст ки ман дӯши хостам аз карами рубубияти дрхўоҳм то зайли ғуфрон бар ҷароими халқи аввалин ва охирин пӯшади лекини шарми доштам ки бад-ӣни қадари ҳоҷат ба ҳазрати карам муроҷиат кунаму шафоат , ки мақоми соҳиб шариъатаст - дар тасарруфи хеши орм , адаби нигоҳи Аштам .

در پیش امام جعفر ابونصر فشیری گفتند: بایزید چنین حکایت فرموده است‌که من دوش خواستم از کرم ربوبیت درخواهم تا ذیل غفران بر جرایم خلق اولین و آخرین پوشد لیکن شرم داشتم که بدین قدر حاجت به حضرت کرم مراجعت کنم و شفاعت، که مقام صاحب شریعت است - در تصرف خویش آرم، ادب نگاه اشتم.

Қширӣ гуфт : бҳзӣ алҳмаҳ на?ил монол . боязид

قشیری گفت: بهذی الهمة نال مانال. بایزید

Бад-ӣни ҳиммати баланд дар авҷи шараф ба парвоз расидааст .

بدین همت بلند در اوج شرف به پرواز رسیده است.

Нақласт ки шайх гуфт : аввали бор ки ба хона худованд рафтам , хона дидам , дувуми бор ки ба хона рафтам худованд хона дидам , сеюм бор на хона ва на худованди хона , яъне дар ҳақ гум шудам . Ки ҳеҷ кас намедонистам , ки агар медидам ҳақ медидам ,у далел бар ин сухан онаст ки яке ба дар хона боязид шуд , ва овоз дод .

نقل است که شیخ گفت: اول بار که به خانه خداوند رفتم، خانه دیدم، دوم بار که به خانه رفتم خداوند خانه دیدم، سوم بار نه خانه و نه خداوند خانه، یعنی در حق گم شدم. که هیچ کس نمی‌دانستم، که اگر می‌دیدم حق می‌دیدم، و دلیل بر این سخن آن است که یکی به در خانه بایزید شد، و آواز داد.

Шайх гуфт киро май талабӣ ?

شیخ گفت که را می‌طلبی؟

Гуфт : боязидро ?

گفت: بایزید را؟

Гуфт : бечораи боязид ! сӣ соласт то ман боязидро май талабам , ном ва нишонаш намеёбам .

گفت: بیچاره بایزید! سی سال است تا من بایزید را می‌طلبم، نام و نشانش نمی‌یابم.

Ин сухан бо зўолнўн гуфтанд . Гуфт : худои бародарамро - боязид - биёмурзод ки бо ҷамоатӣ ки дар худои гум шудаанд гум шудааст .

این سخن با ذوالنون گفتند. گفت: خدای برادرم را - بایزید - بیامرزاد که با جماعتی که در خدای گم شده‌اند گم شده است.

Нақласт ки боязидро гуфтанд : аз муҷоҳидаи худ моро чизе бигӯӣ !

نقل است که بایزید را گفتند: از مجاهدهٔ خود ما را چیزی بگوی!

Гуфт : агар аз бузург тар гӯям , тоқат надоред . Аммо аз камтарин бигӯям . Рӯзии нафасро корӣ бифармудам , ҳрўнӣ кард . Яъне фармони набард . Як солаши оби надодам . Гуфтам : ё нафаси тан дар тоъати даҳ ё дар тишнагӣ ҷон бидиҳ .

گفت: اگر از بزرگ‌تر گویم، طاقت ندارید. اما از کمترین بگویم. روزی نفس را کاری بفرمودم، حرونی کرد. یعنی فرمان نبرد. یک سالش آب ندادم. گفتم: یا نفس تن در طاعت ده یا در تشنگی جان بده.

Ва гуфт : чаҳ гӯйӣ дар касе ки ҳиҷоб ӯ ҳақаст ? яъне то ӯ медонад ки ҳақаст ҳиҷобаст . ӯ май бояд ки намонаду дониш ӯ низ намонад то кашфи ҳақиқӣ буд .

و گفت: چه گویی در کسی که حجاب او حق است؟ یعنی تا او می‌داند که حق است حجاب است. او می‌باید که نماند و دانش او نیز نماند تا کشف حقیقی بود.

Ва дар астғроқи чунон буд ки мурӣдӣ дошт ки бист сол буд то аз ваии ҷудо нашуда буд . Ҳар рӯз ки шайх ӯро хондӣ гуфтӣ : эй писар ! ном ту чист ?

و در استغراق چنان بود که مریدی داشت که بیست سال بود تا از وی جدا نشده بود. هر روز که شیخ او را خواندی گفتی: ای پسر! نام تو چیست؟

Рӯзӣ мурӣдӣ гуфт : эй шайх ! маро афсӯс мекунӣ ! бист соласт то дар хизмат ту мебошам ва ҳар рӯзи номи ман май пурсӣ ?

روزی مرید گفت: ای شیخ! مرا افسوس می‌کنی! بیست سال است تا در خدمت تو می‌باشم و هر روز نام من می‌پرسی؟

Шайх гуфт : эй писар ! истеҳзо намекунам . Локини ном ӯ омадау ҳамаи номҳо аз дили ман барда , номи ту ёд май гираму боз фаромӯш мекунам .

شیخ گفت: ای پسر! استهزا نمی‌کنم. لکن نام او آمده و همه نام‌ها از دل من برده، نام تو یاد می‌گیرم و باز فراموش می‌کنم.

Нақласт ки гуфт : дар ҳамаи умри хеш май боядам ки як намоз кунам ки ҳазрат ӯро шояд ва накардам . Шабӣ аз намоз хуфтан то вақти субҳ , чаҳор ракаати намоз май гзордм . Ҳрбор ки фориғ шудамӣ . Гуфтамӣ ба аз ин бояд наздик буд ки субҳ бидамад ватар биоварадам ва гуфтам : илоҳии ман ҷаҳд кардам то дар хури ту буд аммо набӯд . Дар хур боязидаст . Акнӯн туро бенамозон бисёр над , боязидро яке аз эшон гир .

نقل است که گفت: در همه عمر خویش می‌بایدم که یک نماز کنم که حضرت او را شاید و نکردم. شبی از نماز خفتن تا وقت صبح، چهار رکعت نماز می‌گزاردم. هربار که فارغ شدمی. گفتمی به از این باید نزدیک بود که صبح بدمد وتر بیاوردم و گفتم : الهی من جهد کردم تا در خور تو بود اما نبود. در خور بایزید است. اکنون تو را بی نمازان بسیار‌ند، بایزید را یکی از ایشان گیر.

Ва гуфт : баъд аз риёзот - чиҳил сол - шабӣ ҳиҷоб бардоштанд . Зорӣ кардам ки роҳам диҳед . Хитоби омадам ки бо кӯзае ки ту дорӣу пўстинии туро бор нест .

و گفت: بعد از ریاضات - چهل سال - شبی حجاب برداشتند. زاری کردم که راهم دهید. خطاب آمدم که با کوزه‌ای که تو داری و پوستینی تو را بار نیست.

Кӯза ва пӯстин биндохтм . НаДоӣ шунидам ки ё боязид ! бо ин муддаӣон бигӯӣ ки боязиди баъд аз чиҳил соли риёзату муҷоҳидат бо кӯзаи шикастау пўстинии пораи пора то нияндохт бор наёфт . То шумо ки чандини алойиқ ба худ бозбстаҳеду тариқатро донаи доми ҳавои нафас сохтаед куллану ҳошо ки ҳаргиз бор ёбед . Нақласт ки касе гӯш медошт вақти саҳаргоҳӣ то чаҳ хоҳад кард якбор дигар гуфт аллоҳу биФтоду хӯн аз вай равон шуд гуфтанд ин чаҳ ҳолат буд гуфтанд омад ки ту кистӣ ки ҳадис мо кунӣ .

کوزه و پوستین بینداختم. ندایی شنیدم که یا بایزید! با این مدعیان بگوی که بایزید بعد از چهل سال ریاضت و مجاهدت با کوزهٔ شکسته و پوستینی پاره پاره تا نینداخت بار نیافت. تا شما که چندین علایق به خود بازبسته‌اید و طریقت را دانهٔ دام هوای نفس ساخته‌اید کلا و حاشا که هرگز بار یابید. نقل است که کسی گوش می‌داشت وقت سحرگاهی تا چه خواهد کرد یکبار دیگر گفت الله و بیفتاد و خون از وی روان شد گفتند این چه حالت بود گفتند آمد که تو کیستی که حدیث ما کنی.

Нақласт ки шабӣ бар сари ангуштони пой буд аз намоз хуфтан то саҳаргоҳу ходими он ҳол мушоҳида мекарду хӯн аз чашми шайх бар хок май рехт . Ходим дар таъаҷҷуб монад . Бомдод аз шайх пурсед : он чаҳ ҳол буд ? моро аз он насибӣ кун .

نقل است که شبی بر سر انگشتان پای بود از نماز خفتن تا سحرگاه و خادم آن حال مشاهده می‌کرد و خون از چشم شیخ بر خاک می‌ریخت. خادم در تعجب ماند. بامداد از شیخ پرسید: آن چه حال بود؟ ما را از آن نصیبی کن.

Шайх гуфт : аввали қадам ки рафтам , ба арш рафтам . Арзро дидам чун гурги лаби олӯдау тиҳии шикам . Гуфтам эй арш ба ту нишоне медиҳанд ки арраҳмони алии алърши астўӣ . Биё то чаҳ дорӣ ?

شیخ گفت: اول قدم که رفتم، به عرش رفتم. عرش را دیدم چون گرگ لب‌آلوده و تهی‌شکم‌. گفتم ای عرش به تو نشانی می‌دهند که الرحمن علی العرش استوی. بیا تا چه داری‌؟

Гуфт : чаҳ ҷои ин ҳадисаст ки моро низ ба дили ту нишоне медиҳанд ки ано ъанд алмнксри қлўбҳм . Агар осмонённд аз заминён май ҷӯянд ва агар заминёнанд аз осмонён металабанд . Агар ҷавонаст аз пер май талабад ва агар пераст аз ҷавон май талабади вогар хроботӣаст аз зоҳид май талабад . Агар зоҳидаст аз хроботӣ май талабад .

گفت: چه جای این حدیث است که ما را نیز به دل تو نشانی می‌دهند که انا عند المنکسر قلوبهم. اگر آسمانیانند از زمینیان می‌جویند و اگر زمینیان اند از آسمانیان می‌طلبند. اگر جوان است از پیر می‌طلبد و اگر پیر است از جوان می‌طلبد واگر خراباتی است از زاهد می‌طلبد. اگر زاهد است از خراباتی می‌طلبد‌.

Ва гуфт чун ба мақоми қурб расидам гуфтанд : бихоҳ !

و گفت چون به مقام قرب رسیدم گفتند: بخواه!

Гуфтам : маро хост нест , ҳам ту аз баҳр мо бихоҳ .

گفتم: مرا خواست نیست، هم تو از بهر ما بخواه.

Гуфтанд : бихоҳ .

گفتند: بخواه.

Гуфтам : туро хоҳаму бас .

گفتم: تو را خواهم و بس.

Гуфтанд : то вуҷӯди боязиди зарра Эй мемонад . Ин хост маҳоласт дъи нФску тъол .

گفتند: تا وجود بایزید ذره‌ای می‌ماند. این خواست محال است دع نفسک و تعال.

Гуфтам : бе зулати бознтўонми гашт . Густохӣ хоҳам кард .

گفتم: بی زلت بازنتوانم گشت. گستاخی خواهم کرد.

Гуфтанд : бигӯӣ .

گفتند: بگوی.

Гуфтам : бар ҳамаи хилоиқ раҳмат кун .

گفتم: بر همه خلایق رحمت کن.

Гуфтанд : бози нигар !

گفتند: باز نگر!

Бознгрстм , ҳеҷ офарӣда надидам , ало ӯро шафиъӣ буду ҳақро бар эшон басии никхўоаҳтар аз худ дидам . Пас хўомўш шудам . Баъд аз он гуфтам : бар Иблис раҳмат кун !

بازنگرستم، هیچ آفریده ندیدم، الا او را شفیعی بود و حق را بر ایشان بسی نیکخواه تر از خود دیدم. پس خواموش شدم. بعد از آن گفتم: بر ابلیس رحمت کن!

Гуфтанд : густохӣ кардӣ ! бирав ки ӯ аз оташаст , оташиро оташ бояд . Ту ҷаҳд он кун ки худро бидон наёрӣ ки сазои оташи шӯй ки тоқат наёрӣ .

گفتند: گستاخی کردی! برو که او از آتش است، آتشی را آتش باید. تو جهد آن کن که خود را بدان نیاری که سزای آتش شوی که طاقت نیاری.

Нақласт ки гуфт : ҳақи таъолии марои ду ҳазор мақом дар пеши худ ҳозир кард ва дар ҳар мақомии мамлакатӣ бар ман арза кард . Ман қабул накардам . Маро гуфт : эй боязид ! чаҳ май хоҳӣ ?

نقل است که گفت: حق تعالی مرا دو هزار مقام در پیش خود حاضر کرد و در هر مقامی مملکتی بر من عرضه کرد. من قبول نکردم. مرا گفت: ای بایزید! چه می‌خواهی؟

Гуфтам : онк ҳеҷ нахоҳам .

گفتم: آنک هیچ نخواهم.

Ва чун касе аз ваии дуоеи хостӣ , гуфтӣ : худовандо ! халқ тавонад ва ту холиқи эшон . Ман дар миёна кистам ки миёни туу халқ восита бошам ? бо худ гуфтӣ ӯ донои асрорати маро бо ин фузулӣ чаҳ кор

و چون کسی از وی دعایی خواستی، گفتی: خداوندا‌! خلق تواند و تو خالق ایشان. من در میانه کیستم که میان تو و خلق واسطه باشم‌؟ با خود گفتی او دانای اسرار است؛ مرا با این فضولی چه کار؟

Ва яке пеш шайх омад ва гуфт : маро чизе омӯз ки сабаби растгории ман буд .

و یکی پیش شیخ آمد و گفت: مرا چیزی آموز که سبب رستگاری من بود.

Гуфт : ду ҳарфи ёди гир ! аз илми чандинати бас ки бадоне ки худоӣ бар ту матлаъаст ва ҳарчӣ мекунӣ мебинад ;у бадоне ки худованд аз амали ту бениёзаст .

گفت: دو حرف یاد گیر! از علم چندینت بس که بدانی که خدای بر تو مطلع است و هرچه می‌کنی می‌بیند؛ و بدانی که خداوند از عمل تو بی‌نیاز است.

Ва як рӯз шайх мерафт . Ҷавонии қадам бар қадами шайхи ниҳод ва мегуфт : қадам бар қадами машойих чунин ниҳанд . Ва пўстинӣ дар бар шайх буд . Гуфт : ё шайхи порае аз ин пӯстин ба ман даҳ то баракати ту ба ман расад .

و یک روز شیخ می‌رفت. جوانی قدم بر قدم شیخ نهاد و می‌گفت: قدم بر قدم مشایخ چنین نهند. و پوستینی در بر شیخ بود. گفت: یا شیخ پاره‌ای از این پوستین به من ده تا برکت تو به من رسد.

Шайх гуфт : агар ту пӯсти боязид дар худ кашӣ судат надорад то амал боязид накунӣ .

شیخ گفت: اگر تو پوست بایزید در خود کشی سودت ندارد تا عمل بایزید نکنی.

Ва як рӯзи шӯридаеро дид ки мегуфт : илоҳӣ ! дар ман нигар .

و یک روز شوریده‌ای را دید که می‌گفت: الهی! در من نگر.

Шайх гуфт : аз сари ғайрату ғлботи ваҷд ки некӯи сару рӯеи дорӣ , ки дар ту нигарад ?

شیخ گفت: از سر غیرت و غلبات وجد که نیکو سر و رویی داری، که در تو نگرد؟

Гуфт : эй шайх ! он назар аз барои он мехоҳам то сар ва рӯем некӯ шавад .

گفت: ای شیخ! آن نظر از برای آن می‌خواهم تا سر و رویم نیکو شود.

Шайхро аз он сухани азим хуш омад . Гуфт : рост гуфтӣ .

شیخ را از آن سخن عظیم خوش آمد. گفت: راست گفتی.

Нақласт ки як рӯзи сухан ҳақиқат мегуфту лаби хеш май мазид ва мегуфт : ҳам шароб хораам ва ҳам шароб ва ҳам соқӣ .

نقل است که یک روز سخن حقیقت می‌گفت و لب خویش می‌مزید و می‌گفت: هم شراب خواره‌ام و هم شراب و هم ساقی.

Нақласт ки гуфт : ҳафтод зуннор аз миёни кушодам яке бимонад . Ҳарчанд ҷаҳд кардам ки кушода шавад , намешуд . Зорӣ кардам ва гуфтам : илоҳии қӯти даҳ то ин низ бигушоем . Овозӣ омад ки : ҳамаи зуннорҳо кушодӣ . Ин яке кушодани кор ту нест .

نقل است که گفت: هفتاد زنار از میان گشادم یکی بماند. هرچند جهد کردم که گشاده شود، نمی‌شد. زاری کردم و گفتم: الهی قوت ده تا این نیز بگشایم. آوازی آمد که: همه زنارها گشادی. این یکی گشادن کار تو نیست.

Ва гуфт : ба ҳамаи дастҳо дар ҳақ бикуфтам охир то ба дасти ниёзи нкўФтми нгшоднд ; ва ба ҳамаи забонҳо бози хостам то ба зФони андӯҳ боз нахостам боз надоданд , ба ҳамаи қадамҳо ба роҳ ӯ бирафтам то ба қадам дил нарафтам ба манзили гоҳ иззат нарасидам .

و گفت: به همه دست‌ها در حق بکوفتم آخر تا به‌دست نیاز نکوفتم نگشادند؛ و به همه زبان‌ها باز خواستم تا به زفان اندوه باز نخواستم باز ندادند، به همه قدم‌ها به راه او برفتم تا به قدم دل نرفتم به منزل‌گاه عزت نرسیدم.

Ва гуфт : сӣ сол буд то ман мегуфтам чунин кун ва чунин даҳ , ва чун ба қадами аввали маърифати расидам , гуфтам : илоҳии ту маро бош ва ҳарчӣ мехоҳӣ кун .

و گفت: سی سال بود تا من می‌گفتم چنین کن و چنین ده، و چون به قدم اول معرفت رسیدم، گفتم: الهی تو مرا باش و هرچه می‌خواهی کن.

Ва гуфт : сӣ соли худоиро ёд кардам . Чун хомӯш шудам , бнгристми ҳиҷоби ман зикри ман буд .

و گفت: سی سال خدای را یاد کردم. چون خاموش شدم، بنگریستم حجاب من ذکر من بود.

Ва гуфт : якбор ба даргоҳ ӯ муноҷот кардам . Ва гуфтам : Киеви улвусули алик . НаДоӣ шунидам ки : эй боязид ! талқи нФски слсои сами қул аллоҳ . Нахусти худро се талоқи даҳ , ва онгаҳ ҳадис мо кун .

و گفت: یکبار به درگاه او مناجات کردم. و گفتم: کیف الوصول الیک. ندایی شنیدم که: ای بایزید! طلق نفسک ثلثا ثم قل الله. نخست خود را سه طلاق ده، و آنگه حدیث ما کن.

Ва гуфт : агар ҳақи таъолӣ аз ман ҳисоби ҳафтод сола хоҳад ман аз ваии ҳисоби ҳафтод ҳазор сола хоҳам . Аз баҳри онкии ҳафтод ҳазор соласт то аласти брбкм . Гуфтааст ,у ҷумларо дар шӯр оварда . Аз балии гуфтани ҷумлаи шӯрҳо ки дар сари осмон ва заминаст аз шавқ аластаст .

و گفت: اگر حق تعالی از من حساب هفتاد ساله خواهد من از وی حساب هفتاد هزار ساله خواهم. از بهر آنکه هفتاد هزار سال است تا الست بربکم. گفته است، و جمله را در شور آورده. از بلی گفتن جمله شورها که در سر آسمان و زمین است از شوق الست است.

Пас гуфт : баъд аз он хитоб омад ки : ҷавоби шинав ! рӯзи шумор , ҳафт андомати зарра зарра гардонем ва ба ҳар зарраи дидории диҳем . Гӯйем инак ҳисоби ҳафтод ҳазорсолау ҳосилу боқӣ дар канорат ниҳодем .

پس گفت: بعد از آن خطاب آمد که: جواب شنو! روز شمار، هفت اندامت ذره ذره گردانیم و به هر ذره دیداری دهیم. گوییم اینک حساب هفتاد هزارساله و حاصل و باقی در کنارت نهادیم.

Ва гуфт : агар ҳашт биҳиштро дар кулба мо гушойанду вилоят ҳар ду сарой ба иқтоъ ба мо диҳанд ҳануз бидон як оҳ ки дар саҳаргоҳ бар ёди шавқ ӯ аз миёни ҷон мо барояд надиҳем бал ки як нафас ки ба дард ӯ барорем бо малики ҳаждаҳи ҳазор олам баробар накунем .

و گفت: اگر هشت بهشت را در کلبه ما گشایند و ولایت هر دو سرای به اقطاع به ما دهند هنوز بدان یک آه که در سحرگاه بر یاد شوق او از میان جان ما برآید ندهیم بل که یک نفس که به درد او برآریم با ملک هژده هزار عالم برابر نکنیم.

Ва гуфт : агар фардо дар биҳишт дидор нанамояд чандон навҳа ва нола кунам ки аҳли ҳафт дӯзах аз гиряу нолаи ман азоби худ фаромӯш кунанд .

و گفت: اگر فردا در بهشت دیدار ننماید چندان نوحه و ناله کنم که اهل هفت دوزخ از گریه و ناله من عذاب خود فراموش کنند.

Ва гуфт : касоне ки пеш аз мо бӯдаанд ҳаркасӣ ба чизе Фрўомдаҳанд . Мо ба ҳеҷ фурӯ наёмадаем . Ва якборагии худро фидоӣ ӯ кардем ва худро аз барои худ нахоҳем ки агар як зарраи сифоти мо ба саҳро ояд ҳафт осмону замини дарҳами аўФтд .

و گفت: کسانی که پیش از ما بوده‌اند هرکسی به چیزی فروآمده‌اند. ما به هیچ فرو نیامده‌ایم. و یکبارگی خود را فدای او کردیم و خود را از برای خود نخواهیم که اگر یک ذره صفات ما به صحرا آید هفت آسمان و زمین درهم اوفتد.

Ва гуфт : ӯ хост ки моро бинад ва мо нахостем ки ӯро байнем . Яъне бандаро хост набӯд .

و گفت: او خواست که ما را بیند و ما نخواستیم که او را بینیم. یعنی بنده را خواست نبود.

Ва гуфт : чиҳил сол рӯй ба халқ кардам ва эшонро ба ҳақ хондам , касе маро иҷобат накард . Рӯй аз эшон бгрдонидм чун ба ҳазрат рафтам ҳамаро пеш аз худ онҷо дидам . Яъне анояти ҳақ дар ҳақи халқ беш аз аноят худ дидам . Ончӣ май хостами ҳақи таъолӣ ба як анояти он ҳамаро беш аз ман ба худ расонид .

و گفت: چهل سال روی به خلق کردم و ایشان را به حق خواندم، کسی مرا اجابت نکرد. روی از ایشان بگردانیدم چون به حضرت رفتم همه را پیش از خود آنجا دیدم. یعنی عنایت حق در حق خلق بیش از عنایت خود دیدم. آنچه می خواستم حق تعالی به یک عنایت آن همه را بیش از من به خود رسانید.

Ва гуфт : аз боязидии беруни омадам чун мор аз пӯст . Пас нигаҳ кардам ошиқу маъшӯқу ишқ яке дидам ки дар олами тавҳиди ҳамаи яке тавон буд .

و گفت: از بایزیدی بیرون آمدم چون مار از پوست. پس نگه کردم عاشق و معشوق و عشق یکی دیدم که در عالم توحید همه یکی توان بود.

Ва гуфт : аз худои бас ба худоӣ рафтам , то Нидо карданд аз ман дар ман ки эй ту ман яъне ба мақоми алФноءи фии аллоҳи расидам .

و گفت: از خدای بس به‌خدای رفتم، تا ندا کردند از من در من که ای تو من یعنی به مقام الفناء فی الله رسیدم.

Ва гуфт : чанд ҳазор мақом аз пас кардам , чун нигаҳ кардам худро дар мақоми ҳизб аллоҳ дидам . Яъне ба маънии аллоҳ ки ан канааст роҳ нест .

و گفت: چند هزار مقام از پس کردم، چون نگه کردم خود را در مقام حزب الله دیدم. یعنی به معنی الله که ان کنه است راه نیست.

Ва гуфт : ҳақи таъолии сӣ соли оинаи ман буд , акнӯн ман оинаи худам . Яъне ончӣ ман будам намондам ки ману ҳақи ширк буд , чун ман намондам ҳақи таъолии оина хешаст . Инак бигӯям ки оинаи хешам . Ҳақаст ки ба забони ман сухан гуяд ва ман дар миёни нопадид .

و گفت: حق تعالی سی سال آینه من بود، اکنون من آینه خودم. یعنی آنچه من بودم نماندم که من و حق شرک بود، چون من نماندم حق تعالی آینه خویش است. اینک بگویم که آینه خویشم. حق است که به زبان من سخن گوید و من در میان ناپدید.

Ва гуфт : солҳо бар ин даргоҳ муҷовир будам , ба оқибат ҳайрат бидидаму ҷузи ҳайрати насиб мо наомад .

و گفت: سال‌ها بر این درگاه مجاور بودم، به عاقبت حیرت بدیدم و جز حیرت نصیب ما نیامد.

Ва гуфт : ба даргоҳ иззат шудам ҳеҷ заҳмат набӯд . Аҳли дунё ба дунё машғӯл буданду маҳҷӯб ,у аҳли охират ба охират ,у муддаӣон ба даъвӣ ,у арбоби тариқату тасаввуфи қавмӣ ба аклу шурбу гиря ,у қавмӣ ба самоъу рақс , ва онҳо ки мақдамон роҳ буданду пайравон сипоҳ буданд , дар бодияи ҳайрати гум шуда буданд ва дар дарёии аҷзи ғарқ шуда .

و گفت: به درگاه عزت شدم هیچ زحمت نبود. اهل دنیا به دنیا مشغول بودند و محجوب، و اهل آخرت به آخرت، و مدعیان به دعوی، و ارباب طریقت و تصوف قومی به اکل و شرب و گریه، و قومی به سماع و رقص، و آنها که مقدمان راه بودند و پیروان سپاه بودند، در بادیهٔ حیرت گم شده بودند و در دریای عجز غرق شده.

Гуфт : муддатии гирди хона тавоф мекардам , чун ба ҳақи расидами хонаро дидам ки гирди ман тавоф мекард .

گفت: مدتی گرد خانه طواف می‌کردم، چون به حق رسیدم خانه را دیدم که گرد من طواف می‌کرد.

Гуфт : шабии дили хеш май тлбидм ва наёфтам . Саҳаргоҳ наДоӣ шунидам ки эй боязид ! ба ҷуз аз мо чизеи дайгарӣ май талабӣ ! туро бо дил чаҳ кораст ?

گفت: شبی دل خویش می‌طلبیدم و نیافتم. سحرگاه ندایی شنیدم که ای بایزید! به جز از ما چیزی دیگری می‌طلبی! تو را با دل چه کار است؟

Ва гуфт : мардонаи он асткаҳ бар бечизе равад , мард онаст ки ҳарҷо ки бошад ҳарчӣ хоҳад пеш ояд , ва бо ҳарки сухан гуяд аз ваии ҷавоби шунӯд .

و گفت: مردانه آن استکه بر بی چیزی رود، مرد آن است که هرجا که باشد هرچه خواهد پیش آید، و با هرکه سخن گوید از وی جواب شنود.

Ва гуфт : ҳақи маро ба ҷое расонид ки хилоиқи бҷмлгӣ дар миёни ду ангушт худ бидидам .

و گفت: حق مرا به جایی رسانید که خلایق بجملگی در میان دو انگشت خود بدیدم.

Ва гуфт : мурӣдро ҳаловат тоъат диҳанд , чун бидон хуррам шавад шодӣ ӯ ҳиҷоби қурб ӯ гардад .

و گفت: مرید را حلاوت طاعت دهند، چون بدان خرم شود شادی او حجاب قرب او گردد.

Ва гуфт : камтарини дараҷаи ориф онаст ки сифоти ҳақ дар вай буд .

و گفت: کمترین درجة عارف آن است که صفات حق در وی بود.

Ва гуфт : агар бадали хилоиқи маро ба оташи бсўзоннди ман сабр кунам , аз онҷо ки манам муҳаббат ӯро ҳануз ҳеҷ накарда бошам , ва агар гуноҳи ман ва аз он ҳама хилоиқ биёмурзад аз онҷо ки сифати роФт ва раҳмат ӯст ҳануз бас корӣ набошад .

و گفت: اگر بدل خلایق مرا به آتش بسوزانند من صبر کنم، از آنجا که منم محبت او را هنوز هیچ نکرده باشم، و اگر گناه من و از آن همه خلایق بیامرزد از آنجا که صفت رافت و رحمت اوست هنوز بس کاری نباشد.

Ва гуфт : тавба аз маъсият якеаст ва аз тоъати ҳазор . Яъне аҷаб дар тоъати бадтар аз гуноҳ .

و گفت: توبه از معصیت یکی است و از طاعت هزار. یعنی عجب در طاعت بدتر از گناه.

Ва гуфт : камоли дараҷаи орифи сӯзиш ӯ буд дар муҳаббат .

و گفت: کمال درجة عارف سوزش او بود در محبت.

Ва гуфт : илми азали даъвӣ кардан аз касе дуруст ояд ки аввали брхўди нури зоти намояд .

و گفت: علم ازل دعوی کردن از کسی درست آید که اول برخود نور ذات نماید.

Ва гуфт : дунёро душман гирифтам ва назд холиқ рафтаму худоиро бар махлуқот ихтиёр кардам то чандон муҳаббати ҳақ бар ман муставле шуд ки вуҷӯди худро душман гирифтам . Чун заҳамот аз миёнаи бардоштами инс ба бақои лутфи ҳақи доштам .

و گفت: دنیا را دشمن گرفتم و نزد خالق رفتم و خدای را بر مخلوقات اختیار کردم تا چندان محبت حق بر من مستولی شد که وجود خود را دشمن گرفتم. چون زحمات از میانه برداشتم انس به بقای لطف حق داشتم.

Ва гуфт : худоиро бандагонанд ки агар биҳишт бо ҳамаи зинатҳо бар эшон арза кунанд эшон аз биҳишти ҳамон фарёд кунанд ки дӯзахён аз дӯзах .

و گفت: خدای را بندگانند که اگر بهشت با همه زینتها بر ایشان عرضه کنند ایشان از بهشت همان فریاد کنند که دوزخیان از دوزخ.

Ва гуфт : обид ба ҳақиқату омил ба сидқи он буд ки ба теғи ҷаҳди сари ҳама муродот бардораду ҳамаи шаҳавоту таманноӣ ӯ дар муҳаббати ҳақ ночиз шавад , он дӯст дорад ки ҳақ хоҳад ва он орзӯ кунад ки ҳақи шоҳид ӯ буд .

و گفت: عابد به حقیقت و عامل به صدق آن بود که به تیغ جهد سر همه مرادات بردارد و همه شهوات و تمنای او در محبت حق ناچیز شود، آن دوست دارد که حق خواهد و آن آرزو کند که حق شاهد او بود.

Ва гуфт : на худованди таъолии брзоءи хеши бандагонро ба биҳишт мебарад гуфтанд дилӣ гуфт чун рзоءи ризои худ ба касе диҳад онкаси биҳиштро чаҳ кунад ?

و گفت: نه خداوند تعالی برضاء خویش بندگان را به بهشت می برد گفتند دلی گفت چون رضاء رضای خود به کسی دهد آنکس بهشت را چه کند؟

Ва гуфт : яке зарраи ҳаловати маърифат дар дилӣ ба аз ҳазор қаср дар фирдавси аъло .

و گفت: یکی ذره حلاوت معرفت در دلی به از هزار قصر در فردوس اعلی.

Ва гуфт : ягонагӣ ӯ бисёр мардони мардро оҷиз гирданду басии оҷизонро ба мардии расонад .

و گفت: یگانگی او بسیار مردان مرد را عاجز گرداند و بسی عاجزان را به مردی رساند.

Ва гуфт : агар тавонед ба срқоъдаҳи фанои аввали бозрўид то бад-ӣн ҳадис расед , ва агар на ин ҳамаи салоҳ ва зуҳд бодаст ки бар шумо мезанад .

و گفت: اگر توانید به سرقاعدة فنای اول بازروید تا بدین حدیث رسید، و اگر نه این همه صلاح و زهد بادست که بر شما می‌زند.

Ва гуфт : худои шиносони савоб биҳиштасту биҳишти ваболи эшон .

و گفت: خدای شناسان ثواب بهشت است و بهشت وبال ایشان.

Ва гуфт : гуноҳи шуморо чунон зиён надорад ки беҳурматӣ кардану хори доштани бародарии мусулмон .

و گفت: گناه شما را چنان زیان ندارد که بی حرمتی کردن و خوار داشتن برادری مسلمان.

Ва гуфт : дунёи аҳли дунёро ғурур дар ғурурасту охирати аҳли охиратро сарвар дар сарвараст ,у дӯстии ҳақи аҳли маърифатро нур дар нур .

و گفت: دنیا اهل دنیا را غرور در غرور است و آخرت اهل آخرت را سرور در سرور است، و دوستی حق اهل معرفت را نور در نور.

Ва гуфт : дар муъоинаи кор нақдаст аммо дар мушоҳидаи нақд нақдаст .

و گفت: در معاینه کار نقد است اما در مشاهده نقد نقد است.

Ва гуфт : ибодати аҳли маърифатро пос анфосаст .

و گفت: عبادت اهل معرفت را پاس انفاس است.

Ва гуфт : чун орифи хомӯш буд муродаши он буд ки боҳақ сухан гуяд , ва чун чашм бар ҳам наад мақсӯдаши он буд ки чун боз кунад ба ҳақ нигарад . Ва чун сар ба зону наад талаб он кунад ки сар барнадорад то исрофил сувар бидамад аз бисёре инс ки ба худоӣ дорад .

و گفت: چون عارف خاموش بود مرادش آن بود که باحق سخن گوید، و چون چشم بر هم نهد مقصودش آن بود که چون باز کند به حق نگرد. و چون سر به زانو نهد طلب آن کند که سر برندارد تا اسرافیل صور بدمد از بسیاری انس که به خدای دارد.

Ва гуфт : савор дил бошу пиёдаи тан .

و گفت: سوار دل باش و پیادة تن.

Ва гуфт : аломати шинохти ҳақ гурехтан аз халқ бошаду хомӯш бӯдан дар маърифат ӯ .

و گفت: علامت شناخت حق گریختن از خلق باشد و خاموش بودن در معرفت او.

Ва гуфт : ҳарки ба ҳақи мубталои гашти мамлакат аз ӯ дареғ надоранд ва ӯ худ ба ҳардуи сарои срФрўнёрд .

و گفت: هرکه به حق مبتلا گشت مملکت از او دریغ ندارند و او خود به هردو سرای سرفرونیارد.

Ва гуфт : ишқ ӯ даромад ва ҳарчӣ дун ӯ буд бардошти вози мо дун асар нагузошт то ягона монад чунонкии худ ягонааст .

و گفت: عشق او درآمد و هرچه دون او بود برداشت واز ما دون اثر نگذاشت تا یگانه ماند چنانکه خود یگانه است.

Ва гуфт : камоли ориф сӯхтан ӯ бошад дар дӯстии ҳақ .

و گفت: کمال عارف سوختن او باشد در دوستی حق.

Ва гуфт : фардои аҳли биҳишт ба зиёрати раванд , чун бозгарданд сӯратҳо бар эшон арза кунанд ҳаркии сӯрат ихтиёр кард ӯро ба зиёрат роҳ ндиҳанд .

و گفت: فردا اهل بهشت به زیارت روند، چون بازگرداند صورتها بر ایشان عرضه کنند هرکه صورت اختیار کرد او را به زیارت راه ندهند.

Ва гуфт : бандаро ҳеҷ ба аз он набошад ки бе ҳеҷ бошад . На зуҳд дорад ва на илми венаи амал , чун беҳама бошад , бо ҳама бошад .

و گفت: بنده را هیچ به از آن نباشد که بی هیچ باشد. نه زهد دارد و نه علم ونه عمل، چون بی همه باشد، با همه باشد.

Ва гуфт : ин қиссаро ?илам бояд ки аз қалам ҳеҷ наёяд .

و گفت: این قصه را الم باید که از قلم هیچ نیاید.

Ва гуфт : орифи чандон аз маърифат бигӯед ва дар кӯй ӯ бпўид ки маориф намонад , ва ориф бирасад . Пас маориф аз ориф ниёбат дорад ,у ориф ба маърифат нарасад то аз маориф ёд наёрад .

و گفت: عارف چندان از معرفت بگوید و در کوی او بپوید که معارف نماند، و عارف برسد. پس معارف از عارف نیابت دارد، و عارف به معرفت نرسد تا از معارف یاد نیارد.

Ва гуфт : талаби илму ахбор аз касе лоиқаст ки аз илм ба маълум шавад ва аз хабар ба мухбир . Аммо ҳарки аз барои мубоҳот илмӣ хонд ва бидон ртбту зинати худ талаб кунад то махлуқии ӯрои пазирад , ҳар рӯз давртар бошад , ва аз ӯ маҳҷӯртар гардад .

و گفت: طلب علم و اخبار از کسی لایق است که از علم به معلوم شود و از خبر به مخبر. اما هرکه از برای مباهات علمی خواند و بدان رتبت و زینت خود طلب کند تا مخلوقی اورا پذیرد، هر روز دورتر باشد، و از او مهجورتر گردد.

Ва гуфт : дунё чаҳ қадар он дорад ки касе гузоштан ӯ кории пиндорад ки маҳол бошад ки касе ҳақро шиносад ва дӯсташ надорад вмърФт бемуҳаббат қадре надорад .

و گفت: دنیا چه قدر آن دارد که کسی گذاشتن او کاری پندارد که محال باشد که کسی حق را شناسد و دوستش ندارد ومعرفت بی محبت قدری ندارد.

Ва гуфт : аз ҷӯйҳои оби равони овоз май шинавӣ ки чигуна меояд ки чун ба дарё расад сокин гардад ва аз даромадану берун шудан ӯ дар дарёро на зиёдат буд ва на нуқсон .

و گفت: از جویهای آب روان آواز می‌شنوی که چگونه می‌آید که چون به دریا رسد ساکن گردد و از درآمدن و بیرون شدن او در دریا را نه زیادت بود و نه نقصان.

Ва гуфт : ӯро бандагонанд . Агар соъатӣ дар дунё аз ваии маҳҷӯб монанди ӯро напарастанд ва тоъаташ надоранд . Яъне чун маҳҷӯб монанди нобӯд гирданд ; внобўди ибодат чун кунад ?

و گفت: او را بندگانند. اگر ساعتی در دنیا از وی محجوب مانند او را نپرستند و طاعتش ندارند. یعنی چون محجوب مانند نابود گردند؛ ونابود عبادت چون کند؟

Ва гуфт : ҳаркии худоиро донад забон ба сухании дигари ҷузи ёди ҳақи натавонади кушод .

و گفت: هرکه خدای را داند زبان به سخنی دیگر جز یاد حق نتواند گشاد.

Ва гуфт : камтарини чизе ки орифро воҷиб омад онаст ки аз молу малик тбро кунад ,у ҳақ инаст ки агар ҳардуи ҷаҳон дар сари дӯстӣ ӯ кунӣ ҳануз андак бошад .

و گفت: کمترین چیزی که عارف را واجب آمد آن است که از مال و ملک تبرا کند، و حق این است که اگر هردو جهان در سر دوستی او کنی هنوز اندک باشد.

Ва гуфт : савоби орифон аз ҳақ , ҳақ бошад .

و گفت: ثواب عارفان از حق، حق باشد.

ГтФ : орифон дар аёни макони ҷӯянд ва дар айни асари нгўинди вогар аз арш то срии садҳазор одам бошанд бо зроир бисёру атбоъу насл бешумору садҳазори Фриштаҳи муқарраб , чун ҷброӣилу Микоил - қадам аз адам дар зовияи дил ориф ниҳанд , ӯ дар ҷанби вуҷӯду маърифати ҳақи эшонро мавҷӯд напиндорад ва аз даромадану берун шудан эшон хабар надорад , ва агар ба хилофи ин буд муддаӣ буд на ориф .

گتف: عارفان در عیان مکان جویند و در عین اثر نگویند واگر از عرش تا ثری صدهزار آدم باشند با ذرایر بسیار و اتباع و نسل بی شمار و صدهزار فریشتة مقرب، چون جبرائیل و میکائیل - قدم از عدم در زاویه دل عارف نهند، او در جنب وجود و معرفت حق ایشان را موجود نپندارد و از درآمدن و بیرون شدن ایشان خبر ندارد، و اگر به خلاف این بود مدعی بود نه عارف.

Ва гуфт : орифи маърӯфро бинаду олам бо олам нишинад . Олам гуяд : ман чаҳ кунам ? ориф гуяд ӯ чаҳ кунад ?

و گفت: عارف معروف را بیند و عالم با عالم نشیند. عالم گوید: من چه کنم؟ عارف گوید او چه کند؟

Ва гуфт : биҳиштро назд дӯстони ҳақ хатарӣ набошад , ва бо ин ҳама ки аҳли муҳаббат ба муҳаббат маҳҷӯранд , кори он қавм доранд ки агар хуфтаанд вогар бедоранд толиб ва матлӯбанд , ва аз тлбгории вдўстдории худ фориғанд . Мағлуби мушоҳида маъшӯқанд , ки бар ошиқи ишқи худ дидан тавоноаст , ва дар муқобилаи матлӯб ба тлбгории худ нгрстн дар роҳи муҳаббат туғёнаст .

و گفت: بهشت را نزد دوستان حق خطری نباشد، و با این همه که اهل محبت به محبت مهجورند، کار آن قوم دارند که اگر خفته اند واگر بیدارند طالب و مطلوب اند، و از طلبگاری ودوستداری خود فارغ اند. مغلوب مشاهدة معشوق اند، که بر عاشق عشق خود دیدن توانا است، و در مقابلة مطلوب به طلبگاری خود نگرستن در راه محبت طغیان است.

Ва гуфт : ҳақ бар дили авлиёии худ матлаъи гашт , баъзе аз дилҳо дид ки бори маърифат ӯ натавонист кашид , ба ибодаташ машғӯл гардонид .

و گفت: حق بر دل اولیای خود مطلع گشت، بعضی از دلها دید که بار معرفت او نتوانست کشید، به عبادتش مشغول گردانید.

Ва гуфт : бори ҳақи ҷузи боргирон хос барнадоранд ки мзлл карда муҷоҳида бошанд ва риёзат ёфта мушоҳида .

و گفت: بار حق جز بارگیران خاص برندارند که مذلل کرده مجاهده باشند و ریاضت یافته مشاهده.

Ва гуфт : кошкӣ халқ ба шинохти худ тўонндӣ расед ки маърифати эшонро дар шинохти худ тамом будӣ .

و گفت: کاشکی خلق به شناخت خود توانندی رسید که معرفت ایشان را در شناخت خود تمام بودی.

Ва гуфт : ҷаҳд кун то як дам ба дасти оре ки он дам дар замину осмони ҷузи ҳақро набинӣ . Яъне то бидон дами ҳамаи умри тавонгари нишинӣ .

و گفت: جهد کن تا یک دم به دست آری که آن دم در زمین و آسمان جز حق را نبینی. یعنی تا بدان دم همه عمر توانگر نشینی.

Ва гуфт : аломати онкии ҳақ ӯро дӯст дорад онаст ки се хислат бадв диҳад : саховатӣ чун саховати дарё ;у шафқатӣ чун шафқати офтоб ,у тавозуъӣ чун тавозуъи замин .

و گفت: علامت آنکه حق او را دوست دارد آن است که سه خصلت بدو دهد: سخاوتی چون سخاوت دریا؛ و شفقتی چون شفقت آفتاب، و تواضعی چون تواضع زمین.

Ва гуфт : ҳоҷён ба қолаби гирди каъба тавоф кунанд , бақо хоҳанд ;у аҳли муҳаббат бқлўб гирданд гирди арш ва лақо хоҳанд .

و گفت: حاجیان به قالب گرد کعبه طواف کنند، بقا خواهند؛ و اهل محبت بقلوب گردند گرد عرش و لقا خواهند.

Ва гуфт : дар илм илмӣаст ки уламо ндонанду дрзҳд зуҳдӣаст ки зоҳидӣ нашносанд .

و گفت: در علم علمی است که علما ندانند و درزهد زهدی است که زاهدان نشناسند.

Ва гуфт : ҳаркиро баргузинад фиръавниро бадв гуморанд то ӯро меранҷоанд .

و گفت: هرکه را برگزیند فرعونی را بدو گمارند تا او را می‌رنجاند.

Ва гуфт : ин ҳама гуфту гӯйу машғалау бонгу ҳаракату орзӯи берун пардааст . Даруни пардаи хомӯшӣу сукӯнат ва оромаст .

و گفت: این همه گفت و گوی و مشغله و بانگ و حرکت و آرزو بیرون پرده است. درون پرده خاموشی و سکونت و آرام است.

Ва гуфт : ин далерӣ чандонаст ки хоҷа ғоятаст аз ҳазрати ҳақ ,у ошиқ худаст . Чун ҳузур ҳосил омад чаҳ ҷой гуфт ва гӯйаст .

و گفت: این دلیری چندان است که خواجه غایت است از حضرت حق، و عاشق خود است. چون حضور حاصل آمد چه جای گفت و گوی است.

Ва гуфт : суҳбати некон ба аз кори нек , ва суҳбат бидон бтар аз кори бад .

و گفت: صحبت نیکان به از کار نیک، و صحبت بدان بتر از کار بد.

Ва гуфт : ҳамаи корҳо дар муҷоҳида бояд кард , онгоҳи фазли худоӣ дидан на феъли хеш .

و گفت: همه کار ها در مجاهده باید کرد، آنگاه فضل خدای دیدن نه فعل خویش.

Ва гуфт : ҳаркии худоиро шинохт ӯро бо суол ҳоҷат нест ва набӯд ва ҳарки нашнохт сухани орифи дрнёбд .

و گفت: هرکه خدای را شناخت او را با سوال حاجت نیست و نبود و هرکه نشناخت سخن عارف درنیابد.

Ва гуфт : ориф онаст ки ҳеҷ чизи машраби гоҳ ӯ тира нигараданд , ҳркдўрт ки бадв расад софӣ гардад .

و گفت: عارف آن است که هیچ چیز مشرب گاه او تیره نگرداند، هرکدورت که بدو رسد صافی گردد.

Ва гуфт : оташи азоби онкаси рост ки худоиро надонад , аммо худои шиносони бротш азоб бошанд .

و گفت: آتش عذاب آنکس راست که خدای را نداند، اما خدای شناسان برآتش عذاب باشند.

Ва гуфт : ҳаррӯзи ҳазор кас дар ин роҳ оянд . Шабонгоҳ аз имони бароянд .

و گفت: هرروز هزار کس در این راه آیند. شبانگاه از ایمان برآیند.

Ва гуфт : ҳарчӣ ҳаст дар ду қадам ҳосил ояд , ки яке бар насибҳои худ наад , ва яке бар фармонҳои ҳақ . Он як қадамро бардорад ва он дигари барҷоӣ он бидорад .

و گفت: هرچه هست در دو قدم حاصل آید، که یکی بر نصیبهای خود نهد، و یکی بر فرمانهای حق. آن یک قدم را بردارد و آن دیگر برجای آن بدارد.

Ва гуфт : ҳаркии тарк ҳаво гуфт ба ҳақ расед .

و گفت: هرکه ترک هوا گفت به حق رسید.

Ва гуфт : ҳаркии наздики ҳақ буд ҳамаи чизу ҳамаи ҷой ӯро буд , зеро ки ҳақи таъолии ҳама ҷойасту ҳақро ҳама чиз ҳаст .

و گفت: هرکه نزدیک حق بود همه چیز و همه جای او را بود، زیرا که حق تعالی همه جای است و حق را همه چیز هست.

Ва гуфт : ҳарки ба ҳақ орифаст ҷоҳиласту ҳаркии ҷоҳил ҳақаст орифаст .

و گفت: هرکه به حق عارف است جاهل است و هرکه جاهل حق است عارف است.

Ва гуфт : ориф тайёрасту зоҳид сайёраст .

و گفت: عارف طیار است و زاهد سیار است.

Ва гуфт : ҳаркии худоиро шинохт азобӣ гардад бар оташ ,у ҳаркии худоиро надонист оташ баров азоб гардад ,у ҳаркии худоиро шинохти биҳиштро савобӣ гардад ,у биҳишт баров ваболӣ гардад .

و گفت: هرکه خدای را شناخت عذابی گردد بر آتش، و هرکه خدای را ندانست آتش براو عذاب گردد، و هرکه خدای را شناخت بهشت را ثوابی گردد، و بهشت براو وبالی گردد.

Ва гуфт : ориф ба ҳеҷ чиз шод нашавад , ҷуз ба висол .

و گفت: عارف به هیچ چیز شاد نشود، جز به وصال.

Ва гуфт : ки нифоқи орифони фозилтар аз ихлоси мурӣдон .

و گفت: که نفاق عارفان فاضلتر از اخلاص مریدان.

Ва гуфт : ончӣ ривоят мекунанд ки иброҳӣму Мӯсоу исои салавоти аллоҳи алайҳим аҷмъин гуфтанд худоё ! моро аз уммати Муҳамади гардон , гумони барӣ ки орзӯии Фзоиҳи ин муштии раёсат ҷӯй карданд ? кулови ҳошои бал , ки эшон дар ин уммати мардонеи диданд ки иқдоми эшон бртҳти срӣ буд ва сарҳои эшон аз аъло алӣин бргзштаҳи воишон дар миёни гум шуда .

و گفت: آنچه روایت می‌کنند که ابراهیم و موسی و عیسی صلوات الله علیهم اجمعین گفتند خدایا! ما را از امت محمد گردان، گمان بری که آرزوی فضایح این مشتی ریاست جوی کردند؟ کلاو حاشا بل، که ایشان در این امت مردانی دیدند که اقدام ایشان برتحت ثری بود و سرهای ایشان از اعلی علیین برگذشته وایشان در میان گم شده.

Ва гуфт : ҳаззи авлиё дар тафовути дараҷот аз чаҳор номаст ,у қиём ҳар фурқатӣ аз эшон ба номӣаст аз номҳои худоӣ ва он қавл худоӣаст ҳўи алаввали волохри волзоҳри волботн . Ҳаркиро ҳазз ӯ аз ин номҳо зиёдаттар буд ба зоҳири ъҷоити қудрати ваии нигаронтар буду ҳаркиро ҳазз ӯ изоин номҳо ботин буд , нигарон буд бидонча равад аз анвори вои срору ҳаркиро ҳазз ӯ аз ин номҳо аввал буд , шуғл ӯ бидон буд ки андари сабқат рафтааст ,у ҳаркиро ҳазз ӯ аз ин номҳо охир буд шуғл ӯ ба мстқбли баста буд бо ончӣ хоҳад буд ,у ҳаркасро азин кашфи брқдри тоқат ӯ буд .

و گفت: حظ اولیا در تفاوت درجات از چهار نامست، و قیام هر فرقتی از ایشان به نامی است از نامهای خدای و آن قول خدای است هو الاول والاخر والظاهر والباطن. هرکه را حظ او از این نامها زیادت تر بود به ظاهر عجایت قدرت وی نگرانتر بود و هرکه را حظ او ازاین نامها باطن بود، نگران بود بدانچه رود از انوار وا سرار و هرکه را حظ او از این نامها اول بود، شغل او بدان بود که اندر سبقت رفته است، و هرکه را حظ او از این نامها آخر بود شغل او به مستقبل بسته بود با آنچه خواهد بود، و هرکس را ازین کشف برقدر طاقت او بود.

Ва гуфтанд : агар ҳамаи давлатҳо ки хилоиқро буд дар ҳавола шумо уфтад дар ҳавола машавед ва агар ҳама бедавлатӣ дар роҳатон уфтад навмеди мгрдид ки кор худоӣ кун Фикўн буду ҳарки ба худ Фрўнгрду ибодати хеш холис бинад вози сафои кашфи худ ҳисобӣ бртўонд гирифт , внФси худро ахбс алнФўс набинад ӯ аз ҳеҷ ҳисоб нест .

و گفتند: اگر همه دولتها که خلایق را بود در حواله شما افتد در حواله مشوید و اگر همه بی دولتی در راهتان افتد نومید مگردید که کار خدای کن فیکون بود و هرکه به خود فرونگرد و عبادت خویش خالص بیند واز صفای کشف خود حسابی برتواند گرفت، ونفس خود را اخبث النفوس نبیند او از هیچ حساب نیست.

Ва гуфт : ҳаркии дили худро мурда гирданд ба касрати шаҳавот , ӯро дар кафан лаънат печанд ва дар замини надомат дафн кунанд ;у ҳаркии нафаси худро бимиранд ба бози истодан аз шаҳавот , ӯро дар кафан раҳмат печанд , ва дар замини саломат дафн кунанд .

و گفت: هرکه دل خود را مرده گرداند به کثرت شهوات، او را در کفن لعنت پیچند و در زمین ندامت دفن کنند؛ و هرکه نفس خود را بمیراند به باز ایستادن از شهوات، او را در کفن رحمت پیچند، و در زمین سلامت دفن کنند.

Ва гуфт : ба ҳақ нарасед онкӣ расед , магар ба ҳифзи ҳурмат . Ва аз роҳ науфтод . Онкӣ аз роҳ афтод , магар ба тарки ҳурмат кардан .

و گفت: به حق نرسید آنکه رسید، مگر به حفظ حرمت. و از راه نیفتاد. آنکه از راه افتاد، مگر به ترک حرمت کردن.

Ва гуфт : ҳаргизи ин ҳадисро ба талаб натавон ёфт , аммо ҷуз толибон наёбанд .

و گفت: هرگز این حدیث را به طلب نتوان یافت، اما جز طالبان نیابند.

Ва гуфт : чун мурӣд наъра занад ва бонг кунад ҳавзӣ буд ва чун хомӯш буд дарёӣ шавад пар дар .

و گفت: چون مرید نعره زند و بانگ کند حوضی بود و چون خاموش بود دریایی شود پر در.

Ва гуфт : ё чунон намой ки ҳастӣ ё чунон бош ки май намое .

و گفت: یا چنان نمای که هستی یا چنان باش که می‌نمایی.

Ва гуфт : ҳаркиро савоби худоӣ ба фардо уфтад худ имрӯз ибодат накардааст ки савоб ҳар нафасӣ аз муҷоҳидат дар ҳол ҳосиласт .

و گفت: هرکه را ثواب خدای به فردا افتد خود امروز عبادت نکرده است که ثواب هر نفسی از مجاهدت در حال حاصل است.

Гуфт : илм ғдрасту маърифат макрасту мушоҳидаи ҳиҷоб . Пас кӣ хоҳӣ ёфт чизе ки май талабӣ ?

گفت: علم غدر است و معرفت مکر است و مشاهده حجاب. پس کی خواهی یافت چیزی که می‌طلبی؟

Ва гуфт : қабзи дилҳо дар баст нуфусасту басти дилҳо дар қабз нуфусаст .

و گفت: قبض دلها در بسط نفوس است و بسط دلها در قبض نفوس است.

Ва гуфт : нафас сифатӣаст ки ҳаргиз наравад ҷуз ба ботил .

و گفت: نفس صفتی است که هرگز نرود جز به باطل.

Ва гуфт : ҳаёт дар илмасту роҳат дар маърифату ризқ дар зикр .

و گفت: حیات در علم است و راحت در معرفت و رزق در ذکر.

Ва гуфт : шавқи дори алмалик ошиқонаст . Дар он дори алмалики Тахтӣ аз сиёсати фироқ ниҳодааст ,у теғӣ аз ҳавл ҳиҷрон кашида , ва як шохи наргис висол барадаст раҷо дода , ва дар ҳар нафасии ҳазор србдон теғ бурдоранд .

و گفت: شوق دار الملک عاشقان است. در آن دار الملک تختی از سیاست فراق نهاده است، و تیغی از هول هجران کشیده، و یک شاخ نرگس وصال بردست رجا داده، و در هر نفسی هزار سربدان تیغ بردارند.

Ва гуфт : ҳафт ҳазор сол бигузашт ва ҳануз он наргиси ғзо трёаст ки дасти ҳеҷ амл бадв нарасидааст .

و گفت: هفت هزار سال بگذشت و هنوز آن نرگس غضاً طریاً است که دست هیچ امل بدو نرسیده است.

Ва гуфт : маърифат онаст ки бишносӣ ки ҳаракоту саканоти халқ ба худоӣаст .

و گفت: معرفت آن است که بشناسی که حرکات و سکنات خلق به خدای است.

Ва гуфт : таваккули зистанро ба як рӯз бозоўрднасту андешаи фардо бо ки андохтан .

و گفت: توکل زیستن را به یک روز بازآوردن است و اندیشه فردا با که انداختن.

Ва гуфт : зикри касӣр на ба ададаст локин ба ҳузур беғифлатаст .

و گفت: ذکر کثیر نه به عدد است لکن به حضور بی غفلت است.

Ва гуфт : муҳаббат онаст ки бисёр худро андаки шимурӣу андаки ҳақ бисёр доне .

و گفت: محبت آن است که بسیار خود را اندک شمری و اندک حق بسیار دانی.

Ва гуфт : муҳаббат онаст ки дунёу охиратро дӯсти надорӣ .

و گفت: محبت آن است که دنیا و آخرت را دوست نداری.

Ва гуфт : ихтилофи уламо раҳматаст магар дар таҷреду тавҳид .

و گفت: اختلاف علما رحمت است مگر در تجرید و توحید.

Ва гуфт : гуруснагӣ абрӣаст ки ҷузи борони ҳикмати нборонд .

و گفت: گرسنگی ابری است که جز باران حکمت نباراند.

Ва гуфт : дуртарини хилоиқи баҳақ он бошад ки ишорат пеш кунад .

و گفت: دورترین خلایق بحق آن باشد که اشارت پیش کند.

Ва гуфт : наздиктарин хилоиқ ба ҳақ онаст ки бори халқ беш кашаду хуй хуш дорад .

و گفت: نزدیک ترین خلایق به حق آن است که بار خلق بیش کشد و خوی خوش دارد.

Ва гуфт : фаромӯшии нафаси ёд кардан ҳақасту ҳаркии ҳақро ба ҳақи шиносад зинда гардад ,у ҳаркии ҳақро ба худ шиносад фонӣ гардад .

و گفت: فراموشی نفس یاد کردن حق است و هرکه حق را به حق شناسد زنده گردد، و هرکه حق را به خود شناسد فانی گردد.

Ва гуфт : дили ориф чун чароғӣаст дар қандилӣ аз обгинаи пок ки шуъоъ ӯ ҷумлаи малакӯтро равшан дорад , ӯро аз торикӣ чаҳ бок .

و گفت: دل عارف چون چراغی است در قندیلی از آبگینه پاک که شعاع او جمله ملکوت را روشن دارد، او را از تاریکی چه باک.

Ва гуфт : ҳалоки худ дар ду чизаст . Яке халқро ҳурмати нодоштан , ва яке ҳақро миннати нодоштан .

و گفت: هلاک خود در دو چیز است. یکی خلق را حرمت ناداشتن، و یکی حق را منت ناداشتن.

Гуфтанд : фариза ва суннат чист ? гуфт : фаризаи суҳбат мавлоасту суннати тарки дунё .

گفتند: فریضه و سنت چیست؟ گفت: فریضه صحبت مولی است و سنت ترک دنیا.

Нақласт ки мурӣдӣ ба сафарӣ мерафт . Шайхро гуфт : маро васиятӣ кун .

نقل است که مریدی به سفری می‌رفت. شیخ را گفت: مرا وصیتی کن.

Гуфт : ба се хислати туро васият кунам . Чун бо бдхўиии суҳбати дорӣ , хуии бад ӯро бо хуии неки худ ори тоъишти муҳайёу мҳно буд ва чун касе бо ту анъомӣ кунад аввали худоиро шукр кун , баъди зои он , онкасро ки ҳақи дил ӯ бар ту меҳрбон кард ва чун балое ба ту рӯй наад ба аҷзи мӯътарифи гирду фарёди хоҳ ки ту сабр натавонӣ карду ҳақ бок надорад .

گفت: به سه خصلت تو را وصیت ‌کنم. چون با بدخویی صحبت داری، خوی بد او را با خوی نیک خود آر تا عیشت مهیّا و مهنّا بود و چون کسی با تو انعامی کند اول خدای را شکر کن، بعد از آن، آنکس را که حق دل او بر تو مهربان کرد و چون بلایی به تو روی نهد به عجز معترف گرد و فریاد خواه که تو صبر نتوانی کرد و حق باک ندارد.

Пурседанд аз зуҳд гуфт : зуҳдро қӣматӣ нест ки ман се рӯзи зоҳид буд м . Рӯзи аввал дар дунё , рӯзи дувум дар охират , рӯзи сеюм аз ончии ғайр худоаст . Ҳотифӣ овоз дод ки эй боязид ! ту тоқати мо надорӣ . Гуфтам : муроди ман инаст . Ба гӯш ман омад ки ёфтӣ . Ёфтӣ .

پرسیدند از زهد گفت: زهد را قیمتی نیست که من سه روز زاهد بودم‌؛ روز اول در دنیا، روز دوم در آخرت، روز سوم از آنچه غیر خدا‌ست. هاتفی آواز داد که ای بایزید! تو طاقت ما نداری. گفتم: مراد من این است‌؛ به گوش من آمد که ‌«یافتی، یافتی.‌»

Ва гуфт : камоли ризои ман аз ӯ то ҳаддӣаст ки агар бандаеро ҷовид ба алӣин براردу маро ба асфали алсофлини ҷовиди фурӯи баради ман розӣтар бошам аз он банда .

و گفت: کمال رضای من از او تا حدّی است که اگر بنده‌ای را جاوید به علیین برآرد و مرا به اسفل السافلین جاوید فرو برد من راضی‌تر باشم از آن بنده.

Пурседанд ки банда ба дараҷа ӣ камол кӣ расад ?

پرسیدند که بنده به درجهٔ کمال کی رسد؟

Гуфт : чун айби худро бишносаду ҳиммат халқ бардорад , онгоҳи ҳақ ӯро бар қадару ҳиммати вай ва ба қадари даврӣ аз нафаси худ ба хеш наздик гирданд .

گفت: چون عیب خود را بشناسد و همّت خلق بردارد، آنگاه حق او را بر قدر و همّت وی و به قدر دوری از نفس خود به خویش نزدیک گرداند.

Гуфтанд : моро зуҳд ва ибодат мефармое ва ту зиёдати зуҳд ва ибодат намекунӣ . Шайхи наърае бузад ва гуфт : зуҳду ибодат аз ман шикофтаанд .

گفتند: ما را زهد و عبادت می‌فرمایی و تو زیادت زهد و عبادت نمی‌کنی‌؟ شیخ نعره‌ای بزد و گفت: زهد و عبادت از من شکافته‌اند.

Пурседанд : ки роҳи ҳақ чигунааст ?

پرسیدند: که راه حق چگونه است؟

Гуфт : ту аз роҳ бархез ки ба ҳақ раседӣ .

گفت: تو از راه برخیز که به حق رسیدی.

Гуфтанд : ба чаҳ ба ҳақ тавон расед ?

گفتند: به چه به حق توان رسید؟

Гуфт : ба кӯрӣу карӣу гунаҳгӣ .

گفت: به کوری و کری و گنگی.

Гуфтанд : бисёр суханҳои перон шунид м . Ҳеҷ сухани азимтар аз он сухан ту нест .

گفتند: بسیار سخن‌های پیران شنیدم‌؛ هیچ سخن عظیم‌تر از آن سخن تو نیست.

Гуфт : эшон дар баҳри сафоӣ мъомлт гуфтанд , ва ман аз баҳри сафоӣ миннат мегӯям . Эшон омехта мегӯйанд , ман холис мегӯям . Омехтаи омехтаро пок накунад . Эшон гуфтанд ту ва мо ; ва ман мегӯям ту бар ту .

گفت: ایشان در بحر صفای معاملت گفتند، و من از بحر صفای منت می‌گویم. ایشان آمیخته می‌گویند، من خالص می‌گویم. آمیخته‌، آمیخته را پاک نکند. ایشان گفتند تو و ما؛ و من می‌گویم تو بر تو.

Яке васияти хост . Гуфт : бар осмони нигар !

یکی وصیت خواست. گفت: بر آسمان نگر!

Нигаҳ кард гуфт : май донеи ин ки офарӣдааст ?

نگه کرد گفت: می‌دانی این که آفریده است؟

Гуфт : донам .

گفت: دانم.

Гуфт : онкас ки офарӣдааст ҳарҷо ки бошӣ бртў матлаъаст . Аз ӯ барҳазар бош .

گفت: آنکس که آفریده است هرجا که باشی برتو مطلع است. از او برحذر باش.

Яке гуфт : ин толибон аз саёҳат наме осоинд .

یکی گفت: این طالبان از سیاحت نمی‌آسایند.

Гуфт : ончӣ мақсӯдаст , муқӣмаст на мусофир . Муқӣмро талабидани маҳол буд дар сафар .

گفت: آنچه مقصود است، مقیم است نه مسافر. مقیم را طلبیدن محال بود در سفر.

Гуфтанд : суҳбат бо ки дорем ?

گفتند: صحبت با که داریم؟

Гуфт : онкӣ чун бемори шӯии туро бозпурсад ва чун гуноҳӣ кунӣ тавбаи пазирад , ва ҳарчӣ ҳақ аз ту донад аз ӯ пӯшида набӯд .

گفت: آنکه چون بیمار شوی تو را بازپرسد و چون گناهی کنی توبه پذیرد، و هرچه حق از تو داند از او پوشیده نبود.

Яке гуфт : чаро имшаб намоз намекунӣ ?

یکی گفت: چرا امشب نماز نمی‌کنی؟

Гуфт : марои фароғати нмознист . Ман гирди малакӯт май гирдам . Ва ҳркҷои афтода Эйаст даст ӯ май гирам . Яъне кордри андарун худ мекунам .

گفت: مرا فراغت نمازنیست. من گرد ملکوت می‌گردم. و هرکجا افتاده ای است دست او می‌گیرم. یعنی کاردر اندرون خود می‌کنم.

Гуфтанд : бузургтарин нишон ориф чист ?

گفتند: بزرگترین نشان عارف چیست؟

Гуфт : онкӣ бо ту таом мехӯрд ва аз ту май гурезаду азтў май хирад ва ба ту май фурушаду дилаш дар ҳзоири қудси пушт ба болаши инс бознҳодаҳ бошад .

گفت: آنکه با تو طعام می‌خورد و از تو می‌گریزد و ازتو می‌خرد و به تو می‌فروشد و دلش در حضایر قدس پشت به بالش انس بازنهاده باشد.

Ва гуфт : ориф онаст ки дар хоби ҷуз худоӣ набинад ва бо каси ҷуз аз вай мувофиқат накунаду сари худ ҷуз бо вай накушояд .

و گفت: عارف آن است که در خواب جز خدای نبیند و با کس جز از وی موافقت نکند و سر خود جز با وی نگشاید.

Пурседанд аз амр ба маърӯф ва наҳй аз мункир . Гуфт : дар вилоятӣ бошед ки дар ваии амри маърӯф ва наҳй аз мункир набошад ки ҳарду дар вилоят халқаст . Дар ҳазрати ваҳдат на амр маърӯфаст ва на наҳй мункир бошад .

پرسیدند از امر به معروف و نهی از منکر. گفت: در ولایتی باشید که در وی امر معروف و نهی از منکر نباشد که هردو در ولایت خلق است. در حضرت وحدت نه امر معروف است و نه نهی منکر باشد.

Гуфтанд : мард кӣ донад ки ба ҳақиқати маърифат расидааст ?

گفتند: مَرد کی داند که به حقیقت معرفت رسیده است؟

Гуфт : он вақт ки фонӣ гардад дар таҳти итилоъи ҳақ , ва боқӣ шавад дар бисоти ҳақ бенафас ва бехалқ . Пас ӯ фонӣ буд боқӣу боқӣ буд фонӣу мурдае буд зиндау зиндае буд мурдау маҳҷӯбӣ буд макшуф буду макшуфӣ буд маҳҷӯб .

گفت: آن وقت که فانی گردد در تحت اطلاع حق، و باقی شود در بساط حق بی نفس و بی خلق. پس او فانی بود باقی و باقی بود فانی و مرده ای بود زنده و زنده ای بود مرده و محجوبی بود مکشوف بود و مکشوفی بود محجوب.

Шайхро гуфтанд : саҳли Абдуллоҳ дар маърифат сухан гуяд .

شیخ را گفتند: سهل عبدالله در معرفت سخن گوید.

Гуфт : саҳли барканораи дарёи рафта ва дар гирдоби афтода .

گفت: سهل برکنارة دریا رفته و در گرداب افتاده.

Гуфтанд : эй шайх ! онкӣ дар баҳр ғарқ шавад , ҳол ӯ чу Н буд ?

گفتند: ای شیخ! آنکه در بحر غرق شود، حال او چو ن بود؟

Гуфт : аз онҷо ки дидор халқаст то пурвои ҳардуи кун буд ва бисот гуфт ва гӯй дарнавардад ки ман урфи аллоҳи кули лисона .

گفت: از آنجا که دیدار خلق است تا پروای هردو کون بود و بساط گفت و گوی درنوردد که من عرف الله کل لسانه.

Гуфтанд : дарвешӣ чист ?

گفتند: درویشی چیست؟

Гуфт : онкӣ касеро дар кунҷи дили хеши пой ба ганҷӣ фурӯ шавад ва онро расвоӣ охират гӯйанд , дар он ганҷ гавҳарӣ ёбад , онро муҳаббат гӯйанд . Ҳаркии он гавҳар ёфт ӯ дарвешаст .

گفت: آنکه کسی را در کنج دل خویش پای به گنجی فرو شود و آن را رسوای آخرت گویند، در آن گنج گوهری یابد، آن را محبت گویند. هرکه آن گوهر یافت او درویش است.

Гуфтанд : мард ба худоӣ кӣ расад ?

گفتند: مرد به خدای کی رسد؟

Гуфт : эй мискин ! ҳаргиз расад .

گفت: ای مسکین! هرگز رسد.

Гуфтанд : ба чаҳ ёфтӣ ончӣ ёфтӣ !

گفتند: به چه یافتی آنچه یافتی!

Гуфт : асбоби дунё роҷмъ кардам ва ба занҷири қаноати бастам ва дар манҷаниқи сидқи ниҳодами вабаи дарёии ноумедии андохтам .

گفت: اسباب دنیا راجمع کردم و به زنجیر قناعت بستم و در منجنیق صدق نهادم وبه دریای ناامیدی انداختم.

Гуфтанд : умри ту чандаст ?

گفتند: عمر تو چند است؟

Гуфт : чаҳор сол .

گفت: چهار سال.

Гуфтанд : чигуна ?

گفتند: چگونه؟

Гуфт : ҳафтод сол буд то дар ҳуҷб дунё будам аммо чаҳорсоласт то ӯро май байнам , чунонкӣ мапурс ,у рӯзгори ҳиҷоб аз умр набошад .

گفت: هفتاد سال بود تا در حجب دنیا بودم اما چهارسال است تا او را می‌بینم، چنانکه مپرس، و روزگار حجاب از عمر نباشد.

Аҳмади хзрўиаҳи шайхро гуфт ба ниҳояти тавба наме расм .

احمد خضرویه شیخ را گفت به نهایت توبه نمی‌رسم.

Шайх гуфт : ниҳояти тавба иззатӣ дораду иззати сифат ҳақаст . Махлуқӣ ба даст тавонад овардан ?

شیخ گفت: نهایت توبه عزتی دارد و عزت صفت حق است. مخلوقی به دست تواند آوردن؟

Пурседанд аз намоз . Гуфт : пайвастанаст ва пайвастан набошад . Магари баъд аз гусастан .

پرسیدند از نماز. گفت: پیوستن است و پیوستن نباشد. مگر بعد از گسستن.

Гуфтанд : роҳ ба худоӣ чигунааст ?

گفتند: راه به خدای چگونه است؟

Гуфт : ғоиби шӯ аз роҳу пайвастӣ ба аллоҳ .

گفت: غایب شو از راه و پیوستی به الله.

Гуфтанд : чаро мадҳи гуруснагӣ май гӯйӣ ?

گفتند: چرا مدح گرسنگی می‌گویی؟

Гуфт : агар фиръавни гурусна будӣ ҳаргизи анои рбкм алоълӣ нагуфтӣ .

گفت: اگر فرعون گرسنه بودی هرگز انا ربکم الاعلی نگفتی.

Ва гуфт : ҳаргизи мутакаббири буии маърифати наёбад .

و گفت: هرگز متکبر بوی معرفت نیابد.

Гуфтанд : нишон мутакаббир чист ?

گفتند: نشان متکبر چیست؟

Гуфт : онкӣ дар ҳаждаҳи ҳазор олам нафасӣ бинад хабистар аз нафаси хеш .

گفت: آنکه در هژده هزار عالم نفسی بیند خبیث تر از نفس خویش.

Гуфтанд : бар сари об май рӯй ?

گفتند: بر سر آب می‌روی؟

Гуфт : чӯби пора бар об баравад .

گفت: چوب پارة بر آب برود.

Гуфтанд : дар ҳаво май парӣ ?

گفتند: در هوا می‌پری؟

Гуфт : мурғ дар ҳаво май пурд .

گفت: مرغ در هوا می‌پرد.

Гуфтанд : ба шабӣ ба каъба май рӯй ?

گفتند: به شبی به کعبه می‌روی؟

Гуфт : ҷодўӣӣ дар шабӣ аз ҳинд ба дамованд меравад .

گفت: جادوئی در شبی از هند به دماوند می‌رود.

Гуфтанд : пас ар мардон чист ?

گفتند: پس ار مردان چیست؟

Гуфт : онкии дил дар кас набандад ба ҷузи худоӣ .

گفت: آنکه دل در کس نبندد به جز خدای.

Гуфтанд : дар муҷоҳидаҳо чун будӣ ?

گفتند: در مجاهده ها چون بودی؟

Гуфт : шонздаҳи сол дар миҳроб будам ва худро чун зан ҳоиз дидам .

گفت: شانزده سال در محراب بودم و خود را چون زن حایض دیدم.

Ва гуфт : дунёро се талоқ додаму ягонаро ягона шудам . Пеши ҳазрати боистодм , гуфтам : борхдоё ! ҷуз аз ту кас надорам ва чун туро дорам ҳама дорам . Чун сидқ ман бидонаст . Нахусти фазл ки кард он буд ки хошоки нафас аз пеши ман бардошт .

و گفت: دنیا را سه طلاق دادم و یگانه را یگانه شدم. پیش حضرت بایستادم، گفتم: بارخدایا! جز از تو کس ندارم و چون تو را دارم همه دارم. چون صدق من بدانست. نخست فضل که کرد آن بود که خاشاک نفس از پیش من برداشت.

Ва гуфт : ҳақи таъолии амр ва наҳй фармуд . Онҳо ки фармуд ӯро нигоҳ доштанд халъат ёфтанд ва бидон халъат машғӯл шуданд ва ман нахостам аз ваии ҷузи вайро .

و گفت: حق تعالی امر و نهی فرمود. آنها که فرمود او را نگاه داشتند خلعت یافتند و بدان خلعت مشغول شدند و من نخواستم از وی جز وی را.

Ва гуфт : чандон ёдаш кардам ки ҷумлаи халқон ёдаш карданд то ба ҷое ки ёд кард ман ёд кардам ӯ шуд . Пас шинохт ӯ тохтан оварад ва маро нест кард . Дигар бора нохутан овараду маро зинда кард .

و گفت: چندان یادش کردم که جمله خلقان یادش کردند تا به جایی که یاد کرد من یاد کردم او شد. پس شناخت او تاختن آورد و مرا نیست کرد. دگر باره ناختن آورد و مرا زنده کرد.

Ва гуфт : пиндоштам ки ман ӯро дӯст медорам . Чун нигаҳ кардам дӯстӣ ӯ марои собиқ буд .

و گفت: پنداشتم که من او را دوست می‌دارم. چون نگه کردم دوستی او مرا سابق بود.

Ва гуфт : ҳаркасӣ дар дарёии амали ғарқаи гаштанд ва ман дар дарёии брғрқаҳи гаштам . Яъне дигарон риёзати худ диданд ва ман аноят ҳақ дидам .

و گفت: هرکسی در دریای عمل غرقه گشتند و من در دریای برغرقه گشتم. یعنی دیگران ریاضت خود دیدند و من عنایت حق دیدم.

Ва гуфт : мардумони илм аз мурдагон гирифтанд ва мо аз зиндае илми гирифтем ки ҳаргиз намирад . Ҳама ба ҳақ гӯйанд ва ман аз ҳақ гӯям . Лоҷарам гуфт ҳеҷ чиз бар ман душвортар аз мтобът илм набӯд , яъне илми таълими зоҳир .

و گفت: مردمان علم از مردگان گرفتند و ما از زنده ای علم گرفتیم که هرگز نمیرد. همه به حق گویند و من از حق گویم. لاجرم گفت هیچ چیز بر من دشوارتر از متابعت علم نبود، یعنی علم تعلیم ظاهر.

Ва гуфт : нафасро ба худоӣ хондам иҷобат накард тарк ӯ кардам ва танҳо рафтам ба ҳазрат .

و گفت: نفس را به خدای خواندم اجابت نکرد ترک او کردم و تنها رفتم به حضرت.

Ва гуфт : диламро ба осмони бурданд , гирди ҳамаи малакӯти бгшт ва бозомад . Гуфтам : чаҳ оварадӣ ? гуфт : муҳаббату ризо ки подшоҳи ин ҳарду буданд .

و گفت: دلم را به آسمان بردند، گرد همه ملکوت بگشت و بازآمد. گفتم: چه آوردی؟ گفت: محبت و رضا که پادشاه این هردو بودند.

Ва гуфт : чун ҳақро ба илм хеш донистам , гуфтам агар ба кифоят ӯ туро бас нест ба кифояти ҳеҷ каси туро басанда набӯд , то ҷавориҳро дар хизмат оварадам . Ҳргаҳ ки яке коҳилӣ кардӣ ба дигари андом машғӯл шудамӣ то боязид шуд .

و گفت: چون حق را به علم خویش دانستم، گفتم اگر به کفایت او تو را بس نیست به کفایت هیچ کس تو را بسنده نبود، تا جوارح را در خدمت آوردم. هرگه که یکی کاهلی کردی به دیگر اندام مشغول شدمی تا بایزید شد.

Ва гуфт : хостам то сахттарин уқубатӣ бар тан худ бидонам ки чист . Ҳеҷ чизи бадтар аз ғифлат надидаму оташи дӯзах бо мардон он накунад ки як зарра ғифлат кунад .

و گفت: خواستم تا سخت ترین عقوبتی بر تن خود بدانم که چیست. هیچ چیز بدتر از غفلت ندیدم و آتش دوزخ با مردان آن نکند که یک ذره غفلت کند.

Ва гуфт : солҳост то намоз мекунаму эътиқодам дар нафас ба ҳар намозӣ он бӯдааст ки габрам ва зуннор бихоҳам бурид .

و گفت: سالهاست تا نماز می‌کنم و اعتقادم در نفس به هر نمازی آن بوده است که گبرم و زنّار بخواهم برید.

Ва гуфт : кори занон аз кори мо беҳтар ки эшон дар моҳӣ ғуслӣ кунанд аз нопокӣ ва мо дар ҳамаи умри худ ғуслӣ накардем дар покӣ .

و گفت: کار زنان از کار ما بهتر که ایشان در ماهی غسلی کنند از ناپاکی و ما در همه عمر خود غسلی نکردیم در پاکی.

Ва гуфт : агар дар ҳамаи умр аз боязиди ин калима дуруст ояд аз ҳеҷ бок надорад .

و گفت: اگر در همه عمر از بایزید این کلمه درست آید از هیچ باک ندارد.

Ва гуфт : агар фардои маро дар ърсот гӯйанд чаро накардӣ дӯст тар дорам аз онкӣ гӯйанд чаро кардӣ . Яъне ҳарчӣ кунам дар ваии манӣ ман буд ва манӣ ширкасту ширки бадтар аз гуноҳаст , магари тоъатӣ бар ман равад ки ман дар миён набошам .

و گفت: اگر فردا مرا در عرصات گویند چرا نکردی دوست تر دارم از آنکه گویند چرا کردی. یعنی هرچه کنم در وی منی من بود و منی شرک است و شرک بدتر از گناه است، مگر طاعتی بر من رود که من در میان نباشم.

Ва гуфт : худои таъолӣ бар асрори халқ матлаъаст ба ҳар сар ки нигарад холӣ бинад магари сари боязид ки аз худ пар бинад .

و گفت: خدای تعالی بر اسرار خلق مطلع است به هر سر که نگرد خالی بیند مگر سر بایزید که از خود پر بیند.

Ва гуфт : эй басои ксо ки ба монздикаст ва аз модўраст вае басо касе ки аз мо давраст ва ба мо наздикаст .

و گفت: ای بسا کسا که به مانزدیک است و از مادور است و ای بسا کسی که از ما دور است و به ما نزدیک است.

Ва гуфт : дар хоб дидам ки зиёдат май хостам аз ҳақи таъолӣ . Пас аз тавҳид бедор шудам , гуфтам : ёрб ! зиёдат намехоҳам баъд аз тавҳид .

و گفت: در خواب دیدم که زیادت می‌خواستم از حق تعالی. پس از توحید بیدار شدم، گفتم: یارب! زیادت نمی‌خواهم بعد از توحید.

Ва гуфт : ҳақро ба хоб дидам , маро гуфт : ё боязид ! чаҳ май хоҳӣ ? гуфтам : он мехоҳам ки ту май хоҳӣ . Фармуд ки ман туроам чунонкии ту мроӣӣ .

و گفت: حق را به خواب دیدم، مرا گفت: یا بایزید! چه می‌خواهی؟ گفتم: آن می‌خواهم که تو می‌خواهی. فرمود که من تو را ام چنانکه تو مرائی.

Ва гуфт : ҳақро ба хоб дидам . Пурсидам ки роҳ ба ту чунаст . Гуфт : тарки худ гӯй ки ба ман раседӣ .

و گفت: حق را به خواب دیدم. پرسیدم که راه به تو چونست. گفت: ترک خود گوی که به من رسیدی.

Ва гуфт : халқ пиндоранд ки ман чун эшон якеам . Агар сифати ман дар олами ғайби бенанди ҳама ҳалок шаванд .

و گفت: خلق پندارند که من چون ایشان یکی ام. اگر صفت من در عالم غیب بینند همه هلاک شوند.

Ва гуфт : мисли ман чун мисл дарёст ки онро на умқ падедаст на аввал ва охир пайдост .

و گفت: مثل من چون مثل دریاست که آن را نه عمق پدید است نه اول و آخر پیداست.

Ва яке аз вай савол кард : ки арш чист ? гуфт манам .

و یکی از وی سؤال کرد: که عرش چیست؟ گفت منم.

Ва гуфт : курсӣ чист ? гуфт : манам .

و گفت: کرسی چیست؟ گفت: منم.

Ва гуфт : лавҳ ва қалам чист ? гуфт : манам .

و گفت: لوح و قلم چیست؟ گفت: منم.

Гуфтанд : худоиро бандагонанд бадали иброҳӣму Мӯсоу исои салавоти аллоҳи алайҳими аҷмъин . Гуфт : он ҳамаи манам .

گفتند: خدای را بندگانند بدل ابراهیم و موسی و عیسی صلوات الله علیهم اجمعین. گفت: آن همه منم.

Гуфтанд : мегӯйанд ки худоиро бандагонанд бадали ҷброӣилу Микоилу исрофил . Гуфт : он ҳамаи манам .

گفتند: می‌گویند که خدای را بندگان اند بدل جبرائیل و میکائیل و اسرافیل. گفت: آن همه منم.

Мард хомӯш шуд . Боязид гуфт : балӣ ! ҳарки дар ҳақ маҳв шуд ва ба ҳақиқат ҳарчӣ ҳаст расед , ҳама ҳақаст . Агар онкас набӯд ҳақи ҳамаро бинад аҷаб набӯд . Валлоҳи аълами воҳкм .

مرد خاموش شد. بایزید گفت: بلی! هرکه در حق محو شد و به حقیقت هرچه هست رسید، همه حق است. اگر آنکس نبود حق همه را بیند عجب نبود. والله اعلم واحکم.

Миъроҷи шайхи боязиди қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз

معراج شیخ بایزید قدس الله روحه العزیز

Инро биорем ва хатм кунем .

این را بیاریم و ختم کنیم.

Шайх гуфт : ба чашми яқин дар ҳақ нагиристам . Баъд аз онкии маро аз ҳамаи мавҷӯдот ба дараҷаи истиғнои расонид ва ба нури худ мунаввар гардониду аҷоиби асрор бар ман ошкоро кард ,у азимати ҳувияти хеш бар ман пайдо оварад . Ман аз ҳақ бар худ нгрстм ва дар асрору сифоти хеш тааммул кардам . Нури ман дар ҷанби нури ҳақи зулмат буд , азимати ман дар ҷанби азимати ҳақи айни ҳақорати гашт , иззати ман дар ҷанби иззати ҳақи айн пиндор шуд . Онҷои ҳамаи сифот буду ӣнҷои ҳамаи кудурат . Боз чун нигоҳ кардам , буд худ ба нур ӯ дидам , иззати худ аз азимату иззат ӯ донистам . Ҳарчӣ кардам ба қудрат ӯ тавонистам кард . Дидаи қолабам ҳарчӣ ёфт аз ӯ ёфт . Ба чашми инсофу ҳақиқат назар кардам ҳамаи парастиши худ аз ҳақ буд , на аз ман . Ва ман пиндошта будам ки маниш май пурситам .

شیخ گفت: به چشم یقین در حق نگریستم. بعد از آنکه مرا از همه موجودات به درجة استغنا رسانید و به نور خود منّور گردانید و عجایب اسرار بر من آشکارا کرد، و عظمت هویت خویش بر من پیدا آورد. من از حق بر خود نگرستم و در اسرار و صفات خویش تامل کردم. نور من در جنب نور حق ظلمت بود، عظمت من در جنب عظمت حق عین حقارت گشت، عزت من در جنب عزت حق عین پندار شد. آنجا همه صفات بود و اینجا همه کدورت. باز چون نگاه کردم، بود خود به نور او دیدم، عزت خود از عظمت و عزت او دانستم. هرچه کردم به قدرت او توانستم کرد. دیده قالبم هرچه یافت از او یافت. به چشم انصاف و حقیقت نظر کردم همه پرستش خود از حق بود، نه از من. و من پنداشته بودم که منش می‌پرستم.

Гуфтам : бори худоё ин чист ?

گفتم: بار خدایا این چیست؟

Гуфт : он ҳамаи манам ва на ғайри ман . Яъне мубошири афъоли туе лекини муқаддару муяссари ту манам то тавфиқи ман рӯй нанамояд аз тоъати ту чизе наёяд . Пас дидаи ман аз восита дидан ӯ аз ман дидаи брдўхту нигариш ба асли кору ҳувияти хеш дар омухт ,у марои азбўди худ ночиз кард ва ба бақои хеш боқӣ гардонид ва азиз кард худии худ бе заҳмати вуҷӯди ман ба ман намӯд , лоҷарами ҳақи марои ҳақиқати биФзўд . Аз ҳақ ба ҳақ нигоҳ кардаму ҳақро ба ҳақиқат бидидаму онҷо мақом кардаму бёромидму гӯши кӯшиши бёкндму забони ниёз дар ком то Муродӣ кашидаму илми касбии бгзоштму заҳмати нафаси аммора аз миёни бардоштам - беолат , муддатӣ қарор гирифтаму фузул аз роҳи усӯл ба даст тавфиқ бирафтам . Ҳақро бар ман бахшоиш омад . Марои илм азалӣ доду забонӣ аз лутфи худ дар коми ман ниҳоду чашмам аз нури худ бёФрид . Ҳамаи мавҷӯдотро ба ҳақ бидидам . Чун ба забони лутф бо ҳақ муноҷот кардам ва аз илми ҳақи илмӣ ба даст оварадам ва ба нур ӯ бадв нагиристам , гуфт эй ҳама беҳама бо ҳама ва беолат бо олат гуфтам бори худоёи бад-ӣн мағрур нашаваму ббўди хеш аз ту мустағнӣ нашавам ,у тўбии ман маро бошӣ ба аз онкии ман бе ту худро бошам , ва ба ту бо ту сухан гӯям беҳтар ки бе ту бо нафас худ гӯям .

گفت: آن همه منم و نه غیر من. یعنی مباشر افعال تویی لیکن مقدر و میسر تو منم تا توفیق من روی ننماید از طاعت تو چیزی نیاید. پس دیده من از واسطه دیدن او از من دیده بردوخت و نگرش به اصل کار و هویت خویش در آموخت، و مرا ازبود خود ناچیز کرد و به بقای خویش باقی گردانید و عزیز کرد خودی خود بی زحمت وجود من به من نمود، لاجرم حق مرا حقیقت بیفزود. از حق به حق نگاه کردم و حق را به حقیقت بدیدم و آنجا مقام کردم و بیارامیدم و گوش کوشش بیاکندم و زبان نیاز در کام تا مرادی کشیدم و علم کسبی بگذاشتم و زحمت نفس اماره از میان برداشتم - بی آلت، مدتی قرار گرفتم و فضول از راه اصول به دست توفیق برفتم. حق را بر من بخشایش آمد. مرا علم ازلی داد و زبانی از لطف خود در کام من نهاد و چشمم از نور خود بیافرید. همه موجودات را به حق بدیدم. چون به زبان لطف با حق مناجات کردم و از علم حق علمی به دست آوردم و به نور او بدو نگریستم، گفت ای همه بی همه با همه و بی آلت با آلت گفتم بار خدایا بدین مغرور نشوم و ببود خویش از تو مستغنی نشوم، و توبی من مرا باشی به از آنکه من بی تو خود را باشم، و به تو با تو سخن گویم بهتر که بی تو با نفس خود گویم.

Гуфт : акнӯн шариъатро гӯши дору пой аз ҳади амр ва наҳй дар магузор то саъйат ба назд мо мшкўр бошад .

گفت: اکنون شریعت را گوش دار و پای از حد امر و نهی در مگذار تا سعیت به نزد ما مشکور باشد.

Гуфтам : аз онҷо ки маро дайнасту диламро яқинаст ту агар шукри гӯйӣ аз худ гӯйӣ ба аз онкии раҳе , вогар мазаммат кунӣ ту аз айби муназзаҳӣ .

گفتم: از آنجا که مرا دین است و دلم را یقین است تو اگر شکر گویی از خود گویی به از آنکه رهی، واگر مذمت کنی تو از عیب منزهی.

Маро гуфт : аз ки омухтӣ ?

مرا گفت: از که آموختی؟

Гуфтам : соил ба донад аз масъӯл ки ҳам муродаст ва ҳам мурӣд , ва ҳам муҷобаст ва ҳам мҷиб .

گفتم: سایل به داند از مسئول که هم مراد است و هم مرید، و هم مجاب است و هم مجیب.

Чун зиёи сар ман бидид , пас дили ман Нидо аз ризоӣ ҳақ бишунид ,у рақами хушнӯдӣ бар ман кашид ,у маро мунаввар гардонид ва аз зулмати нафас ва аз кдўроти башарияти дргзронид . Донистам ки бадв зиндаам ва аз фазл ӯ бисоти шодӣ дар дил афгандам .

چون ضیاء سر من بدید، پس دل من ندا از رضای حق بشنید، و رقم خشنودی بر من کشید، و مرا منور گردانید و از ظلمت نفس و از کدورات بشریت درگذرانید. دانستم که بدو زنده ام و از فضل او بساط شادی در دل افگندم.

Гуфт : ҳарчӣ хоҳӣ бихоҳ .

گفت: هرچه خواهی بخواه.

Гуфтам : туро хоҳам ки аз фазли Фозлтрӣу азкрми бзргтрӣ ва аз тавбаи ту қонеъи гаштам , чун ту маро бошӣ маншури фазлу карам дар навиштам , аз худами бозмдор ,у ончии мо дун туаст дар пеш ман меар .

گفتم: تو را خواهم که از فضل فاضلتری و ازکرم بزرگتری و از توبه تو قانع گشتم، چون تو مرا باشی منشور فضل و کرم در نوشتم، از خودم بازمدار، و آنچه ما دون توست در پیش من میار.

Замонии марои ҷавоби надод , пас тоҷи каромат бар фарқи ман ниҳод ва маро гуфт : ҳақ май гӯйӣу ҳақиқат май ҷӯӣ , аз ончӣ ҳақ дидӣ ва ҳақ шунидӣ .

زمانی مرا جواب نداد، پس تاج کرامت بر فرق من نهاد و مرا گفت: حق می‌گویی و حقیقت می‌جویی، از آنچه حق دیدی و حق شنیدی.

Гуфтам : агар дидам ба ту дидам , ва агар шунидам ба ту шунидам . Нахуст ту шунидӣ . Боз ман шунидам . Ва биравӣ саноҳо гуфтам . Лоҷарам аз кибриё маро бурдор то дар маёдини ъз ӯ мепаридаму аҷоиби сунъ ӯ медидам . Чун заъф ман бидонасту ниёз ман бишнохт маро ба қӯти худ қавӣ гардонид ва ба зинат худ биёросту тоҷи каромат бар сари ман ниҳод ,у дрсрои тавҳид бар ман кушод . Чун матлаъ шуд ки сифоти ман дар сифот ӯ барисед аз ҳазрати худ марои номи ниҳод ва ба худии худ маро ташриф доду яктое падед омад , дуе бархест ва гуфт : ризои мо онаст ки ризоӣ туаст врзои ту онаст ки ризои мости сухани ту олоиш напазирад ва манӣ ту кас бар ту нагирад .

گفتم: اگر دیدم به تو دیدم، و اگر شنیدم به تو شنیدم. نخست تو شنیدی. باز من شنیدم. و بروی ثناها گفتم. لاجرم از کبریا مرا بردار تا در میادین عز او می‌پریدم و عجایب صنع او می‌دیدم. چون ضعف من بدانست و نیاز من بشناخت مرا به قوت خود قوی گردانید و به زینت خود بیاراست و تاج کرامت بر سر من نهاد، و درسرای توحید بر من گشاد. چون مطلع شد که صفات من در صفات او برسید از حضرت خود مرا نام نهاد و به خودی خود مرا تشریف داد و یکتایی پدید آمد، دویی برخاست و گفت: رضای ما آن است که رضای توست ورضای تو آن است که رضای ماست سخن تو آلایش نپذیرد و منی تو کس بر تو نگیرد.

Пас марои захм ғайрат бичашонеду бозам зинда гардонид . Аз кӯраи имтиҳони холиси беруни омадам то гуфт : лмни алмалик ? гуфтам : туро . Гуфт : лмни алҳкм ? гуфтам : туро . Гуфт : лмни алохтёр ? гуфтам : туро . Чун сухани ҳамон буд ки дар бдоити кори шунӯди хост ки марои бози намояд ки агар сабақи раҳмат ман набӯдӣ халқ ҳаргиз нёсудӣ ва агар муҳаббат набӯдӣ қудрати дамор аз ҳама баровардӣ . Ба назари қаҳҳорӣ ба воситаи ҷабборӣ ба ман нагирист . Низ аз ман касе асарӣ надид . Чун дар мастии хеши худро ба ҳамаи водиҳо дар андохтам ва ба оташи ғайрати танро бар ҳамаи бутаҳо бгдохтму асби талаб дар фазоӣ саҳро битохтам , ба аз ниёз сайдӣ надидам , ва ба аз аҷз чизе наёфтам . Ва равшантар аз хомӯшӣ чароғӣ надидам . Ва суханӣ ба аз бесуханӣ нишнидам . Сокини сарой сукут шудаму садраи собирӣ дар пӯшедам то кор ба ғоят расед . Зоҳиру ботини маро аз иллати башарият холӣ дид . Фараҷае аз фараҷ дар синаи золимонеи ман кушоду маро аз таҷреду тавҳид забонӣ дод . Лоҷарам акнӯн забонам аз лутф самадонеасту дилам аз нур раббонӣасту чашмам аз сунъ яздонеаст . Ба мадад ӯ мегӯям . Ва ба қӯт ӯ май гирам . Чун бадв зиндаам ҳаргиз намирам . Чун бад-ӣни мақоми расидами ишорати ман азалӣасту ибодати ман абадӣаст . Забони ман забон тавҳидасту равони ман равон таҷредаст . На аз худ мегӯям то муҳаддис бошам ё ба худ мегӯям то музаккар бошам . Забонро ӯ мегирданд ончӣ хоҳад ва ман дар миён тарҷумонӣам . Гӯянда ба ҳақиқат ӯаст на манам . Акнӯн чун маро бузург гардонид маро гуфт : ки халқ мехоҳанд ки туро бибинанд .

پس مرا زخم غیرت بچشانید و بازم زنده گردانید. از کورهٔ امتحان خالص بیرون آمدم تا گفت: لمن الملک‌؟ گفتم: تو را. گفت: لمن الحکم‌؟ گفتم: تو را. گفت: لمن الاختیار‌؟ گفتم: تو را. چون سخن همان بود که در بدایت کار شنود خواست که مرا باز نماید که اگر سبق رحمت من نبودی خلق هرگز نیاسودی و اگر محبت نبودی قدرت دمار از همه برآوردی. به نظر قهاری به واسطه جباری به من نگریست. نیز از من کسی اثری ندید. چون در مستی خویش خود را به همه وادی‌ها در انداختم و به آتش غیرت تن را بر همه بوته‌ها بگداختم و اسب طلب در فضای صحرا بتاختم، به از نیاز صیدی ندیدم، و به از عجز چیزی نیافتم. و روشن‌تر از خاموشی چراغی ندیدم. و سخنی به از بی‌سخنی نشنیدم. ساکن سرای سکوت شدم و صدرهٔ صابری در پوشیدم تا کار به غایت رسید. ظاهر و باطن مرا از علت بشریت خالی دید . فرجه‌ای از فرج در سینهٔ ظالمانی من گشاد و مرا از تجرید و توحید زبانی داد. لاجرم اکنون زبانم از لطف صمدانی است و دلم از نور ربّانی است و چشمم از صنع یزدانی است. به مدد او می‌گویم. و به قوت او می‌گیرم. چون بدو زنده‌ام هرگز نمیرم. چون بدین مقام رسیدم اشارت من ازلی است و عبادت من ابدی است. زبان من زبان توحید است و روان من روان تجرید است. نه از خود می‌گویم تا محدث باشم یا به خود می‌گویم تا مذکر باشم. زبان را او می‌گرداند آنچه خواهد و من در میان ترجمانی‌ام. گوینده به حقیقت او است نه منم. اکنون چون مرا بزرگ گردانید مرا گفت: که خلق می‌خواهند که تو را ببینند.

Гуфтам : ман нахоҳам ки эшонро бубинам . Агар дӯсти дорӣ ки марои пеши халқи беруни ореи ман туро хилоф накунам . Маро ба ваҳдонияти худ бёроӣ то халқи ту чун маро бибинад ва дар сунъ ту нигаранд сонеъро дида бошанд ва ман дар миён набошам .

گفتم: من نخواهم که ایشان را ببینم. اگر دوست داری که مرا پیش خلق بیرون آری من تو را خلاف نکنم. مرا به وحدانیت خود بیارای تا خلق تو چون مرا ببیند و در صنع تو نگرند صانع را دیده باشند و من در میان نباشم.

Ин мурод ба ман доду тоҷи каромат бар сари ман ниҳод ва аз мақоми башариятам дар гузаронид . Пас гуфт : пеши халқи ман ой !

این مراد به من داد و تاج کرامت بر سر من نهاد و از مقام بشریتم در گذرانید. پس گفت: پیش خلق من آی!

Як қадам аз ҳазрати беруни ниҳодам . Ба қадами дувум аз пои дарафтодам . НаДоӣ шунидам ки дӯсти марои бозорид ки ӯ бе ман натавонад бӯдан ,у ҷуз ба ман роҳӣ надонад .

یک قدم از حضرت بیرون نهادم. به قدم دوم از پای درافتادم. ندایی شنیدم که دوست مرا بازآرید که او بی من نتواند بودن، و جز به من راهی نداند.

Ва гуфт : чун ба ваҳдонияти расидам ва он аввали лҳзт буд ки ба тавҳид нагиристам , солҳо дар он водӣ ба қадами аФҳоми давидам то мурғии гаштам . Чашм ӯ аз ягонагӣ , пар ӯ аз ҳамешагӣ . Ва дар ҳавоӣ чигунагӣ мепаридам . Чун аз махлуқоти ғоиби гаштам . Гуфтам : ба холиқи расидам . Пас сар аз водӣ рубубият баровардам . Косае бёшомидм ки ҳаргиз то абад аз тишнагӣ ӯ сероб нашудам . Пас сӣ ҳазор сол дар фазои ваҳдоният ӯ паридам ва сӣ ҳазор соли дигар дар алуҳият паридам ва сӣ ҳазор соли дигар дар Фрдонит . Чун навад ҳазор сол ба сар омад боязидро дидам ва ман ҳарчӣ дидам ҳама ман будам . Пас чаҳорҳазор бояда буридам ва ба ниҳояти расидам . Чун нигаҳ кардам худро дидам дар бдоити дараҷаи анбиё . Пас чандоне дар он бениҳоятӣ бирафтам ки гуфтам болои ин ҳаргиз касе нарасидаасту бартари азин мақом мумкин нест . Чун нек нигаҳ кардам сари худ бар кафи пои яке набӣ дидам . Пас маълум шуд ки ниҳояти ҳоли авлиёи бдоити аҳвол анбиёаст , ниҳояти анбиёро ғоят нест . Пас рӯҳи ман бар ҳама малакӯт бигузашту биҳишту дӯзах бадв намуданд ва ба ҳеҷ илтифот накард ва ҳарчӣ дар пеш ӯ омад тоқат он надошт ва ба ҷони ҳеҷ пайғамбар нарасед , ало ки салом кард , чун ба ҷони Мустафои алайҳ ассалом расед . Онҷои садҳазори дарёӣ оташин дид бениҳоят , ва ҳазор ҳиҷоб аз нур ки агар ба аввали дарёи қадами нҳодмии бсўхтмӣ ва худро ба бод бар додмӣ то лоҷарам аз ҳайбату даҳшати чунон мадҳуши гаштам ки ҳеҷ намондам . Ҳарчанд хостам то мехи таноби хаймаи Муҳамади расӯл аллоҳ битавонам дид Зуҳра надоштам . Бо онкӣ ба ҳақи расидам Зуҳра надоштам ба Муҳамад расӣдан . Яъне ҳаркас бар қадари хеш ба худоӣ тавонад расед ки ҳақ бо ҳамааст . Аммо Муҳамад дар пешашон дар ҳарам хосаст .

و گفت: چون به وحدانیت رسیدم و آن اول لحظت بود که به توحید نگریستم، سال‌ها در آن وادی به قدم افهام دویدم تا مرغی گشتم. چشم او از یگانگی، پر او از همیشگی. و در هوای چگونگی می‌پریدم. چون از مخلوقات غایب گشتم. گفتم: به خالق رسیدم. پس سر از وادی ربوبیت برآوردم. کاسه‌ای بیاشامیدم که هرگز تا ابد از تشنگی او سیراب نشدم. پس سی هزار سال در فضای وحدانیت او پریدم و سی هزار سال دیگر در الوهیت پریدم و سی هزار سال دیگر در فردانیت. چون نود هزار سال به‌سر آمد بایزید را دیدم و من هرچه دیدم همه من بودم. پس چهارهزار بایده بُریدم و به نهایت رسیدم. چون نگه کردم خود را دیدم در بدایت درجهٔ انبیا‌. پس چندانی در آن بی‌نهایتی برفتم که گفتم بالای این هرگز کسی نرسیده است و برتر ازین مقام ممکن نیست. چون نیک نگه کردم سر خود بر کف پای یکی نبی دیدم. پس معلوم شد که نهایت حال اولیا بدایت احوال انبیا است، نهایت انبیا را غایت نیست. پس روح من بر همه ملکوت بگذشت و بهشت و دوزخ بدو نمودند و به هیچ التفات نکرد و هرچه در پیش او آمد طاقت آن نداشت و به جان هیچ پیغمبر نرسید، الا که سلام کرد، چون به جان مصطفی علیه السلام رسید. آنجا صدهزار دریای آتشین دید بی‌نهایت، و هزار حجاب از نور که اگر به اول دریا قدم نهادمی بسوختمی و خود را به باد بر دادمی تا لاجرم از هیبت و دهشت چنان مدهوش گشتم که هیچ نماندم. هرچند خواستم تا میخ طناب خیمه محمد رسول الله بتوانم دید زهره نداشتم. با آنکه به حق رسیدم زهره نداشتم به محمد رسیدن. یعنی هرکس بر قدر خویش به خدای تواند رسید که حق با همه است. اما محمد در پیششان در حرم خاص است.

Лоҷарам то водии лоолаҳи алои аллоҳ қатъ накунӣ ба водии Муҳамади расӯл аллоҳ натавонӣ расед , ва дар ҳақиқат ҳар ду водӣ якеаст чунонкии он маънӣ ки гуфтам : ки мурӣди Бутуроби ҳақро медиду тоқати дидор боязид надошт . Пас боязид гуфт : илоҳӣ ! ҳарчӣ дидам ҳама ман будам . Бо манӣ маро ба ту роҳ нест ва аз худии худ маро гузар нест . Маро чаҳ бояд кард ?

لاجرم تا وادی لااله الا الله قطع نکنی به وادی محمد رسول الله نتوانی رسید، و در حقیقت هر دو وادی یکی است چنانکه آن معنی که گفتم: که مرید بوتراب حق را می‌دید و طاقت دیدار بایزید نداشت. پس بایزید گفت: الهی! هرچه دیدم همه من بودم. با منی مرا به تو راه نیست و از خودی خود مرا گذر نیست. مرا چه باید کرد؟

Фармон омад ки : халоси ту аз туе ту дар мтобъти дӯсти мости Муҳамади арабии дидаро ба хоки қадам ӯ актҳол кун ва бар мтобът ӯ мудовимат намой . Таъаҷҷуб аз қавмӣ дорам ки касеро чандини таъзими набувват буд , онгоҳ сухан гуяд ба хилофи ину маънӣ ин ндонанд чунон ки боязидро гуфтанд фардои қиёмати хилоиқ дар таҳти ливои Муҳамади алайҳи алслўаҳ ва ассалом бошанд . Гуфт : ба худои худоӣ ки ливои ман аз ливои Муҳамад зиёдатаст ки пайғомбарону хилоиқ дар таҳти ливоӣ ман бошанд . Яъне чун маниро на дар осмон мисл ёбанд ва на дар замин сифатӣ донанд . Сифоти ман дар ғайбатаст ,у онкӣ дар саропарда ғайбаст аз ӯ сухани гуфтани ҷаҳл маҳзасту саросари ҳама ғайбатаст . Чун касе чунин буд , чигуна ин кас , ин кас буд ? бал ки ин касро забони ҳақ буду гӯянда низ ҳақ .

فرمان آمد که: خلاص تو از تویی تو در متابعت دوست ماست محمد عربی دیده را به خاک قدم او اکتحال کن و بر متابعت او مداومت نمای. تعجب از قومی دارم که کسی را چندین تعظیم نبوت بود، آنگاه سخن گوید به خلاف این و معنی این ندانند چنان که بایزید را گفتند فردای قیامت خلایق در تحت لوای محمد علیه الصلوة و السلام باشند. گفت: به خدایی خدای که لوای من از لوای محمد زیادت است که پیغامبران و خلایق در تحت لوای من باشند. یعنی چون منی را نه در آسمان مثل یابند و نه در زمین صفتی دانند. صفات من در غیبت است، و آنکه در سراپردهٔ غیب است از او سخن گفتن جهل محض است و سراسر همه غیبت است. چون کسی چنین بود، چگونه این کس، این کس بود؟ بل که این کس را زبان حق بود و گوینده نیز حق.

Ва гуфт : он ки нутқ ӯ беинтбқ ва беисмъ ва беибср буд . То лоҷарами ҳақ бар забони боязид суханӣ гуяд ва он , он буд ки : лўоӣии аъзами ман лўоءи Муҳамад . Балӣ !

و گفت: آن که نطق او بی ینطبق و بی یسمع و بی یبصر بود. تا لاجرم حق بر زبان بایزید سخنی گوید و آن، آن بود که: لوائی اعظم من لواء محمد. بلی!

Мноҷоаҳи шайхи боязиди қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз

مناجاة شیخ بایزید قدس الله روحه العزیز

Боязидро муноҷотӣаст . Борхдоё ! то кӣ миёни ману тўмн ва туе буд ? манӣ аз миён бурдор то манят ман ба ту бошад , то ман ҳеҷ набошам .

بایزید را مناجاتی است. بارخدایا! تا کی میان من و تومن و تویی بود؟ منی از میان بردار تا منیت من به تو باشد، تا من هیچ نباشم.

Ва гуфт : илоҳӣ ! то бо туами бештар аз ҳамаам ва то бо худами камтар аз ҳамаам .

و گفت: الهی! تا با توام بیشتر از همه‌ام و تا با خودم کمتر از همه‌ام.

Ва гуфт : илоҳӣ ! марои фақру фоқа ба ту расониду лутфи ту онро зоил нагардонид .

و گفت: الهی! مرا فقر و فاقه به تو رسانید و لطف تو آن را زایل نگردانید.

Ва гуфт : илоҳӣ ! марои зоҳидӣ наме бояд ,у қроиӣ наме бояд ,у олимӣ наме бояд . Агар мар аз аҳли чизе хоҳӣ гардонид аз аҳли шамае аз асрори худ гардон , ва ба дараҷаи дӯстон худ бирасон . Илоҳӣ ! ноз ба ту кунам ва аз ту ба ту расм . Илоҳӣ ! чаҳ некӯаст воқеъоти илҳоми ту бар хатароти дилҳо , ва чаҳ ширинаст равиши аФҳоми ту дар роҳи ғайбҳо , ва чаҳ азимаст ҳолатӣ ки халқ кашф натавонанд кард ,у забони васфи он дӯст дорам . Ва надонад ва ин қисса ба срнёмд ва гуфт илоҳӣ аҷаб нест аз онкии ман турои ман бандаи оҷизу заъифи муҳтоҷ . Аҷаби онкии ту марои дӯсти дорӣ ва ту худовандӣу подшоҳу мустағнӣ .

و گفت: الهی! مرا زاهدی نمی‌باید، و قرایی نمی‌باید، و عالمی نمی‌باید. اگر مر از اهل چیزی خواهی گردانید از اهل شمه‌ای از اسرار خود گردان، و به درجهٔ دوستان خود برسان. الهی! ناز به تو کنم و از تو به تو رسم. الهی! چه نیکوست واقعات الهام تو بر خطرات دل‌ها، و چه شیرین است روش افهام تو در راه غیب‌ها، و چه عظیم است حالتی که خلق کشف نتوانند کرد، و زبان وصف آن دوست دارم. و نداند و این قصه به سرنیامد و گفت الهی عجب نیست از آنکه من ترا من بنده عاجز و ضعیف محتاج. عجب آنکه تو مرا دوست داری و تو خداوندی و پادشاه و مستغنی.

Ва гуфт : худоё ! ки май тарсам акнӯн ба ту чунин шодам чигуна шодмон набошам агар эмини гирдам .

و گفت: خدایا ! که می‌ترسم اکنون به تو چنین شادم چگونه شادمان نباشم اگر ایمن گردم.

Нақласт ки боязиди ҳафтод бор ба ҳазрати иззат қурб ёфт . Ҳрбор ки бозомадӣ зуннорӣ барбастӣ ва боз буридӣ . Умраш чун ба охир омад дар миҳроб шуд , ва зуннорӣ барбаст , ва пўстинӣ дошт божгўнаҳ дар пӯшеду кулоҳи божгўнаҳ бар сари ниҳод , ва гуфт : илоҳӣ ! риёзати ҳамаи умр наме фурушаму намози ҳамаи шаб арза намекунам ,у рӯзаи ҳама умр намегӯям ,у хатмҳои қуръон наме шимурам . Ва авқоту муноҷоту қурбат бо знмӣ гӯям . Ту май доне ки ба ҳеҷ боз наменагарм , ва ин ки ба забони шарҳ май даҳум на аз тафохур ва эътимодаст бал ки шарҳ май даҳум ки аз ҳарчӣ кардаам нанг дорам ва ин хлътм ту додае ки худро чунин май байнам . Он ҳамаи ҳеҷ нанг медорам . Он ҳама ҳеҷаст . Ҳамон ингор ки нест . Тркмонӣам ҳафтод сола , мӯӣ дар габрӣ сифед карда . Аз биёбон акнӯн барме оему тангарӣ тангарӣ мегӯям . Аллоҳи аллоҳи гуфтан акнӯн меомӯзам , зуннор акнӯн май барам , қадам дар доираи ислом акнӯн май занам , забон ба шаҳодат акнӯн май гардонами кори тўб ба иллат нест . Қабули ту ба тоъат нау ради тавбаи маъсият на . Ман ҳарчӣ кардам ҳбо ингоштам ту низ ҳарчӣ дидӣ аз ман ки басанд ҳазрат ту набӯд хати афв бар ваии каш ,у гирди маъсиятро аз ман фурӯи шӯй ки ман гирди пиндори тоъати Фрўшстм .

نقل است که بایزید هفتاد بار به حضرت عزت قرب یافت. هربار که بازآمدی زناری بربستی و باز بریدی. عمرش چون به آخر آمد در محراب شد، و زناری بربست، و پوستینی داشت باژگونه در پوشید و کلاه باژگونه بر سر نهاد، و گفت: الهی! ریاضت همه عمر نمی‌فروشم و نماز همه شب عرضه نمی‌کنم، و روزه همه عمر نمی‌گویم، و ختم‌های قرآن نمی‌شمرم. و اوقات و مناجات و قربت با‌زنمی‌گویم. تو می‌دانی که به هیچ باز‌نمی‌نگرم، و این که به زبان شرح می‌دهم نه از تفاخر و اعتماد است بل که شرح می‌دهم که از هرچه کرده‌ام ننگ دارم و این خلعتم تو داده‌ای که خود را چنین می‌بینم. آن همه هیچ ننگ می‌دارم. آن همه هیچ است. همان انگار که نیست. ترکمانی‌ام هفتاد ساله‌، موی در گبری سفید کرده. از بیابان اکنون برمی آیم و تنگری تنگری می‌گویم. الله الله گفتن اکنون می‌آموزم، زنار اکنون می‌برم، قدم در دایرهٔ اسلام اکنون می‌زنم، زبان به شهادت اکنون می‌گردانم کار توب به علت نیست. قبول تو به طاعت نه و رد توبه معصیت نه. من هرچه کردم هبا انگاشتم تو نیز هرچه دیدی از من که بسند حضرت تو نبود خط عفو بر وی کش، و گَرد معصیت را از من فرو شوی که من گرد پندار طاعت فروشستم.

Нақласт ки шайх дар ибтидои аллоҳи аллоҳ бисёр гуфтӣ . Дар ҳолати назъи ҳамон аллоҳ мегуфт пас ва гуфт : ёрб ! ҳаргизи туро ёд накардам , магар ба ғифлат , ва акнӯн ки ҷон меравад аз тоъати ту ғофили м . Надонам то ҳузур кӣ хоҳад буд .

نقل است که شیخ در ابتدا الله الله بسیار گفتی. در حالت نزع همان الله می‌گفت پس و گفت: یارب ! هرگز تو را یاد نکردم، مگر به غفلت، و اکنون که جان می‌رود از طاعت تو غافل‌م. ندانم تا حضور کی خواهد بود.

Пас дар зикру ҳузур ҷон бидод . Он шаб ки ӯ вафот кард бўмўсӣ ҳозир набӯд . Гуфт : ба хоб дидам ки аршро бар фарқ срнҳодаҳ будам ва май барадам . Таъаҷҷуб кардам . Бомдод равона шудам то бо шайх бигӯям . Шайх вафот карда буду халқ беқиёс аз атроф омада буданд . Чун ҷиноза бардоштанд ман ҷаҳд кардам то гӯшаи ҷиноза ба ман диҳанд албата ба ман намерасед , бесабр шудам , дар зер ҷиноза рафтам , ва бар сар гирифтам ва мерафтам . Ва марои он хоби фаромӯш шуда буд . Шайхро дидам ки гуфт : ё бўмўсӣ ! инак таъбири он хоб ки дӯш дидӣ ки арш бар саргирифта будӣ он арши ин ҷиноза боязидаст .

پس در ذکر و حضور جان بداد. آن شب که او وفات کرد بوموسی حاضر نبود. گفت: به خواب دیدم که عرش را بر فرق سرنهاده بودم و می‌بردم. تعجب کردم. بامداد روانه شدم تا با شیخ بگویم. شیخ وفات کرده بود و خلق بی قیاس از اطراف آمده بودند. چون جنازه برداشتند من جهد کردم تا گوشه جنازه به من دهند البته به من نمی‌رسید، بی صبر شدم، در زیر جنازه رفتم، و بر سر گرفتم و می‌رفتم. و مرا آن خواب فراموش شده بود. شیخ را دیدم که گفت: یا بوموسی! اینک تعبیر آن خواب که دوش دیدی که عرش بر سرگرفته بودی آن عرش این جنازه بایزید است.

Нақласт ки мурӣдии шайхро ба хоб дид . Гуфт : аз мункиру накир чун рстӣ ?

نقل است که مریدی شیخ را به خواب دید. گفت: از منکر و نکیر چون رستی؟

Гуфт : чун он азизон аз ман савол карданд : шуморо азин суоли мақсӯдии брнёид , ба ҷиҳати онкӣ агар гӯям худоӣ ман ӯст ин сухан аз ман ҳеҷ набӯд . Локин бозгардед ва аз вай пурсед ки ман ӯро кӣм ? ончӣ ӯ гуяд он буд ки агар ман садбор гӯям худовандам ӯст то ӯ марои банда худ надонад фоида набӯд .

گفت: چون آن عزیزان از من سؤال کردند: شما را ازین سوال مقصودی برنیاید، به جهت آنکه اگر گویم خدای من اوست این سخن از من هیچ نبود. لکن بازگردید و از وی پرسید که من او را کیم؟ آنچه او گوید آن بود که اگر من صدبار گویم خداوندم اوست تا او مرا بنده خود نداند فایده نبود.

Бузургӣ ӯро ба хоб дид . Гуфт : худоӣ бо ту чаҳ кард ? гуфт : аз ман пурсед : эй боязид чаҳ оварадӣ ? гуфтам : худовандро ! чизе наёвардам . Ки ҳазрати иззати турои бшоид бо ин ҳамаи ширк низ наёвардам ҳақ таъолӣ фармуд влои лилҳоллбн . Он шаби шер ширк набӯд .

بزرگی او را به خواب دید. گفت: خدای با تو چه کرد؟ گفت: از من پرسید: ای بایزید چه آوردی؟ گفتم: خداوند را ! چیزی نیاوردم. که حضرت عزت ترا بشاید با این همه شرک نیز نیاوردم حق تعالی فرمود ولا لیلةاللبن. آن شب شیر شرک نبود.

Гуфт : шабии шер хӯрда будаму шикамам ба дард омад . Ҳақи таъолӣ бо ман бад-ӣни қадар итоб фармуд . Яъне ҷуз аз ман чизеи дигар бар кораст .

گفت: شبی شیر خورده بودم و شکمم به درد آمد. حق تعالی با من بدین قدر عتاب فرمود. یعنی جز از من چیزی دیگر بر کار است.

Нақласт ки шайхро дафн карданд . Модари алӣ ки зани Аҳмади хзрўиаҳ буд ба зиёрат шайх омад . Чун аз зиёрат ӯ бозгашт гуфт : медонед ки шайхи боязид ки буд ?

نقل است که شیخ را دفن کردند. مادر علی که زن احمد خضرویه بود به زیارت شیخ آمد. چون از زیارت او بازگشت گفت: می‌دانید که شیخ بایزید که بود؟

Гуфтанд : ту ба доне .

گفتند: تو به دانی.

Гуфт : шабӣ дар тавоф каъба будам , соъатӣ бинишастам , дар хоб шудам , чунон дидам ки маро бар исмони бурданд ва то зер арш бидидаму онҷо ки зери арш буд биёбоне дидам ки паҳноу болои он падед набӯду ҳамаи биёбони гулу раёҳин буд . Бар ҳар барги гулии навишта буд ки Абуязид вале .

گفت: شبی در طواف کعبه بودم، ساعتی بنشستم، در خواب شدم، چنان دیدم که مرا بر اسمان بردند و تا زیر عرش بدیدم و آنجا که زیر عرش بود بیابانی دیدم که پهنا و بالای آن پدید نبود و همه بیابان گل و ریاحین بود. بر هر برگ گلی نوشته بود که ابویزید ولی.

Нақласт ки бузургӣ гуфт : шайхро ба хоб дидам . Гуфтам : маро васиятӣ кун . Гуфт : мардумон дар дарёӣ бениҳоятанд . Даврӣ аз эшон киштӣаст . Ҷаҳд кун то дар ин киштии нишинӣу тани мискинро аз ин дарёи бурҳонӣ .

نقل است که بزرگی گفت: شیخ را به خواب دیدم. گفتم: مرا وصیتی کن. گفت: مردمان در دریایی بی نهایت اند. دوری از ایشان کشتی است. جهد کن تا در این کشتی نشینی و تن مسکین را از این دریا برهانی.

Нақласт ки касе шайхро ба хоб дид . Гуфт : тасаввуф чист ? гуфт : дар осоиши брхўди ббстн ва дар пас зонуии меҳнати нишастан .

نقل است که کسی شیخ را به خواب دید. گفت: تصوف چیست؟ گفت: در آسایش برخود ببستن و در پس زانوی محنت نشستن.

Ва чун шайхи Абӯсаиди абўолхир ба зиёрат шайх омад . Соъатии боистод , чун бозме гашт гуфт : ин ҷоеаст ки ҳаркии чизе гум карда бошад дар олами ӣнҷо бозёбад . Рҳмҳоллаҳи алайҳу аллоҳи аълами воҳкм .

و چون شیخ ابوسعید ابوالخیر به زیارت شیخ آمد. ساعتی بایستاد، چون بازمی گشت گفت: این جایی است که هرکه چیزی گم کرده باشد در عالم اینجا بازیابد. رحمةالله علیه و الله اعلم واحکم.

Зикри Абдуллоҳи мубораки раҳмаи аллоҳи алайҳ

ذکر عبدالله مبارک رحمة الله علیه

Он зини замон , он рукни амон , он эмоми шариъату тариқат , он зўолҷҳодин , ба ҳақиқат . Он амири қаламу блорки Абдуллоҳи муборак - раҳмаи аллоҳи алайҳ . ӯро шаҳаншоҳ уламо гуфтаанд . Дар илму шуҷоати худ назир надошт , ва аз муҳташамони асҳоби тариқат буд , ва аз муҳтарамони арбоби шариъат . Ва дар фунуни улӯми аҳволӣ писандида дошт ,у машойихи бузургро дида буд , ва бо ҳама суҳбат доштау мақбули ҳама буд , ва ӯро тасониф машҳураст ,у каромоти мазкӯр . Рӯзӣ меомад Сафён саврӣ гуфт : тъол ё раҷули алмшрқ .

آن زین زمان، آن رکن امان، آن امام شریعت و طریقت، آن ذوالجهادین، به حقیقت. آن امیر قلم و بلارک عبدالله مبارک - رحمة الله علیه. او را شهنشاه علما گفته اند. در علم و شجاعت خود نظیر نداشت، و از محتشمان اصحاب طریقت بود، و از محترمان ارباب شریعت. و در فنون علوم احوالی پسندیده داشت، و مشایخ بزرگ را دیده بود، و با همه صحبت داشته و مقبول همه بود، و او را تصانیف مشهور است، و کرامات مذکور. روزی می‌آمد سفیان ثوری گفت: تعال یا رجل المشرق.

Фзили ҳозир буд . Гуфт : волмғрб ва мо бинҳмо .

فضیل حاضر بود. گفت: والمغرب و ما بینهما.

Ва касеро ки Фзили фазл наад ситоиш ӯ чун тавон кард ? ибтидои тавба ӯ он буд ки бар канизакӣ фитна шуд чунонкӣ қарор надошт шабӣ дар зимистон дар зери девори хонаи маъшӯқ то бомдоди боистод . Ба интизор ӯ ҳамаи шаб барф меборид . Чун бонг намоз гуфтанд , пиндошт ки бонг хуфтанаст . Чун рӯз шуд донист ки ҳамаи шаби мустағриқи ҳол маъшӯқ бӯдааст . Бо худ гуфт : шармати бод эй писари муборак ! ки шабии чунин муборак то рӯз ба ҷиҳати ҳавои худ барпоӣ будӣ ва агар эмом дар намози сўртӣ дарозтар хонд девонаи гардӣ .

و کسی را که فضیل فضل نهد ستایش او چون توان کرد؟ ابتدای توبه او آن بود که بر کنیزکی فتنه شد چنانکه قرار نداشت شبی در زمستان در زیر دیوار خانه معشوق تا بامداد بایستاد. به انتظار او همه شب برف می‌بارید. چون بانگ نماز گفتند، پنداشت که بانگ خفتن است. چون روز شد دانست که همه شب مستغرق حال معشوق بوده است. با خود گفت: شرمت باد ای پسر مبارک! که شبی چنین مبارک تا روز به جهت هوای خود برپای بودی و اگر امام در نماز سورتی درازتر خواند دیوانه گردی.

Дар ҳоли дардӣ ба дил ӯ фурӯд омад ва тавба кард ва ба ибодат шуд то ба дараҷа Эй расед ки модараши рӯзӣ дар боғ шуд , ӯро дид хуфта дар сояи гулбунӣу Марии шохии наргис дар даҳани гирифтау магас аз вай меронад .

در حال دردی به دل او فرود آمد و توبه کرد و به عبادت شد تا به درجه ای رسید که مادرش روزی در باغ شد، او را دید خفته در سایه گلبنی و ماری شاخی نرگس در دهن گرفته و مگس از وی می‌راند.

Онгаҳ аз Марв риҳлат кард ва дар Бағдоди муддатӣ дар суҳбати машойих май буд . Пас ба Макка рафту муддатӣ муҷовир шуд . Боз ба Марв омад . Аҳли Марви бадв тавалло карданд ,у дарс ва маҷолис ниҳоданд . Ва дар он вақти як нима аз хилоиқи мтобъ ҳадис буданд ва як нима ба илми фиқҳ машғӯл будандӣ . Ҳмҷнонкаҳи имрӯз ӯро варо разӣ алФриқин гӯйанд . Ба ҳукми мувофиқаташ бо ҳарякӣ аз эшону ҳардуи Фриқ дар вай даъвӣ кардандӣ воу онҷои ду работ кард : яке ба ҷиҳати аҳли ҳадис , ва яке барои аҳли фиқҳ . Пас ба ҳиҷоз рафт ва муҷовир шуд .

آنگه از مرو رحلت کرد و در بغداد مدتی در صحبت مشایخ می‌بود. پس به مکه رفت و مدتی مجاور شد. باز به مرو آمد. اهل مرو بدو تولا کردند، و درس و مجالس نهادند. و در آن وقت یک نیمه از خلایق متابع حدیث بودند و یک نیمه به علم فقه مشغول بودندی. همجنانکه امروز او را و را رضی الفریقین گویند. به حکم موافقتش با هریکی از ایشان و هردو فریق در وی دعوی کردندی وا و آنجا دو رباط کرد: یکی به جهت اهل حدیث، و یکی برای اهل فقه. پس به حجاز رفت و مجاور شد.

Нақласт ки як сол ҳаҷ кардӣ ва як сол ғзў кардӣ ва як сол тиҷорат кардӣу манфиати хеши бросҳоб тафриқа кардӣу даравишонро хурмо додӣу устихон хурмо башмурдӣ . Ҳарки бештар хӯрдӣ ба ҳростхўонӣ дарме бидодӣ .

نقل است که یک سال حج کردی و یک سال غزو کردی و یک سال تجارت کردی و منفعت خویش براصحاب تفرقه کردی و درویشان را خرما دادی و استخوان خرما بشمردی. هرکه بیشتر خوردی به هراستخوانی درمی بدادی.

Нақласт ки вақте бо бдхўиӣ ҳамроҳ шуд , чун аз вай ҷудо шуд , Абдуллоҳ бигирист . Гуфтанд : чаро майгаре ?

نقل است که وقتی با بدخویی همراه شد، چون از وی جدا شد، عبدالله بگریست. گفتند: چرا می‌گریی؟

Гуфт : он бечора бирафт . Он хуии бад ҳамчунон бо вай бирафт ва аз мо ҷудо шуду хуии бад аз вай ҷудо нашуд .

گفت: آن بیچاره برفت. آن خوی بد همچنان با وی برفت و از ما جدا شد و خوی بد از وی جدا نشد.

Нақласт ки якбор дар бодия мерафт ва бар уштурӣ нишаста буд ва ба дарвешӣ расед , гуфт : эй дарвеш ! мо тўонгроним . Моро хондаанд . Шумо куҷо май равед ки туфайлед ?

نقل است که یکبار در بادیه میرفت و بر اشتری نشسته بود و به درویشی رسید، گفت: ای درویش! ما توانگرانیم. ما را خوانده اند. شما کجا می‌روید که طفیلید؟

Дарвеш гуфт : мизбон чун Карим буд туфайлиро беҳтар дорад . Агар шуморо ба хона хеш хонд моро ба худ хонд .

درویش گفت: میزبان چون کریم بود طفیلی را بهتر دارد. اگر شما را به خانه خویش خواند مارا به خود خواند.

Абдуллоҳ гуфт : аз мо тавонгарон воми хост .

عبدالله گفت: از ما توانگران وام خواست.

Дарвеш гуфт : агар аз шумо воми хост барои мо хост .

درویش گفت: اگر از شما وام خواست برای ما خواست.

Абдуллоҳ шарм зада шуд ва гуфт : рост май гӯйӣ .

عبدالله شرم زده شد و گفت: راست می‌گویی.

Нақласт ки дар тақво то ҳаддӣ буд ки якбор дар манзилии фурӯди омада буду асбӣ гиронмоя дошт . Ба намоз машғӯл шуд . Асб дар заръ шуд . Асбро ҳамонҷои бгзошт ва пиёда бирафт ва гуфт ваии кишти султонён хӯрдааст . Ва вақте аз Марв ба шом рафт , ба ҷиҳати қаламӣ ки хоста буд ва боз надода , то бози расонид .

نقل است که در تقوی تا حدی بود که یکبار در منزلی فرود آمده بود و اسبی گرانمایه داشت. به نماز مشغول شد. اسب در زرع شد. اسب را همانجا بگذاشت و پیاده برفت و گفت وی کشت سلطانیان خورده است. و وقتی از مرو به شام رفت، به جهت قلمی که خواسته بود و باز نداده، تا باز رسانید.

Нақласт ки рӯзӣ май гузашт . Нобенаӣ гуфтанд ки Абдуллоҳ муборак меояд . Ҳарчӣ мебояд бихоҳ .

نقل است که روزی می‌گذشت. نابینایی گفتند که عبدالله مبارک می‌آید. هرچه می‌باید بخواه.

Нобӣно гуфт : таваққуф кун ё Абдуллоҳ !

نابینا گفت: توقف کن یا عبدالله!

Абдуллоҳи боистод . Гуфт : дуо кун то ҳақи таъолии чашми марои боздиҳад .

عبدالله بایستاد. گفت: دعا کن تا حق تعالی چشم مرا بازدهد.

Абдуллоҳи сар дар пеши андохт ва дуо кард . Дар ҳол бино шуд .

عبدالله سر در پیش انداخت و دعا کرد. در حال بینا شد.

Нақласт ки рӯзӣ дар даҳаи зии алҳҷаҳ ба саҳро шуд ва аз орўзии ҳаҷ май сӯхт , ва гуфт : агар онҷои ним борӣ бар фӯти ин ҳасратӣ бихӯрам ,у аъмоли эшон ба ҷои орм ки ҳаркии мтобът эшон кунад дар он аъмол ки мӯии бознкнду нохуни нчинд ӯро аз савоби ҳоҷёни насиб буд .

نقل است که روزی در دهه ذی الحجه به صحرا شد و از آروزی حج می‌سوخت، و گفت: اگر آنجا نیم باری بر فوت این حسرتی بخورم، و اعمال ایشان به جای آرم که هرکه متابعت ایشان کند در آن اعمال که موی بازنکند و ناخن نچیند او را از ثواب حاجیان نصیب بود.

Дар он миён перзанӣ биёмад , пушти дўтоаҳ шуда , Асое дар дасти гирифта , гуфт : ё Абдуллоҳ ! магари орўзии ҳаҷи дорӣ ?

در آن میان پیرزنی بیامد، پشت دوتاه شده، عصایی در دست گرفته، گفت: یا عبدالله! مگر آروزی حج داری؟

Гуфт : оре .

گفت: آری.

Пас гуфт : эй Абдуллоҳ ! маро аз барои ту фиристодаанд . Бо ман ҳамроҳи шӯ то туро ба Арафот бирасонам .

پس گفت: ای عبدالله! مرا از برای تو فرستاده اند. با من همراه شو تا تو را به عرفات برسانم.

Абдуллоҳ гуфт : бо худ гуфтам ки се рӯзи дигар мондааст . Аз Марв чун маро ба Арафоти расонад ?

عبدالله گفت: با خود گفتم که سه روز دیگر مانده است. از مرو چون مرا به عرفات رساند؟

Перзан гуфт : касе ки намози бомдоди суннат дар санҷоб гзордаҳ бошаду фариза бар лаби Ҷайҳуну офтоби баромадан ба Марв бо ӯ ҳамроҳӣ тавон кард .

پیرزن گفت: کسی که نماز بامداد سنت در سنجاب گزارده باشد و فریضه بر لب جیحون و آفتاب برآمدن به مرو با او همراهی توان کرد.

Гуфтам : бисмии аллоҳ .

گفتم: بسم الله.

Пой дар роҳи ниҳодам ва ба чанд об азим бигузаштам ки ба киштии душвори тавон гузашт . Ба ҳар об ки май расидам маро гуфтӣ чашми барҳам на . Чун чашми барҳами нҳодмии худро аз он нима об дидамӣ , то маро ба Арафоти расонид . Чун ҳаҷи бгзордим ва аз тавофу саъйу умраи фориғи шудему тавоф видоъ оварадем , перзан гуфт : биё ки маро писарӣаст , ки чанд гоҳаст то ба риёзат дар ғорӣ нишастааст то ӯро бубинам .

پای در راه نهادم و به چند آب عظیم بگذشتم که به کشتی دشوار توان گذشت. به هر آب که می‌رسیدم مرا گفتی چشم برهم نه. چون چشم برهم نهادمی خود را از آن نیمه آب دیدمی، تا مرا به عرفات رسانید. چون حج بگزاردیم و از طواف و سعی و عمره فارغ شدیم و طواف وداع آوردیم، پیرزن گفت: بیا که مرا پسری است، که چند گاهست تا به ریاضت در غاری نشسته است تا او را ببینم.

Чун онҷо рафтем ҷавонӣ дидам зрдрўӣу заъифу нӯронӣ . Чун модарро дид дар пой модар афтод ва рӯй дар кафи пой ӯ мемолида ва гуфт : донам ки наёмадае аммо худоят фиристодааст ки марои вақт рафтан наздикаст . Омадае ки маро таҷҳиз кунӣ .

چون آنجا رفتیم جوانی دیدم زردروی و ضعیف و نورانی. چون مادر را دید در پای مادر افتاد و روی در کف پای او می مالید و گفت: دانم که نیامده ای اما خدایت فرستاده است که مرا وقت رفتن نزدیک است. آمده ای که مرا تجهیز کنی.

Перзан гуфт : ёъбдоллаҳ ! ӣнҷо мақом кун то ӯро дафн кунӣ .

پیرزن گفت: یاعبدالله! اینجا مقام کن تا او را دفن کنی.

Пас дар ҳоли он ҷавон вафот карду ӯро дафн кардем . Баъд аз он гуфт - он перзан ки - : ман ҳеҷ кор надорам . Боқии умр бар сари хок ӯ хоҳам буд . Ту эй Абдуллоҳ бирав . Соли дигар чун бозоиӣ ва маро набинӣ . Маро дар ин мавсим ба дуои ёди дор ,

پس در حال آن جوان وفات کرد و اورا دفن کردیم. بعد از آن گفت - آن پیرزن که -: من هیچ کار ندارم. باقی عمر بر سر خاک او خواهم بود. تو ای عبدالله برو. سال دیگر چون بازآیی و مرا نبینی. مرا در این موسم به دعا یاد دار،

Нақласт ки Абдуллоҳ дар ҳарам буд . Як сол аз ҳаҷи фориғ шуда буд . Соъатӣ дар хоб шуд . Ба хоб дид ки ду фиришта аз осмон фурӯд омаданд . Яке аз дайгарӣ пурсед : имсол чанд халқ омадаанд ?

نقل است که عبدالله در حرم بود. یک سال از حج فارغ شده بود. ساعتی در خواب شد. به خواب دید که دو فرشته از آسمان فرود آمدند. یکی از دیگری پرسید: امسال چند خلق آمده اند؟

Яке гуфт : шашсад ҳазор . Гуфт : ҳаҷ чанд кас қабул карданд ?

یکی گفت: ششصد هزار. گفت: حج چند کس قبول کردند؟

Гуфт : аз он ҳечкас қабул накарданд .

گفت: از آن هیچکس قبول نکردند.

Абдуллоҳ гуфт : чун ин бишунидам изтиробӣ дар ман падед омад . Ин ҳамаи хилоиқ ки аз атрофу акнофи ҷаҳон бо чандини ранҷу таассуби ман кули Фҷи амиқ аз роҳҳои даври омада ва биёбонҳо қатъ карда , ин ҳама зойеъ гардад ?

عبدالله گفت: چون این بشنیدم اضطرابی در من پدید آمد. این همه خلایق که از اطراف و اکناف جهان با چندین رنج و تعصب من کل فج عمیق از راههای دور آمده و بیابانها قطع کرده، این همه ضایع گردد؟

Пас он фиришта гуфт : дар димишқи кафшгарии ном ӯ алии бен муваффақаст ӯ ба ҳаҷ наёмадааст аммо ҳаҷ ӯ қабуласту ҳамаро бадв бахшиданд , ва ин ҷумла дар кор ӯ карданд .

پس آن فرشته گفت: در دمشق کفشگری نام او علی بن موفق است او به حج نیامده است اما حج او قبول است و همه را بدو بخشیدند، و این جمله در کار او کردند.

Чун ин бишунид м аз хоб даромадам , ва гуфтам : ба димишқ бояд шуд ва он шахсро зиёрат бояд кард . Пас ба димишқ шудаму хонаи он шахсро талаб кардам ва овоз додам . Шахсе берун омад . Гуфтам : ном ту чист ?

چون این بشنید م از خواب درآمدم، و گفتم: به دمشق باید شد و آن شخص را زیارت باید کرد. پس به دمشق شدم و خانه آن شخص را طلب کردم و آواز دادم. شخصی بیرون آمد. گفتم: نام تو چیست؟

Гуфт : алии бен муваффақ .

گفت: علی بن موفق.

Гуфтам : маро бо ту суханӣаст .

گفتم: مرا با تو سخنی است.

Гуфт : бигӯӣ .

گفت: بگوی.

Гуфтам : ту чаҳ кор кунӣ ?

گفتم: تو چه کار کنی؟

ГтФ : пора дузӣ мекунам .

گتف: پاره دوزی می‌کنم.

Пас : он воқеа бо ӯ . Бигуфтам : гуфт ном ту чист ?

پس: آن واقعه با او. بگفتم: گفت نام تو چیست؟

Гуфтам : Абдуллоҳи муборак .

گفتم: عبدالله مبارک.

Наърае бузаду биФтод ва аз ҳуш шуд . Чун бҳўш омад гуфтам : маро аз кори худ хабари даҳ .

نعره ای بزد و بیفتاد و از هوش شد. چون بهوش آمد گفتم: مرا از کار خود خبر ده.

Гуфт : сӣ сол буд то марои орзӯии ҳаҷ буд ва аз пораи дузии сесад ва панҷоҳ дирам ҷамъ кардам . Имсоли қасд ҳаҷ кардам то биравам . Рӯзии сарпӯшидае ки дар хонааст ҳомила буд , магар . Аз ҳамсояи буи таомӣ меомад . Маро гуфт : бираву пора Эй биор аз он таом . Ман рафтам . Ба дар хонаи ҳамсоя . Он ҳол хабар додам . Ҳамсоя гиристан гирифт ва гуфт : бдонкаҳи се шбонрўз буд ки атфоли ман ҳеҷ нахурда буданд . Имрӯзи харӣ мурда дидам . Бор аз вай ҷудо кардаму таоми сохтам , бар шумо ҳалол набошад , чун ин бишунидам оташ дар ҷон ман афтод . Он сесад ва панҷоҳ дирами бардоштам ва бадв додам . Гуфтам : нафақа атфол кун ки ҳаҷи мо инаст .

گفت: سی سال بود تا مرا آرزوی حج بود و از پاره دوزی سیصد و پنجاه درم جمع کردم. امسال قصد حج کردم تا بروم. روزی سرپوشیده ای که در خانه است حامله بود، مگر. از همسایه بوی طعامی می‌آمد. مرا گفت: برو و پاره ای بیار از آن طعام. من رفتم. به در خانه همسایه. آن حال خبر دادم. همسایه گریستن گرفت و گفت: بدانکه سه شبانروز بود که اطفال من هیچ نخورده بودند. امروز خری مرده دیدم. بار از وی جدا کردم و طعام ساختم، بر شما حلال نباشد، چون این بشنیدم آتش در جان من افتاد. آن سیصد و پنجاه درم برداشتم و بدو دادم. گفتم: نفقه اطفال کن که حج ما این است.

Абдуллоҳ гуфт : сидқи алмалики фии алрўёу сидқи алмалики фии алҳкму алқзо .

عبدالله گفت: صدق الملک فی الرویا و صدق الملک فی الحکم و القضا.

Нақласт ки Абдуллоҳи макотиб ғуломӣ дошт . Яке Абдуллоҳро гуфт : ин ғулом набошӣ мекунаду сим ба ту медиҳад .

نقل است که عبدالله مکاتب غلامی داشت. یکی عبدالله را گفت: این غلام نباشی می‌کند و سیم به تو می‌دهد.

Абдуллоҳ ғамгин шуд . Шабӣ бар ақаб ӯ мерафт то ба гӯристонӣ шуд ,у сари гӯрӣ боз кард , ва дар онҷои миҳробӣ буд . Дар намози истод . Абдуллоҳ аз даври онро медид то оҳиста ба наздик ғулом шуд . Ғуломро дид пилосӣ пӯшидау ғулӣ бар гардани ниҳода ва рӯй дар хок мемолида ва зорӣ мекард . Абдуллоҳ чун он бидид оҳистаи боз пас омад ва гирён шуд ва дар гӯша Эй бинишасту ғулом то субҳ дар онҷо бимонад пас бозомад ва сргўр бпушонед ва дар масҷид шуду намози бомдоди бгзорд ва гуфт : илоҳӣ ! рӯз омаду худованди маҷозӣ аз ман дирам хоҳад . Мояи муфлисони туе . Бидиҳ аз онҷо ки ту доне .

عبدالله غمگین شد. شبی بر عقب او می‌رفت تا به گورستانی شد، و سر گوری باز کرد، و در آنجا محرابی بود. در نماز ایستاد. عبدالله از دور آن را می‌دید تا آهسته به نزدیک غلام شد. غلام را دید پلاسی پوشیده و غلی بر گردن نهاده و روی در خاک می‌مالید و زاری می‌کرد. عبدالله چون آن بدید آهسته باز پس آمد و گریان شد و در گوشه ای بنشست و غلام تا صبح در آنجا بماند پس بازآمد و سرگور بپوشانید و در مسجد شد و نماز بامداد بگزارد و گفت: الهی! روز آمد و خداوند مجازی از من درم خواهد. مایه مفلسان تویی. بده از آنجا که تو دانی.

Дар ҳоли нурӣ аз ҳаво падед омад ва як дирам сим барадаст ғулом нишаст . Абдуллоҳро тоқат намонад . Бархесту сари ғуломро дар канор гирифт ва мебӯсед ва мегуфт ки ҳазор ҷони фидои чунин ғуломи бод . Хоҷа ту бӯдае на ман .

در حال نوری از هوا پدید آمد و یک درم سیم بردست غلام نشست. عبدالله را طاقت نماند. برخاست و سر غلام را در کنار گرفت و می‌بوسید و می‌گفت که هزار جان فدای چنین غلام باد. خواجه تو بوده ای نه من.

Ғулом чун он ҳол бидид гуфт : илоҳӣ ! чун пардаи ман дарида шуду рози ман ошкорои гашт , дрднёи маро роҳат намонад . Ба иззати худ ки маро фитна нигарадонеу ҷон ман бурдорӣ .

غلام چون آن حال بدید گفت: الهی! چون پرده من دریده شد و راز من آشکارا گشت، دردنیا مرا راحت نماند. به عزت خود که مرا فتنه نگردانی و جان من برداری.

Ҳануз сараш дар канори Абдуллоҳ буд ки ҷон бидод . Абдуллоҳи асбоби таҷҳизу ткФин ӯ рост кард , ва ӯро бо ҳамон пилос дар ҳамон гӯр дафн кард . Ҳамон шаби Сайиди оламро ба хоб диду иброҳӣми халилро , алайҳи ассалом , ки омаданд ҳар яке брброқӣ нишаста . Гуфтанд : ё Абдуллоҳ чаро он дӯсти моро бо пилос дафн кардӣ ?

هنوز سرش در کنار عبدالله بود که جان بداد. عبدالله اسباب تجهیز و تکفین او راست کرد، و او را با همان پلاس در همان گور دفن کرد. همان شب سید عالم را به خواب دید و ابراهیم خلیل را، علیه السلام، که آمدند هر یکی بربراقی نشسته. گفتند: یا عبدالله چرا آن دوست ما را با پلاس دفن کردی؟

Нақласт ки Абдуллоҳи рӯзӣ бо кавкабаи тамом аз маҷлиси беруни омада буд ва мерафт . Алавии бача Эй гуфт : эй ҳиндӯи зодаи ин чаҳ кор ва бораст ки туро аз даст барме ояд ки ман ки фарзанди Муҳамади расӯл аллоҳам рӯзии чандини дирафш май занам то қӯтӣ ба дасти орм ва ту бо чандини кавкаба май рӯй ?

نقل است که عبدالله روزی با کوکبه تمام از مجلس بیرون آمده بود و می‌رفت. علوی بچه ای گفت: ای هندو زاده این چه کار و بار است که تو را از دست برمی آید که من که فرزند محمد رسول الله ام روزی چندین درفش می‌زنم تا قوتی به دست آرم و تو با چندین کوکبه می‌روی؟

Абдуллоҳ гуфт : аз баҳри онкии ман он мекунам ки ҷад ту кардааст ва фармӯдааст , ва ту он намекунӣ .

عبدالله گفت: از بهر آنکه من آن می‌کنم که جد تو کرده است و فرموده است، و تو آن نمی‌کنی.

Ва низ гӯйанд ки чунин гуфт : оре эй саййидаи зода ! туро бдздӣ буду марои базрӣ ,у базри ту Мустафо буд слии аллоҳи алайҳу алии ?алау силам аз ваии илм мирос монад ,у базри ман аз аҳли дунё буд . Аз ваии дунё мирос монад . Ман мироси базр ту гирифтам ва ба баракати он азиз шудам ва ту мироси падар ман гирифтӣ ва бидон хор шудӣ .

و نیز گویند که چنین گفت: آری ای سیده زاده! تو را بدزدی بود و مرا بذری، و بذر تو مصطفی بود صلی الله علیه و علی آله و سلم از وی علم میراث ماند، و بذر من از اهل دنیا بود. از وی دنیا میراث ماند. من میراث بذر تو گرفتم و به برکت آن عزیز شدم و تو میراث پدر من گرفتی و بدان خوار شدی.

Он шаби Абдуллоҳи пайғамбарро , алайҳи ассалом , ба хоб дид . Мутағаййир шуда гуфт : ё расӯли аллоҳ ! сабаб тағайюр чист ?

آن شب عبدالله پیغمبر را، علیه السلام، به خواب دید. متغیر شده گفت: یا رسول الله! سبب تغیر چیست؟

Гуфт : оре , нуктае брФрзнди мо май нишоне .

گفت: آری، نکته ای برفرزند ما می‌نشانی.

Абдуллоҳ бедор шуду азм он кард ки он алавии зода талаб кунад ,у узр ӯ бихоҳад . Алавии бачаи ҳамон шаби пайғамбарро бихоб дид ки гуфт : агар ту чунон бўдтӣ ки боистӣ , ӯ туро он натавонистӣ гуфт .

عبدالله بیدار شد و عزم آن کرد که آن علوی زاده طلب کند، و عذر او بخواهد. علوی بچه همان شب پیغمبر را بخواب دید که گفت: اگر تو چنان بودتی که بایستی، او تو را آن نتوانستی گفت.

Алавӣ чун бедор шуд азми хизмат Абдуллоҳ кард ки узр хоҳад . Дар роҳ ба ҳам расиданду моҷаро дар миён ниҳоданд ва тавба карданд .

علوی چون بیدار شد عزم خدمت عبدالله کرد که عذر خواهد. در راه به هم رسیدند و ماجرا در میان نهادند و توبه کردند.

Нақласт ки саҳли бен Абдуллоҳи мрўзии ҳамаи рӯз ба дарс Абдуллоҳ меомад . Рӯзӣ берун омад ва гуфт : дигар ба дарс ту нахоҳам омад ки канизакони ту бар бом омаданду маро ба худ хонданд ва гуфтанд : саҳли ман , саҳли ман ! чаро эшонро адаб накунӣ ?

نقل است که سهل بن عبدالله مروزی همه روز به درس عبدالله می‌آمد. روزی بیرون آمد و گفت: دیگر به درس تو نخواهم آمد که کنیزکان تو بر بام آمدند و مرا به خود خواندند و گفتند: سهل من، سهل من! چرا ایشان را ادب نکنی؟

Абдуллоҳ бо асҳоб худ гуфт : ҳозир бошед то намоз бар саҳли бикунед .

عبدالله با اصحاب خود گفت: حاضر باشید تا نماز بر سهل بکنید.

Дар ҳоли саҳл вафот кард . Бар вай намоз карданд . Пас гуфтанд : ё шайх ! туро чун маълум шуд ?

در حال سهل وفات کرد. بر وی نماز کردند. پس گفتند: یا شیخ! تو را چون معلوم شد؟

Гуфт : он ҳурон хулд буданд ки ӯро май хонданд ва ман ҳеҷ канизак надорам .

گفت: آن حوران خلد بودند که او را می‌خواندند و من هیچ کنیزک ندارم.

Нақласт ки аз вай пурседанд : аз аҷоиб чаҳ дид ӣ ? гуфт : роҳибӣ дидам аз муҷоҳидаи заъиф шуда , ва аз хавфи дўто шуда , пурсидам ки роҳ ба худоӣ чист ? гуфт : агар ӯро бадонеи роҳи бадви ҳам бадоне , ва гуфт : ман бути пурситам ва май тарсами онро ки вайро намешиносам ветои осӣ май гардӣ дар онкӣ ӯро май шиносӣ . Яъне маърифати хавф иқтизо кунад ва туро хавф наме байнаму куфри ҷаҳл иқтизо кунад ва худро аз хавфи гудохта май байнам . Сухан ӯ маро панд шуд ва аз бисёр нокарданӣ боз дошт .

نقل است که از وی پرسیدند: از عجایب چه دید ی؟ گفت: راهبی دیدم از مجاهده ضعیف شده، و از خوف دوتا شده، پرسیدم که راه به خدای چیست؟ گفت: اگر او را بدانی راه بدو هم بدانی، و گفت: من بت پرستم و می‌ترسم آن را که وی را نمی‌شناسم وتو عاصی می‌گردی در آنکه او را می‌شناسی. یعنی معرفت خوف اقتضا کند و تو را خوف نمی‌بینم و کفر جهل اقتضا کند و خود را از خوف گداخته می‌بینم. سخن او مرا پند شد و از بسیار ناکردنی باز داشت.

Нақласт ки гуфт : якбор ба ғзо будам , дар гӯшае аз билоди рӯм . Дар онҷои халқӣ бисёр дидам ҷамъ шуда ва якеро бар уқобин кашида ва гуфтанд агар як зарра тақсир кунӣ хасмати бути бузурги бодо . Сахти зану гарми зан . Ва он бечора дар ранҷии тамом буд ва о намекард . Пурсидами кории бад-ӣни сахтӣ май хурӣ ва оҳ намекунӣ . Сабаб чист ? гуфт : ҷурмии азими сангин аз ман дар вуҷӯд омадаасту дрмлти мо суннатӣаст ки таксӣ аз ҳарчӣ ҳаст пок нашавад , номи бути маин бар забон наёрад . Акнӯн ту мусулмон май намое . Бдонкаҳи ман дар миёни ду пилаи турои номи бути маин бардаам . Ин ҷазоӣ онаст .

نقل است که گفت: یکبار به غزا بودم، در گوشه ای از بلاد روم. در آنجا خلقی بسیار دیدم جمع شده و یکی را بر عقابین کشیده و گفتند اگر یک ذره تقصیر کنی خصمت بت بزرگ بادا. سخت زن و گرم زن. و آن بیچاره در رنجی تمام بود و آ نمی‌کرد. پرسیدم کاری بدین سختی می‌خوری و آه نمی‌کنی. سبب چیست؟ گفت: جرمی عظیم سنگین از من در وجود آمده است و درملت ما سنتی است که تاکسی از هرچه هست پاک نشود، نام بت مهین بر زبان نیارد. اکنون تو مسلمان می‌نمایی. بدانکه من در میان دو پله ترا نام بت مهین برده ام. این جزای آن است.

Абдуллоҳ гуфт : борӣ дар миллати мо инаст ки ҳар ки ӯро бишносад ӯро ёд натавон кард ки ман урфи аллоҳи кули лисона .

عبدالله گفت: باری در ملت ما این است که هر که او را بشناسد او را یاد نتوان کرد که من عرف الله کل لسانه.

Нақласт ки якбор ба ғзои рафта буд . Бо кофарӣ ҷанг мекард . Вақт намоз даромад , аз кофари муҳлати хост ва намоз кард . Чун вақти намоз кофар даромад , муҳлати хост то намоз кунад . Чун рӯ ба бут оварад Абдуллоҳ гуфт : ин соъат бар вай зафар ёфтам .

نقل است که یکبار به غزا رفته بود. با کافری جنگ می‌کرد. وقت نماز درآمد، از کافر مهلت خواست و نماز کرد. چون وقت نماز کافر درآمد، مهلت خواست تا نماز کند. چون رو به بت آورد عبدالله گفت: این ساعت بر وی ظفر یافتم.

Бо теғ кашида ба сар ӯ рафт то ӯро бикашад . Овозӣ шунид ки : ё Абдуллоҳ ! аўФўболъҳди ани алъҳди кони мсўўло . Аз вафоӣ аҳд хоҳанд пурсед .

با تیغ کشیده به سر او رفت تا او را بکشد. آوازی شنید که: یا عبدالله! اوفوبالعهد ان العهد کان مسوولا. از وفای عهد خواهند پرسید.

Абдуллоҳ бигирист . Кофари србрдошт . Абдуллоҳро дид бо теғӣ кашидау гирён . Гуфт : туро чаҳ афтод ?

عبدالله بگریست. کافر سربرداشت. عبدالله را دید با تیغی کشیده و گریان. گفت: تو را چه افتاد؟

Абдуллоҳ ҳол бигуфт ки аз барои ту бо ман итобӣ чунин рафт .

عبدالله حال بگفت که از برای تو با من عتابی چنین رفت.

Кофари наъраи бузад . Гуфт : ноҷавонмардӣ буд ки дар чунин худои осӣу тоғӣ буд ки бо дӯст аз барои душман итоб кунад .

کافر نعره بزد. گفت: ناجوانمردی بود که در چنین خدای عاصی و طاغی بود که با دوست از برای دشمن عتاب کند.

Дарҳол мусулмон шуду азизии гашт дар роҳи дайн .

درحال مسلمان شد و عزیزی گشت در راه دین.

Нақласт ки гуфт : дар Макка ҷавонӣ дидам соҳиби ҷамол , ки қасд кард дар каъба равад . Ногоҳ биҳуш шуду биФтод . Пеш ӯ рафтам . Ҷавон шаҳодат оварад . Гуфтам : эй ҷавон ! туро чаҳ ҳол афтод ? гуфт ман тарсо будам . Хостам то ба талбиси худро дар каъба андозам , то ҷамоли каъбаро байнам . Ҳотифӣ овоз дод : тдхли байти алҳбиби вФии қлбки маъодоти алҳбиб . Равои дорӣ ки дар хонаи дӯсти оеу дили пар аз душмании дӯст .

نقل است که گفت: در مکه جوانی دیدم صاحب جمال، که قصد کرد در کعبه رود. ناگاه بیهوش شد و بیفتاد. پیش او رفتم. جوان شهادت آورد. گفتم: ای جوان! تو را چه حال افتاد؟ گفت من ترسا بودم. خواستم تا به تلبیس خود را در کعبه اندازم، تا جمال کعبه را بینم. هاتفی آواز داد: تدخل بیت الحبیب وفی قلبک معادات الحبیب. روا داری که در خانه دوست آیی و دل پر از دشمنی دوست.

Нақласт ки зимистонӣ буд дар бозор Найшобӯр мерафт . Ғуломӣ дид бо пероҳан танҳо ки аз сармо меларзид . Гуфт чаро бо хоҷа нагӯйӣ ки аз барои ту ҷбаҳ Эй созад .

نقل است که زمستانی بود در بازار نیشابور می رفت. غلامی دید با پیراهن تنها که از سرما می‌لرزید. گفت چرا با خواجه نگویی که از برای تو جبه ای سازد.

Гуфт : чаҳ гӯям ? ӯ худ медонад ва мебинад .

گفت: چه گویم؟ او خود می‌داند و می‌بیند.

Абдуллоҳро вақт хуш шуд . Наърае бздўи биҳуши биФтод . Пас гуфт : тариқат аз ин ғулом омӯзед .

عبدالله را وقت خوش شد. نعره ای بزدو بیهوش بیفتاد. پس گفت: طریقت از این غلام آموزید.

Нақласт ки Абдуллоҳро вақте мусӣбатӣ расед халқӣ ба таъзият ӯ рафтанд .

نقل است که عبدالله را وقتی مصیبتی رسید خلقی به تعزیت او رفتند.

Габрӣ низ бирафт ва бо Абдуллоҳ гуфт : хирадманди он буд ки чун мусӣбатӣ ба вай расад , рӯзи нахуст он кунад ки пас аз се рӯз хоҳад кард .

گبری نیز برفت و با عبدالله گفت: خردمند آن بود که چون مصیبتی به وی رسد، روز نخست آن کند که پس از سه روز خواهد کرد.

Абдуллоҳ гуфт : ин сухан банависед ки ҳикматаст .

عبدالله گفت: این سخن بنویسید که حکمت است.

Нақласт ки аз ӯ пурседанд : кадоми хислат дар одамии нофеътар ?

نقل است که از او پرسیدند: کدام خصلت در آدمی نافعتر؟

Гуфт : ақлии вофир .

گفت: عقلی وافر.

Гуфтанд : агар набӯд ?

گفتند: اگر نبود؟

Гуфт : ҳасани адаб .

گفت: حسن ادب.

Гуфтанд : агар набӯд .

گفتند: اگر نبود.

Гуфт : бародарии мушфиқ ки бо ӯ машваратӣ кунад .

گفت: برادری مشفق که با او مشورتی کند.

Гуфтанд : агар набӯд ?

گفتند: اگر نبود؟

Гуфт : хомӯшии доим .

گفت: خاموشی دایم.

Гуфтанд : агар набӯд ?

گفتند: اگر نبود؟

Гуфт : марг дар ҳол .

گفت: مرگ در حال.

Нақласт ки гуфт : ҳаркии роҳи адаб осон гирад халал дар суннатҳо падед ояду ҳаркии суннатҳо осон гирад ӯро аз фароиз маҳрӯм гардонанд ,у ҳаркии фароиз осон гирад аз маърифаташ маҳрӯм гардонанд ,у ҳарки аз маърифати маҳрӯм буд доне ки , ки буд .

نقل است که گفت: هرکه راه ادب آسان گیرد خلل در سنتها پدید آید و هرکه سنتها آسان گیرد او را از فرایض محروم گردانند، و هرکه فرایض آسان گیرد از معرفتش محروم گردانند، و هرکه از معرفت محروم بود دانی که، که بود.

Ва гуфт : чун даравишони дунё ин бошанд манзалати даравишони ҳақ чигуна бошад .

و گفت: چون درویشان دنیا این باشند منزلت درویشان حق چگونه باشد.

Ва гуфт : дили дӯстони ҳақи ҳаргиз сокин нашавад . Яъне доимои толиб буд ки ҳаркии боистоди мақоми худ падед кард .

و گفت: دل دوستان حق هرگز ساکن نشود. یعنی دایما طالب بود که هرکه بایستاد مقام خود پدید کرد.

Ва гуфт : мо ба андакии адаби нёзмндтрим аз бисёре илм .

و گفت: ما به اندکی ادب نیازمندتریم از بسیاری علم.

Ва гуфт : адаб акнӯн металабем ки мардумони адиби рафтанд .

و گفت: ادب اکنون می‌طلبیم که مردمان ادیب رفتند.

Ва гуфт : мардумони сухан бисёр гуфтаанд дар адаб ,у наздики ман адаб шинохтан нафасаст .

و گفت: مردمان سخن بسیار گفته اند در ادب، و نزدیک من ادب شناختن نفس است.

Ва гуфт : саховат кардан аз ончӣ дар даст мардумонаст фозилтар аз базл кардан аз ончӣ дар даст туаст .

و گفت: سخاوت کردن از آنچه در دست مردمان است فاضلتر از بذل کردن از آنچه در دست توست.

Ва гуфт : ҳаркии як дирам ба худованд боз диҳад дӯст тар дорам аз онкии садҳазори дирам садақа кунад ,у ҳаркии пашизӣ аз ҳаром бигирад мутаваккил набӯд .

و گفت: هرکه یک درم به خداوند باز دهد دوست تر دارم از آنکه صدهزار درم صدقه کند، و هرکه پشیزی از حرام بگیرد متوکل نبود.

Ва гуфт : таваккул он нест ки ту аз нафаси хеши таваккули бинӣ . Таваккул онаст ки худоӣ аз ту таваккул донад .

و گفت: توکل آن نیست که تو از نفس خویش توکل بینی. توکل آن است که خدای از تو توکل داند.

Ва гуфт : касб кардан монеъ набӯд аз тафвизу таваккул , агар ин ҳар ду одат набӯд дар касб .

و گفت: کسب کردن مانع نبود از تفویض و توکل، اگر این هر دو عادت نبود در کسب.

Ва гуфт : агар касе бо қӯташ касбӣ кунад шояд то агар бемор шавад нафақа кунад , ва агар бимиради ҳам аз моли ваии кафан будаш .

و گفت: اگر کسی با قوتش کسبی کند شاید تا اگر بیمار شود نفقه کند، و اگر بمیرد هم از مال وی کفن بودش.

Ва гуфт : ҳеҷ чиз нест дар одамӣ ки зл касб накашидааст .

و گفت: هیچ چیز نیست در آدمی که ذل کسب نکشیده است.

Ва гуфт : муруввати хурсандӣ ба аз мурувват додан .

و گفت: مروت خرسندی به از مروت دادن.

Ва гуфт : зуҳди эминӣ буд бар худоӣ ё дӯстии дарвешӣ .

و گفت: زهد ایمنی بود بر خدای یا دوستی درویشی.

Ва гуфт : ҳаркии таъми бандагӣ кардан начишед ӯро ҳаргиз завқ набӯд .

و گفت: هرکه طعم بندگی کردن نچشید او را هرگز ذوق نبود.

Ва гуфт : касе ки ӯро аёлу фарзандон буд эшон дар сулҳ бидорад ва ба шаб аз хоб бедор шавад кӯдаконро бараҳна бинад , ҷома бар эшон афганд , он амал ӯ аз ғзўи фозилтар буд .

و گفت: کسی که او را عیال و فرزندان بود ایشان در صلح بدارد و به شب از خواب بیدار شود کودکان را برهنه بیند، جامه بر ایشان افگند، آن عمل او از غزو فاضل‌تر بود.

Ва гуфт : ҳаркии қадар ӯ ба назд халқи бузургтар буд ӯ худро бояд ки дар нафаси хеши ҳақир тар бинад .

و گفت: هرکه قدر او به نزد خلق بزرگتر بود او خود را باید که در نفس خویش حقیر‌تر بیند.

Гуфтанд : доруӣ дил чист ?

گفتند: داروی دل چیست؟

Гуфт : аз мардумони давр бӯдан .

گفت: از مردمان دور بودن.

Ва гуфт : бар тавонгарон такаббур кардан ва бар даравишони мутавозеъ бӯдан аз тавозуъ буд .

و گفت: بر توانگران تکبر کردن و بر درویشان متواضع بودن از تواضع بود.

Ва гуфт : тавозуъи он буд ки ҳарки дар дунё болой туаст бар вай такаббур кунӣ ва бо онкӣ фурӯтараст тавозуъ кунӣ .

و گفت: تواضع آن بود که هرکه در دنیا بالای توست بر وی تکبر کنی و با آنکه فروتر است تواضع کنی.

Ва гуфт : рҷоءи аслӣ онаст ки аз хавф падед ояд ,у хавфи аслӣ онаст ки аз сидқи аъмол падед ояду сидқи аъмол аз тасдиқ падед ояд ва ҳар раҷо ки дар муқаддамаи он хавф набӯд зуд буд ки онкас эмин гардад ва сокин шавад .

و گفت: رجاء اصلی آن است که از خوف پدید آید، و خوف اصلی آن است که از صدق اعمال پدید آید و صدق اعمال از تصدیق پدید آید و هر رجا که در مقدمهٔ آن خوف نبود زود بود که آنکس ایمن گردد و ساکن شود.

Ва гуфт : ончии хавфи ангезад то дар дил қарор гирад давоми муроқибат буд дар ниҳону ошкоро .

و گفت: آنچه خوف انگیزد تا در دل قرار گیرد دوام مراقبت بود در نهان و آشکارا.

Нақласт ки пеш ӯ ҳадис ғайбат мерафт . Гуфт : агар ман ғайбат кунам модару падари худро ғайбат кунам ки эшон ба эҳсони ман аввалӣ таранд .

نقل است که پیش او حدیث غیبت می‌رفت. گفت: اگر من غیبت کنم مادر و پدر خود را غیبت کنم که ایشان به احسان من اولی‌ترند.

Нақласт ки рӯзӣ ҷавонӣ биёмад ва дар пой Абдуллоҳ афтоду зор зор бигирист . Ва гуфт гуноҳӣ кардаам . Аз шарм наметавонам гуфт :

نقل است که روزی جوانی بیامد و در پای عبدالله افتاد و زار زار بگریست. و گفت گناهی کرده‌ام. از شرم نمی‌توانم گفت:

Абдуллоҳ гуфт : бигӯӣ то чаҳ кардае ?

عبدالله گفت: بگوی تا چه کرده‌ای؟

Гуфт : зино кардаам .

گفت: زنا کرده‌ام.

Гуфт : тарсидам ки магар ғайбат кардае .

گفت: ترسیدم که مگر غیبت کرده‌ای.

Ва мардӣ гуфт ки ӯ маро васият кард ва гуфт : худоиро нигоҳи дор .

و مردی گفت که او مرا وصیت کرد و گفت: خدای را نگاه دار.

Гуфтам : тафсир ин чист ?

گفتم: تفسیر این چیست؟

Гуфт : ҳамеша чунон бош ки гӯйии худоиро май бинӣ .

گفت: همیشه چنان باش که گویی خدای را می‌بینی.

Нақласт ки дар ҳоли ҳаёти ҳамаи мол ба даравишон дод . Вақте ӯро меҳмонӣ омад ҳарчӣ дошт харҷ кард ва гуфт : меҳмонони фиристодагон худоӣанд . Зан бо вай ба хусумат берун омад . Гуфт : занӣ ки дар ин маънӣ бо ман хусумат кунад нишоед .

نقل است که در حال حیات همه مال به درویشان داد. وقتی او را مهمانی آمد هرچه داشت خرج کرد و گفت: مهمانان فرستادگان خدای‌اند. زن با وی به خصومت بیرون آمد. گفت: زنی که در این معنی با من خصومت کند نشاید.

Байн вай бидод ва талоқ додаш дод . Худованди таъолии чунон ҳукм кард то духтарӣ аз мҳтрзодгон ба маҷлис вай даромаду сухани вай хуш омадаш . Ба хона рафт . Аз падари дархост ки маро ба занӣ ба ваии даҳ . Падари панҷоҳ ҳазор динор ба духтар доду духтарӣ ба занӣ ба вай дод . Ба хоб намудандаш ки заниро аз баҳри мо талоқ додӣ . Инки иваз то бадоне ки касе бар мо зиён накунад .

بین وی بداد و طلاق دادش داد. خداوند تعالی چنان حکم کرد تا دختری از مهترزادگان به مجلس وی درآمد و سخن وی خوش آمدش. به خانه رفت. از پدر درخواست که مرا به زنی به وی ده. پدر پنجاه هزار دینار به دختر داد و دختری به زنی به وی داد. به خواب نمودندش که زنی را از بهر ما طلاق دادی. اینکه عوض تا بدانی که کسی بر ما زیان نکند.

Чун вақти вФотш наздик шуд , ҳамаи моли худро ба даравишон дод . Мурӣдӣ бар болин ӯ буд . Гуфт : эй шайх ! се духтараки дорӣу дия аз дунё фароз мекунӣ . Эшонро чизе бигзор . Тадбир чаҳ кардае ?

چون وقت وفاتش نزدیک شد، همه مال خود را به درویشان داد. مریدی بر بالین او بود. گفت: ای شیخ! سه دخترک داری و دیه از دنیا فراز می‌کنی. ایشان را چیزی بگذار. تدبیر چه کرده‌ای؟

Гуфт : ман ҳадис эшон гуфтааму ҳўи батулии алсолҳин . Корсози аҳл салоҳ ӯст . Касе ки созандаи кораш буд ба аз онкии Абдуллоҳи муборак буд .

گفت: من حدیث ایشان گفته‌ام و هو بتولی الصالحین. کارساز اهل صلاح اوست. کسی که سازنده کارش بود به از آنکه عبدالله مبارک بود.

Пас дар вақти марги чашмҳо боз кард ва механдид ва мегуфт : лмсли ҳозои Флиъмли алъомлўн . Сафёни савриро ба хоби диданд . Гуфтанд : худоӣ бо ту чаҳ кард ?

پس در وقت مرگ چشم‌ها باز کرد و می‌خندید و می‌گفت: لمثل هذا فلیعمل العاملون. سفیان ثوری را به خواب دیدند. گفتند: خدای با تو چه کرد؟

Гуфт : раҳмат кард .

گفت: رحمت کرد.

Гуфтанд ҳоли Абдуллоҳ муборак чист ?

گفتند حال عبدالله مبارک چیست؟

Гуфт : ӯ аз он ҷумлааст ки рӯй ду бор ба ҳазрат меравад . Рҳмҳоллаҳи алайҳ .

گفت: او از آن جمله است که روی دو بار به حضرت می‌رود. رحمةالله علیه.