Он тоҷи дайну диёнат , он шамъи зуҳду ҳидоят , он уламоро шайху подшоҳ , он қудаморо ҳоҷиби даргоҳ , он қутби ҳаракати даврӣ , эмоми олами Сафёни саврӣ , рҳмҳоллаҳи алайҳ , аз бузургони дайн буд . ӯро Амиралмӯъминин гуфтандӣ , ҳаргизи хилофати нокарда ,у муқтадоӣ ба ҳақ буду соҳиби қабул ва дар илми зоҳиру ботин назир надошт ва аз муҷтаҳидони панҷ гона буд ва дар вараъу тақво ба ниҳояти расида буду адабу тавозуъ ба ғоят дошт ва бисёр машойиху кбори дида буд ва аз аввали кор то ба охир аз ончӣ буд зарра Эй барнагашт .

آن تاج دین و دیانت، آن شمع زهد و هدایت، آن علما را شیخ و پادشاه، آن قدما را حاجب درگاه، آن قطب حرکت دوری، امام عالم سفیان ثوری، رحمةالله علیه، از بزرگان دین بود. او را امیرالمومنین گفتندی، هرگز خلافت ناکرده، و مقتدای به حق بود و صاحب قبول و در علم ظاهر و باطن نظیر نداشت و از مجتهدان پنج گانه بود و در ورع و تقوی به نهایت رسیده بود و ادب و تواضع به غایت داشت و بسیار مشایخ و کبار دیده بود و از اول کار تا به آخر از آنچه بود ذره ای برنگشت.

Чунонкӣ нақласт ки иброҳӣм ӯро бихонад ки : биё то самоъ ҳадис кунем . Дар ҳол биёмад . Иброҳӣм гуфт : маро мебоист ки то халқ ӯ биёзмоем . Ва аз модар дар вараъи падеди омада буд .

چنانکه نقل است که ابراهیم او را بخواند که: بیا تا سماع حدیث کنیم. در حال بیامد. ابراهیم گفت: مرا می‌بایست که تا خلق او بیازمایم. و از مادر در ورع پدید آمده بود.

Чунонкӣ нақласт ки як рӯзи модараш бар боми рафта буд ва аз боми ҳамсояи ангуштии туршӣ дар даҳон кард . Чандон сари бршкм модар зад ки модарро дар хотир омад то бирафту ҳалолии хост .

چنانکه نقل است که یک روز مادرش بر بام رفته بود و از بام همسایه انگشتی ترشی در دهان کرد. چندان سر برشکم مادر زد که مادر را در خاطر آمد تا برفت و حلالی خواست.

Ва ибтидои ҳол ӯ он буд ки як рӯз ба ғифлати пои чап дар масҷиди ниҳод .

و ابتدای حال او آن بود که یک روز به غفلت پای چپ در مسجد نهاد.

Овозӣ шунид ки ё савр !

آوازی شنید که یا ثور!

Саврӣ аз он сабаб гуфтанд чун он овоз шунид ҳуш аз вай бирафт , чун бҳўш бозомад маҳосин худ бигирифту тапонча бар рӯй худ мезад ва мегуфт : чун пой ба адаб дар масҷид наниҳодӣ науммат аз ҷаридаи инсон маҳв карданд . Ҳуши дор то қадам чигуна менаҳй !

ثوری از آن سبب گفتند چون آن آواز شنید هوش از وی برفت، چون بهوش بازآمد محاسن خود بگرفت و تپانچه بر روی خود می‌زد و می‌گفت: چون پای به ادب در مسجد ننهادی نامت از جریده انسان محو کردند. هوش دار تا قدم چگونه می‌نهی!

Нақласт ки пой дар киштзории ниҳод . Овоз омад ки : ё савр ! бингар то чаҳ аноят буд дар ҳақ касе ки гомӣ бар хилофи суннат брнтўонд дошт . Чун ба зоҳири бад-ӣн қадар бигирандаш сухани ботин ӯ ки тавонад гуфт : ва бист соли бардавом ба шаб ҳеҷ нахуфт .

نقل است که پای در کشتزاری نهاد. آواز آمد که: یا ثور! بنگر تا چه عنایت بود در حق کسی که گامی بر خلاف سنت برنتواند داشت. چون به ظاهر بدین قدر بگیرندش سخن باطن او که تواند گفت: و بیست سال بردوام به شب هیچ نخفت.

Нақласт ки гуфт : ҳаргиз аз ҳадиси пайғамбари слии аллоҳи алайҳ ва силам нишнидам ки на онро ба кори бастам , ва гуфтӣ эй асҳоб ! ҳадиси зкўаҳ . Ҳадис бидиҳед .

نقل است که گفت: هرگز از حدیث پیغمبر صلی الله علیه و سلم نشنیدم که نه آن را به کار بستم، و گفتی ای اصحاب! حدیث زکوة. حدیث بدهید.

Гуфтанд : ҳадисро зкўаҳ чист ?

گفتند: حدیث را زکوة چیست؟

Гуфт онкӣ аз дивист ҳадис ба панҷ ҳадис кор кунед .

گفت آنکه از دویست حدیث به پنج حدیث کار کنید.

Нақласт ки Халифаи аҳди пеш ӯ намоз мекард ва дар намоз бо маҳосин ҳаракатӣ мекард . Сафён гуфт : ин чунин намозӣ намоз набӯд ва ин намозро фардо дар ърсот чун ргўиии палид ба рӯяти боззннд .

نقل است که خلیفه عهد پیش او نماز می‌کرد و در نماز با محاسن حرکتی می‌کرد. سفیان گفت: این چنین نمازی نماز نبود و این نماز را فردا در عرصات چون رگویی پلید به رویت باززنند.

Халифа гуфт : оҳистатар гӯй .

خلیفه گفت: آهسته تر گوی.

Гуфт : агар ман аз чунин муҳиммӣ даст бидорам дар ҳоли бўлм хӯн шавад .

گفت: اگر من از چنین مهمی دست بدارم در حال بولم خون شود.

Халифаи он аз вай дар дил гирифт . Фармуд ки дорӣ фурӯ баранд ваовро бурдор кунанд , то дигар ҳеҷ каси пеши ман далерӣ накунад .

خلیفه آن از وی در دل گرفت. فرمود که داری فرو برند واو را بردار کنند، تا دگر هیچ کس پیش من دلیری نکند.

Он рӯз ки дор мезаданд Сафёни сар бар канори бузургии ниҳода буду пой дар канори Сафёни бен ъиинаҳи ниҳода буд ва дар хоб шуд ҳ . Ин ду бузургро ин ҳол маълум шуд .

آن روز که دار می‌زدند سفیان سر بر کنار بزرگی نهاده بود و پای در کنار سفیان بن عیینه نهاده بود و در خواب شد ه. این دو بزرگ را این حال معلوم شد.

Боякдигар гуфтанд : ӯро хабар накунем аз ин ҳол .

بایکدیگر گفتند: او را خبر نکنیم از این حال.

ӯ худ бедор буд . Гуфт : чист ҳол ?

او خود بیدار بود. گفت: چیست حال؟

Эшон ҳол бозгуфтанд вдлтнгӣ бисёр менамуданд . Сафён гуфт : маро дар ҷони хеши чандин овезаш нест . Влкни ҳақи корҳои дунё бибояд гузорад .

ایشان حال بازگفتند ودلتنگی بسیار می نمودند. سفیان گفت: مرا در جان خویش چندین آویزش نیست. ولکن حق کارهای دنیا بباید گزارد.

Пас об дар чашм оварад . Гуфт : борхдоё ! бигир эшонро гирифтании азим .

پس آب در چشم آورد. گفت: بارخدایا! بگیر ایشان را گرفتنی عظیم.

Ҳамин ки ин дуо гуфт дар ҳоли Халифа бар тахт буду арқони давлат бар ҳавошӣ нишаста буданд . Троқӣ дар он сарой афтоду Халифа бо арқони давлат ба якбор бар замини Фрўшднд ва он ду бузург гуфтанд : дуоеи бад-ӣни мустаҷобӣу бад-ӣни таъҷилӣ ?

همین که این دعا گفت در حال خلیفه بر تخت بود و ارکان دولت بر حواشی نشسته بودند. طراقی در آن سرای افتاد و خلیفه با ارکان دولت به یکبار بر زمین فروشدند و آن دو بزرگ گفتند: دعایی بدین مستجابی و بدین تعجیلی؟

Сафён гуфт : оре ! мо об рӯй худ бад-ӣн даргоҳ набардаем .

سفیان گفت: آری! ما آب روی خود بدین درگاه نبرده ایم.

Нақласт ки Халифа дигар бинишаст , муътақиди Сафён буд чунон афтод ки Сафён бемор шуд Халифаи табибӣ тарсо дошт . Сахти устоду ҳозиқ . Пеш Сафён фиристод то муъолиҷат кунад . Чун қорўраҳ ӯ бидид гуфт : ин мрдёст ки аз хавфи худои чгар ӯ хӯн шудаасту пораи пора аз масона берун меояд . Пас он табиб тарсо гуфт дар динӣ ки чунин мардӣ буд он дайн ботил набӯд .

نقل است که خلیفه دیگر بنشست، معتقد سفیان بود چنان افتاد که سفیان بیمار شد خلیفه طبیبی ترسا داشت. سخت استاد و حاذق. پیش سفیان فرستاد تا معالجت کند. چون قاروره او بدید گفت: این مردیاست که از خوف خدای چگر او خون شده است و پاره پاره از مثانه بیرون می‌آید. پس آن طبیب ترسا گفت در دینی که چنین مردی بود آن دین باطل نبود.

Дар ҳол мусулмон шуд . Халифа гуфт : пиндоштам ки бемор ба болин табиб мефиристам , худ табибро пеш табиб мефиристодам .

در حال مسلمان شد. خلیفه گفت: پنداشتم که بیمار به بالین طبیب می‌فرستم، خود طبیب را پیش طبیب می فرستادم.

Нақласт ки Сафёнро дар ҳоли ҷавонии пушти гўж шуда буд . Гуфтанд : эй эмоми мусулмонон ! туро ҳануз вақт ин нест .

نقل است که سفیان را در حال جوانی پشت گوژ شده بود. گفتند: ای امام مسلمانان! تو را هنوز وقت این نیست.

ӯ ҷавоби надод , аз онкӣ ӯро аз зикри ҳақи пурвой халқ набӯдӣ , то рӯзӣ алҳоҳ карданд . Гуфт : марои устодӣ буду мардии сахти бузург буд ва ман аз ваии илм май омухтам . Чун умраш ба охир раседу киштии умраш ба гирдоби аҷал Фрўхўост шуд , ман бар болин ӯ нишаста буд м . Ногоҳ чашм боз кард ва маро гуфт : эй Сафён ! май бинӣ ки бо мо чаҳ мекунанд ? панҷоҳ соласт ки то халқро роҳ рост менамоем ва ба даргоҳ ҳақ мехонем . Акнӯн маро меронанд ва мигўинд бирав ки моро наме шоиӣ ва гӯйанд ки гуфт : се устодро хизмат кардаму илми омухтам чун кори яке ба охир расед ҷуҳуд шуд ва дар он вафот кард . Дигари тмҷси солиси тнср аз он тарси троқӣ аз пушт ман биёмаду пуштам шикаста шуд .

او جواب نداد، از آنکه او را از ذکر حق پروای خلق نبودی، تا روزی الحاح کردند. گفت: مرا استادی بود و مردی سخت بزرگ بود و من از وی علم می‌آموختم. چون عمرش به آخر رسید و کشتی عمرش به گرداب اجل فروخواست شد، من بر بالین او نشسته بود م. ناگاه چشم باز کرد و مرا گفت: ای سفیان! می‌بینی که با ما چه می‌کنند؟ پنجاه سال است که تا خلق را راه راست می‌نماییم و به درگاه حق می‌خوانیم. اکنون مرا می‌رانند و میگویند برو که مارا نمی‌شایی و گویند که گفت: سه استاد را خدمت کردم و علم آموختم چون کار یکی به آخر رسید جهود شد و در آن وفات کرد. دیگر تمجس ثالث تنصر از آن ترس طراقی از پشت من بیامد و پشتم شکسته شد.

Нақласт ки яке ду бадараи зари пеш ӯ фиристод ва гуфт : бустон ки падарами дӯсти ту буд ваов мурӣди ту буд ва ин ваҷҳе ҳалоласт ва аз мирос ӯ пеш ту оварадам .

نقل است که یکی دو بدرة زر پیش او فرستاد و گفت: بستان که پدرم دوست تو بود واو مرید تو بود و این وجهی حلال است و از میراث او پیش تو آوردم.

Ба даст писар дод ва боз фиристод ва гуфт : бигӯӣ ки дӯстии ман бо падарат аз баҳри худоӣ буд .

به دست پسر داد و باز فرستاد و گفت: بگوی که دوستی من با پدرت از بهر خدای بود.

Писар Сафён гуфт : чун бозомадам гуфтам : эй падар ! дили ту магар аз сангаст ? май бинӣ ки аёл дорам ва ҳеҷ надорам ? бар ман раҳм намекунӣ ?

پسر سفیان گفت: چون بازآمدم گفتم: ای پدر! دل تو مگر از سنگ است؟ می‌بینی که عیال دارم و هیچ ندارم؟ بر من رحم نمی‌کنی؟

Сафён гуфт : эй писар ! туро май бояд ки бихӯрӣ ва ман дӯстии худоӣ ба дӯстӣ дунё нафурӯшам ки ба қиёмати дармонам .

سفیان گفت: ای پسر! تو را می‌باید که بخوری و من دوستی خدای به دوستی دنیا نفروشم که به قیامت درمانم.

Нақли асткаҳи ҳадя эй пеш Сафён овараданд ва қабул накард . Гуфт : ман аз ту ҳаргиз ҳадис нашунидаам . Сафён гуфт : бародарат шунидааст . Тарсам ки ба сабаби моли ту дили ман бар ӯ мушфиқ тар шавад аз дигарон , воин майл буд .

نقل استکه هدیه ای پیش سفیان آوردند و قبول نکرد. گفت: من از تو هرگز حدیث نشنیده ام. سفیان گفت: برادرت شنیده است. ترسم که به سبب مال تو دل من بر او مشفق تر شود از دیگران، واین میل بود.

Ва ҳаргиз аз касе чизе нагирифтӣ . Гуфтӣ донамӣ ки дар наме монами бгирмӣ

و هرگز از کسی چیزی نگرفتی. گفتی دانمی که در نمی‌مانم بگیرمی

Врўзӣ бо яке ба дар сарои муҳташамӣ май гузашт . Онкас бар он айвон нагирист . ӯро наҳй кард , бадв гуфт : агар шумо дар онҷо наме крдтии эшон чандин исроф накардандӣ . Пас чун шумо назар мекунед шарик бошед дар мзлмти ин исроф .

وروزی با یکی به در سرای محتشمی می‌گذشت. آنکس بر آن ایوان نگریست. او را نهی کرد، بدو گفت: اگر شما در آنجا نمی‌کردتی ایشان چندین اسراف نکردندی. پس چون شما نظر می‌کنید شریک باشید در مظلمت این اسراف.

Ваовро ҳамсоя эй вафот кард . Ба намози ҷнораҳ ӯ шуд . Баъд аз он шунид ки мардумон мегуфтанд : ки ӯ мардии некӯ буд . Сафён гуфт : агар донстмӣ ки халқ аз ӯ хушнӯд бигарданд ба намози ҷиноза ӯ нрФтмӣ , зеро ки то мард мунофиқ нашавад халқ аз ӯ хушнӯд нигараданд .

واو را همسایه ای وفات کرد. به نماز جناره او شد. بعد از آن شنید که مردمان می‌گفتند: که او مردی نیکو بود. سفیان گفت: اگر دانستمی که خلق از او خشنود بگردند به نماز جنازه او نرفتمی، زیرا که تا مرد منافق نشود خلق از او خشنود نگردند.

ВсФёнро одат буд ки дар мқсўраҳ Эй нишастӣ . Чун аз моли султони миҷмарае пар авд сохтанд аз онҷо бигурехт то он буи нашунӯд ,у дигар онҷо нанишаст .

وسفیان را عادت بود که در مقصوره ای نشستی. چون از مال سلطان مجمره ای پر عود ساختند از آنجا بگریخت تا آن بوی نشنود، و دیگر آنجا ننشست.

Нақласт ки рӯзии ҷомаи божгўнаҳи пӯшида буд . Бо ӯ гуфтанд : хост ки рост кунад , накард ва гуфт : ин пероҳан аз баҳри худоӣ пӯшида будам . Нахоҳам ки аз барои халқи бгрдонм . Ҳамчунон бигузашт .

نقل است که روزی جامه باژگونه پوشیده بود. با او گفتند: خواست که راست کند، نکرد و گفت: این پیراهن از بهر خدای پوشیده بودم. نخواهم که از برای خلق بگردانم. همچنان بگذشت.

Нақласт ки ҷавониро ҳаҷи фӯт шуда буд . Оҳӣ кард . Сафён гуфт : чиҳил ҳаҷ кардаам ба ту додам . Ту ин оҳ ба ман додӣ ?

نقل است که جوانی را حج فوت شده بود. آهی کرد. سفیان گفت: چهل حج کرده ام به تو دادم. تو این آه به من دادی؟

Гуфт : додам .

گفت: دادم.

Он шаб ба хоб дид ки ӯро гуфтанд : судӣ кардӣ ки агар ба ҳамаи аҳли Арафот қисмат кунӣ тавонгар шаванд .

آن شب به خواب دید که او را گفتند: سودی کردی که اگر به همه اهل عرفات قسمت کنی توانگر شوند.

Нақласт ки рӯзӣ дар гармоба омад . Ғуломӣ амрад даромад . Гуфт : берун кунед ӯро ки бо ҳар зании як деваст , ва бо ҳар амрдии ҳаждаҳ деваст , ки ӯро меоройанд дар чашмҳои мардон .

نقل است که روزی در گرمابه آمد. غلامی امرد درآمد. گفت: بیرون کنید او را که با هر زنی یک دیو است، و با هر امردی هژده دیو است، که او را می‌آرایند در چشمهای مردان.

Нақласт ки рӯзӣ нон мехӯрдӣ . Сегӣ онҷо буд ва бадв медод . Гуфтанд :

نقل است که روزی نان می‌خوردی. سگی آنجا بود و بدو می‌داد. گفتند:

Чаро бо зан ва фарзанд нахурдӣ ?

چرا با زن و فرزند نخوردی؟

Гуфт : агар нон ба саги даҳум то рӯзи пос ман дорад то ман намоз кунам , вогар ба зану фарзанди даҳум аз тоъатам боз доранд .

گفت: اگر نان به سگ دهم تا روز پاس من دارد تا من نماز کنم، واگر به زن و فرزند دهم از طاعتم باز دارند.

Ва рӯзии асҳобро гуфт : хушу нохуши таом беш аз он нест ки аз лаб ба ҳалқ расед . Ин қадар агар хушаст ва агар нохуш сабр кунед то хушу нохуш ба наздики шумо яке шавад . Ки чизе ки бад-ӣн зӯдӣ бугзарад , бе он сабр тавон кард .

و روزی اصحاب را گفت: خوش و ناخوش طعام بیش از آن نیست که از لب به حلق رسید. این قدر اگر خوش است و اگر ناخوش صبر کنید تا خوش و ناخوش به نزدیک شما یکی شود. که چیزی که بدین زودی بگذرد، بی آن صبر توان کرد.

Ва аз бузургдошт ӯ даравишонро чунон нақл кунанд ки дар маҷлис ӯ даравишон чун амирон будандӣ .

و از بزرگداشت او درویشان را چنان نقل کنند که در مجلس او درویشان چون امیران بودندی.

Нақласт ки якбор дар маҳмилӣ буд ва ба Макка мерафт . Рафиқӣ бо ӯ буд . ӯ ҳама роҳ мегирист . Рафиқ гуфт : аз бими гуноҳ майгаре ?

نقل است که یکبار در محملی بود و به مکه می‌رفت. رفیقی با او بود. او همه راه می‌گریست. رفیق گفت: از بیم گناه می‌گریی؟

Сафёни даст дароз кард вкоаҳи баррагии бардошт , ва гуфт : гуноҳ бисёраст валикини гуноҳони ман ба андозаи ин коҳи барг қимат надорад . Аз он май тарсам ки имон ки овардаам бо худ имон ҳаст ё на .

سفیان دست دراز کرد وکاه برگی برداشت، و گفت: گناه بسیار است ولیکن گناهان من به اندازه این کاه برگ قیمت ندارد. از آن می‌ترسم که ایمان که آورده ام با خود ایمان هست یا نه.

Ва гуфт : дигарон ба ибодат машғӯл шуданд ҳикматашони бороўрд .

و گفت: دیگران به عبادت مشغول شدند حکمتشان بارآورد.

Ва гуфт : гиряи даҳ ҷузваст . На ҷузв аз он риёаст ва яке аз баҳр худоӣаст . Агар аз он як ҷузв ки аз баҳр худоӣаст дар солии як қатра аз чашм бияёд бисёр буд .

و گفت: گریه ده جزو است. نه جزو از آن ریا است و یکی از بهر خدای است. اگر از آن یک جزو که از بهر خدای است در سالی یک قطره از چشم بیاید بسیار بود.

Ва гуфт : агар халқ бисёр ҷое нишаста бошанд ва касе мунодӣ кунад ки кӣ медонад ки имрӯз то ба шаб хоҳад зист бархезад як тани брнхизд ,у аҷаби онкӣ агар ҳамаи халқро гӯйанд бо чунон корӣ ки дар пешаст ҳаркии маргро сохта ед бархезед , як тани брнхизд .

و گفت: اگر خلق بسیار جایی نشسته باشند و کسی منادی کند که کی می‌داند که امروز تا به شب خواهد زیست برخیزد یک تن برنخیزد، و عجب آنکه اگر همه خلق را گویند با چنان کاری که در پیش است هرکه مرگ را ساخته اید برخیزید، یک تن برنخیزد.

Ва гуфт : парҳез кардани бръмли сахт тараст аз амали вбсӣ буд ки марди амалӣ нек мекунад то вақте ки онро дар девон ълоинаҳ нависанд . Пас баъд аз он чандон бидон фахр кунад ва чандон боз гуяд ки онро дар девон риё нависанд . Ва гуфт : чун дар ваяш гирд тавонгар гардад бдонкаҳ мроӣӣаст ва чун гирд султон гардад бдонкаҳ дуздаст .

و گفت: پرهیز کردن برعمل سخت تر است از عمل وبسی بود که مرد عملی نیک می‌کند تا وقتی که آن را در دیوان علاینه نویسند. پس بعد از آن چندان بدان فخر کند و چندان باز گوید که آن را در دیوان ریا نویسند. و گفت: چون در ویش گرد توانگر گردد بدانکه مرائی است و چون گرد سلطان گردد بدانکه دزد است.

Ва гуфт : зоҳид онаст ки дар дунёи зуҳди худ ба феъл овараду мтзҳд онаст ки зуҳд ӯ ба забон буд .

و گفت: زاهد آن است که در دنیا زهد خود به فعل آورد و متزهد آن است که زهد او به زبان بود.

Ва гуфт : зуҳд дар дунё на пилос пӯшиданаст венаи нони ҷӯй хӯрданаст , валикини дил дар дунё нобастанасту амли кӯтоҳ карданаст .

و گفت: زهد در دنیا نه پلاس پوشیدن است ونه نان جوی خوردن است، ولیکن دل در دنیا نابستن است و امل کوتاه کردن است.

Ва гуфт : агар наздики худои шӯй бо бисёре гуноҳ , гуноҳӣ ки миёни туу худоӣ буд , осонтар аз онкии як гуноҳи миёни туу бандагон ӯ .

و گفت: اگر نزدیک خدای شوی با بسیاری گناه، گناهی که میان تو و خدای بود، آسانتر از آنکه یک گناه میان تو و بندگان او.

Ва гуфт : ин рӯзгорӣаст ки хомӯш бошӣу гӯшаи ирӣ . Замони алскўту лузӯми албиўт .

و گفت: این روزگاری است که خاموش باشی و گوشه یری. زمان السکوت و لزوم البیوت.

Яке гуфт : дар гӯша Эй нишинам дар касб кардан чаҳ гӯйӣ ?

یکی گفت: در گوشه ای نشینم در کسب کردن چه گویی؟

Гуфт : аз худоӣ битарс ки ҳеҷ трсгорро надидам ки ба касби муҳтоҷ шуда .

گفت: از خدای بترس که هیچ ترسگار را ندیدم که به کسب محتاج شده.

Ва гуфт : одамиро ҳеҷ некӯтар аз сӯрохӣ намедонам ки дар онҷои гурезад ва худро нопадид кунад , ки салаф кроҳит доштаанд ки ҷома ангушт намой пӯшанд ё дар куҳна ё дар нав , бал ки чунон май бояд ки ҳадис он накунад , наҳй ани алшҳртин . Инаст .

و گفت: آدمی را هیچ نیکوتر از سوراخی نمی‌دانم که در آنجا گریزد و خود را ناپدید کند، که سلف کراهیت داشته اند که جامه انگشت نمای پوشند یا در کهنه یا در نو، بل که چنان می‌باید که حدیث آن نکند، نهی عن الشهرتین. این است.

Ва гуфт : ҳеҷ намедонам аҳли ин рӯзгорро бо саломаттар аз хоб .

و گفت: هیچ نمی‌دانم اهل این روزگار را با سلامت تر از خواب.

Ва гуфт : беҳтарини султонон онаст ки бо аҳл илм нишинад ва аз эшон илм омӯзаду бадтарӣни уламои онкӣ бо салотин нишинад .

و گفت: بهترین سلطانان آن است که با اهل علم نشیند و از ایشان علم آموزد و بدترین علما آنکه با سلاطین نشیند.

Ва гуфт : нахусти ибодатӣ хилватаст . Онгоҳи талаб кардани илм , онгоҳ бидон амал кардан , онгоҳи нашри он илм кардан .

و گفت: نخست عبادتی خلوت است. آنگاه طلب کردن علم، آنگاه بدان عمل کردن، آنگاه نشر آن علم کردن.

Ва гуфт : ҳаргиз тавозуъ накардам касеро пеш аз онкӣ касеро як ҳарф аз ҳикмат дидам .

و گفت: هرگز تواضع نکردم کسی را پیش از آنکه کسی را یک حرف از حکمت دیدم.

Ва гуфт : дунёро бигир аз барои тан . . . Ва охиратро бигир аз барои дил ро

و گفت: دنیا را بگیر از برای تن. . . و آخرت را بگیر از برای دل را

Ва гуфт : агар гуноҳро кед будӣ ҳеҷ кас аз кед он нрстӣ , ва ҳар ки худро бар ғайри худ фазл наад ӯ мутакаббираст .

و گفت: اگر گناه را کید بودی هیچ کس از کید آن نرستی، و هر که خود را بر غیر خود فضل نهد او متکبر است.

Ва гуфт : азизтарини халқон панҷанд . Олимии зоҳид ;у фақиҳии сӯфӣ , ва тавонгарӣ мутавозеъу дарвешии шокир ,у шарифии суннӣ .

و گفت: عزیزترین خلقان پنج اند. عالمی زاهد؛ و فقیهی صوفی، و توانگری متواضع و درویشی شاکر، و شریفی سنی.

Ва гуфт : ҳарки дар намоз хошиъ набӯд , намоз ӯ дуруст набӯд .

و گفت: هرکه در نماز خاشع نبود، نماز او درست نبود.

Ва гуфт : ҳарки аз ҳаром садақа диҳад ва хайрӣ кунад , чун касе буд ки ҷомаи палид ба хӯн бишӯяд ё ба бўл . Он ҷома палидтар шавад .

و گفت: هرکه از حرام صدقه دهد و خیری کند، چون کسی بود که جامه پلید به خون بشوید یا به بول. آن جامه پلیدتر شود.

Ва гуфт : ризои қабул мақдӯраст ба шукр .

و گفت: رضا قبول مقدور است به شکر.

Ва гуфт : халқи ҳасани одамии хашм худоӣ бинишонад .

و گفت: خلق حسن آدمی خشم خدای بنشاند.

Ва гуфт : яқин онаст ки муттаҳами надории худоиро дар ҳарчӣ ба ту расад .

و گفت: یقین آن است که متهم نداری خدای را در هرچه به تو رسد.

Ва гуфт : субҳони он хдоӣиро ки мекашад моро ва мол месетанд ва мо ӯро дӯсттар медорем .

و گفت: سبحان آن خدائی را که می‌کشد مارا و مال می‌ستاند و ما او را دوستتر می‌داریم.

Ва гуфт : ҳаркиро ба дӯстӣ гирифт ба душманӣ нагирад .

و گفت: هرکه را به دوستی گرفت به دشمنی نگیرد.

Ва гуфт : нафас задан дар мушоҳида ҳаромаст , ва дар мукошифа ҳаромаст , ва дар муъоина ҳаромаст , ва дар хатароти ҳалол .

و گفت: نفس زدن در مشاهده حرام است، و در مکاشفه حرام است، و در معاینه حرام است، و در خطرات حلال.

Ва гуфт : агар касе туро гуяд : нъми алрҷли анат . Ин туро хуштар ояд аз онкӣ гуяд : баси алрҷли анат . Бдонкаҳи ту ҳануз мардӣ набадӣ .

و گفت: اگر کسی تو را گوید: نعم الرجل انت. این تو را خوشتر آید از آنکه گوید: بس الرجل انت. بدانکه تو هنوز مردی نبدی.

Ва пурседанд аз яқин . Гуфт : феълӣаст дар дил . Ҳаргоҳ ки маърифат суст шуд яқини собити гашт ,у яқин онаст ки ҳарчӣ ба ту расад доне ки аз ҳақ ба ту мерасад то чунон бошӣ ки ваъдаи туро чун аён буд , бал ки бештар аз аён , яъне ҳозир буд , бал ки аз ин зиёдат буд .

و پرسیدند از یقین. گفت: فعلی است در دل. هرگاه که معرفت سست شد یقین ثابت گشت، و یقین آن است که هرچه به تو رسد دانی که از حق به تو می‌رسد تا چنان باشی که وعده تو را چون عیان بود، بل که بیشتر از عیان، یعنی حاضر بود، بل که از این زیادت بود.

Пурседанд ки Сайиди слии аллоҳи алайҳ ва силам гуфт : худоӣ душман дорад аҳли хонае ки дар ваии гӯшт бисёр хуранд .

پرسیدند که سید صلی الله علیه و سلم گفت: خدای دشمن دارد اهل خانه ای که در وی گوشت بسیار خورند.

Гуфт : аҳли ғайбатро гуфтааст ки гӯшт мусулмонон хуранд .

گفت: اهل غیبت را گفته است که گوشت مسلمانان خورند.

Нақласт ки ҳотами асмро гуфт : туро чаҳор сухан гӯям ки аз ҷаҳласт . Яке маломат кардани мардумонро аз нодидан қазоаст . Ва нодидани қазо кофарӣаст . Дувуми ҳасад кардани бародари мусулмонро аз нодидани қисмат аз кофарӣаст сеюм моли ҳарому шабаҳати ҷамъ кардан аз нодидан шморқёмтаст ва нодидан шумо дар қиёмат аз кофарӣаст , чаҳоруми эмин бӯдан аз ваъиди ҳақу умеди нодоштан ба ваъдаи ҳақ , ва нодидан ин кофарӣаст .

نقل است که حاتم اصم را گفت: تو را چهار سخن گویم که از جهل است. یکی ملامت کردن مردمان را از نادیدن قضا است. و نادیدن قضا کافری است. دوم حسد کردن برادر مسلمان را از نادیدن قسمت از کافری است سوم مال حرام و شبهت جمع کردن از نادیدن شمارقیامت است و نادیدن شما در قیامت از کافری است، چهارم ایمن بودن از وعید حق و امید ناداشتن به وعده حق، و نادیدن این کافری است.

Нақласт ки чун яке аз шогирдони Сафён ба сафар шудӣ гуфтӣ : агар ҷое марг бибинед барои ман бихаред .

نقل است که چون یکی از شاگردان سفیان به سفر شدی گفتی: اگر جایی مرگ ببینید برای من بخرید.

Чун аҷалаш наздик омад бигирист ва гуфт : марг ба орзӯи хостам , акнӯн марг сахтаст . Кошкӣ ҳамаи сафари чунон будӣ ки бъсоиӣу ркўаҳ эй рост шудӣ . Влкни алқдўми алии аллоҳи шадид .

چون اجلش نزدیک آمد بگریست و گفت: مرگ به آرزو خواستم، اکنون مرگ سخت است. کاشکی همه سفر چنان بودی که بعصایی و رکوه ای راست شدی. ولکن القدوم علی الله شدید.

Ба наздики худоӣ шудан осон несту ҳаргоҳ ки сухани маргу истилоӣ ӯ шунидӣ чанд рўзоз худ бирафтӣ ва ба ҳарки раседӣ , гуфтӣ : астъди лмўт қабл нузула . Сохта бош маргро беш аз онкӣ ногоҳ тӯр бигирад . Аз марги чунин май трсидў ба орзӯ май хост ва дар он вақт ёронаш мегуфтанд : хушати бод дар биҳишт .

به نزدیک خدای شدن آسان نیست و هرگاه که سخن مرگ و استیلای او شنیدی چند روزاز خود برفتی و به هرکه رسیدی، گفتی: استعد لموت قبل نزوله. ساخته باش مرگ را بیش از آنکه ناگاه تور بگیرد. از مرگ چنین می‌ترسیدو به آرزو می‌خواست و در آن وقت یارانش می‌گفتند: خوشت باد در بهشت.

Ва ӯ сармӣ ҷунбонед ки : чаҳ мегуед ? биҳишти ҳаргиз ба ман нарасад ё ба чун ман касе диҳанд .

و او سرمی جنبانید که: چه می‌گویید؟ بهشت هرگز به من نرسد یا به چون من کسی دهند.

Пас беморӣ ӯ дар Басра буду амири Басраи хост то ҷомагӣ ба вай диҳад . ӯро талаб карданд . Дар стўргоҳӣ буд ки ранҷ шикам дошт ва аз ибодати як дам намеосуд ва он шаб ҳисоб карданд . Шаст бороб даст карда буду вузӯ ме сохт ва дар намоз мерафт , бозаш ҳоҷат меомад . Гуфтанд : охири вузӯи мсоз .

پس بیماری او در بصره بود و امیر بصره خواست تا جامگی به وی دهد. اورا طلب کردند. در ستورگاهی بود که رنج شکم داشت و از عبادت یک دم نمی آسود و آن شب حساب کردند. شصت بارآب دست کرده بود و وضو می‌ساخت و در نماز می‌رفت، بازش حاجت می‌آمد. گفتند: آخر وضو مساز.

Гуфт : мехоҳам то чун ъзроӣили даройад , тоҳир бошам на наҷис , ки палид ба ҷаноби ҳазрат рӯй натавон ниҳод .

گفت: می‌خواهم تا چون عزرائیل درآید، طاهر باشم نه نجس، که پلید به جناب حضرت روی نتوان نهاد.

Абдуллоҳ Меҳдӣ гуфт : Сафён гуфт рӯй ман бар замин на , ки аҷали ман наздик омад .

عبدالله مهدی گفت: سفیان گفت روی من بر زمین نه، که اجل من نزدیک آمد.

Рӯйиш бар замини ниҳодаму беруни омадам то ҷамъро хабар кунам . Чун бозомадам асҳоби ҳама ҳозир буданд . Гуфтам : шуморо ки хабар дод ?

رویش بر زمین نهادم و بیرون آمدم تا جمع را خبر کنم. چون بازآمدم اصحاب همه حاضر بودند. گفتم: شما را که خبر داد؟

Гуфтанд : мо дар хоби дидем ки ба ҷинозаи Сафён ҳозир шавед .

گفتند: ما در خواب دیدیم که به جنازه سفیان حاضر شوید.

Мардумон даромаданду ҳол бар вай танг шуд . Даст дар зер кашиду ҳамеонеи ҳазор динор берун оварад ва гуфт : садақа кунед .

مردمان درآمدند و حال بر وی تنگ شد. دست در زیر کشید و همیانی هزار دینار بیرون آورد و گفت: صدقه کنید.

Гуфтанд : субҳони аллоҳ . Сафён пайваста гуфтӣ дунёро набояд гирифту чандин зар дошт .

گفتند: سبحان الله. سفیان پیوسته گفتی دنیا را نباید گرفت و چندین زر داشت.

Сафён гуфт : ин посбони дайни ман буд вдини худро ба дайн тавонистам дошт ки Иблис ба дайн бар ман дасти набард , ки агар гуфтӣ имрӯз чаҳ хурӣ ва чаҳ пӯшӣ ? гуфтамӣ : инак зар ! гар гуфтӣ : кафани надорӣ ! гуфтамӣ инак зар ! васвос ӯро аз худ дафъ кардамӣ , ҳарчанд марои бад-ӣн ҳоҷат набӯд .

سفیان گفت: این پاسبان دین من بود ودین خود را به دین توانستم داشت که ابلیس به دین بر من دست نبرد، که اگر گفتی امروز چه خوری و چه پوشی؟ گفتمی: اینک زر! گر گفتی: کفن نداری! گفتمی اینک زر! وسواس او را از خود دفع کردمی، هرچند مرا بدین حاجت نبود.

Пас калима шаҳодат бигуфту ҷон таслим кард . Ва гӯйанд ворисӣ буд ӯро , дар Бухоро , бамурд . Уламои Бухорои он морро нигоҳ доштанд . Сафёнро хабар шуд . Азм Бухоро кард . Аҳли Бухоро то лаби об истиқбол карданд ва ба эъзози тамом дар Бухорои бурданд ,у Сафёни ҳаждаҳи сола буд ва он зар бадв доданд ва онро нигоҳ медошт , то аз касе чизе набояд хост , то яқин шуд ки вафот хоҳад крдбаҳ садақа дод . Ва он шаб ки вафот кард овозӣ шуниданд ки моти алўръи моти алўръ . Пас ӯро ба хоби диданд . Гуфтанд : чун сабр кардӣ бо ваҳшату торикии гӯр ?

پس کلمه شهادت بگفت و جان تسلیم کرد. و گویند وارثی بود او را، در بخارا، بمرد. علمای بخارا آن مال را نگاه داشتند. سفیان را خبر شد. عزم بخارا کرد. اهل بخارا تا لب آب استقبال کردند و به اعزاز تمام در بخارا بردند، و سفیان هژده ساله بود و آن زر بدو دادند و آن را نگاه می‌داشت، تا از کسی چیزی نباید خواست، تا یقین شد که وفات خواهد کردبه صدقه داد. و آن شب که وفات کرد آوازی شنیدند که مات الورع مات الورع. پس او را به خواب دیدند. گفتند: چون صبر کردی با وحشت و تاریکی گور؟

Гуфт : гӯри ман марғзорӣаст аз марғзорҳои биҳишт .

گفت: گور من مرغزاری است از مرغزارهای بهشت.

Дайгарӣ ба хоб дид . Гуфт : худоӣ бо ту чаҳ кард ?

دیگری به خواب دید. گفت: خدای با تو چه کرد؟

Гуфт : як қадам бар сироти ниҳодам ,у дигар дар биҳишт .

گفت: یک قدم بر صراط نهادم، و دیگر در بهشت.

Дайгарӣ ба хоб дид ки дар биҳишт аз дарахтӣ ба дарахтӣ мепаридӣ . Пурсед ин ба чаҳ ёфтӣ ?

دیگری به خواب دید که در بهشت از درختی به درختی می‌پریدی. پرسید این به چه یافتی؟

Гуфт : ба вараъ .

گفت: به ورع.

Нақласт ки аз шафқат ки ӯро буд бар халқи худоӣ . Рӯзӣ дар бозор мурғакӣ дид дар қафас ки фарёд мекарду ҳамеи тпид . ӯро бихаред ва озод кард . Мурғакӣ ҳар шаб ба хона Сафён омадӣ . Сафёни ҳамаи шаб намоз кардӣ ва он мурғак назора мекард ӣ ,у гоҳи гоҳ бар вай менишастӣ . Чун Сафёнро ба хоки бурданд , он мурғаки худро бар ҷиноза ӯ ҳаме зад ва фарёд мекарду халқ баҳои ҳои мегиристанд . Чун шайхро дафн кардан , мурғаки худро бар хок мезад то аз гӯр овоз омад ки ҳақи таъолии Сафёнро ба шафқатӣ ки бар халқ дошт бёмрзидаҳ , ва он мурғак низ бамурд , ва ба Сафён расед . Рҳмҳоллаҳи алайҳ .

نقل است که از شفقت که او را بود بر خلق خدای. روزی در بازار مرغکی دید در قفس که فریاد می‌کرد و همی طپید. او را بخرید و آزاد کرد. مرغکی هر شب به خانه سفیان آمدی. سفیان همه شب نماز کردی و آن مرغک نظاره می‌کرد ی، و گاه گاه بر وی می‌نشستی. چون سفیان را به خاک بردند، آن مرغک خود را بر جنازه او همی زد و فریاد می‌کرد و خلق به های های می‌گریستند. چون شیخ را دفن کردن، مرغک خود را بر خاک می‌زد تا از گور آواز آمد که حق تعالی سفیان را به شفقتی که بر خلق داشت بیامرزیده، و آن مرغک نیز بمرد، و به سفیان رسید. رحمةالله علیه.