Он эмоми дайну суннат , он муқтадои мазҳабу миллат , он ҷаҳони дирояту амал , он макони кифояти бадал , он соҳиби табаъи замона , он соҳиби вараъи ягона , он суннии охиру аввал , эмом ба ҳақи Аҳмади ҳанбали разии аллоҳи анҳу , шайхи суннату ҷамоат буду эмоми дайну давлат ва ҳеҷ касро дар илми аҳодӣси он ҳақ нест ки ӯро ; ва дар вараъу тақвоу риёзати вкромти шаънӣ азим дошту соҳиби фаросату мустаҷоби алдъўаҳ буду ҷумлаи фарқ ӯро муборак доштаанд аз ғояти инсоф , ва аз ончӣ бар ӯ иқрор кардам муқаддас ва мубаррост , то ҳаддӣ ки писараши як рӯзи маънии ин ҳадис мегуфт ки хамри тайибаи одами беда . Ва дар ин маънӣ гуфтанд даст аз остин берун карда буд . Аҳмад гуфт : чун сухани ядуллоҳи гӯйӣ ба даст ишорат макун .

آن امام دین و سنت، آن مقتدای مذهب و ملت، آن جهان درایت و عمل، آن مکان کفایت بدل، آن صاحب تبع زمانه، آن صاحب ورع یگانه، آن سنی آخر و اول، امام به حق احمد حنبل رضی الله عنه، شیخ سنت و جماعت بود و امام دین و دولت و هیچ کس را در علم احادیث آن حق نیست که او را؛ و در ورع و تقوی و ریاضت وکرامت شأنی عظیم داشت و صاحب فراست و مستجاب الدعوه بود و جمله فرق او را مبارک داشته اند از غایت انصاف، و از آنچه بر او اقرار کردم مقدس و مبراست، تا حدی که پسرش یک روز معنی این حدیث می‌گفت که خمر طیبه آدم بیده. و در این معنی گفتند دست از آستین بیرون کرده بود. احمد گفت: چون سخن یدالله گویی به دست اشارت مکن.

Ва басии машойихи кбори дида буд чун зўолнўну башари ҳоФӣу сиррии сиқтӣу маърӯфи крхӣ ва монанди эшон . Ва башар ҳоФӣ гуфт : Аҳмадро се хислатаст ки маро нест . Ҳалоли талаб кардан ҳам барои худ ва ҳам барои аёл ва ман барои худ талаб кунам . . .

و بسی مشایخ کبار دیده بود چون ذوالنون و بشر حافی و سری سقطی و معروف کرخی و مانند ایشان. و بشر حافی گفت: احمد را سه خصلت است که مرا نیست. حلال طلب کردن هم برای خود و هم برای عیال و من برای خود طلب کنم. . .

Пас сиррӣ сиқтӣ гуфт : ӯ пайвастаи музтар буд дар ҳоли ҳаёт аз таъни мӯътазила ва дар ҳоли вафот дар хаёли мушаббаҳа ва ӯ аи зҳмаҳи барӣ .

پس سری سقطی گفت: او پیوسته مضطر بود در حال حیات از طعن معتزله و در حال وفات در خیال مشبهه و او ا زهمه بری.

Нақласт ки чун дар Бағдоди мӯътазила ғалаба карданд гуфтанд : ӯро таклиф бояд кард то қуръон махлуқ гуяд .

نقل است که چون در بغداد معتزله غلبه کردند گفتند: او را تکلیف باید کرد تا قرآن مخلوق گوید.

Пас ӯро ба сарои Халифаи бурданд . Сарҳангӣ бар дар сарои Халифа буд . Гуфт : эй эмом ! зинҳор то мардона бошӣ ки вақте дуздӣ кардам ҳазор чӯбами бзднд , мақар нашудам , то оқибат раҳоӣ ёфтам . Ман бар ботили чунин сабр кардам ту ки бар ҳақӣ аўлитр бошӣ .

پس او را به سرای خلیفه بردند. سرهنگی بر در سرای خلیفه بود. گفت: ای امام! زینهار تا مردانه باشی که وقتی دزدی کردم هزار چوبم بزدند، مقر نشدم، تا عاقبت رهایی یافتم. من بر باطل چنین صبر کردم تو که بر حقی اولیتر باشی.

Аҳмад гуфт : он сухан ӯ ёрӣ буд маро .

احمد گفت: آن سخن او یاری بود مرا.

Пас ӯро май бурданд ва ӯ перу заъиф буд . Бар уқобин кашиданд ва ҳазор тозӣонаи бзднд ки қуръонро махлуқи гӯй , ва нагуфт , ва дар он миёнаи банди эзораш кушода шуд ва дастҳои ӯ баста буданд . Ду дасти азғиб падед омад вббст . Чун ин бурҳон бидиданд , раҳо карданд ва ҳам дар он вафот кард , ва дар охири кори қавмии пеш ӯ омаданд ва гуфтанд : дар ин қавм ки туро рнҷониднд чаҳ гӯйӣ ?

پس او را می‌بردند و او پیر و ضعیف بود. بر عقابین کشیدند و هزار تازیانه بزدند که قرآن را مخلوق گوی، و نگفت، و در آن میانه بند ایزارش گشاده شد و دستهای او بسته بودند. دو دست ازغیب پدید آمد وببست. چون این برهان بدیدند، رها کردند و هم در آن وفات کرد، و در آخر کار قومی پیش او آمدند و گفتند: در این قوم که تو را رنجانیدند چه گویی؟

Гуфт : аз барои худоӣ маро мезаданд , пиндоштанд ки бар ботилам .

گفت: از برای خدای مرا می‌زدند، پنداشتند که بر باطل ام.

Ба муҷарради захми чӯб бо эшон ба қиёмати ҳеҷ хусумат надорам .

به مجرد زخم چوب با ایشان به قیامت هیچ خصومت ندارم.

Нақласт ки ҷавонии модарӣ бемор дошту змн шуда . Рӯзӣ гуфт : эй фарзанд ! агар хушнӯдии ман май хоҳии пеши эмоми Аҳмади рӯ ва бигӯ то дуо кунад барои ман . Магари ҳақи таъолӣ сиҳҳат диҳад ки марои дил аз ин беморӣ бигирифт .

نقل است که جوانی مادری بیمار داشت و زمن شده. روزی گفت: ای فرزند! اگر خشنودی من می‌خواهی پیش امام احمد رو و بگو تا دعا کند برای من. مگر حق تعالی صحت دهد که مرا دل از این بیماری بگرفت.

Ҷавонӣ ба дар хонаи эмом Аҳмад шуд воўоз дод . Гуфтанд : кист ?

جوانی به در خانه امام احمد شد وآواز داد. گفتند: کیست؟

Гуфт : муҳтоҷӣ .

گفت: محتاجی.

Вҳол боз гуфт ки : модарӣ бемор дорам ва аз ту дуое май талабад .

وحال باز گفت که: مادری بیمار دارم و از تو دعایی می‌طلبد.

Эмоми азим кроҳит дошт аз он маънӣ ки марои худ чаро май шиносад . Пас эмом бархест ва ғусл кард ва ба намоз машғӯл шуд . Ходим эмом гуфт : эй ҷавон ! ту бозгард ки эмом ба кори ту машғӯласт .

امام عظیم کراهیت داشت از آن معنی که مرا خود چرا می‌شناسد. پس امام برخاست و غسل کرد و به نماز مشغول شد. خادم امام گفت: ای جوان! تو بازگرد که امام به کار تو مشغول است.

Ҷавони бозгашт . Чун ба дар хона расед модараш бархест ва дар бикшоду сиҳҳат куллӣ ёфт ва ба фармони худои таъолӣ .

جوان بازگشت. چون به در خانه رسید مادرش برخاست و در بگشاد و صحت کلی یافت و به فرمان خدای تعالی.

Нақласт ки бар лаби обии вузӯ ме сохт . Дайгарии болой ӯ вузӯ ме сохт . Ҳурмати эмомро бархесту зер эмом шуду вузӯи сохт . Чун он мард вафот кард ӯро ба хоб дид над . Гуфтанд : худоӣ бо ту чаҳ кард ?

نقل است که بر لب آبی وضو می‌ساخت. دیگری بالای او وضو می‌ساخت. حرمت امام را برخاست و زیر امام شد و وضو ساخت. چون آن مرد وفات کرد او را به خواب دید ند. گفتند: خدای با تو چه کرد؟

Гуфт : бар ман раҳмат кард , бидон ҳурмат дошт ки онро эмомро кардам дар вузӯи сохтан .

گفت: بر من رحمت کرد، بدان حرمت داشت که آن را امام را کردم در وضو ساختن.

Нақласт ки Аҳмад гуфт : ба бодия фурӯ шудам , ба танҳо роҳ гум кардам . Аъробиро дидам ба гӯшае . Нишаста тоза . Гуфтам : биравам ва аз ваии роҳи пурсам . Рафтаму пурсидам . Гуфт : маро гуруснааст .

نقل است که احمد گفت: به بادیه فرو شدم، به تنها راه گم کردم. اعرابی را دیدم به گوشه ای. نشسته تازه. گفتم: بروم و از وی راه پرسم. رفتم و پرسیدم. گفت: مرا گرسنه است.

Порае нони доштам ва бадв медодам . ӯ дар шӯред . Гуфт : эй Аҳмад ! ту ки эй ки ба хонаи худоӣ рӯй , ба рӯзии расонӣдан аз худоӣ розӣ набошӣ , лоҷарами роҳ гум кунӣ .

پاره ای نان داشتم و بدو می‌دادم. او در شورید. گفت: ای احمد! تو که ای که به خانه خدای روی، به روزی رسانیدن از خدای راضی نباشی، لاجرم راه گم کنی.

Аҳмад гуфт : оташи ғайрат дар ман афтод .

احمد گفت: آتش غیرت در من افتاد.

Гуфтам : илоҳии туро дар гӯшаҳо чандин бандагонанд впўшидаҳ .

گفتم: الهی تو را در گوشه ها چندین بندگانند وپوشیده.

Он мард гуфт : чаҳ май андешӣ , эй Аҳмад ! ӯро бандагонанд ки агар ба худои таъолӣ савганд диҳанд ҷумлаи замин ва кӯҳҳо зар гардад барои эшон .

آن مرد گفت: چه می‌اندیشی، ای احمد! او را بندگانند که اگر به خدای تعالی سوگند دهند جمله زمین و کوهها زر گردد برای ایشان.

Аҳмад гуфт : нигаҳ кардам . Ҷумлаи он замину кӯҳи зар шуда буд . Аз худ бишудам . Ҳотифӣ овоз дод : чаро дили нигоҳи надорӣ эй Аҳмад ки ӯ банда Эйаст моро ки агар хоҳад аз бароиов осмон бар замини знимўи замин бар осмон ва ӯро ба ту намудем аммо низаш на бинӣ .

احمد گفت: نگه کردم. جمله آن زمین و کوه زر شده بود. از خود بشدم. هاتفی آواز داد: چرا دل نگاه نداری ای احمد که او بنده ای است ما را که اگر خواهد از برایاو آسمان بر زمین زنیمو زمین بر آسمان و او را به تو نمودیم اما نیزش نه ‌بینی.

Нақласт ки Аҳмад дар Бағдод нишастӣ , аммо ҳаргизи нон Бағдод нахурдӣ ва гуфтӣ : ин заминро Амиралмӯъминини умри разии аллоҳи анҳу вақф кардааст бар ғозён . Ва зар ба Мӯсил фиристодӣ то аз онҷои оради оўрдндӣ ва аз он нон хӯрдӣ . Писараши солеҳи бен Аҳмади як сол дар Исфаҳони қозӣ буду соими алдҳру қоими аллил буд ва дар шаби ду соъати бештари нхФтӣ ва бар дар сарои худ хонае бе дар сохта буду шаби онҷои ду соъати бештари нхФтӣ ва бар дар сарои худ хонае бе дар сохта буду шаб онҷо нишастӣ ки набояд ки дар шаб касеро муҳиммӣ бошад ва дар баста ёбад . Ин чунин қозӣ буд . Як рӯз барои эмоми Аҳмад нон мепухтанд . Хамири моя аз он солеҳ бастанданд . Чун нони пеш Аҳмад овараданд гуфт : ин нонро чаҳ бӯдааст ?

نقل است که احمد در بغداد نشستی، اما هرگز نان بغداد نخوردی و گفتی: این زمین را امیرالمومنین عمر رضی الله عنه وقف کرده است بر غازیان. و زر به موصل فرستادی تا از آنجا آرد آوردندی و از آن نان خوردی. پسرش صالح بن احمد یک سال در اصفهان قاضی بود و صایم الدهر و قایم اللیل بود و در شب دو ساعت بیشتر نخفتی و بر در سرای خود خانه ای بی در ساخته بود و شب آنجا دو ساعت بیشتر نخفتی و بر در سرای خود خانه ای بی در ساخته بود و شب آنجا نشستی که نباید که در شب کسی را مهمی باشد و در بسته یابد. این چنین قاضی بود. یک روز برای امام احمد نان می‌پختند. خمیر مایه از آن صالح بستندند. چون نان پیش احمد آوردند گفت: این نان را چه بوده است؟

Гуфтанд : хамирмоя аз он солеҳаст .

گفتند: خمیرمایه از آن صالح است.

Гуфт : охир ӯ яксоли қазоӣ Исфаҳон кардааст . Ҳалқи моро нишоед .

گفت: آخر او یکسال قضای اصفهان کرده است. حلق ما را نشاید.

Гуфтанд : пас инро чаҳ кунем ?

گفتند: پس این را چه کنیم؟

Гуфт : бунаед , чун соилӣ биёбед ва бигӯед ки хамир аз он солеҳаст агар мехоҳед бустонед .

گفت: بنهید، چون سایلی بیابید و بگویید که خمیر از آن صالح است اگر می‌خواهید بستانید.

Чиҳил рӯз дар хона буд ки соилӣ наомад ки бастанд . Он нон буи гирифт ва дар диҷла андохтанд . Аҳмад гуфт : чаҳ кардед он нон ?

چهل روز در خانه بود که سایلی نیامد که بستاند. آن نان بوی گرفت و در دجله انداختند. احمد گفت: چه کردید آن نان؟

Гуфтанд : ба диҷла андохтем .

گفتند: به دجله انداختیم.

Аҳмади баъд аз он ҳаргизи моҳӣ диҷла нахурд ва дар тақво то ҳаддӣ буд ки гуфт : дар ҷамъӣ агар ҳамаи серумаи донеи симин буд набояд нишастан .

احمد بعد از آن هرگز ماهی دجله نخورد و در تقوی تا حدی بود که گفت: در جمعی اگر همه سرمه دانی سیمین بود نباید نشستن.

Нақласт ки якбор ба Маккаи рафта буд . Пеши Сафёни ъибинаҳ то ахбор самоъ кунад . Як рӯз нарафт . Кас фиристод то бидонад ки чаро наёмадааст ? чаро бирафт , Аҳмади ҷома ба гозр дода буд ва бараҳна нишаста буд ва натавонист берун омадан . Мардӣ бар эшон омад ва гуфт : ман чандин динор бидиҳам то дар ваҷҳ худ наҳй . Гуфт : на .

نقل است که یکبار به مکه رفته بود. پیش سفیان عیبینه تا اخبار سماع کند. یک روز نرفت. کس فرستاد تا بداند که چرا نیامده است؟ چرا برفت، احمد جامه به گازر داده بود و برهنه نشسته بود و نتوانست بیرون آمدن. مردی بر ایشان آمد و گفت: من چندین دینار بدهم تا در وجه خود نهی. گفت: نه.

Гуфт : ҷомаи худ орияти даҳум . Гуфт : на . Гуфт : бознагардам то тадбир накунӣ .

گفت: جامه خود عاریت دهم. گفت: نه. گفت: بازنگردم تا تدبیر نکنی.

Гуфт : китобӣ менивисам , аз музди он карбоси бихар барои ман . Гуфт : каттони бихарам ?

گفت: کتابی می‌نویسم، از مزد آن کرباس بخر برای من. گفت: کتان بخرم؟

Гуфт : на , остари бустон , даҳ газ то панҷ газ ба пероҳан кунам ва панҷ газ ба ҷиҳати эзори пой .

گفت: نه، آستر بستان، ده گز تا پنج گز به پیراهن کنم و پنج گز به جهت ایزار پای.

Нақласт ки Аҳмадро шогирдӣ меҳмон омад . Он шаби кӯзаи оби пеш ӯ барад , бомдод ҳамчунон пар буд . Аҳмад гуфт : чаро кӯзаи об ҳамчунон параст ? ?

نقل است که احمد را شاگردی مهمان آمد. آن شب کوزه آب پیش او برد، بامداد همچنان پر بود. احمد گفت: چرا کوزه آب همچنان پر است؟

Толиб илм гуфт : чаҳ кардамӣ ?

طالب علم گفت: چه کردمی؟

Гуфт : таҳорату намози шабу алои ин илм ба чаҳ май омӯзӣ ?

گفت: طهارت و نماز شب و الا این علم به چه می‌آموزی؟

Нақласт ки Аҳмад муздурӣ дошт . Намози шоми шогирдиро гуфт то зиёдат аз музди чизе буи диҳад . Муздур нагирифт . Чун бирафт . Эмом Аҳмад фармуд : бръқб ӯ бабр ки бастанд .

نقل است که احمد مزدوری داشت. نماز شام شاگردی را گفت تا زیادت از مزد چیزی بوی دهد. مزدور نگرفت. چون برفت. امام احمد فرمود: بر عقب او ببر که بستاند.

Шогирд гуфт : чигуна ?

شاگرد گفت: چگونه؟

Гуфт : он вақт дар ботини худ тамаъи он надида бошад . Ин соъат чун бинад бастанд .

گفت: آن وقت در باطن خود طمع آن ندیده باشد. این ساعت چون بیند بستاند.

Вақте шогирдии деринаро маҳҷӯр кард , ба сабаби онкии берун дар хонаро ба коҳи гули биндўдаҳ буд . Гуфт : як нохун аз шоҳроҳи мусулмонони гирифтаи туро нишоед илми омухтан .

وقتی شاگردی دیرینه را مهجور کرد، به سبب آنکه بیرون در خانه را به کاه‌گل بیندوده بود. گفت: یک ناخن از شاهراه مسلمانان گرفته تو را نشاید علم آموختن.

Эмом вақте сатилӣ ба гарави ниҳода буд . Чун боз мегирифт баққоли ду сатил оварад . Гуфт : он худ бурдор ки ман намешиносам аз он ту кадомаст .

امام وقتی سطلی به گرو نهاده بود. چون باز می‌گرفت بقال دو سطل آورد. گفت: آنِ خود بردار که من نمی‌شناسم از آنِ تو کدام است.

Эмоми Аҳмади сатил раҳо кард ва бирафт .

امام احمد سطل رها کرد و برفت.

Нақласт ки муддатии Аҳмадро орўзии Абдуллоҳ муборак мекард то Абдуллоҳ онҷо омад . Писар Аҳмад гуфт : эй падар ! Абдуллоҳи муборак ба дрхонаҳаст . Ки ба дидан ту омадааст .

نقل است که مدتی احمد را آروزی عبدالله مبارک می‌کرد تا عبدالله آنجا آمد. پسر احمد گفت: ای پدر! عبدالله مبارک به در خانه است. که به دیدن تو آمده است.

Эмоми Аҳмад роҳ надорад . Писараш гуфт : дар ин чаҳ ҳикматаст ки солҳост то дар орзӯӣ ӯ май сӯхтӣ . Акнӯн ки давлатии чунин ба дар хонаи ту омадааст , роҳ наме диҳӣ ?

امام احمد راه ندارد. پسرش گفت: در این چه حکمت است که سال‌هاست تا در آرزوی او می‌سوختی. اکنون که دولتی چنین به در خانه تو آمده است، راه نمی‌دهی؟

Аҳмад гуфт : чунинаст ки ту май гӯйӣ аммо май тарсам ки агар ӯро бубинам ху карда лутф ӯ шавам . Баъд аз он тоқати фироқ ӯ надорам . Ҳамчунин бар буи ӯ умр май гузорам то онҷои байнам ки фироқ дар пай набошад .

احمد گفت: چنین است که تو می‌گویی اما می‌ترسم که اگر او را ببینم خوکرده لطف او شوم. بعد از آن طاقت فراق او ندارم. همچنین بر بوی او عمر می‌گذارم تا آنجا بینم که فراق در پی نباشد.

Ва ӯро калимотӣ олӣаст дар муомилоту ҳарки аз ӯ масъала пурседӣ , агар мъомлтӣ будӣ ҷавоб додӣ , ва агар аз ҳақоиқ будӣ ҳўолт ба башар ҳоФӣ кардӣ .

و او را کلماتی عالی است در معاملات و هرکه از او مسأله پرسیدی، اگر معاملتی بودی جواب دادی، و اگر از حقایق بودی حوالت به بشر حافی کردی.

Ва гуфт : аз худои таъолӣ дар хост кардам то дарӣ аз хавф бар ман бикшод то чунон шудам ки бими он буд ки хирад аз ман зоил шавад . Дуо кардам . Гуфтам : илоҳии тақарруб ба чаҳ чизи фозилтар ?

و گفت: از خدای تعالی درخواست کردم تا دری از خوف بر من بگشاد تا چنان شدم که بیم آن بود که خرد از من زایل شود. دعا کردم. گفتم: الهی تقرب به چه چیز فاضل‌تر؟

Гуфт : ба каломи ман , қуръон .

گفت: به کلام من، قرآن.

Пурседанд : ихлос чист ? гуфт : онкии аи зоФоти аъмоли халоси ёбӣ .

پرسیدند: اخلاص چیست؟ گفت: آنکه از آفات اعمال خلاص یابی.

Гуфтанд : таваккул чист ? гуфт алсқаҳи биллоҳ бовар дошт худоӣ дар рӯзӣ

گفتند : توکل چیست ؟ گفت الثقه بالله باور داشت خدای در روزی

Гуфтанд : ризо чист ? гуфт онкии корҳои худ ба худои сипорӣ .

گفتند: رضا چیست؟ گفت آنکه کارهای خود به خدای سپاری.

Гуфтанд : муҳаббат чист ?

گفتند: محبت چیست؟

АгФт : ин аз башар пурсед ки то ӯ зинда бошад , ман ин ҷавоб нагӯям .

گفت: این از بشر پرسید که تا او زنده باشد، من این جواب نگویم.

Гуфтанд : зуҳд чист ?

گفتند: زهد چیست؟

Гуфт : зуҳд сеаст тарки ҳаром , ва ин зуҳд авомаст ,у тарки афзӯнӣ аз ҳалол ва ин зуҳд хавосаст ,у тарк ҳарчӣ туро аз ҳақ машғӯл кунад , ва ин зуҳд орифонаст .

گفت: زهد سه است ترک حرام، و این زهد عوام است، و ترک افزونی از حلال و این زهد خواص است، و ترک هرچه تو را از حق مشغول کند، و این زهد عارفان است.

Гуфтанд : ин суфиён ки дар масҷид одина нишастаанд бар таваккул беилм ?

گفتند: این صوفیان که در مسجد آدینه نشسته‌اند بر توکل بی علم؟

Гуфт : ғалат мекунед ки эшонро илм нишондааст .

گفت: غلط می‌کنید که ایشان را علم نشانده است.

Гуфтанд : ҳамаи ҳиммати эшон дрнонии шикаста бастааст .

گفتند: همه همت ایشان در نانی شکسته بسته است.

Гуфт : ман наме дои нами қавмиро бар рӯй замини бузурги ҳимматтар аз он қавм ки ҳиммати эшон порае нон беш набӯд .

گفت: من نمی‌دانم قومی را بر روی زمین بزرگ همّت‌تر از آن قوم که همّت ایشان پاره‌ای نان بیش نبود.

Ва чун вФотш наздик омад , аз он захм ки гуфтам ки дар дараҷаи шуҳадо буд , дар он ҳолат ба даст ишорат мекард ва ба забон мегуфт : на ҳануз !

و چون وفاتش نزدیک آمد، از آن زخم که گفتم که در درجه شهدا بود، در آن حالت به دست اشارت می‌کرد و به زبان می‌گفت: نه هنوز!

Писараш гуфт : эй падар ! ин чаҳ ҳоласт ?

پسرش گفت: ای پدر! این چه حال است؟

Гуфт : вақте бо хатараст . Чаҳ вақт ҷавобаст ? ба дуо мададӣ кун аз ҷумлаи он ҳозирон ки брболинанд ани алимину ани алшмоли қъид . Яке Иблисаст дар баробари истодау хоки идбор бар сар май резад ва мегуяд эй Аҳмад ! ҷони барадӣ аз дасти ман . Ман мегӯям : на ҳануз , на ҳануз ! то як нафас мондааст ҷой хатараст , на ҷои амн .

گفت: وقتی با خطر است. چه وقت جواب است؟ به دعا مددی کن از جمله آن حاضران که بر بالین‌ند عن الیمین و عن الشمال قعید. یکی ابلیس است در برابر ایستاده و خاک ادبار بر سر می‌ریزد و می‌گوید ای احمد! جان بردی از دست من. من می‌گویم: نه هنوز، نه هنوز! تا یک نفس مانده است جای خطر است، نه جای امن.

Ва чун вафот карду ҷиноза ӯ бардоштанд мурғон меомаданд ва худро бар ҷиноза ӯ мезаданд . То чиҳилу дуҳазори габру ҷуҳуду тарсо мусулмон шуданд ва зуннорҳо меандохтанд ва наъра мезаданду лоолаҳи ало аллоҳ мегуфтанду сабаби он буд ки ҳақи таъолии гиря бар чаҳор қавми андохт ва ба ифрот дар он рӯзи яке бар Муғону дигари брҷҳўдон ;у дигари бртрсоёну дигари брмслмонон . Аммо аз бузургӣ пурседанд : назар ӯ дар ҳаёт беш буд ё дар мамот ?

و چون وفات کرد و جنازه او برداشتند مرغان می‌آمدند و خود را بر جنازه او می‌زدند. تا چهل و دو هزار گبر و جهود و ترسا مسلمان شدند و زنارها می‌انداختند و نعره می‌زدند و لااله الا الله می‌گفتند و سبب آن بود که حق تعالی گریه بر چهار قوم انداخت و به افراط در آن روز یکی بر مغان و دیگر بر جهودان؛ و دیگر بر ترسایان و دیگر بر مسلمانان. اما از بزرگی پرسیدند: نظر او در حیات بیش بود یا در ممات؟

Гуфт : ӯро ду дуои мустаҷоб буд . Яке онкӣ гуфтӣ бори худоёи ҳаркиро имон дода Эй бидиҳу ҳаркиро аимондодаҳи бози мисатон . Аз ин ду дуои яке дар ҳол иҷобат афтод то ҳаркиро имон дода буд бознгрФту дигар дар ҳоли марг то эшонро ислом рӯзӣ кард .

گفت: او را دو دعا مستجاب بود. یکی آنکه گفتی بار خدایا هرکه را ایمان نداده‌ای بده و هرکه را ایمان‌داده باز مستان. از این دو دعا یکی در حال اجابت افتاد تا هرکه را ایمان داده بود بازنگرفت و دیگر در حال مرگ تا ایشان را اسلام روزی کرد.

Ва Муҳамади бен хзимаҳ гуфт : Аҳмадро ба хоб дидам , баъд аз вафот , май лнгидӣ . Гуфтам : ин чаҳ рафтораст ? гуфт : рафтанаст ? гуфт : рафтан ман ба доруссалом .

و محمد بن خزیمه گفت: احمد را به خواب دیدم، بعد از وفات، می‌لنگیدی. گفتم: این چه رفتار است؟ گفت: رفتن است؟ گفت: رفتن من به دارالسلام.

Гуфтам : худоӣ бо ту чаҳ кард ?

گفتم: خدای با تو چه کرد؟

Гуфт : биёмурзеду тоҷ бар сари ман ниҳод ва наълин дар пой ман кард ва гуфт : ё Аҳмади ин аз барои онаст ки гуфтӣ : қуръон махлуқ нест . Пас фармуд ки маро бихон бидон дуоҳо ки ба ту расед . Рҳмҳоллаҳи алайҳ .

گفت: بیامرزید و تاج بر سر من نهاد و نعلین در پای من کرد و گفت: یا احمد این از برای آن است که گفتی: قرآن مخلوق نیست. پس فرمود که مرا بخوان بدان دعاها که به تو رسید. رحمةالله علیه.