Он муборизи сафи бало , он орифи сидқу сафо , он марди майдони маънӣ , он фарди айвони тақво , он муҳаққиқи ҳақу набӣ , қутби вақти Абӯтуроби Нахшабии рҳмҳоллаҳи алайҳ , аз айёри пешагони тариқат буд , ва аз муҷаррадони роҳи бало буд ва аз сайёҳони бодияи фақр буд , ва аз Сайидони ин тайифа буд , ва аз акобри машойихи хуросон буд ,у дрмҷоҳдаҳу тақвои қадамӣ росих дошт , ва дар ашороту калимоти нафасӣ олӣ дошт . Чиҳил мавқифи истода буд ва дар чандини соли ҳаргизи сар бар болин наниҳода буд , магар дар ҳарам .

آن مبارز صف بلا، آن عارف صدق و صفا، آن مرد میدان معنی، آن فرد ایوان تقوی، آن محقق حق و نبی، قطب وقت ابوتراب نخشبی رحمةالله علیه، از عیار پیشگان طریقت بود، و از مجردان راه بلا بود و از سیاحان بادیه فقر بود، و از سیدان این طایفه بود، و از اکابر مشایخ خراسان بود، و درمجاهده و تقوی قدمی راسخ داشت، و در اشارات و کلمات نفسی عالی داشت. چهل موقف ایستاده بود و در چندین سال هرگز سر بر بالین ننهاده بود، مگر در حرم.

Якбор дар саҳаргоҳ ба хоб шуд . Қавмӣ аз ҳурон хостанд ки хештан бар ӯ арза кунанд . Шайх гуфт : моро чандон парвое ҳаст ба ғафур ки пурвой ҳур надорам . Ҳурон гуфтанд : эй бузург ! ҳарчанд чунинаст аммо ёрони моро шамотат кунанд ки бишинаванд ки моро пеши ту қабӯлӣ набӯд .

یکبار در سحرگاه به خواب شد. قومی از حوران خواستند که خویشتن بر او عرضه کنند. شیخ گفت: ما را چندان پروایی هست به غفور که پروای حور ندارم. حوران گفتند: ای بزرگ! هرچند چنین است اما یاران ما را شماتت کنند که بشنوند که ما را پیش تو قبولی نبود.

То ризвон ҷавоб дод ки : мумкин нест ин азизони пурвои шумо буд . Бирӯяд то фардо ки дар биҳишт қарор гирад ва бар сарир мамлакат нишинад онгоҳи биёеду тақсирӣ ки дар хизмат рафтааст ба ҷой оред .

تا رضوان جواب داد که: ممکن نیست این عزیزان پروای شما بود. بروید تا فردا که در بهشت قرار گیرد و بر سریر مملکت نشیند آنگاه بیایید و تقصیری که در خدمت رفته است به جای آرید.

Бутуроб гуфт ки : эй ризвон ! агар худ ба биҳишт фурӯ оем гӯ хизмат кунед .

بوتراب گفت که : ای رضوان! اگر خود به بهشت فرو آیم گو خدمت کنید.

Ибн ҷило гуяд : Бутуроб дар Макка омад . Тоза рӯй буд . Гуфтам : таоми куҷои хӯрдае ?

ابن جلا گوید: بوتراب در مکه آمد. تازه روی بود. گفتم: طعام کجا خورده ای؟

Гуфт : ба Басра ,у дигар ба Бағдод ,у дигари ӣнҷо .

گفت: به بصره، و دیگر به بغداد، و دیگر اینجا.

Ва ибн ҷило гуяд : сесад перро дидам . Дар миёни эшон ҳеҷ каси бузургтар аз чҳортн набӯд . Аввали эшон Бутуроб буд .

و ابن جلا گوید: سیصد پیر را دیدم. در میان ایشان هیچ کس بزرگتر از چهارتن نبود. اول ایشان بوتراب بود.

Нақласт ки чун аз асҳоби хеш чизе дидӣ ки кроҳит доштӣ худ тавба кардӣ ва дар муҷоҳидаи биФзўдӣ ва гуфтӣ : ин бечора ба шавамӣ ман дар ин бало афтодааст .

نقل است که چون از اصحاب خویش چیزی دیدی که کراهیت داشتی خود توبه کردی و در مجاهده بیفزودی و گفتی: این بیچاره به شومی من در این بلا افتاده است.

Ва асҳобро гуфтӣ : ҳарки аз шумо мураққаъии пӯшед суол кард , вҳркаҳи андар хонақоҳ нишаст суол кард ,у ҳарки аз мусҳаф қуръон хонд суол кард .

و اصحاب را گفتی: هرکه از شما مرقعی پوشید سوال کرد، وهرکه اندر خانقاه نشست سوال کرد، و هرکه از مصحف قرآن خواند سوال کرد.

Як рӯзи яке аз асҳоби ваии даст ба пӯсти харбузае дароз кард ва се рӯз буд то чизе нахурда буд . Гуфт : ту бирав ки тасаввуфро нишое . Туро ба бозор бояд шуд .

یک روز یکی از اصحاب وی دست به پوست خربزه ای دراز کرد و سه روز بود تا چیزی نخورده بود. گفت: تو برو که تصوف را نشایی. تو را به بازار باید شد.

Ва гуфт : миёни ману худоӣ аҳдӣаст ки чун даст ба ҳаром дароз кунам маро аз он боздорад .

و گفت: میان من و خدای عهدی است که چون دست به حرام دراز کنم مرا از آن بازدارد.

Ва гуфт : ҳеҷ орзӯ бар дили ман даст набӯдааст , магар вақте дар бодия май омадам . Орзӯии нони гарму хояи мурғ бар дилам гузар кард . Иттифоқ афтод ки роҳ гум кардам . Ба қабӣлае афтодам . Ҷамъӣ истода буданд ва машғала мекарданд . Чун маро бидиданд дар ман овехтанд ва гуфтанд : колои мо бардае .

و گفت: هیچ آرزو بر دل من دست نبوده است، مگر وقتی در بادیه می‌آمدم. آرزوی نان گرم و خایه مرغ بر دلم گذر کرد. اتفاق افتاد که راه گم کردم. به قبیله ای افتادم. جمعی ایستاده بودند و مشغله می‌کردند. چون مرا بدیدند در من آویختند و گفتند: کالای ما برده ای.

Ва касе омада буду колои эшон барда буд . Шайхро бигирифтанд ва дивист чӯби бзднд . Дар миёни чӯб задани перӣ аз он мавзе бигузашт . Дид якеро мезаданд . Ба наздик ӯ шуд . Бидонаст ки ӯ кист . Мураққаъ бадареду фарёди бардошт ва гуфт : шайхи алшиўх тариқатаст . Ин чаҳ беҳурматӣаст ? ин чаҳ беадабӣаст ки бо Сайиди ҳамаи садиқон тариқат кардед ?

و کسی آمده بود و کالای ایشان برده بود. شیخ را بگرفتند و دویست چوب بزدند. در میان چوب زدن پیری از آن موضع بگذشت. دید یکی را می‌زدند. به نزدیک او شد. بدانست که او کیست. مرقع بدرید و فریاد برداشت و گفت: شیخ الشیوخ طریقت است. این چه بی حرمتی است؟ این چه بی ادبی است که با سید همه صدیقان طریقت کردید؟

Он мардумон фарёд карданд ва пушаймонӣ хӯрданд ва узр хостанд . Шайх гуфт : эй бародарон ! ба ҳақи вафои ислом ки ҳаргиз вақте бар ман гузар накард хуштар аз ин вақт , солҳо буд то май хостам ки ин нафас ба коми хеши бубинам . Бидон орзӯ акнӯн расидам .

آن مردمان فریاد کردند و پشیمانی خوردند و عذر خواستند. شیخ گفت: ای برادران! به حق وفای اسلام که هرگز وقتی بر من گذر نکرد خوشتر از این وقت، سالها بود تا می‌خواستم که این نفس به کام خویش ببینم. بدان آرزو اکنون رسیدم.

Пас пери сӯфии даст ӯ бигирифт ва ӯро ба хонақоҳи брдўи дастурии хост то таомӣ биоварад . Бирафту нони гарму хоя мурғ биоварад . Шайх гуфт : эй нафас ! ҳар орзӯе ки бар дил ту хоҳад гузашт бе дивист тозӣона нахоҳад буд .

پس پیر صوفی دست او بگرفت و او را به خانقاه بردو دستوری خواست تا طعامی بیاورد. برفت و نان گرم و خایه مرغ بیاورد.شیخ گفت: ای نفس! هر آرزویی که بر دل تو خواهد گذشت بی دویست تازیانه نخواهد بود.

Нақласт ки Бутуробро чанд писар буд ; ва дар аҳд ӯ гурги мардуми хори падеди омада буд . Чанд писарашро бадаред . Як рӯз ба саҷҷода нишаста буд . Гурги қасд ӯ кард . ӯро хабар карданд . Ҳамчунон май буд . Гург чун ӯро бидид бозгашт .

نقل است که بوتراب را چند پسر بود؛ و در عهد او گرگ مردم خوار پدید آمده بود. چند پسرش را بدرید. یک روز به سجاده نشسته بود. گرگ قصد او کرد. او را خبر کردند. همچنان می بود. گرگ چون او را بدید بازگشت.

Нақласт ки якбор бо мурӣдон дар бодия мерафт . Асҳоб ташна шуданд . Хостанд ки вузӯи созанд . Ба шайх муроҷиа карданд . Шайх хаттӣ бикашед , оби брҷўшид ва вузӯ сохтанд .

نقل است که یکبار با مریدان در بادیه می‌رفت. اصحاب تشنه شدند. خواستند که وضو سازند. به شیخ مراجعه کردند. شیخ خطی بکشید، آب برجوشید و وضو ساختند.

Абўолъбос сирмӣ гуяд : бо Бутуроб дар бодия будам . Яке аз ёрон гуфт маро ташнааст .

ابوالعباس سیرمی گوید: با بوتراب در بادیه بودم. یکی از یاران گفت مرا تشنه است.

Пой бар замин зад . Чашмае об падед омад . Мард гуфт : маро чунон орзӯаст ки ба қадаҳ бихӯрам .

پای بر زمین زد. چشمه ای آب پدید آمد. مرد گفت: مرا چنان آرزوست که به قدح بخورم.

Даст бар замин зад қадаҳии баромад аз обгинаи сипед ки аз он некӯтар набошад . Вай аз он об бихӯраду ёронро об дод ва он қадаҳ то ба Макка бо мо буд .

دست بر زمین زد قدحی برآمد از آبگینه سپید که از آن نیکوتر نباشد. وی از آن آب بخورد و یاران را آب داد و آن قدح تا به مکه با ما بود.

Бутуроби абўолъбосро гуфт : асҳоби ту чаҳ мегӯйанд дар ин корҳо ки ҳақи таъолӣ бо авлиёӣ хеш мекунад аз каромот ?

بوتراب ابوالعباس را گفت: اصحاب تو چه می‌گویند در این کارها که حق تعالی با اولیای خویش می‌کند از کرامات؟

Гуфт : ҳечкас надидам ки ба дайн имон оварад алои андакӣ .

گفت: هیچکس ندیدم که به دین ایمان آورد الا اندکی.

Гуфт : ҳарки имон наёвард ба дайни кофар буд .

گفت: هرکه ایمان نیاورد به دین کافر بود.

Ва як бор мурӣдон гуфтанд : гзир нест аз қӯти шайх .

و یک بار مریدان گفتند: گزیر نیست از قوت شیخ.

Гуфт : гзир нест аз онкӣ аз ӯ гзир нест .

گفت: گزیر نیست از آنکه از او گزیر نیست.

Бутуроб гуфт : шабӣ дар бодия мерафтам - танҳо - шабии торик буд . Ногоҳ сиёҳии пеш ман омад . Чндонкаҳи минора Эй тарсидам . Чун ӯро бидидам гуфтам : ту парӣ ё одамӣ ?

بوتراب گفت: شبی در بادیه می‌رفتم - تنها - شبی تاریک بود. ناگاه سیاهی پیش من آمد. چندانکه مناره ای ترسیدم. چون او را بدیدم گفتم: تو پری یا آدمی؟

Гуфт : ту мусулмон ё кофарӣ ?

گفت: تو مسلمان یا کافری؟

Гуфтам : мусулмон .

گفتم: مسلمان.

Гуфт : мусулмони ҷузи худоӣ аз чиздигр матарсад .

گفت: مسلمان جز خدای از چیزدیگر مترسد.

Шайх гуфт : дили ман ба ман бозомад . Донистам ки фиристода ғайбаст . Таслим кардаму хавф аз ман бирафт .

شیخ گفت: دل من به من بازآمد. دانستم که فرستاده غیب است. تسلیم کردم و خوف از من برفت.

Ва гуфт : ғуломӣ дидам дар бодия безоду роҳила . Гуфтам : агар яқини нестӣ бо ӯ ҳалок шавад . Пас гуфтам : ё ғулом ба чунин ҷой май рӯй безод ?

و گفت: غلامی دیدم در بادیه بی زاد و راحله. گفتم: اگر یقین نیستی با او هلاک شود. پس گفتم: یا غلام به چنین جای می‌روی بی زاد؟

Гуфт : эй пер ! србрдор то ҷузи худои ҳеҷ касро бинӣ .

گفت: ای پیر! سربردار تا جز خدای هیچ کس را بینی.

Гуфтам : акнӯн ҳркҷо хоҳӣ бирав .

گفتم: اکنون هرکجا خواهی برو.

Ва гуфт : муддати бист сол на аз касе чизе гирифтам ва на касеро чизе додам . Гуфтанд : чигуна ? гуфт : агар мегирифтам аз вай гирифтам ва агар медодам бадв медодам .

و گفت: مدت بیست سال نه از کسی چیزی گرفتم و نه کسی را چیزی دادم. گفتند: چگونه؟ گفت: اگر می‌گرفتم از وی گرفتم و اگر می‌دادم بدو می‌دادم.

Ва гуфт : рӯзии таомии брмн арза карданд , манъ кардам . Чаҳордаҳи рӯз гурусна мондам , аз шавамӣ онкӣ манъ кардам .

و گفت: روزی طعامی برمن عرضه کردند، منع کردم. چهارده روز گرسنه ماندم، از شومی آنکه منع کردم.

Ва гуфт : ҳеҷ намедонам мурӣдро музиртар аз сФркрдн бар мтобъти нафас ва ҳеҷ фасод ба мурӣд роҳ наёфт ало ба сабаби сафарҳои ботил .

و گفت: هیچ نمی‌دانم مرید را مضرتر از سفرکردن بر متابعت نفس و هیچ فساد به مرید راه نیافت الا به سبب سفرهای باطل.

Ва гуфт : ҳақи таъолӣ фармӯдааст ки давр бошед аз кбоир , ва кбоир нест алои даъвии фосиду ишорати ботилу итлоқ кардани ибороту алфози миёни тиҳӣ беҳақиқат . Сами қоли қоли аллоҳи таъолӣу ани алшётини лиўҳўни илои аўлёءҳми лиҷодлўкм .

و گفت: حق تعالی فرموده است که دور باشید از کبایر، و کبایر نیست الا دعوی فاسد و اشارت باطل و اطلاق کردن عبارات و الفاظ میان تهی بی حقیقت. ثم قال قال الله تعالی و ان الشیاطین لیوحون الی اولیاءهم لیجادلوکم.

Ва гуфт : ҳаргизи ҳечкас ба ризоӣ худоӣ нарасад агар як зарраи дунёро дар дил ӯ миқдор буд .

و گفت: هرگز هیچکس به رضای خدای نرسد اگر یک ذره دنیا را در دل او مقدار بود.

Ва гуфт : чун бандаи содиқ буд дар амал ҳаловат ёбад , пеш аз онкӣ амал кунад ва агар ихлос ба ҷой оварад дар он ҳаловат ёбад , дар он вақт ки он амал кунад .

و گفت: چون بنده صادق بود در عمل حلاوت یابد، پیش از آنکه عمل کند و اگر اخلاص به جای آورد در آن حلاوت یابد، در آن وقت که آن عمل کند.

Ва гуфт : шумо се чиз дӯст медоред ва аз он шумо нест нафасро дӯст медореду нафас аз он худоӣаст ,у рӯҳро дӯст медореду рӯҳ аз он худоӣаст ,у молро дӯст медореду мол аз он худоӣаст . Ва ду чиз талаб мекунед ва намеёбед : шодӣу роҳат . Ва ин ҳарду дар биҳишт хоҳад буд .

و گفت: شما سه چیز دوست می‌دارید و از آن شما نیست نفس را دوست می‌دارید و نفس از آن خدای است، و روح را دوست می‌دارید و روح از آن خدای است، و مال را دوست می‌دارید و مال از آن خدای است. و دو چیز طلب می‌کنید و نمی‌یابید: شادی و راحت. و این هردو در بهشت خواهد بود.

Ва гуфт : сабаби вусӯл ба ҳақи ҳафдаҳ дараҷааст . Аднои он иҷобатасту аълои он таваккул кардан ба худои таъолӣ ба ҳақиқат .

و گفت: سبب وصول به حق هفده درجه است. ادنای آن اجابت است و اعلای آن توکل کردن به خدای تعالی به حقیقت.

Ва гуфт : таваккул онаст ки хештанро дар дарёии убудийяти аФгнӣ , дил дар худои бастаи дорӣ . Агар диҳад шукри гӯйӣ ва агар бозгирд сабр кунӣ .

و گفت: توکل آن است که خویشتن را در دریای عبودیت افگنی، دل در خدای بسته داری. اگر دهد شکر گویی و اگر بازگیرد صبر کنی.

Вагуфт : ҳеҷ чизи орифро тира накунаду ҳамаи тирагӣҳо бо ӯ равшан буд .

وگفت: هیچ چیز عارف را تیره نکند و همه تیرگیها با او روشن بود.

Ва гуфт : аз дилҳо дилӣаст ки зинда ба нури фаҳм аз худоӣ .

و گفت: از دلها دلی است که زنده به نور فهم از خدای .

Ва гуфт : қаноат гирифтани қӯт аз худоӣ .

و گفت: قناعت گرفتن قوت از خدای .

Ва гуфт : ҳеҷ чиз нест аз ибодоти нофеътар аз ислоҳи хавотир .

و گفت: هیچ چیز نیست از عبادات نافعتر از اصلاح خواطر.

Ва гуфт : андешаи хешро нигоҳи дор зеро ки муқаддамаи ҳама чизҳоаст ки ҳаркиро андеша дуруст шуд баъд аз он ҳарчӣ бар вай баравад аз афъолу аҳволи ҳамаи дуруст буд .

و گفت: اندیشه خویش را نگاه دار زیرا که مقدمه همه چیزها است که هرکه را اندیشه درست شد بعد از آن هرچه بر وی برود از افعال و احوال همه درست بود.

Ва гуфт : ҳақи таъолӣ гуё гирданд уламоро дар ҳар рӯзгории муносиби аъмоли аҳли рӯзгор .

و گفت: حق تعالی گویا گرداند علما را در هر روزگاری مناسب اعمال اهل روزگار.

Ва гуфт : ҳақиқат ғноонаст ки мустағнӣ бошӣ аз ҳарки мисл туаст ,у ҳақиқати фақр онаст ки муҳтоҷ бошӣ ба ҳарки мисл туаст .

و گفت: حقیقت غناآن است که مستغنی باشی از هرکه مثل توست، و حقیقت فقر آن است که محتاج باشی به هرکه مثل توست.

Нақласт ки касе гуфташ : туро ҳеҷ ҳоҷат ҳаст ба ман ? бурдор .

نقل است که کسی گفتش: تو را هیچ حاجت هست به من؟ بردار.

Шайх гуфт : маро чун ба ту ва мисли ту ҳоҷат буд ки маро ба худоӣ ҳоҷат нест . Яъне дар мақом ризоем ; розиро бо ҳоҷат чаҳ кор .

شیخ گفت: مرا چون به تو و مثل تو حاجت بود که مرا به خدای حاجت نیست. یعنی در مقام رضایم؛ راضی را با حاجت چه کار.

Ва гуфт : фақир онаст ки қӯт ӯ он буд ки биёбаду либос ӯ он буд ки уратии бипушаду маскан ӯ он буд ки дар онҷо бошад .

و گفت: فقیر آن است که قوت او آن بود که بیابد و لباس او آن بود که عورتی بپوشد و مسکن او آن بود که در آنجا باشد.

Нақласт ки вафот ӯ дар бодияи Басра буд ва аз пас ӯ ба чандини соли ҷамоатии бадви расиданд ӯро диданд бар пои истода ва рӯй ба қибла кардау хушк шудау ркўаҳ эй пеши ниҳодау Асо дар дасти гирифта ва ҳеҷ сбоъии гирд ӯ нагаштӣ ; рҳмҳоллаҳи алайҳ .

نقل است که وفات او در بادیه بصره بود و از پس او به چندین سال جماعتی بدو رسیدند او را دیدند بر پای ایستاده و روی به قبله کرده و خشک شده و رکوه ای پیش نهاده و عصا در دست گرفته و هیچ سباعی گرد او نگشتی؛ رحمةالله علیه.