Он мухлиси муттақе , он муқтадои муҳтадӣ , он шамъи собиқон , он субҳи содиқон , он фақири ғанӣ , абўҳозми ?маккеии раҳмаи аллоҳи алайҳ , дар муҷоҳидау мушоҳида беназир буд ,у пешвои басии машойих буд ,у умрӣ дароз ёфта буд ,у Абуумру Усмони ?маккей дар шан ӯ мболғтӣ тамом дорад ,у сухан ӯ мақбули ҳамаи длҳост ,у калиди ҳамаи мушкилҳо ;у калом ӯ дар кутуб бисёраст . Ҳар ки зиёда хоҳад май талабад аммо аз ҷиҳати табаррукро калимае чанд нақл мекунем ва бар ҳад ихтисор рӯем ки агар зиёдати шарҳ ӯ диҳеми сухан дароз гардад , ва ин тамомаст ки бадоне ки аз бузургон тобеъин бӯдааст , ва бисёр касро аз саҳоба дидааст , чун инси бен молику бўҳрираҳи разии аллоҳи ънҳмо . Њишоми бен Абдулмалик аз абўҳозм пурсед ки : он чист ки бидон наҷот ёбем дар ин кор ?

آن مخلص متقی، آن مقتدای مهتدی، آن شمع سابقان، آن صبح صادقان، آن فقیر غنی، ابوحازم مکی رحمة الله علیه، در مجاهده و مشاهده بی‌نظیر بود، و پیشوای بسی مشایخ بود، و عمری دراز یافته بود، و ابوعمر و عثمان مکی در شان او مبالغتی تمام دارد، و سخن او مقبول همه دل‌هاست، و کلید همه مشکل‌ها؛ و کلام او در کتب بسیار است. هر که زیاده خواهد می‌طلبد اما از جهت تبرّک را کلمه‌ای چند نقل می‌کنیم و بر حد اختصار رویم که اگر زیادت شرح او دهیم سخن دراز گردد، و این تمام است که بدانی که از بزرگان تابعین بوده است، و بسیار کس را از صحابه دیده است، چون انس بن مالک و بوهریره رضی الله عنهما. هشام بن عبدالملک از ابوحازم پرسید که: آن چیست که بدان نجات یابیم در این کار؟

Гуфт : ҳар дарме ки бастоне аз ҷое сетоне ки ҳалол буд ва ба ҷое сарф кунӣ ки ба ҳақ буд .

گفت: هر درمی که بستانی از جایی ستانی که حلال بود و به جایی صرف کنی که به حق بود.

Гуфт : ин ки тавонад кард ?

گفت: این که تواند کرد؟

Гуфт : онкӣ аз дӯзахи гурезон буду биҳиштро ҷӯён буду толиби ризои раҳмон буд ва сухан ӯст ки бар шумо бод ки аз дунё эҳтироз кунед ки ба ман дурусти чунин расидааст ки рӯзи қиёмати бандаеро ки дунёро азим дошта буд ба пой кунанд бар сари ҷамъ , пас мунодӣ кунанд ки бингаред ки ин банда Эйаст ки ончии ҳақи таъолии онро ҳақир доштаасту ончии худоӣ душман дошта ӯ дӯст ва азиз доштаасту ончӣ худоӣ андохтааст ӯ баргирифта .

گفت: آنکه از دوزخ گریزان بود و بهشت را جویان بود و طالب رضای رحمان بود و سخن اوست که بر شما باد که از دنیا احتراز کنید که به من درست چنین رسیده است که روز قیامت بنده‌ای را که دنیا را عظیم داشته بود به پای کنند بر سر جمع، پس منادی کنند که بنگرید که این بنده‌ای است که آنچه حق تعالی آن را حقیر داشته است و آنچه خدای دشمن داشته او دوست و عزیز داشته است و آنچه خدای انداخته است او برگرفته.

Вагуфт : дар дунёи ҳеҷ чиз нест ки бидон шоди шӯй ки на дар зери вай чизеаст ки бидон андӯҳгини шӯй аммо шодии софӣ худ наёфаридааст .

وگفت: در دنیا هیچ چیز نیست که بدان شاد شوی که نه در زیر وی چیزی است که بدان اندوهگین شوی اما شادی صافی خود نیافریده است.

Ва гуфт : андакӣ аз дунёи туро машғӯл гирданд аз бисёре охират .

و گفت: اندکی از دنیا تو را مشغول گرداند از بسیاری آخرت.

Ва гуфт : ҳамаи чизи андари ду чиз ёфтам яке маро ва яке на маро . Онкӣ марост агар бисёр аз он бигурезам ҳам сӯй ман ояду онкӣ на марост агар басӣ ҷаҳд кунам ба ҷаҳди хеши ҳаргиз дар дунё наёбам .

و گفت: همه چیز اندر دو چیز یافتم یکی مرا و یکی نه مرا. آنکه مراست اگر بسیار از آن بگریزم هم سوی من آید و آنکه نه مراست اگر بسی جهد کنم به جهد خویش هرگز در دنیا نیابم.

Ва гуфт : агар ман аз дуои маҳрӯми монам бар ман басии душвортар аз он буд ки аз иҷобат .

و گفت: اگر من از دعا محروم مانم بر من بسی دشوارتر از آن بود که از اجابت.

Ва гуфт : ту дар рӯзгории афтодае ки ба қавл аз феъли розӣ шудаанд ва ба илм аз амал хурсанд гаштаанд . Пас ту дар миёни бадтарӣни мардумону бадтарӣни рӯзгори мондае .

و گفت: تو در روزگاری افتاده‌ای که به قول از فعل راضی شده‌اند و به علم از عمل خرسند گشته‌اند. پس تو در میان بدترین مردمان و بدترین روزگار مانده‌ای.

Касе аз вай пурсед : ки мол ту чист ?

کسی از وی پرسید: که مال تو چیست؟

Гуфт : моли ман ризои худоӣ таъолӣаст ва бениёзӣаст аз халқу ломҳолаҳ ҳар ки ба ҳақи розӣ буд аз халқи мустағнӣ буд .

گفت: مال من رضای خدای تعالی است و بی‌نیازی است از خلق و لامحاله هر که به حق راضی بوَد از خلق مستغنی بوَد.

Ва фароғат ӯ аз халқ то ҳаддӣ буд ки ба қассобӣ бигузашт ки гӯшт фарбеҳ дошт . Гуфт : аз ин гӯшти бустон .

و فراغت او از خلق تا حدی بود که به قصابی بگذشت که گوشت فربه داشت. گفت: از این گوشت بستان.

Гуфт : сим надорам .

گفت: سیم ندارم.

Гуфт : туро замони даҳум .

گفت: تو را زمان دهم.

Гуфт : ман хештанро замони даҳуми накӯтар аз он ки ту марои замони диҳӣ , ва ман худ оростаи гардонам .

گفت: من خویشتن را زمان دهم نکوتر از آن که تو مرا زمان دهی، و من خود آراسته گردانم.

Қассоб гуфт : лоҷарами устихонҳои паҳлуати падед омадааст .

قصاب گفت: لاجرم استخوان‌های پهلوت پدید آمده است.

Гуфт : Кирмони гӯрро ин бас буд ?

گفت: کرمان‌ِ گور را این بس بوَد‌.

Бузургӣ гуфтааст аз машойих ки ба наздик бўҳозм даромадам . Вайро ёфтам хуфта . Замонӣ сабр кардам то бедор шуд . Гуфт : дар ин соъати пайғомбарро бихоб дидам слии аллоҳи алайҳу силам ки маро ба ту пайғом дод ва гуфт : ҳақи модари нигоҳи доштани туро басии беҳтар аз ҳаҷ кардан . Бозгарду ризоӣ ӯ талаб кун .

بزرگی گفته است از مشایخ که به نزدیک بوحازم درآمدم. وی را یافتم خفته. زمانی صبر کردم تا بیدار شد. گفت: در این ساعت پیغامبر را به‌خواب دیدم صلی الله علیه و سلم که مرا به تو پیغام داد و گفت: حق مادر نگاه داشتن تو را بسی بهتر از حج کردن. بازگرد و رضای او طلب کن.

Ман аз онҷои бозгаштам ва ба Макка нарафтам . Раҳмаи аллоҳи алайҳ .

من از آنجا بازگشتم و به مکه نرفتم. رحمة الله علیه.