Он қтили фии аллоҳи фии сиблати аллоҳи он шери бешаи таҳқиқи он шуҷоъи сафдари садиқи он ғарқаи дарёии маввоҷи ҳусайни Мансури ҳаллоҷи рҳмҳоллаҳи алайҳи кор ӯ кории аҷаб буду воқеъоти ғароиб ки хос ӯро буд ки ҳам дар ғояти сӯзу иштиёқ буд ва дар шиддати лҳбу фироқи маст ва беқарору шӯридаи рӯзгор буду ошиқи содиқу поки бозу ҷади вҷҳдӣ азим дошту риёзатӣу кароматии аҷабу олии ҳиммату рафеъи қадар буд ӯро тасониф бисёраст болаффози мушкил дар ҳақоиқу асрору маъонии муҳаббати комилу фасоҳат ва блоғтӣ дошт ки кас надошту диққати назар ва фаросатӣ дошт ки касро набӯду ағлаби машойихи кбор дар кор ӯ або карданд ва гуфтанд ӯро дар тасаввуф қадамӣ нест магари Абдуллоҳи хафифу шблӣу Абулқосими қширӣу ҷумлаи мтأхрони аломошоءоллаҳ ки ӯро қабул карданду Абӯсаиди абўолхири қудси аллоҳи рӯҳаи алъзизу шайхи Абулқосими гургонеу шайхи Абӯалии Формдӣу эмоми Юсуфи ҳамадонии рҳмҳоллаҳи алайҳими аҷмъин дар кор ӯ сирӣ доштаанд ва баъзе дар кор аўмтўқФанд чунонкии устоди Абулқосим қширӣ гуфт : дрҳқ ӯ ки агар мақбул буд баради халқ мардӯд нагардад ва агар мардӯд буд ба қабули халқ мақбул нашаваду бози баъзе ӯро ба саҳар нисбат карданд ва баъзе асҳоби зоҳир ба куфр мансӯб гардониданд ва баъзе гӯйанд аз асҳоби ҳулӯл буд ва баъзе гӯйанд тўлии ботҳоддошт аммо ҳар ки буии тавҳиди буи расида бошад ҳаргиз ӯро хаёли ҳулӯлу иттиҳод натавонад афтод ва ҳар ки ин сухан гуяд сараш аз тавҳид хабар надораду шарҳи ин тӯлӣ дорад ин китоби ҷой он нест аммо ҷамоатӣ бӯдаанд аз занодақа дар Бағдод чаҳ дрхёли ҳулӯл ва чаҳ дар ғалати иттиҳод ки худро ҳаллоҷӣ гуфтаанду нисбат бадв кардаанду сухан ӯ фаҳм нокарда бидон куштан ва сӯхтан ба тақлиди маҳз фахр кардаанд чунонкии ду танро дар Балхи ҳамин воқеа афтод ки ҳусайнро аммо тақлид дар ин воқеа шарт нест маро аҷаб омад аз касе ки раво дорад ки аз дарахтӣ анооллаҳ барояду дарахт дар миён на чаро раво набошад ки аз ҳусайн аноолҳқ барояду ҳусайн дар миёна нау чунонкии ҳақи таъолӣ ба забони умр сухан гуфт : ки ан алҳақ линтқи алии лисони умру ӣнҷо на ҳулӯл кор дорад ва на иттиҳод баъзе гӯйанд ҳусайни Мансури ҳаллоҷ дигарасту ҳусайни Мансури мулҳидӣ дигараст устоди мҳмдзкрёу рафиқи Абӯсаиди қарматӣ буд ва он ҳусайн соҳир бӯдааст аммо ҳусайни Мансур аз бизоءи Форс буд ва дар восит парварда шуду Абуабдулло хафиф гуфтааст ки ҳусайни Мансури олимӣ раббонӣаст ва шблӣ гуфтааст ки ману ҳаллоҷ як чизем аммо маро ба девонагӣ нисбат карданд халос ёфтаму ҳусайнро ақл аўҳлок кард агар аўмтъўн будӣ ин ду бузург дар ҳақ ӯ ин нгФтндӣ ва моро ду гувоҳ тамомасту пайваста дар риёзату ибодат буд вдри баёни маърифату тавҳиду дарзии аҳли салоҳ ва дар шаръу суннат буд ва ин сухани азу пайдо шуд аммо баъзе машойих ӯро маҳҷӯр карданд на азҷҳти мазҳабу дайн буд балки аз он буд ки нохушнӯдии машойих аз сармастӣ ӯ ин бор оварад чунонкии аввали бтстромд ба хизмати шайхи саҳли бен Абдуллоҳ ва ду сол дар суҳбат ӯ буд пас азм Бағдод карду аввали сафар ӯ дар ҳаждаҳи солагӣ буд пас ба Басра шуду бъмрўбни Усмони пайвасту ҳаждаҳи моҳ дар суҳбат ӯ буд пас ёқӯби ақтъи духтари бдўдоди баъд аз он ъмрбни Усмон азу биринҷед аз онҷо ба Бағдод омад пеши ҷунайду ҷунайд ӯро ба сукут ва хилват фармуд чандгоҳ дар суҳбат ӯ сабр кард пас қасд ҳиҷоз кард ва як соли онҷои муҷовир буд бозбаҳ Бағдод омад бо ҷамъии суфиён ба пеш ҷунайд омад ва аз ҷунайд масоил пурсед ҷунайди ҷавоби надод ва гуфт : зуд бошад ки срчўби пора сурх кунӣ гуфт : он рӯз ки ман сари чӯби пора сурх кунам тўҷомаҳи аҳли сӯрати пӯшии чунонкии онрўз ки аъимма фатво доданд ки ӯро бибояд кишти ҷунайд дар ҷомаи тасаввуф буд наменавишт вхлиФаҳ гуфта буд ки хати ҷунайд бояд , ҷунайди дастор вдроъаҳ дарушед ва ба мадриса шуду ҷавоби фатво ки нҳн наҳукм болзоҳр яъне бар зоҳрҳол куштанӣасту фатво бар зоҳираст аммо ботинро худоӣ донад баси ҳусайн аз ҷунайд чун ҷавоб масоил наёфт мутағаййир шуд ва беиҷозат бтстр шуд ва як соли онҷо буду қабӯлии азим пайдо шуду аўҳичи сухани аҳли замонаро вазнӣ наниҳодӣ то ӯро ҳасад карданд ъмрўбни Усмон дар боби аўномаҳ ҳо навишт ба хузистону аҳвол ӯ дар чашми аҳли он диёр қабеҳ гардонид ва ӯро низ аз онҷо дил бигирифт ҷомаи мутасаввифа берун кард ва қабо дарушеду бсҳбти абноءи дунё машғӯл шуд аммо ӯро аз он тафовутӣ набӯд ва панҷ сол нопадид шуд вдри он муддати баъзе ба хуросону мовароуннаҳр май буд ва баъзе ба систони боз боҳўоз омад воҳли Аҳвозро сухан гуфт : ва ба наздики хосу ом мақбул шуд ва аз асрори халқ сухан мегуфт . То ӯро ҳаллоҷ алосрор гуфтанд пас мураққаъ дарушеду азм ҳарам кард ва дар он сафар бисёр хирқаи пӯш бо ӯ буданд чун ба Макка расед ёқӯби нҳрҷўрӣ ба саҳараш мансӯб кард пас аз онҷои боз ба Басра омад боз боҳўоз омад пас гуфт : ба билоди ширк май рӯм то халқ ба худоӣ хонам ба Ҳиндӯстон рафт пас ба мовароуннаҳр омад пас ба чин афтоду халқро ба худоӣ хонд ва эшонро тасонифи сохт чун бозомад аз ақсоءи олами бадви номаи нўштндии аҳли ҳинди абўолмғиси нўштндӣу аҳли хуросони абўолмҳру аҳли Форси Абуабдуллоу аҳли хузистони ҳаллоҷи алосрори аҳли Бағдоди мстлм май хонданд ва дар Басраи мухбири пас ақоўили даравӣ бисёр гашти баъд аз он азм Макка кард ва ду сол дар ҳарам муҷовир шуд чун бозомад аҳволаш мутағаййир шуд ва он ҳоли брнгии дигари мубаддили гашт ки халқро ба маънӣ мехонд ки кас бар он вуқуф намеёфт то чунин нақл кунанд ки ӯро аз панҷоҳ шаҳр берун карданду рӯзгорӣ гузашт биравӣ ки аз он аҷаб тар набӯд ва ӯро ҳаллоҷ аз он гуфтанд ки як бори бонбори пунбаи гузашт ишоратӣ кард дар ҳоли дона аз пунба берун омаду халқ мутаҳайир шуданд .

آن قتیل فی الله، فی سبیل الله، آن شیر بیشهٔ تحقیق، آن شجاع صفدر صدیق، آن غرقهٔ دریای مواج، حسین منصور حلاج رحمة الله علیه، کار او کاری عجب بود و واقعات غرایب که خاص او را بود که هم در غایت سوز و اشتیاق بود و در شدت لهب و فراق مست و بی‌قرار و شوریدهٔ روزگار بود و عاشق صادق و پاک باز و جد و جهدی عظیم داشت و ریاضتی و کرامتی عجب و عالی همت و رفیع قدر بود. او را تصانیف بسیار است؛ به الفاظ مشکل در حقایق و اسرار و معانی محبت کامل و فصاحت و بلاغتی داشت که کس نداشت و دقت نظر و فراستی داشت که کس را نبود و اغلب مشایخ کبار در کار او ابا کردند و گفتند «او را در تصوف قدمی نیست مگر عبدالله خفیف و شبلی و ابوالقاسم قشیری و جملهٔ متأخران الا ماشاء الله که او را قبول کردند و ابوسعید ابوالخیر قدس الله روحه العزیز و شیخ ابوالقاسم گرگانی و شیخ ابوعلی فارمدی و امام یوسف همدانی رحم الله علیهم اجمعین در کار او سیری داشته‌اند و بعضی در کار او متوقف‌اند چنان که استاد ابوالقاسم قشیری گفت: «در حق او که اگر مقبول بوَد به ردّ خلق مردود نگردد و اگر مردود بوَد به قبول خلق مقبول نشود و باز بعضی او را به سحر نسبت کردند و بعضی اصحاب ظاهر به کفر منسوب گردانیدند» و بعضی گویند «از اصحاب حلول بود و بعضی گویند «تولی به اتحاد داشت». اما هر که بوی توحید به وی رسیده باشد هرگز او را خیال حلول و اتحاد نتواند افتاد و هر که این سخن گوید سرش از توحید خبر ندارد و شرح این طولی دارد، این کتاب جای آن نیست. اما جماعتی بوده‌اند از زنادقه در بغداد چه در خیال حلول و چه در غلط اتحاد که خود را «حلاجی» گفته‌اند و نسبت بدو کرده‌اند و سخن او فهم ناکرده. بدان کشتن و سوختن به تقلید محض فخر کرده‌اند چنان که دو تن را در بلخ همین واقعه افتاد که حسین را. اما تقلید در این واقعه شرط نیست. مرا عجب آمد از کسی که روا دارد که از درختی «انا الله» برآید و درخت در میان نه چرا روا نباشد که از حسین «انا الحق» برآید و حسین در میانه نه و چنان که حق تعالی به زبان عمر سخن گفت که «ان الحق لینطق علی لسان عمر» و این جا نه حلول کار دارد و نه اتحاد. بعضی گویند «حسین منصور حلاج دیگر است و حسین منصور ملحدی دیگر است». استاد محمد زکریا و رفیق ابوسعید قرمطی بود و آن حسین ساحر بوده است. اما حسین منصور از بیضاء فارس بود و در واسط پرورده شد و ابوعبدالله خفیف گفته است که «حسین منصور عالِمی ربانی است» و شبلی گفته است که «من و حلاج یک چیزیم اما مرا به دیوانگی نسبت کردند خلاص یافتم و حسین را عقل او هلاک کرد اگر او مطعون بودی این دو بزرگ در حق او این نگفتندی و ما را دو گواه تمام است» و پیوسته در ریاضت و عبادت بود و در بیان معرفت و توحید و در زی اهل صلاح و در شرع و سنت بود و این سخن ازو پیدا شد. اما بعضی مشایخ او را مهجور کردند؛ نه از جهت مذهب و دین بود بلکه از آن بود که ناخشنودی مشایخ از سرمستی او این بار آورد. چنان که اول به تُستَر آمد به خدمت شیخ سهل بن عبدالله و دو سال در صحبت او بود. پس عزم بغداد کرد و اول سفر او در هجده سالگی بود. پس به بصره شد و به عمرو بن عثمان پیوست و هژده ماه در صحبت او بود. پس یعقوب اقطع دختر بدو داد. بعد از آن عمرو بن عثمان ازو برنجید. از آن جا به بغداد آمد پیش جنید و جنید او را به سکوت و خلوت فرمود. چندگاه در صحبت او صبر کرد؛ پس قصد حجاز کرد و یک سال آن جا مجاور بود. باز به بغداد آمد با جمعی صوفیان به پیش جنید آمد و از جنید مسائل پرسید. جنید جواب نداد و گفت: «زود باشد که سر چوب پارهٔ سرخ کنی». گفت: «آن روز که من سر چوب پارهٔ سرخ کنم تو جامهٔ اهل صورت پوشی» -چنان که آن روز که ائمه فتوی دادند که او را بباید کشت- جنید در جامهٔ تصوف بود. نمی‌نوشت و خلیفه گفته بود که «خط جنید باید». جنید دستار و دراعه درپوشید و به مدرسه شد و جواب فتوی که «نحن نحکم بالظاهر» یعنی بر ظاهر حال کشتنی است و فتوی بر ظاهر است اما باطن را خدای داند. بس حسین از جنید چون جواب مسائل نیافت متغیر شد و بی‌اجازت به تستر شد و یک سال آن جا بود و قبولی عظیم پیدا شد و او هیچ سخن اهل زمانه را وزنی ننهادی تا او را حسد کردند. عمرو بن عثمان در باب او نامه‌ها نوشت به خوزستان و احوال او در چشم اهل آن دیار قبیح گردانید و او را نیز از آن‌جا دل بگرفت. جامهٔ متصوفه بیرون کرد و قبا در پوشید و به صحبت ابناء دنیا مشغول شد. اما او را از آن تفاوتی نبود و پنج سال ناپدید شد و در آن مدت بعضی به خراسان و ماوراءالنهر می‌بود و بعضی به سیستان باز به اهواز آمد و اهل اهواز را سخن گفت و به نزدیک خاص و عام مقبول شد و از اسرار خلق سخن می‌گفت. تا او را حلاج الاسرار گفتند. پس مرقع در پوشید و عزم حرم کرد و در آن سفر بسیار خرقه‌پوش با او بودند. چون به مکه رسید یعقوب نهرجوری به سحرش منسوب کرد. پس از آن‌جا باز به بصره آمد. باز به اهواز آمد پس گفت: «به بلاد شرک می‌روم تا خلق به خدای خوانم». به هندوستان رفت. پس به ماوراءالنهر آمد. پس به چین افتاد و خلق را به خدای خواند و ایشان را تصانیف ساخت. چون باز آمد از اقصاء عالم بدو نامه نوشتندی. اهل هند «ابو المغیث» نوشتندی و اهل خراسان «ابو المهر» و اهل فارس «ابو عبدالله» و اهل خوزستان «حلاج الاسرار» اهل بغداد «مصطلم» می‌خواندند و در بصره «مخبر». پس اقاویل در وی بسیار گشت. بعد از آن عزم مکه کرد و دو سال در حرم مجاور شد. چون باز آمد احوالش متغیر شد و آن حال به رنگی دیگر مبدل گشت که خلق را به معنی می‌خواند که کس بر آن وقوف نمی‌یافت تا چنین نقل کنند که «او را از پنجاه شهر بیرون کردند» و روزگاری گذشت بر وی که از آن عجب‌تر نبود و او را «حلاج» از آن گفتند که یک بار به انبار پنبه گذشت اشارتی کرد در حال دانه از پنبه بیرون آمد و خلق متحیر شدند.

Нақласт ки дар шбонрўзии чаҳорсад ракаат намоз кардӣу брхўд лозим доштӣ гуфтанд дар ин дараҷа ки тўӣии чандин ранҷ чарост гуфт : на роҳати дарҳоли дӯстон асар кунад ва на ранҷ ки дӯстони фонӣ сифатанд венаи ранҷ дар эшон асар кунад венаи роҳат .

نقل‌ست که در شبانه‌روزی چهارصد رکعت نماز کردی و بر خود لازم داشتی. گفتند: «در این درجه که توئی چندین رنج چراست» گفت: «نه راحت در حال دوستان اثر کند و نه رنج که دوستان فانی صفت‌اند و نه رنج در ایشان اثر کند و نه راحت».

Нақласт ки дар панҷоҳ солагӣ гуфт : ки токунӯн ҳеҷ мазҳаб нагирифтаам аммо аз ҳар мазҳабии ончӣ душвортараст бар нафас ихтиёр кардаам вомрўз ки панҷоҳ солаам намоз кардаам вҳрнмозӣ ғуслӣ кардаам .

نقل‌ست که در پنجاه سالگی گفت که «تا کنون هیچ مذهب نگرفته‌ام اما از هر مذهبی آن چه دشوارتر است بر نفس اختیار کرده‌ام و امروز که پنجاه ساله‌ام نماز کرده‌ام و هر نمازی غسلی کرده‌ام».

Нақласт ки дар ибтидо ки риёзат мекашидӣ далқӣ дошт ки бист сол берун накарда буд рӯзии бастами азуӣ берун карданд газанда бисёр даравии афтода буд яке аз он вазн карданд нимдонк буд .

نقل‌ست که در ابتدا که ریاضت می‌کشیدی دلقی داشت که بیست سال بیرون نکرده بود. روزی به ستم از وی بیرون کردند. گزندهٔ بسیار در وی افتاده بود. یکی از آن وزن کردند نیم‌دانَک بود.

Нақласт ки яке ба наздик ӯ омад ақрабӣ дид ки гирд ӯ май гашти қасд куштан кард ҳаллоҷ гуфт : даст аз вай бидор ки дувоздаҳ соласт ки то аўндими мосту гирд мо мегардад .

نقل‌ست که یکی به نزدیک او آمد. عقربی دید که گرد او می‌گشت. قصد کشتن کرد. حلاج گفت: «دست از وی بدار که دوازده سال‌ست که تا او ندیم ماست و گرد ما می‌گردد».

Гӯйанд рашиди хиради самарқандии азм каъба кард дар роҳ маҷлис мегуфт : ривоят кард ки ҳаллоҷ бо чаҳорсад сӯфӣ рӯй ба бодияи ниҳод чун рӯзӣ чанд баромад чизе наёфтанд ҳусайнро гуфтанд моро сари бирён мебояд гуфт : биншинед пас даст аз пас мекард всрӣ бирён карда бо ду қурс ба яке медод то чаҳорсад сари бирёни ҳаштсад қурс бидод баъд аз он гуфтанд моро рутаб мебояд бархест ва гуфт : маро биафшонед рутаб аз вай меборид то сайр бихӯраданд пас дар роҳ ҳарҷо ки пушти бхорбнӣ боз наҳодӣ рутаби бороўрдӣ .

گویند رشید خرد سمرقندی عزم کعبه کرد. در راه، مجلس می‌گفت. روایت کرد که حلاج با چهارصد صوفی روی به بادیه نهاد. چون روزی چند برآمد چیزی نیافتند. حسین را گفتند: «ما را سر بریان می‌باید». گفت: «بنشینید». پس دست از پس می‌کرد و سری بریان کرده با دو قرص به یکی می‌داد. تا چهارصد سر بریان هشتصد قرص بداد. بعد از آن گفتند: «ما را رطب می‌باید». برخاست و گفت: «مرا بیفشانید». رطب از وی می‌بارید تا سیر بخوردند. پس در راه هر جا که پشت به خاربُنی باز نهادی رطب بار آوردی.

Нақласт ки тайифа дар бодия ӯро гуфтанд моро анҷӣр май бояд даст дар ҳўокрду тибқии анҷӣри тозаи пеш эшон биниҳоду якбор ҳалво хостанд тибқии ҳалво ба шукри гарми пеш эшон биниҳод гуфтанд ин ҳалво дар боби алтоқ Бағдод бошад гуфт : моро Бағдоду бодия якеаст .

نقل‌ست که طایفهٔ در بادیه او را گفتند: «ما را انجیر می‌باید». دست در هوا کرد و طبقی انجیر تازه پیش ایشان بنهاد و یک بار حلوا خواستند، طبقی حلوا به شِکر گرم پیش ایشان بنهاد. گفتند: «این حلوا در باب الطاق بغداد باشد». گفت: «ما را بغداد و بادیه یکی است».

Нақласт ки якбор дар бодияи чаҳор ҳазор одамӣ бо ӯ буданд то каъба ва як сол дар офтоби гарми баробари каъбаи боистоди бараҳна то равған аз аъзоъ ӯ бар онснг мерафт пӯст ӯ бозбшд ва ӯ аз онҷо наҷунайд ва ҳар рӯзи қурсӣу кӯзаи оби пеш ӯ оўрдндӣ ӯ бидон канорҳо ифтор кардӣу боқии брсркўзаҳ об наҳодӣ ва гӯйанд ки каждум дар эзор ӯ ошиёна карда буд пас дар Арафот гуфт : ёдлили алмтҳирин ва чун дид ки ҳаркас дуо карданд аўнизи сар бар тели реги ниҳод ва назора мекард чун ҳама бозгаштанд нафасии бузад ва гуфт : подшоҳои ъзизо пакет донам пакет гӯям аз ҳамаи тасбеҳи Масеҳон ва аз ҳамаи тҳлили мҳлон ва аз ҳамаи пиндори соҳиби пиндорони илоҳии ту май доне ки оҷизами азмўозъи шукри ту биҷои ман шукр кун худро ки шукр онасту бас .

نقل‌ست که یک بار در بادیه چهار هزار آدمی با او بودند. تا کعبه و یک سال در آفتاب گرم برابر کعبه بایستاد؛ برهنه تا روغن از اعضاء او بر آن سنگ می‌رفت. پوست او باز بشد و او از آن‌جا نجنبید و هر روز قرصی و کوزهٔ آب پیش او آوردندی. او بدان کنارها افطار کردی و باقی بر سر کوزهٔ آب نهادی و گویند که کژدم در ایزار او آشیانه کرده بود. پس در عرفات گفت: «یادلیل المتحیرین» و چون دید که هر کس دعا کردند او نیز سر بر تل ریگ نهاد و نظاره می‌کرد. چون همه بازگشتند نفسی بزد و گفت: «پادشاها! عزیزا! پاکت دانم؛ پاکت گویم از همه تسبیح مسیحان و از همه تهلیل مهلان و از همه پندار صاحب پنداران. الهی! تو می‌دانی که عاجزم از مواضع شکر تو. به جای من شکر کن خود را که شکر آن است و بس».

Нақласт ки як рӯз дар бодияи иброҳӣми хавосро гуфт : дар чаҳ корӣ гуфт : дар мақоми таваккули таваккул дуруст мекунам гуфт : ҳамаи умр дар иморат шикам кардӣ кӣ дртўҳиди фонӣ хоҳӣ шуд яъне асли таваккул дар нохӯрдан ва ту дар ҳамаи умр дар таваккул дар шикам кардани хоҳӣ бӯдани фано дар тавҳид кӣ хоҳад буд .

نقل‌ست که یک روز در بادیه ابراهیم خواص را گفت: «در چه کاری؟» گفت: «در مقام توکل، توکل درست می‌کنم». گفت: «همه عمر، در عمارت شکم کردی. کی در توحید فانی خواهی شد؟» یعنی اصل توکل در ناخوردن و تو در همهٔ عمر در توکل در شکم کردن خواهی بودن. فنا در توحید کی خواهد بود؟

Ва пурседанд ки орифро вақт бошад гуфт : на аз баҳри онкии вақти сифат соҳибаст ва ҳар ки бо сифати хеш ором гирад ориф набӯд мъниш онаст ки лии маъаи аллоҳ вақт пурседанд ки тариқ ба худоӣ чигуна аст гуфт : ду қадамаст ва раседӣ як қадам аз дунё баргир ва як қадам аз уқбо инак раседӣ ба мавло .

و پرسیدند که «عارف را وقت باشد؟» گفت: «نه از بهر آن که وقت صفت صاحب است». و هر که با صفت خویش آرام گیرد عارف نبوَد؛ معنیش آن است که «لی مع الله». وقت پرسیدند که «طریق به خدای چگونه است؟» گفت: «دو قدم است و رسیدی یک قدم از دنیا برگیر و یک قدم از عقبی اینک رسیدی به مولی».

Пурседанд аз фақр гуфт : фақр онаст ки мустағнӣаст аз мосўии аллоҳ ва нозираст биллоҳ .

پرسیدند از فقر. گفت: «فقر آن است که مستغنی است از ما سوی الله و ناظر است بالله».

Ва гуфт : маърифат иборатаст аз дидани ашёъу ҳалоки ҳама дар маънӣ .

و گفت: «معرفت، عبارت است از دیدن اشیاء و هلاک همه در معنی».

Вагуфт : чун банда ба мақом маърифат расад ғайб бар ӯ ваҳй фиристаду сар ӯ гунг гирданд то ҳеҷ хотир наёяд ӯро макри хотири ҳақ .

و گفت: «چون بنده به مقام معرفت رسد، غیب بر او وحی فرستد و سر او گنگ گرداند تا هیچ خاطر نیاید او را مکر خاطر حق».

Ва гуфт : халқи азими он буд ки ҷФоءи халқ дар ту асар накунад пас аз онкии ҳақро шинохта бошӣ .

و گفت: «خلق عظیم آن بود که جفاء خلق در تو اثر نکند پس از آن که حق را شناخته باشی».

Вагуфт : таваккули он буд ки дар шаҳр касеро донад аўлитри бхўрдн азхўд нахурд .

و گفت: «توکل آن بود که در شهر کسی را داند اولی‌تر به خوردن از خود نخورد».

Ва гуфт : ихлоси тасфия амаласт аз шўоиби кудурат .

و گفت: «اخلاص، تصفیهٔ عمل است از شوایب کدورت».

Ва гуфт : забон гуё ҳалок длҳоء хамӯшаст .

و گفت: «زبان گویا، هلاک دل‌های خموش است».

Вагуфт : гуфтугӯӣ дар илал бастаасту афъол дар ширку ҳақ холӣаст аз ин ҷумла ва мустағнӣаст қоли аллоҳи таъолӣ ва мо иؤмни аксрҳми биллоҳи алои ваҳми мшркўн .

و گفت: «گفتگوی، درِ علل بسته است و افعال در شرک و حق خالی است. از این جمله و مستغنی است. قال الله تعالی و ما یؤمن اکثرهم بالله الا وهم مشرکون».

Ва гуфт : бсоири бинандагони вмъорФи орифони внўри уламои раббонӣу тариқи собиқони ноҷайу азалу абаду ончӣ дар миёнаст аз ҳудусаст аммо ин ончӣ донанд лмни кони ?лаи қалб ӯ алқии алсмъу ҳўи шаҳид .

و گفت: «بصایر بینندگان و معارف عارفان و نور علمای ربانی و طریق سابقان ناجی و ازل و ابد و آن‌چه در میان است از حدوث است. اما این آن‌چه دانند لمن کان له قلب او القی السمع و هو شهید».

Вагуфт : дар олами ризо аждаҳоеаст ки онро яқин хонанд ки аъмоли муждаи ҳазор олами дрком ӯ чун заррааст дар биёбоне .

و گفت: «در عالم رضا اژدهایی است که آن را یقین خوانند که اعمال هِژده هزار عالم در کام او چون ذره است در بیابانی».

Ва гуфт : мо ҳамаи сол дар талаби балоӣ ӯ бошем чун султонӣ ки доим дар талаб вилоят бошад .

و گفت: «ما همه سال در طلب بلای او باشیم چون سلطانی که دایم در طلب ولایت باشد».

Ва гуфт : хотири ҳақ онаст ки ҳеҷ чизмъорзаҳ натавонад кард онро .

و گفت: «خاطر حق آن است که هیچ چیز معارضه نتواند کرد آن را».

Ва гуфт : мурӣд дар сояи тавба худасту мурод дар сояи исмат .

و گفت: «مرید در سایهٔ توبه خود است و مراد در سایهٔ عصمت».

Ва гуфт : мурӣд онаст ки сабқат дорад иҷтиҳод ӯ бар макшуфот ӯ ва мурод онаст ки макшуфот ӯ бар иҷтиҳод собиқаст .

و گفت: «مرید آن است که سبقت دارد اجتهاد او بر مکشوفات او و مراد آن است که مکشوفات او بر اجتهاد سابق است».

Ва гуфт : вақти марди садафи дрёءи сина мардаст фардои ин садафҳо дар съиди қиёмат бар замин зананд .

و گفت: «وقت مرد صدف دریای سینهٔ مرد است. فردا این صدف‌ها در صعید قیامت بر زمین زنند».

Ва гуфт : дунёи бгзоштни зуҳд нафасасту охирати бгзоштни зуҳди дилу тарки худ гуфтани зуҳди ҷон .

و گفت: «دنیا به گذاشتن زهد نفس است و آخرت به گذاشتن زهد دل و ترک خود گفتن، زهد جان».

Нақласт ки пурседанд аз сабр гуфт : онаст ки даст ва пой баранд ва аз дор овезанду аҷаби онкии ин ҳама бо ӯ карданд .

نقل است که پرسیدند از صبر؛ گفت: «آن است که دست و پای برند و از دار آویزند و عجب آن که این همه با او کردند».

Нақласт ки шблиро рӯзӣ гуфт : ё абобкри дастӣ бар на ки мо қасдӣ азим кардаему саргаштаи корӣ шуда ва чунин корӣ ки худро куштан дар пеш дорем чун халқ дар кор ӯ мутаҳайир шуданд мункир беқиёсу муқаррабии шумор падед омаданд ва корҳои аҷоиб аз ӯ диданди забон дароз карданду сухан ӯ бхлиФаҳи расониданду ҷумла бар қатл ӯ иттифоқ карданд аз онкӣ мегуфт : аноолҳқ гуфтанд бигӯӣ ҳўолҳқ гуфт : балӣ ҳама ӯст шумо май гўӣид ки гум шудааст балки ҳусайни гум шудааст баҳри муҳӣт гум нашавад ва кам нагардад ҷунайдро гуфтанд ин сухан ки Мансур мегуяд таъвилӣ дорад гуфт : бигзоред то бикашанд ки на рӯз таъвиласт пас ҷамоатӣ аз аҳл илм биравӣ хурӯҷ карданду сухан ӯро пеши Мӯътасим табоҳ карданд алии ибни исоро ки вазир буд биравӣ мутағаййир гардониданд Халифа бифармуд то ӯро ба зиндон баранд , ӯро ба зиндони бурданди яксол аммо халқ май рафтанд ва масойил мепурседанд баъд аз он халқро аз омадан манъ карданд муддати панҷ моҳ кас нарафт магари якбори ибни атоу якбори Абдуллоҳи хафифу якбори ибн ътокс фиристод ки эй шайх аз ин суханӣ ки гуфтӣ узрхоҳ то халоси ёбӣ ҳаллоҷ гуфт : касе ки гуфт : гӯи узри хоҳи ибни ато чун ин бишунид бигирист вагуфт : мо худ чанд як ҳусайн Мансурем .

نقل است که شبلی را روزی گفت: «یا ابا بکر! دستی بر نِه که ما قصدی عظیم کرده‌ایم و سرگشتهٔ کاری شده و چنین کاری که خود را کشتن در پیش داریم». چون خلق در کار او متحیر شدند منکر بی‌قیاس و مُقِرّ بی‌شمار پدید آمدند و کارهای عجایب از او دیدند، زبان دراز کردند و سخن او به خلیفه رسانیدند و جمله بر قتل او اتفاق کردند. از آن که می‌گفت «انا الحق»، گفتند بگوی «هو الحق». گفت: «بلی، همه اوست. شما می‌گوئید که گم شده است بلکه حسین گم شده است بحر محیط گم نشود و کم نگردد». جنید را گفتند: «این سخن که منصور می‌گوید تأویلی دارد؟» گفت: «بگذارید تا بکُشند که نه روز تأویل است». پس جماعتی از اهل علم بر وی خروج کردند و سخن او را پیش معتصم تباه کردند. علی ابن عیسی را که وزیر بود بر وی متغیر گردانیدند. خلیفه بفرمود تا او را به زندان برند. او را به زندان بردند، یک سال. اما خلق می‌رفتند و مسایل می‌پرسیدند. بعد از آن خلق را از آمدن منع کردند. مدت پنج ماه کس نرفت مگر یک بار ابن عطا و یک بار عبدالله خفیف و یک بار ابن عطا کس فرستاد که «ای شیخ! از این سخنی که گفتی عذرخواه تا خلاص یابی». حلاج گفت: «کسی که گفت، گو عذر خواه». ابن عطا چون این بشنید بگریست و گفت: «ما خود چند یک حسین منصوریم».

Нақласт ки шаби аввал ки ӯро ҳабс карданд биёмаданд ӯро дар зиндон надиданд ҷумлаи зиндони бгштнди касро надиданд шаби дувум на ӯро диданд ва на зиндон ҳар чанд зиндонро талаб карданд надиданд шаби сеюм ӯ родри зиндон диданд гуфтанд шаби аввали куҷо будӣу шаби дувуми зиндон ва ту куҷо будят акнӯн ҳар ду падед омадят ин чаҳ воқеа аст гуфт : шаби аввали ман ба ҳазрат будам аз он набудаму шаби дувуми ҳазрати ӣнҷо буд аз он ҳар ду ғоиб будем шаби сеюм бозФрстоднди маро барои ҳифзи шариъати бёӣиду кор худ кунед .

نقل است که شب اول که او را حبس کردند، بیامدند او را در زندان ندیدند. جملهٔ زندان بگشتند، کس را ندیدند. شب دوم نه او را دیدند و نه زندان. هر چند زندان را طلب کردند، ندیدند. شب سوم او را در زندان دیدند. گفتند «شب اول کجا بودی؟ و شب دوم زندان و تو کجا بودید؟ اکنون هر دو پدید آمدید، این چه واقعه است؟» گفت: «شب اول من به حضرت بودم, از آن نبودم و شب دوم حضرت این‌جا بود از آن هر دو غایب بودیم. شب سوم باز فرستادند مرا برای حفظ شریعت. بیائید و کار خود کنید».

Нақласт ки дар шбонрўзӣ дар зиндони ҳазор ракаат намоз кардӣ гуфтанд май гўӣӣ ки ман ҳақам ин намоз кро мекунӣ гуфт : мо донем қадари мо .

نقل است که در شبانه‌روزی در زندان هزار رکعت نماز کردی. گفتند: «می‌گویی که من حق‌ام، این نماز که را می‌کنی؟» گفت: «ما دانیم قدر ما».

Нақласт ки дар зиндони сесад кас буданд чун шаб даромад гуфт : эй зиндониёни шуморо халос даҳум гуфтанд чаро худро намедиҳӣ гуфт : мо дар банд худовандему пос саломат медорем агар хоҳеми бики ишорати ҳамаи бандҳо бгшоӣим пас бонагашт ишора кард ҳамаи бандҳо аз ҳам фурӯи рехт эшон гуфтанд акнӯн куҷо рӯем ки дар зиндон бастааст ишоратӣ кард рахнаҳо падед омад . Гуфт : акнӯн сар хеш гиред гуфтанд тўнмӣ оӣӣ гуфт : моро бо ӯ сиррӣаст ки ҷуз бар сардор наметавон гуфт : дигар рӯз гуфтанд зиндониёни куҷо рафтанд гуфт : озод кардем гуфтанд ту чаро нарафтӣ гуфт : ҳақро бо ман итобӣ аст нарафтам ин хабар ба Халифа расед гуфт : фитнахоҳад сохт ӯро бикашед ё чӯби занед то аз ин сухани баргардади сесад чӯби бзднди баҳри чӯбӣ ки мезаданд овозӣ фасеҳ меомад ки лотхФ ё ибни Мансури шайхи ъбдолҷлил саффор гуяд ки эътиқоди ман дар он чӯби зананда беш аз аътқодмн дар ҳақи ҳусайни Мансур буд аз онкӣ то он мард чаҳ қӯт доштааст дар шариъат ки чунон овоз сариҳ мешунид вдст ӯ намеларзид ва ҳамчунон мезад пас дигари бори ҳусайнро ббрднд то бурдор кунанд садҳазори одамӣ гирд омаданд ва ӯ чашм гирд меоварад ва мегуфт : ҳақи ҳақи ҳақи аноолҳқ .

نقل است که در زندان سیصد کس بودند. چون شب درآمد گفت: «ای زندانیان! شما را خلاص دهم». گفتند: «چرا خود را نمی‌دهی؟» گفت: «ما در بند خداوندیم و پاس سلامت می‌داریم. اگر خواهیم بیک اشارت همه بندها بگشائیم». پس به انگشت اشاره کرد. همهٔ بندها از هم فرو ریخت. ایشان گفتند: «اکنون کجا رویم که در زندان بسته است؟» اشارتی کرد رخنه‌ها پدید آمد. گفت: «اکنون سر خویش گیرید». گفتند: «تو نمی‌آیی؟» گفت: «ما را با او سری است که جز بر سرِ دار نمی‌توان گفت». دیگر روز گفتند: «زندانیان کجا رفتند؟» گفت: «آزاد کردیم». گفتند: «تو چرا نرفتی؟» گفت: «حق را با من عتابی است، نرفتم». این خبر به خلیفه رسید؛ گفت: «فتنه خواهد ساخت. او را بکشید یا چوب زنید تا از این سخن برگردد». سیصد چوب بزدند. به هر چوبی که می‌زدند، آوازی فصیح می‌آمد که «لا تخَف یا ابن منصور». شیخ عبدالجلیل صفار گوید که «اعتقاد من در آن چوب‌زننده بیش از اعتقاد من در حق حسین منصور بود؛ از آن که تا آن مرد چه قوت داشته است در شریعت که چنان آواز صریح می‌شنید و دست او نمی‌لرزید و همچنان می‌زد». پس دیگر بار حسین را ببردند تا بر دار کنند. صدهزار آدمی گرد آمدند و او چشم گرد می‌آورد و می‌گفت: «حق، حق، حق؛ انا الحق».

Нақласт ки дарвешӣ дар он миён азу пурсед ки ишқ чист гуфт : имрӯзи бинӣу фардои бинии пас фардои бинии он рӯзаш бикуштанду дигар рӯзаш бсухтанд ва сеюм рӯзаш ба боди брдоднд яъне ишқ инаст .

نقل است که درویشی در آن میان ازو پرسید که «عشق چیست؟» گفت: «امروز بینی و فردا بینی. پس‌فردا بینی، آن روزش بکشتند و دیگر روزش بسوختند و سوم روزش به باد بر دادند. یعنی عشق این است».

Ходим ӯ дар он ҳоли васиятӣ хост гуфт : нафасро ба чизеи машғӯли дор ки карданӣ буд ва агар на ӯ туро ба чизе машғӯл дорад ки нокарданӣ буд ки дар ин ҳол бо худ бӯдан кор авлиёст писараш гуфт : маро васиятӣ кун гуфт : чун ҷаҳонён дар аъмол кӯшанд ту дрчизӣ кӯш ки зарра аз он ба аз мадори аъмоли ҷину инс буд вон нест алоълми ҳақиқат .

خادم او در آن حال وصیتی خواست. گفت: «نفس را به چیزی مشغول دار که کردنی بوَد و اگر نه او تو را به چیزی مشغول دارد که ناکردنی بوَد. که در این حال با خود بودن کار اولیاست». پسرش گفت: «مرا وصیتی کن». گفت: «چون جهانیان در اعمال کوشند تو در چیزی کوش که ذره‌ای از آن به از مدار اعمالِ جن و انس بوَد؛ و آن نیست الا علمِ حقیقت».

Пас дар роҳ ки мерафт мехиромед даст андозон въёрўор мерафт бо сездаҳ банд гарон гуфтанд ин хиромед чист гуфт : зеро ки бнҳргоаҳ май рӯм внъраҳ мезад ва мегуфт :

پس در راه که می‌رفت، می‌خرامید. دست‌اندازان و عیاروار می‌رفت؛ با سیزده بند گران. گفتند: «این خرامیدن چیست؟» گفت: «زیرا که به نحرگاه می‌روم» و نعره می‌زد و می‌گفت:

Гуфт : ҳарифи ман мансӯб нест бҳиФ бидод шаробии чунонкии меҳмонии меҳмониро диҳад чун даврӣ чанд бигузашт шамшери внтъи хост чунин бошад сазоӣ касе ки бо аждаҳо дар тамӯзи хамр куҳна хӯрд чун бзирдорши бурданд ба боби алтоқи қиблаи барзаду пой бар нардбон ниҳод гуфтанд ҳол чист гуфт : миъроҷи мардон сардораст пас мизрӣ дар миён дошту тилсонӣ бар дӯш даст баровард ва рӯй ба қибла муноҷот кард ва гуфт : ончии аўдонд кас надонад пас бар сар дор шуд ҷамоат мурӣдон гуфтанд чаҳ гўӣӣ дар мо ки мридоним ва инҳо ки мункиранду туро ба санг хоҳанд зад гуфт : эшонро ду савобаст ва шуморо яке аз онкии шуморо бмни ҳасани заннӣ беш нест ва эшон аз қӯти тавҳид ба салобат шариъат меҷунбанду тавҳид дар шаръи асл буду ҳасани занни фаръ .

گفت: «حریف من منسوب نیست؛ به حیف بداد شرابی چنان که مهمانی، مهمانی را دهد». چون دوری چند بگذشت شمشیر و نطع خواست. چنین باشد سزای کسی که با اژدها در تموز خمر کهنه خورد. چون به زیر دارش بردند به باب الطاق قبله بر زد و پای بر نردبان نهاد. گفتند: «حال چیست؟» گفت: «معراج مردان سرِ دار است». پس میزری در میان داشت و طیلسانی بر دوش. دست برآورد و روی به قبله، مناجات کرد و گفت: «آن چه او داند کس نداند». پس بر سرِ دار شد. جماعت مریدان گفتند: «چه گوئی در ما که مریدانیم و این‌ها که منکرند و تو را به سنگ خواهند زد؟» گفت: «ایشان را دو ثواب است و شما را یکی؛ از آن که شما را به من حسن ظنی بیش نیست و ایشان از قوت توحید به صلابت شریعت می‌جنبند و توحید در شرع اصل بود و حسن ظن فرع».

Нақласт ки дрҷўонӣ бизанӣ нагириста буд ходимро гуфт : ҳар ки чунон брнкрди чунин Фрўнгрди пас шблӣ дар муқобила ӯ боистод ва овоз дод ки ?илами ннҳки ани Алъоламин ва гуфт : мо алтсўФ ё ҳаллоҷ гуфт : камтарин инаст ки мебинӣ гуфт : баландтар кадом аст гуфт : туро бидон роҳ нест пас ҳар касе сангӣ меандохтанд шблии мувофиқати роглии андохти ҳусайни Мансур оҳӣ кард гуфтанд азин ҳамаи санги ҳеҷ оҳ накардӣ аз гулии оҳ кардан чаҳ маънӣ аст гуфт : аз онкӣ онҳо намедонанд маъзӯранд азу сахтам меояд ки ӯ медонад ки наме бояд андохти пас дасташ ҷудо карданд ханда бузад гуфтанд ханда чист гуфт : даст аз одамии бастаи боз кардан осонаст мард онаст ки дасти сифот ки кулоҳи ҳиммати азторки арш дар мекашад қатъ кунад пас поҳояш бибареданд табассумӣ кард гуфт : бад-ӣни пои сафар хокӣ мекардам қадамӣ дигар дорам ки ҳам акнӯн сафар ҳар ду олами бикунад агар тавонед он қадамро бибаред пас ду дасти бурӣдаи хӯни олӯда дар рӯй дар молида то ҳар дўсоъд ва рӯй хӯн олӯда кард гуфтанд ин чаро кардӣ гуфт : хӯн бисёр аз ман бирафт вдонм ки рӯем зард шуда бошад шумо пиндоред ки зардии ман азтрсаст хӯн дар рӯй молидаам то дар чашми шумо сурх рӯй бошам ки гулгунаи мардони хӯн эшон аст гуфтанд агар рӯйро бхўн сурх кардӣ соиди борӣ чаро олудӣ гуфт : вузӯ месозам гуфтанд чаҳ вузӯ гуфт : ракаатони фии алъшқи лоисҳи взўءи ҳумо ало боладам дар ишқи ду рукатаст взўءи он дуруст наёяд ало ба хӯни пас чашмҳояш барканданд қиёматӣ аз халқи баромад баъзе мегиристанд ва баъзе санг меандохтанд пас хостанд ки забонаш бибаранд гуфт : чандон сабр кунед ки суханӣ бигӯям рӯй сӯии осмон крдў гуфт : илоҳии бад-ӣни ранҷ ки барои ту бар ман мебаранд маҳрӯмашон магардон ва аз ин давлаташон бенасиб макун алҳмдллаҳ ки дасту пой ман бибареданд дар роҳи ту ва агар сар аз тани бозкннд дар мушоҳидаи ҷалоли ту бар сар дор мекунанд пас гӯшу бинӣ баридани вснг равон карданд ъаҷуза бо кӯза дар даст меомад чун ҳусайнро дидгФт : занеди вмҳкми занед то ин ҳлоҷки раъноро бо сухани худоӣ чаҳ кори охири сухани ҳусайни ин буд ки гуфт : ҳуби алвоҳади афроди алвоҳад ва ин оят бархонад истъҷли баҳои аллазӣнаи лоиؤмнўни бҳоўолзини омнўои мшФқўни минҳои виълмўни анҳоолҳқ ва ин охири калом ӯ буд пас забонаш бибареданду намози шом буд ки сараш бибареданд ва дар миёни сар баридан табассумӣ кард ва ҷон бидоду мардумон хурӯш карданду ҳусайни гӯии қазо ба поёни майдони ризои барад ва аз як як андом ӯ овоз меомад ки аноолҳқи рӯз дигар гуфтанд ин фитна беш аз он хоҳад буд ки дарҳолати ҳиўаҳ буд пас аъзоӣ ӯ бсухтанд аз хокистари овоз аноолҳқ меомад чунонкӣ дар вақти куштан ҳар қатраи хӯн ӯ ки мечакид аллоҳ падед меомад дармонданд бдҷлаҳ андохтанд бар сари оби ҳамон аноолҳқ мегуфт . Пас ҳусайн гуфта буд чун хокистари модар диҷла андозанд Бағдодро аз оби бим буд ки ғарқ шавад хирқаи ман пеши об боз бурид ва агар на дамор аз Бағдоди براردи ходим чун чунон дид хирқаи шайхро бар лаб диҷла оварад то оби барқарор худ рафту хокистар хомӯш шуд пас хокистар ӯро ҷамъ карданд ва дафн карданду касро аз аҳли тариқати ин футуҳ набӯд бузургӣ гуфт : ки эй аҳли тариқ маънӣ бингаред ки бо ҳусайни Мансур чаҳ карданд то бо муддаӣон чаҳ хоҳанд кардан .

نقل است که در جوانی به زنی نگریسته بود. خادم را گفت: «هر که چنان بر نگرَد، چنین فرو نگرَد» پس شبلی در مقابلهٔ او بایستاد و آواز داد که «الم ننهک عن العالمین» و گفت: «ما التصوف یا حلاج؟» گفت: «کمترین این است که می‌بینی». گفت: «بلندتر کدام است؟» گفت: «تو را بدان راه نیست». پس هر کسی سنگی می‌انداختند. شبلی موافقت را گِلی انداخت. حسین منصور آهی کرد. گفتند: «ازین همه سنگ هیچ آه نکردی، از گِلی آه کردن چه معنی است؟» گفت: «از آن که آن‌ها نمی‌دانند، معذورند. ازو سختم می‌آید که او می‌داند که نمی‌باید انداخت». پس دستش جدا کردند. خنده بزد. گفتند: «خنده چیست؟» گفت: «دست از آدمی بسته باز کردن آسان است. مرد آن است که دست صفات که کلاه همت از تارکِ عرش در می‌کشد قطع کند». پس پاهایش ببریدند. تبسمی کرد. گفت: «بدین پای سفر خاکی می‌کردم. قدمی دیگر دارم که هم اکنون سفر هر دو عالم بکند. اگر توانید آن قدم را ببرید». پس دو دست بریده خون آلوده در روی در مالید تا هر دو ساعد و روی خون آلوده کرد. گفتند: «این چرا کردی؟» گفت: «خون بسیار از من برفت و دانم که رویم زرد شده باشد. شما پندارید که زردی من از ترس است خون در روی مالیدم تا در چشم شما سرخ روی باشم؛ که گلگونهٔ مردان خون ایشان است». گفتند: «اگر روی را به خون سرخ کردی، ساعد باری چرا آلودی؟» گفت: «وضو می‌سازم». گفتند: «چه وضو؟» گفت: «رکعتان فی العشق لایصح وضوهما الا بالدم. در عشق دو رکت است؛ وضوی آن درست نیاید الا به خون». پس چشم‌هایش بر کندند. قیامتی از خلق برآمد. بعضی می‌گریستند و بعضی سنگ می‌انداختند. پس خواستند که زبانش ببرند؛ گفت: «چندان صبر کنید که سخنی بگویم». روی سوی آسمان کرد و گفت: «الهی! بدین رنج که برای تو بر من می‌برند، محرومشان مگردان و از این دولتشان بی‌نصیب مکن. الحمدلله که دست و پای من ببریدند؛ در راه تو و اگر سر از تن باز کنند در مشاهدهٔ جلال تو بر سرِ دار می‌کنند». پس گوش و بینی بریدن و سنگ روان کردند. عجوزه‌ای با کوزهٔ در دست می‌آمد. چون حسین را دید گفت: «زنید و محکم زنید؛ تا این حلاجک رعنا را با سخن خدای چه کار؟» آخر سخن حسین این بود که گفت: «حب الواحد افراد الواحد و این آیت برخواند یستعجل بها الذین لایؤمنون بهاوالذین آمنوا مشفقون منها ویعلمون انهاالحق و این آخر کلام او بود». پس زبانش ببریدند و نماز شام بود که سرش ببریدند؛ و در میان سر بریدن تبسمی کرد و جان بداد و مردمان خروش کردند و حسین گوی قضا به پایان میدان رضا برد و از یک یک اندام او آواز می‌آمد که «انا الحق». روز دیگر گفتند: «این فتنه بیش از آن خواهد بود که در حالت حیات بوَد». پس اعضای او بسوختند. از خاکستر آواز «انا الحق» می‌آمد. چنان که در وقت کشتن، هر قطره خون او که می‌چکید الله پدید می‌آمد. در ماندند؛ به دجله انداختند. بر سر آب همان «انا الحق» می‌گفت. پس حسین گفته بود «چون خاکستر ما در دجله اندازند بغداد را از آب بیم بود که غرق شود. خرقهٔ من پیش آب باز برید و اگر نه دمار از بغداد برآرد». خادم چون چنان دید خرقهٔ شیخ را بر لب دجله آورد تا آب بر قرار خود رفت و خاکستر خاموش شد. پس خاکستر او را جمع کردند و دفن کردند و کس را از اهل طریقت این فتوح نبود. بزرگی گفت که «ای اهل طریق! معنی بنگرید که با حسین منصور چه کردند تا با مدعیان چه خواهند کردن؟»

Аббоса тӯсӣ гуфтааст ки Фрдоءи қиёмат дар ърсоти Мансури ҳаллоҷро бзнҷири баста май оранд агар кушода буд ҷумлаи қиёмати баҳами барзанад .

عباسهٔ طوسی گفته است که «فردای قیامت در عرصات منصور حلاج را به زنجیر بسته، می‌آرند. اگر گشاده بوَد جملهٔ قیامت بهم بر زند».

Бузургӣ гуфт : он шаб то рӯзи зер ондор будам внмоз мекардам чун рӯз шуд ҳотифӣ овоз дод ки атлъноаҳи алии срмни асрорнои ФоФшии срноФҳзои ҷзоءи ман иФшии сролмлўк яъне ӯро итилоъи додеми барсарӣ аз асрори худ пас касе ки срмлўк фош кунад сазоӣ ӯ инаст .

بزرگی گفت: «آن شب تا روز زیر آن دار بودم و نماز می‌کردم. چون روز شد هاتفی آواز داد که اطلعناه علی سرمن اسرارنا فافشی سرنافهذا جزاء من یفشی سرالملوک. یعنی او را اطلاع دادیم بر سِری از اسرار خود. پس کسی که سِر ملوک فاش کند سزای او این است».

Нақласт ки шблӣ гуфт : он шаби басари гӯр ӯ шудам ва то бомдод намоз кардам саҳаргоҳ муноҷот кардам вагуфтами илоҳии ин бандаи ту буд муъмину орифу муваҳҳиди ин бало бо ӯ чаро кардӣ хоб бар ман ғалаба кард бихоб дидам ки қиёматаст ва аз ҳақ фармон омадӣ ки ин аз он кардам ки сармо бо ғайр гуфт .

نقل است که شبلی گفت: «آن شب به سر گور او شدم و تا بامداد نماز کردم. سحرگاه مناجات کردم و گفتم الهی این بندهٔ تو بود؛ مؤمن و عارف و موحد. این بلا با او چرا کردی؟ خواب بر من غلبه کرد. به خواب دیدم که قیامت است و از حق فرمان آمدی که این از آن کردم که سِر ما با غیر گفت».

Нақласт ки шблӣ гуфт : Мансурро бихоб дидам гуфтам худои таъолӣ бо ин қавм чаҳ кард гуфт : бар ҳар ду гуруҳ раҳмат кард онкӣ бар ман шафқат кард маро бидонасту онкӣ адоват кард маро надонист аз баҳри ҳақ адоват кард боишон раҳмат кард ки ҳар ду маъзӯр буданд ва яке дигар бихоб дид ки дар қиёмати истоди ҷомӣ дар дасту сар бар тан на гуфт : ин чист гуфт : ин ҷоми бадасти сар бурӣдагон медиҳад .

نقل است که شبلی گفت: «منصور را به خواب دیدم. گفتم خدای تعالی با این قوم چه کرد؟ گفت: بر هر دو گروه رحمت کرد. آن که بر من شفقت کرد مرا بدانست و آن که عداوت کرد مرا ندانست، از بهر حق عداوت کرد به ایشان رحمت کرد که هر دو معذور بودند»؛ و یکی دیگر به خواب دید که در قیامت ایستاد جامی در دست و سر بر تن نه. گفت: «این چیست؟» گفت: «این جام به دستِ سر-بریدگان می‌دهد».

Нақласт ки чун ӯ бурдор карданд Иблис биёмад ва гуфт : яке ано ту гуфтӣ ва яке ман чунаст ки аз он ту раҳмат бор оварад ва аз он ман лаънат ҳаллоҷ гуфт : тавонои бадари худ барадӣ ва ман аз худ давр кардам маро раҳмат омаду туро на чунонкӣ дидӣ вшнидӣ то бадоне ки манӣ кардан на некӯаст ва манӣ аз худ давр кардан ба ғоят некӯаст волҳмдллаҳи раби Алъоламину алслўаҳи алии Муҳамади волаи аҷмъин

نقل است که چون او بر دار کردند، ابلیس بیامد و گفت: «یکی «انا» تو گفتی و یکی من. چون است که از آن تو رحمت بار آورد و از آن من لعنت؟» حلاج گفت: «تو «انا» به در خود بردی و من از خود دور کردم. مرا رحمت آمد و تو را نه چنان که دیدی و شنیدی. تا بدانی که منی کردن نه نیکوست و منی از خود دور کردن به غایت نیکوست. والحمدلله رب العالمین و الصلوة علی محمد واله اجمعین.

Теми алкитоби бъўни алмалики алўҳоб

تم الکتاب بعون الملک الوهاب

Омирзидаи бод ки чун бихонад котиби вношрро бФотҳаҳ ёд кунад .

آمرزیده باد که چون بخواند کاتب و ناشر را به فاتحه یاد کند.