Он солики тариқи таҷреди он соири сиблати тавҳиди он сокини ҳзираҳи қудси он хозини захираи инси он нуқтаи доираи озодии втдъолми АбуҲамзаи Бағдодии рҳмҳоллаҳи алайҳ аз тайифаи кбор буд ва аз аҷалаи Аброр ва дар каломи ҳаззӣ тамом дошт ва дар илми тафсиру ривоёти вҳдис ба камолу пер ӯро ҳориси муҳосибӣ буду суҳбат сиррӣ ёфта буд ва бо нурӣу хирнсоҷи қарин буду басии машойихи бузурги дида буд ва аз он қавм буд ки Халифаи эшонро гирифт то бикашади пас нурӣ дар пеш рафт то худои таъолии ҳамаро халос дод ва дар масҷиди изофӣаи Бағдод ваъз гуфтӣу эмоми Аҳмадро чун дар масаъла ашкол афтодӣ бо ӯ руҷӯъ кардӣ ва гуфтӣ дар фалони масаълаи чгўӣии забонӣ шоФӣ дошт ва беоне софии рӯзии наздики ҳорис муҳосибӣ даромад вайро ёфт ҷомҳои латифи пӯшида ва бинишастау ҳориси мурғӣ сиёҳ дошт ки бонг кардӣ дар он соъати бонгии бикради АбуҲамзаи наъраи бузад ва гуфт : лаббайк ё Сайидӣ ҳорис бархест ва кордӣ бигирифт ва гуфт : азрби фӣау қасди куштан вай кард мурӣдони дрпои шайхи афтоданд то вайро азу ҷудо кунанд бўҳмзаҳро гФтослм ё матруд гуфтанд аиҳоолшихи мо ҷумларо аз хоси авлиёӣ ва муваҳҳидон донем шайхро ин тараддуд бо ӯ аз куҷо афтод ҳорис гуфт : марои бовай тараддуд нест ва дар ваии ҷузи некуӣ наме байнаму ботин ӯро ба ҷузи мустағриқи тавҳид наме байнам аммо чаро вайро чизе бояд гуфт : ки бо фаъол ҳулӯлён монад ё аз мақолати эшон дар мъомлти ваии нишон буд мурғӣ ки ақл надорад ва бар маҷории одати худ бонгӣ мекунад чаро ӯро аз ҳақ самоъ уфтаду ҳақи ҷлу ълои мтҷзӣ нау дӯстон ӯро ҷузи бокалом ӯ ором нау ҷуз бо ном ӯ вақту ҳоли хуш нау вайро ба чизҳо ҳулӯли внзўл нау иттиҳоду имтизоҷ бар қадими равона бўҳмзаҳ гуфт : агарчӣ дар миёни ӣнҳамаи роҳат ва либосҳои фахри нишастау мурғӣ ба тамаккуни сФўти ғарқ шуда чаро аҳволи аҳли иродати бртў пӯшидааст ҳорис гуфт : тавба кун аз ин чаҳ гуфтӣ ва агар на хӯнат бирезам дар ҳолат гуфт : аиҳоолших ҳар чанд ман дар асл дуруст будам аммо чун феълам монандаи буд бФъли қавии гумроҳ тавба кардам ва азин ҷинси сухан ӯ бисёраст то ба ҷое ки вақте мегуфт : ки раби алъзаҳро дидам ҷҳро маро гуфт : ё боҲамзаи лоттбъи алўсўосу диқи блоءи анноси худоиро ошкоро дидам маро гуфт : ё боҲамзаи мтобът васвос макуну блоءи халқи бахш ва чун ин сухан азу башнаваданд ӯ рорнҷ бисёр намуданд ба сабаби ин сухани балоӣ бисёр кашид агар касе гуяд худоиро дар ошкории бҳс чун тавон дид дар бедорӣ гӯйем бе чигуна тавонадед чун басар ӯ сифати басар касе гардад ба бедорӣ тавонад дид чунонкӣ дар хоб равост дидан агар гӯйанд Мӯсои алайҳ ассалом надид ин чигуна бошад гӯйем чунонкии каломи хос ба Мӯсои алайҳи ассаломи рӯяти хос ба Муҳамад буд слии аллоҳи алайҳу силами он қавм ки бо Мӯсои алайҳ ассалом буданд калом ҳақ шунӯданд ва ба худ нашуниданд ки эшонро Зуҳра он набӯдӣ ки каломи ҳақ таъолӣ шунидандӣ балки бнўри ҷони Мӯсои алайҳ ассалом шунӯданд ва бе ӯ ҳаргизи ншнидндӣ ҳамчунин агар касе аз уммати Муҳамади слии аллоҳи алайҳу силами руятӣ буд на аз ӯ буд он ба нури ҷони Муҳамад буд алайҳи ассалом на онкии ҳаргиз сдўлӣ бигард набӣ расад лек агрмҳмди алайҳи ассалом валеро баргузинад то ба нур ӯ чизе бибинад далел он накунад ва он кас аз набии зиёдат буд аммо набиро дасти он буд ки аз ончӣ ӯ мехӯрд луқмаи умматро диҳад чунонкии Мӯсои алайҳи ассаломи қавми худро каломи ҳақи бшнўониду чунонкии Муҳамади алайҳ ассалом гуфт : саломи ълиноу алии ибодуллоҳи алсолҳин чун саломи хоси Муҳамад буд агар яке аз умматро ба сабаб ӯ он даст диҳад аҷаб набӯд ва аз ҷиҳати ин сар буд ки Мӯсои алайҳ ассалом гуфт : худовандо маро аз уммати мҳмдгрдон ва дигарон ҷавоб онаст дидӣ ки Мӯсои алайҳи ассалом мехостааст дар ҳақи худ мехостааст ва ончунон дрҳиҷдаҳи ҳазор олам нагунҷад пас дид бўҳмзаҳ бар қадар ӯ бӯда бошад чунонкии мурӣди Бутуроби Нахшабӣ ки ҳақро медид ва бо ӣнҳамаи тоқати дидор боязид наёвард ки чун ҳақ бар қадари боязиди мутаҷаллии гашти мурӣди тоқат он надошт то фурӯ шуду чунонкии садиқро якбор мутаҷаллӣ мешаваду ҷумлаи халқро якбори пас тафовут дар дидов омад лоҷарам чун дид Мӯсои алайҳи ассалом дар олам натавонист кашидандед агар дар дид тафовут набӯдӣ фардои аҳли биҳишти нўрдўоли наълин балолро саҷда накардандӣу бўҳмзаҳро басӣ суханаст дар тариқи таҷред ки муҷаррадтарин аҳли рӯзгор ӯ буд .

آن سالک طریق تجرید آن سایر سبیل توحید آن ساکن حضیرهٔ قدس آن خازن ذخیرهٔ انس آن نقطهٔ دایرهٔ آزادی وتدعالم ابوحمزهٔ بغدادی رحمةالله علیه از طایفهٔ کبار بود و از اجلهٔ ابرار و در کلام حظی تمام داشت و در علم تفسیر و روایات وحدیث به کمال و پیر او را حارث محاسبی بود و صحبت سری یافته بود و با نوری و خیرنساج قرین بود و بسی مشایخ بزرگ دیده بود و از آن قوم بود که خلیفه ایشان را گرفت تا بکشد پس نوری در پیش رفت تا خدای تعالی همه را خلاص داد و در مسجد اضافیه بغداد وعظ گفتی و امام احمد را چون در مسئله اشکال افتادی با او رجوع کردی و گفتی در فلان مسئله چگوئی زبانی شافی داشت و بیانی صافی روزی نزدیک حارث محاسبی درآمد وی را یافت جامهای لطیف پوشیده و بنشسته و حارث مرغی سیاه داشت که بانگ کردی در آن ساعت بانگی بکرد ابوحمزه نعره بزد و گفت: لبیک یا سیدی حارث برخاست و کاردی بگرفت و گفت: اضرب فیه و قصد کشتن وی کرد مریدان درپای شیخ افتادند تا وی را ازو جدا کنند بوحمزه را گفتاسلم یا مطرود گفتند ایهاالشیخ ما جمله را از خاص اولیای و موحدان دانیم شیخ را این تردد با او از کجا افتاد حارث گفت: مرا باوی تردد نیست و در وی جز نیکویی نمی‌بینم و باطن او را به جز مستغرق توحید نمی‌بینم اما چرا وی را چیزی باید گفت: که با فعال حلولیان ماند یا از مقالت ایشان در معاملت وی نشان بود مرغی که عقل ندارد و بر مجاری عادت خود بانگی می‌کند چرا او را از حق سماع افتد و حق جل و علا متجزی نه و دوستان او را جز باکلام او آرام نه و جز با نام او وقت و حال خوش نه و وی را به چیزها حلول ونزول نه و اتحاد و امتزاج بر قدیم روانه بوحمزه گفت: اگرچه در میان اینهمه راحت و لباسهای فاخر نشستهٔ و مرغی به تمکن صفوت غرق شده چرا احوال اهل ارادت برتو پوشیده است حارث گفت: توبه کن از این چه گفتی و اگر نه خونت بریزم در حالت گفت: ایهاالشیخ هر چند من در اصل درست بودم اما چون فعلم ماننده بود بفعل قوی گمراه توبه کردم و ازین جنس سخن او بسیار است تا به جایی که وقتی می‌گفت: که رب العزه را دیدم جهرا مرا گفت: یا باحمزه لاتتبع الوسواس و دق بلاء الناس خدای را آشکارا دیدم مرا گفت: یا باحمزه متابعت وسواس مکن و بلاء خلق بخش و چون این سخن ازو بشنودند او رارنج بسیار نمودند به سبب این سخن بلای بسیار کشید اگر کسی گوید خدای را در آشکاری بحس چون توان دید در بیداری گوییم بی‌چگونه تواندید چون بصر او صفت بصر کسی گردد به بیداری تواند دید چنانکه در خواب رواست دیدن اگر گویند موسی علیه السلام ندید این چگونه باشد گوییم چنانکه کلام خاص به موسی علیه السلام رویت خاص به محمد بود صلی الله علیه و سلم آن قوم که با موسی علیه السلام بودند کلام حق شنودند و به خود نشنیدند که ایشان را زهره آن نبودی که کلام حق تعالی شنیدندی بلکه بنور جان موسی علیه السلام شنودند و بی او هرگز نشنیدندی همچنین اگر کسی از امت محمد صلی الله علیه و سلم رؤیتی بود نه از او بود آن به نور جان محمد بود علیه السلام نه آنکه هرگز صدولی بگرد نبی رسد لیک اگرمحمد علیه السلام ولی را برگزیند تا به نور او چیزی ببیند دلیل آن نکند و آن کس از نبی زیادت بود اما نبی را دست آن بود که از آنچه او می‌خورد لقمهٔ امت را دهد چنانکه موسی علیه السلام قوم خود را کلام حق بشنوانید و چنانکه محمد علیه السلام گفت: سلام علینا و علی عبادالله الصالحین چون سلام خاص محمد بود اگر یکی از امت را به سبب او آن دست دهد عجب نبود و از جهت این سر بود که موسی علیه السلام گفت: خداوندا مرا از امت محمدگردان و دیگران جواب آنست دیدی که موسی علیه السلام می‌خواسته است در حق خود می‌خواسته است و آنچنان درهیجده هزار عالم نگنجد پس دید بوحمزه بر قدر او بوده باشد چنانکه مرید بوتراب نخشبی که حق را می‌دید و با اینهمه طاقت دیدار بایزید نیاورد که چون حق بر قدر بایزید متجلی گشت مرید طاقت آن نداشت تا فرو شد و چنانکه صدیق را یکبار متجلی می‌شود و جمله خلق را یکبار پس تفاوت در دیداو آمد لاجرم چون دید موسی علیه السلام در عالم نتوانست کشیدندید اگر در دید تفاوت نبودی فردا اهل بهشت نوردوال نعلین بلال را سجده نکردندی و بوحمزه را بسی سخن است در طریق تجرید که مجردترین اهل روزگار او بود.

Ва гуфт : дӯстии фуқаро сахтаст ва сабр натавон кард бар дӯстии фақри магари сиддиқӣ .

و گفت: دوستی فقرا سخت است و صبر نتوان کرد بر دوستی فقر مگر صدیقی.

Ва гуфт : ҳар ки тариқ баҳақ донад сулӯки он тариқ бирав саҳл буду тариқ донистан он буд ки ҳақи таъолӣ ӯро таълим дода буд бевосита ва ҳар ки тариқ бостдлол донад якбор хато кунаду якбор савоб уфтад .

و گفت: هر که طریق بحق داند سلوک آن طریق برو سهل بود و طریق دانستن آن بود که حق تعالی او را تعلیم داده بود بی‌واسطه و هر که طریق باستدلال داند یکبار خطا کند و یکبار صواب افتد.

Ва гуфт : ҳар киро се чиз рӯзӣ карданд аз ҳама офатҳо бараст шикамии холӣ бо дилии қонеъу дарвешии доим .

و گفت: هر که را سه چیز روزی کردند از همه آفتها برست شکمی خالی با دلی قانع و درویشی دایم.

Ва гуфт : чун нафаси ту аз ту саломат ёфт ҳақ вай бигзорӣ ва чун халқ аз ту саломат ёфт ҳақҳои эшон бигузорадӣ .

و گفت: چون نفس تو از تو سلامت یافت حق وی بگذاری و چون خلق از تو سلامت یافت حقهای ایشان بگذاردی.

Ва гуфт : аломати сӯфӣ содиқ онаст ки баъд аз ъзхўор шаваду баъди азтўонгрӣ дарвеш шаваду баъд аз пайдое ниҳон гардад аломати сӯфӣ козиб онаст ки баракси ин буд .

و گفت: علامت صوفی صادق آنست که بعد از عزخوار شود و بعد ازتوانگری درویش شود و بعد از پیدایی نهان گردد علامت صوفی کاذب آنست که برعکس این بود.

Ва гуфт : ҳаргоҳ ки фоқа дар раседӣ ба ман бо худ гуфтамӣ аз ки ин фоқаи бтў омадааст пас андеша кардамӣ касеро бидон фоқаи аўлитр аз худ ндидмии бхўшӣ қабул кардамӣ ва бо он май сохтмӣ .

و گفت: هرگاه که فاقه در رسیدی به من با خود گفتمی از که این فاقه بتو آمده است پس اندیشه کردمی کسی را بدان فاقه اولیتر از خود ندیدمی بخوشی قبول کردمی و با آن می‌ساختمی.

Гуфт : рӯзӣ дар кӯҳ лагом будам басаи каси расидам ки ду пилосӣ пӯшида доштанд ва яке пероҳании пӯшида аз нуқра чун маро бидиданд гуфтанд ғарибӣ гуфтам ҳар крои моўии гоҳ ӯ худо буд ҳаргиз дар ғурбат набӯд чун ин сухан аз ман башнаваданд бо ман инс гирифтанд пас яке гуфт : ки ӯро савеқ диҳед гуфтам ман савеқ нахӯрам то бо шукр ва қанд набошад дар ҳол савеқам доданд ба шукру қанди чунонкии хостами пас аз соҳиби қмиси пурсидам ки ин пероҳан аз нуқра чист гуфт : шикоят кардам бо худои таъолӣ аз шипишӣ ки дамор аз ман бароварда буд то марои ин пероҳанӣ дарушед .

گفت: روزی در کوه لگام بودم بسه کس رسیدم که دو پلاسی پوشیده داشتند و یکی پیراهنی پوشیده از نقره چون مرا بدیدند گفتند غریبی گفتم هر کرا ماوی گاه او خدا بود هرگز در غربت نبود چون این سخن از من بشنودند با من انس گرفتند پس یکی گفت: که او را سویق دهید گفتم من سویق نخورم تا با شکر و قند نباشد در حال سویقم دادند به شکر و قند چنانکه خواستم پس از صاحب قمیص پرسیدم که این پیراهن از نقره چیست گفت: شکایت کردم با خدای تعالی از شپشی که دمار از من برآورده بود تا مرا این پیراهنی درپوشید.

Нақласт ки ӯ суханӣ хуш гуфтӣ рӯзии ҳотифӣ овоз дод ки баси суханӣ некӯ гуфтӣ акнӯн агар хомӯш бошӣ некӯтар чунин гӯйанд ки дигрсхн нагуфт : то вақти мурдан ва худ пас аз он бҳФтаҳ беш накашид ки фармон ёфту бози баъзе чунин нақл кунанд ки рӯзи одина сухан мегуфт . Дар маҷлиси чизе бадв даромад аз курсии дарафтоду ҷон таслим кард рҳмҳоллаҳи алайҳ .

نقلست که او سخنی خوش گفتی روزی هاتفی آواز داد که بس سخنی نیکو گفتی اکنون اگر خاموش باشی نیکوتر چنین گویند که دیگرسخن نگفت: تا وقت مردن و خود پس از آن بهفتهٔ بیش نکشید که فرمان یافت و باز بعضی چنین نقل کنند که روز آدینه سخن می‌گفت. در مجلس چیزی بدو درآمد از کرسی درافتاد و جان تسلیم کرد رحمةالله علیه.