Подшоҳии покбозу сари фароз

پادشاهی پاکباز و سر فراز

Дар ҳақиқати бади варои сӯзу гудоз

در حقیقت بد ورا سوز و گداز

Ном ӯ Маҳмӯд буд эй бо басар

نام او محمود بود ای با بصر

Аз раҳи дайни худои бад бо хабар

از ره دین خدا بد با خبر

Доимо дар ҷанги куффори лъин

دائماً در جنگ کفار لعین

Буд он Кайхусрав рӯй замин

بود آن کیخسرو روی زمین

Буд як бути хонаи андари сўмнот

بود یک بت خانه اندر سومنات

Як бутии бади андари онҷои номи лоат

یک بتی بد اندر آنجا نام لات

Садҳазорони габри онро хостор

صدهزاران گبر آن را خواستار

Май парастиданад он бути ошкор

می‌پرستیدند آن بت آشکار

Шоҳ чун огоҳ шуд аз корашон

شاه چون آگاه شد از کارشان

Аз хаёли фосиди гумроҳашон

از خیال فاسد گمراهشان

Лашгариро ҷамъ кард он шаҳриёр

لشگری را جمع کرد آن شهریار

Буд он лашгари шумориши садҳазор

بود آن لشگر شمارش صدهزار

Буд андари лашгараши мардони мард

بود اندر لشگرش مردان مرد

Ҳамчуи сому ҳамчуи рустам дар набард

همچو سام و همچو رستم در نبرد

Шери мардони худо дар роҳи дайн

شیر مردان خدا در راه دین

Доимо дар ҷанги куффори лъин

دائماً در جنگ کفار لعین

Ҷумлаи он соз ва силаҳ оростанд

جمله آن ساز و سلاح آراستند

Дар ғзо аз ҷони худ брхўостнд

در غزا از جان خود برخواستند

Шаҳи сипоҳи хешро берун кашид

شه سپاه خویش را بیرون کشید

Домани хайли фалак дрхўн кашид

دامن خیل فلک درخون کشید

Шаҳи ҳакямону надимонро бихонад

شه حکیمان و ندیمان را بخواند

Машварат карданд зи анҷо гуҳ баранд

مشورت کردند ز انجا گه براند

Шоҳу лашгари ҷумлаи рафтанди он замон

شاه و لشگر جمله رفتند آن زمان

Ғулғулӣ афтод зишон дар ҷаҳон

غلغلی افتاد زیشان در جهان

Бонги брдобрдбри хости он замон

بانگ بردابردبر خواست آن زمان

Чатри шаҳро баркашида дар миён

چتر شه را برکشیده در میان

Чашми олами он чунон лашгар надид

چشم عالم آن چنان لشگر ندید

Дар ҳамаи олами чунон зевар надид

در همه عالم چنان زیور ندید

Буд ҳафтсад пели србри кстўон

بود هفتصد پیل سر برگستوان

Баргузӣда аз барои душманон

برگزیده از برای دشمنان

Ин чунин мерафт он шоҳи ҷаҳон

این چنین می‌رفت آن شاه جهان

То расед андари билоди мушрикон

تا رسید اندر بلاد مشرکان

Мушриконро шуд хабари комди сипоҳ

مشرکان را شد خبر کآمد سپاه

Шоҳ Маҳмӯдаст срўрзони сипоҳ

شاه محمود است سرورزان سپاه

Қалъаро карданд дарҳо устувор

قلعه را کردند درها استوار

Андари он қалъаи бад аз мардуми ҳазор

اندر آن قلعه بد از مردم هزار

Бар фарози қалъа Андам омаданд

بر فراز قلعه آندم آمدند

Дили пари оташи дидаи пар нам омаданд

دل پر آتش دیده پر نم آمدند

Чатрҳоро бар кашиданд он замон

چترها را بر کشیدند آن زمان

Ҳам аз онҷо сангҳо карда равон

هم از آنجا سنگها کرده روان

Лашгари Маҳмӯд бар гирди ҳисор

لشگر محمود بر گرد حصار

Буд истодаи муборизи садҳазор

بود ایستاده مبارز صدهزار

Мушрикон чун сангҳо андохтанд

مشرکان چون سنگها انداختند

Лашгари Маҳмӯд аз ҷо хостанд

لشگر محمود از جا خواستند

Қалъаи бади сахту пар аз кофарон

قلعهٔ بد سخت و پر از کافران

Оҷиз омад лашгари шоҳи ҷаҳон

عاجز آمد لشگر شاه جهان

Шаш маи озоди онҷои ҷанг буд

شش مه آزاد آنجا جنگ بود

Ки надонистанд он қалъа гушӯд

که ندانستند آن قلعه گشود

Шоҳро мешуд аз онҳолти малол

شاه را می‌شد از آنحالت ملال

Гуфт эй ҳии қадими зулҷалол

گفت ای حی قدیم ذوالجلال

Қодири парвардгор бе назир

قادر پروردگار بی‌نظیر

Корам афтодааст даст ман бигир

کارم افتاده است دست من بگیر

Сар ба саҷда дошт он шаҳ дар дуо

سر به سجده داشت آن شه در دعا

Дар тазаррӯъ роз гуфт он босафо

در تضرع راز گفت آن باصفا

Дид мардиро ба чеҳраи ғарқи нур

دید مردی را به چهره غرق نور

Гирд бар гардиши ниҳодаи хайли худ

گرد بر گردش نهاده خیل خود

Буд хиштӣ бар кафи он пешво

بود خشتی بر کف آن پیشوا

Зад ба бурҷи қалъаи он дами хишт ро

زد به برج قلعه آن دم خشت را

Қалъа бар ҳам рехти он соъат чу рег

قلعه بر هم ریخت آن ساعت چو ریگ

Гуфт эй Маҳмӯди карти гашти нек

گفت ای محمود کارت گشت نیک

Лашгарӣ чун ӯ аёни дида ба чашм

لشگری چون او عیان دیده به چشم

Кандар омад аз ҳавои хиштӣ ба чашм

کاندر آمد از هوا خشتی به چشم

Зад ба қалъаи қалъаро вайрони бикрад

زد به قلعه قلعه را ویران بکرد

Кори душвори он замони осони бикрад

کار دشوار آن زمان آسان بکرد

Ғулғулӣ афтод он дам дар сипоҳ

غلغلی افتاد آن دم در سپاه

Шоҳ аз ғулғул биҷуст аз ҷойгоҳ

شاه از غلغل بجست از جایگاه

Пас Аёз хос гуфт эй шаҳриёр

پس ایاز خاص گفت ای شهریار

Шод биншин ин замон дар кору бор

شاد بنشین این زمان در کار و بار

Ҳақ таъолӣ дод нусрат эй Қубод

حق تعالی داد نصرت ای قباد

Аз ҳаво хиштӣ биёмад ҳамчуи бод

از هوا خشتی بیامد همچو باد

Зад ба бурҷи қалъау қалъаи шикаст

زد به برج قلعه و قلعه شکست

Ҳам кунун май бояд он бутро шикаст

هم کنون می‌باید آن بت را شکست

Шоҳи гуфтои хиштроовар кунун

شاه گفتا خشت را آور کنون

То бубинам рӯй он хишти фунун

تا ببینم روی آن خشت فنون

Рафт ва ҷуст оварад пеши шаҳриёр

رفت و جست آورد پیش شهریار

Бррхи он хишти хаттӣ чун нигор

بررخ آن خشت خطی چون نگار

Бади навиштаи номи қутби аўлиоء

بد نوشته نام قطب اولیآء

Шайхи луқмони маъдани сидқу сафо

شیخ لقمان معدن صدق و صفا

Шоҳ фармуд он замон эй рустамон

شاه فرمود آن زمان ای رستمان

Бут биёред ва бисӯзед ин замон

بت بیارید و بسوزید این زمان

Бути бсўзониду ҷони кофарон

بت بسوزانید و جان کافران

Ҷумларо вайрон кунед эй прдлон

جمله را ویران کنید ای پردلان

Ҳамчунон карданд он мардони дайн

همچنان کردند آن مردان دین

Оташи андар бут заданд мардони зи кин

آتش اندر بت زدند مردان ز کین

Нафасро чун бут бисӯз эй марди кор

نفس را چون بت بسوز ای مرد کار

То бибинӣ сари ҳақро ошкор

تا ببینی سر حق را آشکار

Ҳар дилии кони хонаи шайтон буд

هر دلی کان خانهٔ شیطان بود

Шаҳр куфраст он на шаҳри ҷон буд

شهر کفر است آن نه شهر جان بود

Шаҳри шайтонро бикун куллӣ хароб

شهر شیطان را بکن کلی خراب

Шаҳр мо ҷонаст ва дигарҳо хлоб

شهر ما جانست و دیگرها خلاب

Бути шикасти он перу шаръи набӣ

بت شکست آن پیر و شرع نبی

Лоҷарами номаш шудаи шоҳ вале

لاجرم نامش شده شاه ولی

Бути тўӣӣ ҳар дам ба ҳуби он сувар

بت توئی هر دم به حبّ آن صور

То биёбӣ баҳра аз баҳри сувар

تا بیابی بهره از بحر صور

Ҷумлаи мардони шафиъ ту шаванд

جملهٔ مردان شفیع تو شوند

Дар тариқати ҳам рафеъ ту шаванд

در طریقت هم رفیع تو شوند

Шуд шафиъи шоҳи шайхи номдор

شد شفیع شاه شیخ نامدار

Оқибат Маҳмӯд шуд он шаҳриёр

عاقبت محمود شد آن شهریار

Шоҳ чун дид он каромоти қавӣ

شاه چون دید آن کرامات قوی

Рафт зонҷои пеши шоҳи маънавӣ

رفت زانجا پیش شاه معنوی

Бо бузургону ҳарифону надим

با بزرگان و حریفان و ندیم

намешуд андари роҳи пеши он ҳаким

می‌شد اندر راه پیش آن حکیم

Чун зада фарсах бар шайх омаданд

چون زده فرسخ بر شیخ آمدند

Асбҳошони ҷумлагӣ монда шуданд

اسبهاشان جملگی مانده شدند

Ҷаҳд карданду басӣ судаш набӯд

جهد کردند و بسی سودش نبود

Бӯданӣ чун буд беҳбудаш набӯд

بودنی چون بود بهبودش نبود

Пас ҳасанро гуфт он дами шаҳриёр

پس حسن را گفت آن دم شهریار

Рӯи пиёдаи пеши шайхи номдор

رو پیاده پیش شیخ نامدار

Чун рисии онҷо ба иззат бош ту

چون رسی آنجا به عزت باش تو

Дар раҳи иззат ба ҳурмат бош ту

در ره عزت به حرمت باش تو

Чун ҳасан дар роҳ шуд он дами равон

چون حسن در راه شد آن دم روان

То расед онҷо ки бади қутби замон

تا رسید آنجا که بد قطب زمان

Чун бидид аз давр рӯй шайх ро

چون بدید از دور روی شیخ را

Дар тазаррӯъ омаду андари дуо

در تضرع آمد و اندر دعا

Гуфт эй шайхи ҷаҳон эй роҳбар

گفت ای شیخ جهان ای راهبر

Омадаи Маҳмӯди пешат дар нигар

آمده محمود پیشت در نگر

То ба бинад рӯй шайхи номдор

تا به‌بیند روی شیخ نامدار

Аз муҳибон туаст он шаҳриёр

از محبان تو است آن شهریار

Асбҳошони андари ин раҳ монда аст

اسبهاشان اندر این ره مانده است

Ҳам зада фарсанги як дам ронда аст

هم زده فرسنگ یک دم رانده است

Шоҳро ёрӣ бидиҳ эй покбоз

شاه را یاری بده ای پاکباز

То бибинад нур рӯй шоҳи боз

تا ببیند نور روی شاه باز

Шайх гуфташ ин замон эй марди кор

شیخ گفتش این زمان ای مرد کار

Шоҳро бо ошиқони ҳақ чаҳ кор

شاه را با عاشقان حق چه کار

Шоҳро бо орифони роҳи ҳақ

شاه را با عارفان راه حق

Кӣ буд васлат бигӯ эй марди ҳақ

کی بود وصلت بگو ای مرد حق

Аҳли дунёро куҷо бошад хабар

اهل دنیا را کجا باشد خبر

Ҳам зи ҳоли соликони бохабар

هم ز حال سالکان باخبر

Омро бо толибони дили кабоб

عام را با طالبان دل کباب

Кӣ буд васлат дар ин дайри хароб

کی بود وصلت در این دیر خراب

Онкии доим дар пай ҷоҳасту барг

آنکه دایم در پی جاهست و برگ

Кӣ хабар дорад зи ҳоли баргу марг

کی خبر دارد ز حال برگ و مرگ

Онкӣ дорад ҳар замон бо ъзу ноз

آنکه دارد هر زمان با عزّ و ناز

Кӣ нишон дорад зи сӯз ва аз ниёз

کی نشان دارد ز سوز و از نیاز

Бо канизони хтоӣӣу саро

با کنیزان خُطائی و سرا

Кӣ расад дар роҳи мардони худо

کی رسد در راه مردان خدا

Бо ғуломони зарифу моҳ рӯй

با غلامان ظریف و ماه روی

Кӣ биёбад андари ин раҳи рангу буи

کی بیابد اندر این ره رنگ و بوی

Бо кулоҳ ва бо қабо ва бо камар

با کلاه و با قبا و با کمر

Кӣ шавад аз ҳоли мо ӯро хабар

کی شود از حال ما او را خبر

Подшоҳии ҷаҳону тахти зар

پادشاهی جهان و تخت زر

Ҳаст зулмат кӣ бибинад нури хур

هست ظلمت کی ببیند نور خور

Бо сипоҳу лашгару таблу илм

با سپاه و لشگر و طبل و علم

Кӣ тавонад ғӯта хӯрд андари адам

کی تواند غوطه خورد اندر عدم

Бо ҳакямону надимони зариф

با حکیمان و ندیمان ظریف

Кӣ расад дар роҳи мардони шариф

کی رسد در راه مردان شریف

Бо саворони далери ин ҷаҳон

با سواران دلیر این جهان

Кӣ расад дар зумраи соҳиби дилон

کی رسد در زمره صاحب دلان

Бо сар ӯ боғу бустону ғулом

با سر او باغ و بستان و غلام

Кӣ расад дар роҳи ин мардони тамом

کی رسد در راه این مردان تمام

Бо бузургии ҷаҳону тумтароқ

با بزرگی جهان و طمطراق

Кӣ хабар ёбад зи дард ва аз фироқ

کی خبر یابد ز درد و از فراق

Дар ҳавои табъи худ вомонда аст

در هوای طبع خود وامانده است

Лоҷарам аз роҳи маънӣ монда аст

لاجرم از راه معنی مانده است

Онкӣ ӯро бошадаш сад рангу бӯ

آنکه او را باشدش صد رنگ و بو

Андарин раҳ кӣ буд ҷӯён ӯ

اندرین ره کی بود جویان او

Чун бигуфт ин нуктаҳо шаҳ шуд хамӯш

چون بگفت این نکته‌ها شه شد خموش

Худ з ҳайбат рафт ӯ онҷои зи ҳуш

خود ز هیبت رفت او آنجا ز هوش

Шайх чун дидаш ки бетоқат шуда

شیخ چون دیدش که بی‌طاقت شده

Баси заъифи афтода ва бе худ шуда

بس ضعیف افتاده و بی‌خود شده

Раҳм кард он соъати он шайхи кбор

رحم کرد آن ساعت آن شیخ کبار

Бозаш оварад аз заъифии внзор

بازش آورد از ضعیفی ونزار

Бори дигар чун ба ҳол омад ҳасан

بار دیگر چون به حال آمد حسن

Гуфт эй хоси худои зўолмнн

گفت ای خاص خدای ذوالمنن

Лутф кун то шоҳ ояд ин замон

لطف کن تا شاه آید این زمان

То бибинад рӯй қутбу орифон

تا ببیند روی قطب و عارفان

Шайхро раҳм омад ва по баркашид

شیخ را رحم آمد و پا برکشید

Шоҳ бо лашгари з роҳ омад падед

شاه با لشگر ز راه آمد پدید

Пас ҳасан рафт ва бигуфт эй шаҳриёр

پس حسن رفت و بگفت ای شهریار

Ҳаст луқмони қутби олами ҳуши дор

هست لقمان قطب عالم هوش دار

Як замонии мурдаи шӯ дар пеш ӯ

یک زمانی مرده شو در پیش او

Бо адаб мебош андари пеш ӯ

با ادب می‌باش اندر پیش او

Бӯ ки зини баҳри хатар берун рӯем

بو که زین بحر خطر بیرون رویم

ё тамомати ғарқи баҳр хӯн шавем

یا تمامت غرق بحر خون شویم

Ҳстӣӣ дорад бғоити сҳмнок

هستئی دارد بغایت سهمناک

Садҳазорон ҷон шавад дар дами ҳалок

صدهزاران جان شود در دم هلاک

Пеши чашмаши ҳашт ҷинат мурда аст

پیش چشمش هشت جنت مرده است

Ҳафт дӯзахи ҳамчуи ях афсурда аст

هفت دوزخ همچو یخ افسرده است

Ин ҷаҳону онҷҳони як қатраи шан

این جهان و آنجهان یک قطره‌شان

Пеши чашмаш эй шаҳи гарданкашон

پیش چشمش ای شه گردنکشان

Ҳимматӣ дорад бғоит бо камол

همتی دارد بغایت با کمال

Ҳаст маҳви андари ҷамоли зулҷалол

هست محو اندر جمال ذوالجلال

Ман чу дидам рӯй он марди худо

من چو دیدم روی آن مرد خدا

Ҳуш аз ман рафту афтодами зи по

هوش از من رفت و افتادم ز پا

Ман намондам он замон ва гум шудам

من نماندم آن زمان و گم شدم

Ҳамчунон як қатра дар қулзум шудам

همچنان یک قطره در قلزم شدم

Баъд аз онам шайх чун огоҳ кард

بعد از آنم شیخ چون آگاه کرد

Бо худам овараду раҳ кӯтоҳ кард

با خودم آورد و ره کوتاه کرد

Пас бифармуд он замони шоҳи ҷаҳон

پس بفرمود آن زمان شاه جهان

Кули фурӯди оӣид аз асби ин замон

کل فرود آئید از اسب این زمان

Хаймау харгоҳро дар ҳам кашид

خیمه و خرگاه را در هم کشید

Қуббау чатру илмро баркашид

قبه و چتر و علم را برکشید

Пас Аёзи хосу султони вҳсн

پس ایاز خاص و سلطان وحسن

Ҳар се рафтанди пеши шоҳи анҷуман

هر سه رفتند پیش شاه انجمن

Чун расиданди пеши шоҳи роҳбар

چون رسیدند پیش شاه راهبر

Дар қадами афтодаи гаштанд бе хабар

در قدم افتاده گشتند بی‌خبر

Шайхи эшонро бҳўш оварад боз

شیخ ایشان را بهوش آورد باز

Дид Андам рӯй шайхи покбоз

دید آندم روی شیخ پاکباز

Пас забон бикшод Маҳмӯди он замон

پس زبان بگشاد محمود آن زمان

Гуфт эй хоси худои қутби ҷаҳон

گفت ای خاص خدا قطب جهان

Хишт аз маънӣ задӣ бар сўмнот

خشت از معنی زدی بر سومنات

Қалъау бтхонаҳро кардӣ хароб

قلعه و بتخانه را کردی خراب

Дар сарахсӣ ва ба маънӣ дар ҷаҳон

در سرخسی و به معنی در جهان

Ҳркҷо хоҳанд бенандати аён

هرکجا خواهند بینندت عیان

Бар умедии омадам аз роҳи давр

بر امیدی آمدم از راه دور

То шавад моро зи дидорати ҳузур

تا شود ما را ز دیدارت حضور

Рой он дорам ки пешат банда ам

رای آن دارم که پیشت بنده‌ام

Рӯзу шаб дар хизматат афканда ам

روز و شب در خدمتت افکنده‌ام

Бигузарем аз подшоҳии ҷаҳон

بگذریم از پادشاهی جهان

Ихтиёри мо бхўории ҷаҳон

اختیار ما بخواری جهان

Бар миёни бандеми пеши ту камар

بر میان بندیم پیش تو کمر

Хидматӣ аз ҷон кунам бо фарқи сар

خدمتی از جان کنم با فرق سر

Хонақоҳии созами ӣнҷо бо сафо

خانقاهی سازم اینجا با صفا

Сафарҳо гардон кунам пеши шумо

سفرها گردان کنم پیش شما

Гуфт луқмонаш ки эй Маҳмӯди шоҳ

گفت لقمانش که ای محمود شاه

Лашгари исломро ҳастӣ паноҳ

لشگر اسلام را هستی پناه

Ҳақи таъолӣ шоҳят доду хабар

حق تعالی شاهیت داد و خبر

Хор магузор ин сипаҳро эй писар

خوار مگذار این سپه را ای پسر

Дар раҳи дайни худо мардона бош

در ره دین خدا مردانه باش

Толиби дарди дил девона бош

طالب درد دل دیوانه باش

Дили бадастовар ки дил шуд оина

دل بدست آور که دل شد آینه

То ба бинии хештани муъоина

تا به‌بینی خویشتن معاینه

Чун камоли хештан ҳосил кунӣ

چون کمال خویشتن حاصل کنی

Ҳосили худ ҳам зи дил ҳосил кунӣ

حاصل خود هم ز دل حاصل کنی

Дар висоли хештани о эй Қубод

در وصال خویشتن آ ای قباد

Вораӣ аз хусравӣ ва аз ҷиҳод

وارهی از خسروی و از جهاد

Он замони хоҳ шоҳ бошу хоҳи фақир

آن زمان خواه شاه باش و خواه فقیر

Аз ҳамаи олам ту бошӣ бе назир

از همه عالم تو باشی بی‌نظیر

Баъд аз онаш гуфт биншин эй Қубод

بعد از آنش گفت بنشین ای قباد

Рафт шоҳ ва рӯй бар дасташи ниҳод

رفت شاه و روی بر دستش نهاد

Гуфт бингар то чаҳ май бинӣ кунун

گفت بنگر تا چه می‌بینی کنون

Чун назар кард шоҳ бар дасташи фунун

چون نظر کرد شاه بر دستش فنون

Дид шаҳи Маҳмӯди қавмӣ бе шумор

دید شه محمود قومی بی‌شمار

Ҷумла дар хизмати ситодаи марди вор

جمله در خدمت ستاده مرد وار

Дар миёни ҷамъи мардии ҳамчуи нур

در میان جمع مردی همچو نور

Ҷумларо иршод кардӣ аз ҳузур

جمله را ارشاد کردی از حضور

Шоҳи онро дид аз худ рафта буд

شاه آن را دید از خود رفته بود

Бози шайх ӯро бахуд оварад зуд

باز شیخ او را بخود آورد زود

Гуфт эй Маҳмӯди панҷоҳу дусад

گفت ای محمود پنجاه و دوصد

Аз вафот мо равад андари адад

از وفات ما رود اندر عدد

Ин чунин қавмӣ ки дидӣ дар расанд

این چنین قومی که دیدی در رسند

Роҳи ҳақро ҳам бҷону дили раванд

راه حق را هم بجان و دل روند

Ҷумлаи андари хизмат мардон буванд

جمله اندر خدمت مردان بوند

Рӯзу шаб дар тоъат яздон буванд

روز و شب در طاعت یزدان بوند

Шайх эшон бошад он пери сафо

شیخ ایشان باشد آن پیر صفا

Ҳақ таъолӣ дода ӯро сад ато

حق تعالی داده او را صد عطا

Ном ӯ бошад Муҳамад ( с ) эй амир

نام او باشد محمد (ص) ای امیر

ӯ ба маънӣ ва ба сӯрат бе назир

او به معنی و به صورت بی‌نظیر