Манам ки кард фалаки кишти зиндагӣами ҳсод

منم که کرد فلک کشت زندگیم حصاد

Манам ки дод замин хок ҳастем бар бод

منم که داد زمین خاک هستیم بر باد

Марои падар буд он модар , ин ки май шунӯд

مرا پدر بود آن مادر، این که می‌شنود

Агар аз он кунам афғон , вагар азин фарёд !

اگر از آن کنم افغان، وگر ازین فریاد!

Вагар зи ман шунӯди кас , чигуна бишуморам

وگر ز من شنود کس، چگونه بشمارم

Шикоятӣ ки ниҳоят надорадаш теъдод !

شکایتی که نهایت نداردش تعداد!

Ҳам , он ба хӯн дилам дод аз ситами одат

هم، آن به خون دلم داد از ستم عادت

Ҳам , ин ба шер ғамам кард аз ҷафои муътод !

هم، این به شیر غمم کرد از جفا معتاد!

Ҳам , он дил аз ватанам кунад бо лабии нолон

هم، آن دل از وطنم کند با لبی نالان

Ҳам , ин ба ғурбатам афганд бо дилии ношод !

هم، این به غربتم افگند با دلی ناشاد!

зи ҳасрати ватанам , дил бғрбтаст ғамин

ز حسرت وطنم، دل بغربت است غمین

Чунонкӣ дар ватанами ҷони зи ҷаври аҳли фасод !

چنانکه در وطنم جان ز جور اهل فساد!

Агар ба хона нишинам , на бӯрёст на пӯст

اگر به خانه نشینم، نه بوریاست نه پوست

Вагар раҳил гузинам , на роҳиласт ва на зод

وگر رحیل گزینم، نه راحل است و نه زاد

Ба хоки ғурбатам , аз дили ғубори ғами набард

به خاک غربتم، از دل غبار غم نبرد

Ба тӯҳфа оварадам бӯе аз ватангар бод

به تحفه آوردم بویی از وطن گر باد

Дили гирифтаи мурғи асири азин ки гуҳӣ

دل گرفتهٔ مرغ اسیر ازین که گهی

Шунид буии гул аз рахнаи қафас , накушод

شنید بوی گل از رخنهٔ قفس، نگشاد

Ба гулшани ватанам , низ ншкФди хотир

به گلشن وطنم، نیز نشکفد خاطر

Ба васли ҳмнФсон , аз ҷафои аҳли ъинод !

به وصل همنفسان، از جفای اهل عناد!

Чу булбулӣ ки бар ӯ зоғи бастаи роҳи нафас

چو بلبلی که بر او زاغ بسته راه نفس

Ба захми дил , гулаш аз ханда мрҳӣ наниҳод

به زخم دل، گلش از خنده مرهی ننهاد

Чаҳ узр гӯям , коўораҳ аз ватани гаштам

چه عذر گویم، کآواره از وطن گشتم

Ҷузи инки ахтарам аз чашм осмон афтод !

جز اینکه اخترم از چشم آسمان افتاد!

Вагарнаи ман ним он кас ки бе сабаби зи биҳишт

وگرنه من نیم آن کس که بی سبب ز بهشت

Кашам ба ҷой дигар рахт , то шавам дилшод

کشم به جای دگر رخت، تا شوم دلشاد

Худоӣ донад ва , онкў чу ман буд дилтанг

خدای داند و، آنکو چو من بود دلتنگ

зи биўФоиии ёрон , ки ранҷашони мрсод !

ز بیوفایی یاران، که رنجشان مرساد!

Ки ҳиҷи дӯст ба хотир , зи дӯстони ватан

که هیچ دوست به خاطر، ز دوستان وطن

Накунад дил , магар аз фитнасозӣ ҳсод !

نکند دل، مگر از فتنه سازی حساد!

Кунанд қасди ман ихвон , чу аз раҳи найранг

کنند قصد من اخوان، چو از ره نیرنگ

Кунанд чоҳи броҳм , чу аз тариқи ъинод

کنند چاه براهم، چو از طریق عناد

Даҳум ба оҳии ман низ муздашони дами назъ

دهم به آهی من نیز مزدشان دم نزع

Чунонкии рустам аз он тир дод музди шғод

چنانکه رستم از آن تیر داد مزد شغاد

Манам , ки ҷону танами зи ашк ва оҳ шуд ночиз

منم، که جان و تنم ز اشک و آه شد ناچیز

Чу оташ аз нами об ва , чу хок аз дами бод

چو آتش از نم آب و، چو خاک از دم باد

Чаҳ оташи оташи хор ва , чаҳ хоки судаи ғубор !

چه آتش آتش خار و، چه خاک سوده غبار!

Чаҳ оби гиряи Нӯҳ ва , чаҳ боди сарсари од !

چه آب گریهٔ نوح و، چه باد صرصر عاد!

Чу осмон буд аз дӯди оҳи ман нилӣ

چو آسمان بود از دود آه من نیلی

Фазои сина ва , доғаш диҳад зи ахтари ёд !

فضای سینه و، داغش دهد ز اختر یاد!

Ба нисбатӣ буд афзӯни зи ахтарони доғаш

به نسبتی بود افزون ز اختران داغش

КолўФ аз ъушрот ва , мот аз оҳод !

کالوف از عشرات و، مآت از آحاد!

Нмирсд чу ба фарёдаш , чаҳ суди маро

نمیرسد چو به فریادش، چه سود مرا

Азинкаҳи халқ ба фарёди орм аз фарёд

ازینکه خلق به فریاد آرم از فریاد

Фиғон , ки толеъам инасту боз бояд буд

فغان، که طالعم این است و باز باید بود

Ғамин зи меҳнати аъдоу заҳмати ҳсод

غمین ز محنت اعدا و زحمت حساد

Ба кори хеш , шабу рӯз , мондаи ҳайронам

به کار خویش، شب و روز، مانده حیرانم

Ки бекамолтар аз ман , касе надорад ёд

که بی کمال تر از من، کسی ندارد یاد

Агар , ба Ямани ҳаётам , шуморӣ аз ҳайвон

اگر، به یمن حیاتم، شماری از حیوان

Вагар ба давлати нутқ , аз башар кунӣ теъдод

وگر به دولت نطق، از بشر کنی تعداد

Азин чаҳ суд ки бебаҳра дорадам гардун

ازین چه سود که بی بهره داردم گردون

Ҳам аз намой набот ва , ҳам аз саботи ҷамод !

هم از نمای نبات و، هم از ثبات جماد!

Ним дабир , ки бо сад ҳунар чу такяи занам

نیم دبیر، که با صد هنر چو تکیه زنم

Ба садри маҳкама бар ҷои соҳиби бен ибод

به صدر محکمه بر جای صاحب بن عباد

Ҷигар хӯрам , ки неи хома аз шукр холӣ аст

جگر خورم، که نیِ خامه از شکر خالی است

Варақи дирам , ки мидодами нмикнди имдод !

ورق درم، که مدادم نمیکند امداد!

Ним амир , ки рӯзии кашам чу мурғ ба сих

نیم امیر، که روزی کشم چو مرغ به سیخ

Шабаши зи беваи занон бар фалак равад фарёд !

شبش ز بیوه زنان بر فلک رود فریاد!

Ним вазир , ки пӯшам либос дод бар он

نیم وزیر، که پوشم لباس داد بر آن

Гар аз амир равад бар стмкшии бедод !

گر از امیر رود بر ستمکشی بیداد!

На волем , ки даҳуми арзи ганҷ бо лашкар

نه والیم، که دهم عرض گنج با لشکر

На тоғим , ки кунам азми фитна ё ифсод !

نه طاغیم، که کنم عزم فتنه یا افساد!

Ним гадо , ки шавам хокрўби зи оташи ҷўъ

نیم گدا، که شوم خاکروب ز آتش جوع

Ба хона киу ма , кобрўи даҳум бар бод !

به خانهٔ که و مه، کآبرو دهم بر باد!

Ним табиб , ки ночори баҳри касби маош

نیم طبیب، که ناچار بهر کسب معاش

Шавам шукуфтаи зи озори халқу ранҷи ибод !

شوم شکفته ز آزار خلق و رنج عباد!

Рибоем аз кафи он зар , ба панҷаи муҳкам

ربایم از کف آن زر، به پنجهٔ محکم

Гушойам аз раги ин хӯн , ба нашутур фӯлод !

گشایم از رگ این خون، به نشتر فولاد!

На қозӣам , ки ба умед ришва биншинам

نه قاضیم، که به امید رشوه بنشینم

Мудоми чашм ба раҳ , то азин расм ба мурод !

مدام چشم به ره، تا ازین رسم به مراد!

Ки дар миёни ду ҳамсар , сухан кашад ба талоқ

که در میان دو همسر، سخن کشد به طلاق

Ки дар миёни ду икдл , расад муҳим ба фасод !

که در میان دو یکدل، رسد مهم به فساد!

На шаҳнаам , ки занам бар сабуии риндони санг

نه شحنه‌ام، که زنم بر سبوی رندان سنگ

На шбрўм , ки барам зари зи махзани шаддод

نه شبروم، که برم زر ز مخزن شداد

На соқӣам , ки кашадгар пиёлае зи кафам

نه ساقی‌ام، که کشد گر پیاله‌ای ز کفم

Гадо наёвард аз рӯзгори хусрави ёд

گدا نیاورد از روزگار خسرو یاد

Чаро ки нест кунун косаи сарнигӯни риндӣ

چرا که نیست کنون کاسه سرنگون رندی

Ки косае даҳумаш , кӣса Эй тавонад дод !

که کاسه‌ای دهمش، کیسه‌ای تواند داد!

На мутрибам , ки ба овоз раваду нағмаи авд

نه مطربم، که به آواز رود و نغمهٔ عود

Кунам ба базми тараби рӯҳи борбадро шод

کنم به بزم طرب روح باربد را شاد

Чаро ки нест кунун ҳамдамӣ ки ҳамчун не

چرا که نیست کنون همدمی که همچون نی

Агар зи ман шунӯди нола Эй кунад фарёд !

اگر ز من شنود ناله‌ای کند فریاد!

На зоҳидам , ки ба миҳроб аз тамаъи шабу рӯз

نه زاهدم، که به محراب از طمع شب و روز

Дуо кунам ки буд умри Амри зайди зиёд

دعا کنم که بود عمر عمرو زید زیاد

На суфем , ки кунам ваҷд агар мурӣдӣ чанд

نه صوفیم، که کنم وجد اگر مریدی چند

Зананд дами зи иродат , магари расм ба мурод !

زنند دم ز ارادت، مگر رسم به مراد!

На тоҷирам , ки кашами ноқаи зери бору рӯм

نه تاجرم، که کشم ناقه زیر بار و روم

зи Балхи сӯии сафоҳон , зи раии сӯии Бағдод

ز بلخ سوی صفاهان، ز ری سوی بغداد

На косибам , ки ба неруии панҷаи сози даҳум

نه کاسبم، که به نیروی پنجه ساز دهم

Гуҳии зи симу зар ва , гуҳи зи оҳану фӯлод

گهی ز سیم و زر و، گه ز آهن و فولاد

Савору тоҷ , ки то зани шносдми заргар

سوار و تاج، که تا زن شناسدم زرگر

Синону теғ , ки то мард донадам ҳаддод !

سنان و تیغ، که تا مرد داندم حداد!

Занами дам аз сухан , аммо чаҳ суд нашиносам

زنم دم از سخن، اما چه سود نشناسم

Саводро зи баёз ва , баёзро зи савод !

سواد را ز بیاض و، بیاض را ز سواد!

Бурӣдаи боди забонам , сиёҳи хома агар

بریده باد زبانم، سیاه خامه اگر

Кунад з мадҳ бидон вази ҳаҷви некони ёд

کند ز مدح بدان وز هجو نیکان یاد

Ним зи аҳли ҳунар , чун Заҳир , то гӯям

نیم ز اهل هنر، چون ظهیر، تا گویم

Марои зи дасти ҳунарҳои хештани фарёд

مرا ز دست هنرهای خویشتن فریاد

Вале ҳазор ғам , аз даст дӯстон дорам

ولی هزار غم، از دست دوستان دارم

Ки ҳар яке ба дигаргуна дорадам ношод

که هر یکی به دگرگونه داردم ناشاد

Ситами зарифи ҳарифони ман , маро гӯйанд

ستم ظریف حریفان من، مرا گویند

Яке зи меҳру вафо ва , яке зи танзу ъинод

یکی ز مهر و وفا و، یکی ز طنز و عناد

Сабур бош , ки гирданд Комрони ахлоф

صبور باش، که گردند کامران اخلاف

Ба шукр кӯш , ки буданд коми бахши аҷдод

به شکر کوش، که بودند کام بخش اجداد

Кунун ки луқма ҷӯинасту хирқа пашмин аст

کنون که لقمه جوین است و خرقه پشمین است

Ба ман азин чаҳ расед ва , маро аз он чаҳ кушод !

به من ازین چه رسید و، مرا از آن چه گشاد!

Ки ман набудам ва , буданд шҳднўши обо

که من نبودم و، بودند شهدنوش آبا

Ки ман набошам ва , бошанд ҳалаи пӯши авлод !

که من نباشم و، باشند حله پوش اولاد!

Дигар як аз тарафӣ гуядам : ғанимати дон

دگر یک از طرفی گویدم: غنیمت دان

Ки хуш ҳаме гузаронанд дӯстони билод

که خوش همی گذرانند دوستان بلاد

Маро ки бо сар махмур шуд , мақомами Қум

مرا که با سر مخمور شد، مقامم قم

Маро ки бо лаби ташна , раҳам ба Кӯфа фитод !

مرا که با لب تشنه، رهم به کوفه فتاد!

Чаҳ суди азин ки сиблатаст бода дар Широз !

چه سود ازین که سبیل است باده در شیراز!

Чаҳ суд аз инки равонаст диҷла дар Бағдод !

چه سود از اینکه روان است دجله در بغداد!

Дигар як аз тарафӣ гуядам : мабош ғамин

دگر یک از طرفی گویدم: مباش غمین

Ки чун ғании шӯй , аз аҳди фоқаи нораии ёд

که چون غنی شوی، از عهد فاقه ناری یاد

Маро ки тир , шаробӣ чашондам зи ҳмим

مرا که تیر، شرابی چشاندم ز حمیم

Маро ки даии ғами оташи нишондам бар бод

مرا که دی غم آتش نشاندم بر باد

Чаҳ суди азин ки шавад оби сард дар баҳман !

چه سود ازین که شود آب سرد در بهمن!

Чаҳ суди азин ки шавад хоки гарм дар мурдод !

چه سود ازین که شود خاک گرم در مرداد!

Дигар як , аз тарафӣ гуядам ки : хўшдл бош

دگر یک، از طرفی گویدم که :خوشدل باش

Ба назми шеър ва , манол аз сипеҳри бдбнёд !

به نظم شعر و، منال از سپهر بدبنیاد!

Ду чизи моя шеърасту шоирӣ , гуфтам

دو چیز مایه شعر است و شاعری، گفتم

Казон ду шоир агар баҳра ёфт , шуд устод

کزان دو شاعر اگر بهره یافت، شد استاد

Яке атои дили озодагони ҷами ойин

یکی عطای دل آزادگان جم آیین

Яке ҳавои призодгони ҳури нажод

یکی هوای پریزادگان حور نژاد

Вале зи бахти бади ман , дарин замона намонад

ولی ز بخت بد من، درین زمانه نماند

Яке аз он ду ки дилро кунад кас аз ваии шод

یکی از آن دو که دل را کند کس از وی شاد

На сарварӣ , ки бпоиши сиррии тавонам суд

نه سروری، که بپایش سری توانم سود

На дилбарӣ ки ба дасташи дилӣ тавонам дод

نه دلبری که به دستش دلی توانم داد

Замона , ингар аз аҳли замонаи мипрсӣ

زمانه، این گر از اهل زمانه میپرسی

зи бадгумон эшон надорад астбъод

ز بدگمان ایشان ندارد استبعاد

Кигар қасида фиристам , ба хусрави Кашмӣр

که گر قصیده فرستم، به خسرو کشمیر

Вагар ғазал бинивисам ба дилбари нўшод

وگر غزل بنویسم به دلبر نوشاد

зи нисбати тамаъам , бар дил он занад нашутур

ز نسبت طمعم، بر دل آن زند نشتر

Бутаи ҳиммати ҳавасам , хотир ин кунад ношод !

بته همت هوسم، خاطر این کند ناشاد!

Ҳазари зи нисбти ин айбу ор , хоссаи мурод

حذر ز نیسبت این عیب و عار، خاصه مراد

Ки ҷӯади шаҳи пдромўзу ишқи модари зод

که جود شه پدرآموز و عشق مادر زاد

Камоли ҷӯаду тамаъ , гмрҳӣаст ин нисбат !

کمال جود و طمع، گمرهی است این نسبت!

Ҷалоли ишқу ҳавас , аблаҳӣаст ин аснод !

جلال عشق و هوس، ابلهی است این اسناد!

Ҳазор нохунами андар ҷигар халиду фиғон

هزار ناخنم اندر جگر خلید و فغان

Ки нохун якеам , уқдае з дил накушод

که ناخن یکی ام، عقده‌ای ز دل نگشاد

Маро ки ҷинси вафо , моя шуд дарин бозор

مرا که جنس وفا، مایه شد درین بازار

Дар дукон чаҳ гушойам ба ин матоъи касод !

در دکان چه گشایم به این متاع کساد!

Ба ғайри ман , ки ба касби ҳунар , рухам зард аст

به غیر من، که به کسب هنر، رخم زرد است

Чу гули рухи ҳамаи кас сурх шуд , ки зард мабод !

چو گل رخ همه کس سرخ شد، که زرد مباد!

Буд зи силии устод , сурхи рӯеи халқ

بود ز سیلی استاد، سرخ رویی خلق

Манам ки кард рухами зарди силии устод

منم که کرد رخم زرد سیلی استاد

зи рӯз зодан ман , чашми зол чарх нахуфт

ز روز زادن من، چشم زال چرخ نخفت

Ба шавқи инки қабул уфтадам , вале нафитод

به شوق اینکه قبول افتدم، ولی نفتاد

Шаби зифоф , нхсбди азин хаёли арӯс

شب زفاف، نخسبد ازین خیال عروس

Ки рӯзи азу чаҳ хаёласт дар дили домод !

که روز ازو چه خیال است در دل داماد!

Ваҳиди асрам ва , чун урфии ин гувоҳами бас

وحید عصرم و، چون عرفی این گواهم بس

Ки шарми ин суханам , хуии зи чеҳра берун дод

که شرم این سخنم، خوی ز چهره بیرون داد

Сиррӣ ба тарбияти аҳл дил надорад чарх

سری به تربیت اهل دل ندارد چرخ

Агар чу ман дгаронро , чаҳ суд аз истеъдод !

اگر چو من دگران را، چه سود از استعداد!

Манам ки дар ҳамаи малики Ироқи маърӯфам

منم که در همه ملک عراق معروفم

Вале буд ватанами Исфаҳон ки боди обод

ولی بود وطنم اصفهان که باد آباد

Ватани биҳишт ва ман одам , вале на он одам

وطن بهشت و من آدم، ولی نه آن آدم

Ки хӯрд гандум ва , зи он бзмгаҳ бурун афтод

که خورد گندم و، ز آن بزمگه برون افتاد

зи дӯстдории аҳли ватан , аҷаб дорам

ز دوستداری اهل وطن، عجب دارم

Ки бо ниҳояти ёрӣ ва бо камоли вдод

که با نهایت یاری و با کمال وداد

Агарчӣ мишмрндми зи дудмони асил

اگرچه میشمرندم ز دودمان اصیل

Ки поки гавҳарӣ ва , поки зоду поки нажод

که پاک گوهری و، پاک زاد و پاک نژاد

Агарчӣ ҳеҷ як аз суҳбатам наянд малул

اگرچه هیچ یک از صحبتم نیند ملول

Надида ва нашунида зи ман нифоқу фасод

ندیده و نشنیده ز من نفاق و فساد

Агарчӣ асл маро қойиланд аз баду хуб

اگرچه اصل مرا قایلند از بد و خوب

Вгрчаҳи васл маро моиланд , аз раду род !

وگرچه وصل مرا مایلند، از رد و راد!

Маро ғариб писанданд ва , худ муқӣми ватан

مرا غریب پسندند و، خود مقیم وطن

Маро асир гузоранд ва , худ зи қайди озод !

مرا اسیر گذارند و، خود ز قید آزاد!

Фиғон ки сарзанишам низ мекунанд ки ман

فغان که سرزنشم نیز میکنند که من

Паии гушоиши дил рафтаам ба сайри билод

پی گشایش دل رفته‌ام به سیر بلاد

Ҳикояти ман ва , он дӯстони ноинсоф

حکایت من و، آن دوستان ناانصاف

Буд ҳикояти он қавм раҳм дода ббод

بود حکایت آن قوم رحم داده بباد

Ки баҳри касби шараф , мекунанд бол ҳамЭй

که بهر کسب شرف، میکنند بال همای

Ки то диҳанд азуи зинати кулоҳи Қубод !

که تا دهند ازو زینت کلاه قباد!

Вале зи пастии ҳиммат , аз он гуруҳи яке

ولی ز پستی همت، از آن گروه یکی

Дигар з бепару болӣ он наёрад ёд

دگر ز بی پر و بالی آن نیارد یاد

Аҷабтар инки накӯҳиш кунандаш ар бенанд

عجب تر اینکه نکوهش کنندش ار بینند

Ки худ равад ба тафарруҷ ба ошиёнаи хоад

که خود رود به تفرج به آشیانهٔ خاد

Ба ғурбатам , навиштанд номаи вена саҳл аст

به غربتم، نوشتند نامه وین سهل است

Ба ҳар ки нома навиштам , ҷавоб нафиристод

به هر که نامه نوشتم، جواب نفرستاد

Дар он диёр ки ободи бод , даври фалак

در آن دیار که آباد باد، دور فلک

Хароб кард басии хона , боз кард обод

خراب کرد بسی خانه، باز کرد آباد

Ба ғайри қасру сарои ману қабӣлаи ман

به غیر قصر و سرای من و قبیلهٔ من

Ки худ ба тешаи бедод , кунадаш аз бунёд !

که خود به تیشهٔ بیداد، کندش از بنیاد!

зи ашку оҳи ман , он хонаҳои олӣ ро

ز اشک و آه من، آن خانه های عالی را

зи кини расонад ба об ва , з хашм дод ба бод

ز کین رساند به آب و، ز خشم داد به باد

Чаҳ қасрҳо , ки ба ҳар як нишастӣ ар ширин

چه قصرها، که به هر یک نشستی ار شیرین

Сарои хусрави парвиз , рафтяш аз ёд

سرای خسرو پرویز، رفتیش از یاد

Ҳазор қаср ва , ба ҳар як ҳазор нақши бадеъ

هزار قصر و، به هر یک هزار نقش بدیع

Кашида хомаи Аржангу Монӣу беҳзод

کشیده خامهٔ ارژنگ و مانی و بهزاد

Ба ҳар яке умаро карда умрҳо ба нишот

به هر یکی امرا کرده عمرها به نشاط

Ба ҳар яке вузаро бӯда солҳо ба мурод

به هر یکی وزرا بوده سالها به مراد

Нишаста бар дар ҳар як , хуҷастаи дарбонон

نشسته بر در هر یک، خجسته دربانان

Надода раҳ ба сулаймон ва , бастаи роҳ ба бод

نداده ره به سلیمان و، بسته راه به باد

Фитод рахна ба айвони он касони афсӯс

فتاد رخنه به ایوان آن کسان افسوس

Ки бар равоқи фалакашони зи бим рахна фитод

که بر رواق فلکشان ز بیم رخنه فتاد

магӯӣ рахна ба айвон фитодашон , ки замин

مگوی رخنه به ایوان فتادشان، که زمین

зи ҷаври чархи мшъбд , даҳан ба шикваи кушод

ز جور چرخ مشعبد، دهن به شِکوه گشاد

Дареғ чашм надорад ҳисори манзарашон

دریغ چشم ندارد حصار منظرشان

Ки то зёрӣ кардӣ ба зорем имдод

که تا زیاری کردی به زاریم امداد

Забон надорад ва , эй кош дошт , то мегуфт

زبان ندارد و، ای کاش داشت، تا میگفت

Фасонаҳо ки зи ёрон рафта дорад ёд !

فسانه ها که ز یاران رفته دارد یاد!

зи дониши вузарои амини поки насаб

ز دانش وزرای امین پاک نسب

зи савлат умароӣ гузин тарки нажод

ز صولت امرای گزین ترک نژاد

Ки дода ғошия бар дӯши осифу яҳё

که داده غاشیه بر دوش آصف و یحیی

Рабӯдаи тоқиаҳ аз фарқи Ардашеру Қубод

ربوده طاقیه از فرق اردشیر و قباد

зи калаки онон , хомӯши шамси дайну амид

ز کلک آنان، خاموش شمس دین و عمید

зи теғи ӣнон , мадҳуши Қорану кшўод

ز تیغ اینان، مدهوش قارن و کشواد

з хон неъмати он ҷӯади парварон ки бадӣ

ز خوان نعمت آن جود پروران که بدی

Сегон даргаашон ба зи гурбаҳои зиёд

سگان درگهشان به ز گربه‌های زیاد

зи Рахши давлати он адл густарон ки бадӣ

ز رخش دولت آن عدل گستران که بدی

Харони охирашон ба зи соФноти ҷёд

خران آخرشان به ز صافنات جیاد

зи ҷӯад ва дод карами пешагони адли ойин

ز جود و داد کرم پیشگان عدل آیین

Ки рӯҳи ҳотаму Нӯшервон азишон шод

که روح حاتم و نوشیروان ازیشان شاد

Ҳам аз адолаташон бӯда золимони мазлӯм

هم از عدالتشان بوده ظالمان مظلوم

Ҳам аз саховаташон гашта бандагони озод

هم از سخاوتشان گشته بندگان آزاد

зи нўхтони сеӣ қад , ки рӯзу шаби онҷо

ز نوخطان سهی قد، که روز و شب آنجا

Ба рӯй ҳам дар суҳбати кушода бо дили шод

به روی هم در صحبت گشاده با دل شاد

зи глрхони шакарлаб , ки субҳу шоми онҷо

ز گلرخان شکرلب، که صبح و شام آنجا

Ба оби чашмаи хам , дода хоки ғам бар бод !

به آب چشمه خم، داده خاک غم بر باد!

Чаро чу абр нигарем бар он қусӯри хароб !

چرا چو ابر نگریم بر آن قصور خراب!

Чаро чу ҷғд нанолам бар он хароби обод !

چرا چو جغد ننالم بر آن خراب آباد!

Ки рафтаи хонаи худоён ва , боядам дидан

که رفته خانه خدایان و، بایدم دیدن

Дар он маҳалла ки аз бӯстон нишон медод

در آن محله که از بوستان نشان میداد

Ба боди рафтаи гулу сарв ва , хор дар ваии сабз

به باد رفته گل و سرو و، خار در وی سبز

Парида булбулу қамарӣ ва , зоғ дар фарёд !

پریده بلبل و قمری و، زاغ در فریاد!

Чу ёд оварам аз ҳиҷри ҳамдамони онҷо

چو یاد آورم از هجر همدمان آنجا

Ба нола оем ва чун не кунам фиғони бунёд

به ناله آیم و چون نی کنم فغان بنیاد

Тасаллӣӣ ки ба ман дӯстон диҳанд ин аст

تسلیی که به من دوستان دهند این است

Ки ин хароба ки ободяш турост мурод

که این خرابه که آبادیش تراست مراد

Агар ба аҳд ту нагирифт ранги ободӣ

اگر به عهد تو نگرفت رنگ آبادی

Пас аз ту дайгарӣ аз баҳр худ кунад обод !

پس از تو دیگری از بهر خود کند آباد!

Ман аз фасонаи он қавм , дар хурӯш оем

من از فسانهٔ آن قوم، در خروش آیم

Ки эй гуруҳи маломати сиришти ҷаври ниҳод

که ای گروه ملامت سرشت جور نهاد

Умеди ман , ҳамаи ин буд ва ҳаст ва хоҳад буд

امید من، همه این بود و هست و خواهد بود

Ки ин ду рӯза ки ҳастам , чаҳ ҳафт ва чаҳ ҳафтод

که این دو روزه که هستم، چه هفت و چه هفتاد

Куҳани харобаи худ , худ кунам зи нави таъмир

کهن خرابهٔ خود، خود کنم ز نو تعمیر

Нуҳум чу сӯии ватани рӯ , бар ғами аҳли ъинод

نهم چو سوی وطن رو، بر غم اهل عناد

Дар он хароба , зи нави тарҳ боғӣ андозам

در آن خرابه، ز نو طرح باغی اندازم

Ки ҳар ки бинадаш , аз боғи хулди норади ёд

که هر که بیندش، از باغ خلد نارد یاد

Ба саҳн боғ фишонам , дӯд ба ҷӯй чу об

به صحن باغ فشانم، دود به جوی چو آب

Ба тарафи ҷӯии нишонам , вазад ба боғ чу бод

به طرف جوی نشانم، وزد به باغ چو باد

ҚрнФлу гулу насрину лолау сунбул

قرنفل و گل و نسرین و لاله و سنبل

Чанору ъръру сарву санавбару шамшод

چنار و عرعر و سرو و صنوبر و شمشاد

Тзрўу тӯтӣу қамарӣ ,ҳамаму булбул ва сор

تذرو و طوطی و قمری، همام و بلبل و سار

Ба шохи сарву гул , аз дом ва аз қафаси озод

به شاخ سرو و گل، از دام و از قفس آزاد

Ғазали сароу сухангӯӣу нағмаи санҷ ба ком

غزل سرا و سخنگوی و نغمه سنج به کام

Таронаи созу нўохўон , сафири зан ба мурод

ترانه ساز و نواخوان، صفیر زن به مراد

Чу он макон шавад обод аз анояти дӯст

چو آن مکان شود آباد از عنایت دوست

Кунам мусоҳибати дӯстони поки ниҳод

کنم مصاحبت دوستان پاک نهاد

Ман ва чу ман , ду дили озурдае ки ёр мананд

من و چو من، دو دل آزرده‌ای که یار منند

Ба васл ҳам гузаронем рӯзгории шод

به وصل هم گذرانیم روزگاری شاد

Вагарна ҳар кафи хокии дарин ҷаҳон гардад

وگرنه هر کف خاکی درین جهان گردد

Ҳазор бори хароб ва ҳазор бори обод

هزار بار خراب و هزار بار آباد

Дигар барои маош , он замон чу ночор аст

دگر برای معاش، آن زمان چو ناچار است

Мадохилӣ ки набошанд ҳамдамони бизод

مداخلی که نباشند همدمان بیزاد

Чу ҳеҷ шуғли замона , з ман наёфт низом

چو هیچ شغل زمانه، ز من نیافت نظام

Чу ҳеҷ кори ҷаҳонро , гиреҳ змн накушод

چو هیچ کار جهان را، گره زمن نگشاد

эй ҳиммати ман , ҷо ба ҳеҷ қаср накард

همای همت من، جا به هیچ قصر نکرد

Ки ҳам зи танагии дил , рӯ ба ошён наниҳод

که هم ز تنگی دل، رو به آشیان ننهاد

Ба онкии мазраъаи охират чу шуд дунё

به آنکه مزرعهٔ آخرت چو شد دنیا

Кунам зи марҳамати зулҷалоли истимдод

کنم ز مرحمت ذوالجلال استمداد

Агар мароҳими шоҳаншаҳ замон бошад

اگر مراحم شاهنشه زمان باشد

Дар он замин ки ба ман бозмонда аз аҷдод

در آن زمین که به من بازمانده از اجداد

Кунам шёр ба нохуни замин , ки бар дӯшам

کنم شیار به ناخن زمین، که بر دوشم

Буд зи бели гаронтар , киришмаи ҳаддод

بود ز بیل گران تر، کرشمهٔ حداد

Ба хок , дона фишонӣ кунам ба ин умед

به خاک، دانه فشانی کنم به این امید

Ки эзадам кунад аз эҳтиёҷи зоди озод

که ایزدم کند از احتیاج زاد آزاد

Даҳуми зи чашмаи чашми худ , обаш ар байнам

دهم ز چشمهٔ چشم خود، آبش ار بینم

Ки каси зи ҷӯад дар ҷӯ , ба рӯй ман накушод

که کس ز جود در جو، به روی من نگشاد

Шавад падед , з ҳар дона , ҳафт сунбул тар

شود پدید، ز هر دانه، هفت سنبل تر

Вагар анояти эзад буд , шавад ҳафтод

وگر عنایت ایزد بود، شود هفتاد

Диҳад худои баракат , чун ба кушта бе миннат

دهد خدا برکت، چون به کشته بی منت

Басои гурусна ки сайраш кунам ба вақти ҳсод

بسا گرسنه که سیرش کنم به وقت حصاد

Ҷаҳонён , ҳамагар қӯт солиёна баранд

جهانیان، همه گر قوت سالیانه برند

Чаҳ кам кунанд , чу кард офаридагори зиёд !

چه کم کنند، چو کرد آفریدگار زیاد!

Вале , дил аз ду тариқам мушаввашаст ва буд

ولی، دل از دو طریقم مشوش است و بُوَد

з ҳар ду , зории арвоҳу хории аҷсод

ز هر دو، زاری ارواح و خواری اجساد

Яке ҳаволаи девон , шаҳаш муъоф кунад

یکی حوالهٔ دیوان، شهش معاف کند

Яке хиёнати деҳқон , худоаши марги дҳод

یکی خیانت دهقان، خداش مرگ دهاد

Азин ду роҳ , агар хотирам биёсоед

ازین دو راه، اگر خاطرم بیاساید

На аз замин кунам афғон , на зи осмони фарёд

نه از زمین کنم افغان، نه ز آسمان فریاد

Раҳи Ироқи араб , гирам аз Ироқи аҷам

ره عراق عرب، گیرم از عراق عجم

Рӯми азин даҳ вайрон , ба хиттае обод

روم ازین ده ویران، به خطّه‌ای آباد

Чаро ки ман ки ба як ҷуръаи оби серобам

چرا که من که به یک جرعه آب سیرابم

Чаҳ зинда равад сафоҳон , чаҳ диҷлаи Бағдод

چه زنده رود صفاهان، چه دجلهٔ بغداد

Дигар чаҳ беҳтари азин , кандарин хуҷастаи замин

دگر چه بهتر ازین، کاندرین خجسته زمین

Ба субҳу шом , чу меҳр ва чу маи з рӯй вдод

به صبح و شام، چو مهر و چو مه ز روی وداد

Рухи ниёз , бимолам бар остони ду шоҳ

رخ نیاز، بمالم بر آستان دو شاه

Нахусти Мӯсои козим , дигар тақии ҷавод

نخست موسی کاظم، دگر تقی جواد

Ҳам он сипеҳри нуҷуми камол , чун обо

هم آن سپهر نجوم کمال، چون آبا

Ҳам ин муҳӣти лоли ҷалол , чун аҷдод !

هم این محیط لآل جلال، چون اجداد!

Ҳамон чу Аҳмади мухтор , боиси таквин

همان چو احمد مختار، باعث تکوین

Ҳам ин чу ҳайдари каррори иллати эҷод !

هم این چو حیدر کرار علت ایجاد!

Ба илми дайн , уламои хоста аз он таълим

به علم دین، علما خواسته از آن تعلیم

Ба ҳукми ҳақ , ҳукамо ёфта азин иршод !

به حکم حق، حکما یافته ازین ارشاد!

Ҳам он чу сулҳ кунад дар миёнаи аъдод

هم آن چو صلح کند در میانهٔ اعداد

Ҳам ин чу рабт диҳад дар миёнаи аздод

هم این چو ربط دهد در میانهٔ اضداد

Дигар зи марҳамати ону лутф ин нарасад

دگر ز مرحمت آن و لطف این نرسد

Зиён ба оташ аз обу зарар ба хок аз бод

زیان به آتش از آب و ضرر به خاک از باد

Кҳинаҳи чокари айвони он , ба ҷони ақтоб

کهینه چاکر ایوان آن، به جان اقطاب

Каминаи ходими даргоҳи ин , ба дили аўтод !

کمینه خادم درگاه این، به دل اوتاد!

Далели ҳазрати он , ҳодии тариқи ҳузур

دلیل حضرت آن، هادی طریق حضور

Муқӣми садаи ин , сокини сарои шаддод !

مقیم سدهٔ این، ساکن سرای شداد!

Кунам ситоиши онро , хулосаи азкор

کنم ستایش آن را، خلاصهٔ اذکار

Кунам ниёйиши инро , замимаи аврод !

کنم نیایش این را، ضمیمهٔ اوراد!

Ҳам он зи масканам ором бахшад , ин зи маош

هم آن ز مسکنم آرام بخشد، این ز معاش

Ҳам он зи мабдаам огоҳ созад , ин зи маъод !

هم آن ز مبدأم آگاه سازد، این ز معاد!

Эмоми ҳафтуми он , ин буд эмоми нуҳум

امام هفتم آن، این بود امام نهم

Агар аъиммаи аснӣ ъушр кунӣ теъдод

اگر ائمهٔ اثنی عشر کنی تعداد

Яке падар буд , он як писари имомӣ ро

یکی پدر بود، آن یک پسر امامی را

Ки модаи оҳўкии ширдаи ҷудои зи авлод

که ماده آهوکی شیرده جدا ز اولاد

Чу гашти сайду азуи ҷусти ёварӣ дар дам

چو گشت صید و ازو جست یاوری در دم

Ба зоминии ваии озоди сохташ сайёд

به ضامنیّ وی آزاد ساختش صیاد

Ғариби хоки хуросон , ҳабиби аҳли Ироқ

غریب خاک خراسان، حبیب اهل عراق

Ки волиду валадаш ҳар ду хуфта дар Бағдод

که والد و ولدش هر دو خفته در بغداد

Фузун азин натавон дод дардисари озар

فزون ازین نتوان داد دردسر آذر

Ба ходимони сарои аъиммаи амҷод

به خادمان سرای ائمهٔ امجاد

Агарчӣ калак забон оварам ба ҳамдолла

اگرچه کلک زبان آورم به حمدالله

Буд забони дарозаш , ки кӯтаҳяш мабод

بود زبان درازش، که کوتهیش مباد

Вале , мадоеҳи оли набӣ , аз он беш аст

ولی، مدایح آل نبی، از آن بیش است

Ки аз ҳазор якеро касе кунад теъдод

که از هزار یکی را کسی کند تعداد

Шаванд агарчӣ малики котиб ва , фалаки дафтар

شوند اگرچه مَلَک کاتب و، فَلَک دفتر

Шаванд агарчӣ дарахтони қалам , баҳори мидод

شوند اگرچه درختان قلم، بحار مداد

Мдиҳ ман набӯд гарчи он матоъи нафис

مدیح من نبود گرچه آن متاع نفیس

Ки ҳадя гӯям ва хонам , вале азинми шод

که هدیه گویم و خوانم، ولی ازینم شاد

Ки ҳар ки малики сулаймоняш буд , донад

که هر که ملک سلیمانیش بود، داند

Ки нмлаҳро набӯд тӯҳфа , ҷузи ҷиноҳи ҷрод

که نمله را نبود تحفه، جز جناح جراد

Ҳамеша то кунад аз даври ҷам , ҳикояти ҷом

همیشه تا کند از دور جم، حکایت جام

Ҳамеша то диҳад ойӣна аз Сикандари ёд

همیشه تا دهد آیینه از سکندر یاد

Шаванд аъодии он , аз хумори сари ғамгин

شوند اعادی آن، از خمار سر غمگین

Буванд аҳбаҳи ин , аз сафои хотири шод

بوند احبهٔ این، از صفای خاطر شاد

Ягонае ки зи ҳикмати низом даврон дод

یگانه‌ای که ز حکمت نظام دوران داد

Ба санги ранг ва ба гули бӯ , ба ҷонвар ҷон дод

به سنگ رنگ و به گل بو، به جانور جان داد