Нахусти оинае баҳр дидан худ хост

نخست آینه‌ای بهر دیدن خود خواست

Қарори кор , ба халқи сарой имкон дод

قرار کار، به خلق سرای امکان داد

Ба ақли ояи волоеи ду олам хонд

به عقل آیه والایی دو عالم خواند

Ба арш , пояи болоӣ на айвон дод

به عرش، پایهٔ بالایی نه ایوان داد

зи марҳамат , ба тарабгоҳи ҳаштумин айвон

ز مرحمت، به طربگاه هشتمین ایوان

Зиёи машъалаи ахтарон тобон дод

ضیاء مشعلهٔ اختران تابان داد

зи ҳафт манзари дигар , ба ҳафт сайёра ;

ز هفت منظر دیگر، به هفت سیاره؛

Хуҷастаи манзилӣ аз моҳ то ба кайвон дод

خجسته منزلی از ماه تا به کیوان داد

Ба хайли ҷин ва ба сафи малик , либоси вуҷӯд

به خیل جن و به صف ملک، لباس وجود

зи фарти марҳамат ва аз камол эҳсон дод

ز فرط مرحمت و از کمال احسان داد

Пас онгаҳ , аз паии эҷоди мумкиноти ҷаҳон

پس آنگه، از پی ایجاد ممکنات جهان

зи ҷӯади равнақи бозори чор арқон дод

ز جود رونق بازار چار ارکان داد

Ба илми лами излӣ , кори ҷумлаи оламро ,

به علم لم یزلی، کار جمله عالم را،

Ба ошнои обои сабъа фармон дод

به آشنایی آبای سبعه فرمان داد

Падед кард наботу ҷамод аз ҳикмат

پدید کرد نبات و جماد از حکمت

Вазони ду , равнақи саҳроу зинат кон дод

وزان دو، رونق صحرا و زینت کان داد

Шаҷар , туранҷ ва бау себи рӯҳпарвар рехт ;

شجر، ترنج و به و سیب روح‌پرور ریخت؛

Ҳаҷар , забарҷаду ёқӯту лаъл рахшон дод

حجر، زبرجد و یاقوت و لعل رخشان داد

Назора кун ки чаҳ хосият ва чаҳ манфиат аст

نظاره کن که چه خاصیت و چه منفعت است

Ки ӯ ба боди шимол ва ба абр Нитсаон дод ? !

که او به باد شمال و به ابر نیسان داد؟!

Гуҳӣ ки ин дами вофе ба хок дашт дамид

گهی که این دم وافی به خاک دشت دمید

Гуҳӣ ки он нами софӣ ба баҳр Аммон дод

گهی که آن نم صافی به بحر عمان داد

Ҳам ин аз он дами ҷони бахш , баҳри зеби ҷаҳон

هم این از آن دم جان‌بخش، بهر زیب جهان

Чамани чамани саман ва , равзаи равза райҳон дод

چمن چمن سمن و، روضه روضه ریحان داد

Ҳам он аз он нами дилкаш , барои зинати даҳр ;

هم آن از آن نم دلکش، برای زینت دهر؛

Садафи садафи гуҳар ва , риштаи ришта марҷон дод !

صدف صدف گهر و، رشته رشته مرجان داد!

Дар ин ду оина , чун он сафо ки хост надид ;

در این دو آینه، چون آن صفا که خواست ندید؛

Зулоли софи ҳаёт аз карам ба ҳайвон дод

زلال صاف حیات از کرم به حیوان داد

Надид дар табақоти сунуфи ҳайвонӣ

ندید در طبقات صنوف حیوانی

зи ишқ чун асар , он дам ки ҷумларо ҷон дод

ز عشق چون اثر، آن دم که جمله را جان داد

Амонатӣ ки шносоииши иборат аз ӯст

امانتی که شناساییش عبارت از اوست

Чу ишқ дид дар инсон , ба навъ инсон дод

چو عشق دید در انسان، به نوع انسان داد

Ба анбиё , ки зи асрор ишқ огоҳанд ;

به انبیا، که ز اسرار عشق آگاهند؛

Хилофати баду неки ҷаҳон ба бурҳон дод !

خلافت بد و نیک جهان به برهان داد!

Ба авлиё , ки зи саҳбои маърифати мустанад ;

به اولیا، که ز صهبای معرفت مستند؛

Шароб аз хами таҳқиқ ва , ҷом ирфон дод

شراب از خم تحقیق و، جام عرفان داد

Ба хусравон , ки шубони раият аз адланд ;

به خسروان، که شبان رعیت از عدلند؛

Ба кафи зи найзаи фӯлод , чӯб чӯпон дод

به کف ز نیزهٔ فولاد، چوب چوپان داد

Ба сокинони харобот , дод маърифатӣ ;

به ساکنان خرابات، داد معرفتی؛

Ки гӯшмоли ҳакямони малик Юнон дод

که گوشمال حکیمان ملک یونان داد

Ба соликон , ки раҳи ишқ ӯ ҳаме сипаранд ;

به سالکان، که ره عشق او همی‌سپرند؛

Лаб хамӯшу дили тангу чашм ҳайрон дод

لب خموش و دل تنگ و چشم حیران داد

Табораки аллоҳ , аз он молики мамолики ҷӯад

تبارک الله، از آن مالک ممالک جود

Ки коми аҳли ҷаҳон аз гадо ва султон дод

که کام اهل جهان از گدا و سلطان داد

Гуҳии сарири сулаймон , ба дӯш бод кашонад

گهی سریر سلیمان، به دوش باد کشاند

Гуҳӣ ба мӯри сарир аз каф сулаймон дод

گهی به مور سریر از کف سلیمان داد

Кашид бози Аннани Сикандар , аз зулмот

کشید باز عنان سکندر، از ظلمات

Ба Хизр , ҷоми лаболаби зи об ҳайвон дод

به خضر، جام لبالب ز آب حیوان داد

Ду тоҷири мутасовии матоъро , дар даҳр

دو تاجر متساوی متاع را، در دهر

Яке ба суди ҳўолт , яке ба хусрон дод

یکی به سود حوالت، یکی به خسران داد

Ду тоири мтмосли ҷиноҳро , дар шаҳр

دو طایر متماثل جناح را، در شهر

Яке ба қасри шаҳони ҷо , яке ба вайрон дод !

یکی به قصر شهان جا، یکی به ویران داد!

Далели қудраташи ин бас буд , ки афсари нур

دلیل قدرتش این بس بود، که افسر نور

з ма гирифт ва ба хуршед дод , ва осон дод

ز مه گرفت و به خورشید داد، و آسان داد

Гувоҳи раҳматаши ин бас буд , ки гӯшаи амн

گواه رحمتش این بس بود، که گوشهٔ امن

з шаҳ гирифт ва ба давряш дод , ва арзон дод !

ز شه گرفت و به دوریش داد، و ارزان داد!

Хамӯш бош дило , ҷои хурда гирӣ нест

خموش باش دلا، جای خرده‌گیری نیست

Магӯ чаро зи фалони бастад ва ба баҳмон дод

مگو چرا ز فلان بستد و به بهمان داد

Ба ҳукми ақли ҳакямон , чу ҳокимӣаст ҳаким ;

به حکم عقل حکیمان، چو حاکمی است حکیم؛

зи ҳикмати ончӣ ба ҳаркас зарур дид он дод

ز حکمت آنچه به هرکس ضرور دید آن داد

Яке ба гӯшаи майхонаи ҷом бода гирифт

یکی به گوشهٔ میخانه جام باده گرفت

Яке ба сафаи масҷиди салоӣ имон дод

یکی به صفهٔ مسجد صلای ایمان داد

Ба ин ва он чаҳ аҷаб аз раҳи надомату аҷаб

به این و آن چه عجب از ره ندامت و عجب

Агар навиди ҷинон ё ваъид нирон дод ? !

اگر نوید جنان یا وعید نیران داد؟!

Худоӣ донад ва , он каш худоӣ кард огоҳ

خدای داند و، آن کش خدای کرد آگاه

Ки ҳар чаҳ дод баҳри кас , зи адл ва эҳсон дод

که هر چه داد بهر کس، ز عدل و احسان داد

Ба шайх , шаҳр , фақирии зи ҷўъи баради паноҳ

به شیخ، شهر، فقیری ز جوع برد پناه

Ба ин умед ки аз ҷӯад хоҳадаш хон дод

به این امید که از جود خواهدش خوان داد

Ҳазор масъала пурседаш аз масойил ва гуфт

هزار مسأله پرسیدش از مسایل و گفت

Ки :гар ҷавоб нагӯйӣ набоядат нон дод !

که: گر جواب نگویی نبایدت نان داد!

Надошт ҳоли ҷадали он фақир , шайхи ғаюр

نداشت حال جدل آن فقیر، شیخ غیور

Бабради обаш ва , Нонаши надод то ҷон дод

ببرد آبش و، نانش نداد تا جان داد

Аҷаб ки бо ҳамаи доноӣ ин наме донист

عجب که با همهٔ دانایی این نمی‌دانست

Ки ҳақ ба банда на рӯзӣ ба шарт имон дод !

که حق به بنده نه روزی به شرط ایمان داد!

Ману мулозимати остони пери Муғон

من و ملازمت آستان پیر مغان

Ки ҷом май ба кафи кофар ва мусулмон дод !

که جام می به کف کافر و مسلمان داد!

Ғараз , чу боиси эҷоди ин ҷаҳон ишқаст ;

غرض، چو باعث ایجاد این جهان عشق است؛

Тамоми кори ҷаҳонро зи ишқ сомон дод !

تمام کار جهان را ز عشق سامان داد!

зи ҳасану ишқ , ба ҳар гӯшаи фитна ҳо ангехт ;

ز حسن و عشق، به هر گوشه فتنه‌ها انگیخت؛

Ки шарҳ май даҳумаш , гарчи шарҳ натавон дод

که شرح می‌دهمش، گرچه شرح نتوان داد

зи нури ҳасан , рухи шамъ ошкор афрӯхт ;

ز نور حسن، رخ شمع آشکار افروخت؛

Сӯзи ишқ , ба парвонаи доғ пинҳон дод

سوز عشق، به پروانه داغ پنهان داد

Ба сарви ҷилваи шухӣ , ба фохтаи фарёд ;

به سرو جلوه شوخی، به فاخته فریاد؛

Ба гули табассуми ширин , ба булбул афғон дод

به گل تبسم شیرین، به بلبل افغان داد

Ба хоҳиши падар , аз сулби нутфа Эй ангехт ;

به خواهش پدر، از صلب نطفه‌ای انگیخت؛

Ба ҷазба дар раҳми модаронаш сайлон дод !

به جذبه در رحم مادرانش سیلان داد!

Дар он садаф , чу шуд он қатраи мунъақид чу гуҳар ;

در آن صدف، چو شد آن قطره منعقد چو گهر؛

Ба ӯ зи лутфи тавонои тан аз ҷон дод

به او ز لطف توانایی تن از جان داد

Чу ғунчаи парвариши тан , ба хӯн дил додаш

چو غنچه پرورش تن، به خون دل دادش

Гузашт на ма ва , ҷояш чу гул ба домон дод

گذشت نه مه و، جایش چو گل به دامان داد

Ба шаккарини даҳани нӯшханди ширинаш

به شکرین‌دهن نوشخند شیرینش

Сифеди шер , зи симини ҳубоб пистон дод

سفید شیر، ز سیمین حباب پستان داد

Чу рафтаи рафта ба сарви қадаши хироми омухт

چو رفته‌رفته به سرو قدش خرام آموخت

Хиҷолати равиши оҳӯӣ хиромон дод

خجالت روش آهوی خرامان داد

зи серумааш , чу ғизолони шӯх фориғ кард ;

ز سرمه‌اش، چو غزالان شوخ فارغ کرد؛

зи ғозааш , чу гули нўшкФтаҳ нисён дод !

ز غازه‌اش، چو گل نوشکفته نسیان داد!

Ба ғунчаи шаккарин ва , ба наргиси нигаронаш

به غنچهٔ شکرین و، به نرگس نگرانش

Табассуму нигаҳи ошкор ва пинҳон дод

تبسم و نگه آشکار و پنهان داد

Ба лаъл кам суханаш , шавқ ханда дод он қадар ;

به لعل کم‌سخنش، شوق خنده داد آن قدر؛

Ба ҷазаъ кам нигаҳаш , майли ғамза чандон дод ;

به جزع کم نگهش، میل غمزه چندان داد؛

Ки гоҳи ханда , чу паймон ба лаъли нӯшин баст ;

که گاه خنده، چو پیمان به لعل نوشین بست؛

Ки вақти ғамза , чу рухсат ба чашм фаттон дод ;

که وقت غمزه، چو رخصت به چشم فتان داد؛

Ба тарзи ханда , зи ҷодӯии соҳирии дили барад ;

به طرز خنده، ز جادوی ساحری دل برد؛

зи саҳари ғамза , ба Њорути бобулӣ ҷон дод

ز سحر غمزه، به هاروت بابلی جان داد

Барои онкӣ парешон кунад дили ҷамъӣ

برای آنکه پریشان کند دل جمعی

зи сунбули сияҳаши кокул парешон дод

ز سنبل سیهش کاکل پریشان داد

зи баҳр онкӣ фишонд намак ба захми дилӣ

ز بهر آنکه فشاند نمک به زخم دلی

зи нозанини занахаши симгун намакдон дод

ز نازنین زنخش سیمگون نمکدان داد

Ба даври ғабғабаш , аз зулф , ришта ҳо овехт ;

به دور غبغبش، از زلف، رشته‌ها آویخت؛

зи сими гӯйиш ва , аз машки ноб чавгон дод !

ز سیم گویش و، از مشک ناب چوگان داد!

зи абрувони мқўс , сияҳ камоне сохт ;

ز ابروان مقوس، سیه کمانی ساخت؛

Ба қасди аҳли дилаш , новакии з мижгон дод !

به قصد اهل دلش، ناوکی ز مژگان داد!

Қабои дилбарӣу нозаш , ончунон пӯшед ;

قبای دلبری و نازش، آنچنان پوشید؛

Ки бар ҷабин батон чини зи чин домон дод

که بر جبین بتان چین ز چین دامان داد

Ғараз , ба зевари маъшӯқяш чунон орост

غرض، به زیور معشوقیش چنان آراست

Каш аз назораи сарангуштҳо ба дандон дод

کش از نظاره سرانگشت‌ها به دندان داد

Чаҳ чокҳо ки ниФгнд бар гиребон ҳо

چه چاک‌ها که نیفگند بر گریبان‌ها

Раҳи насим чу бар чоки он гиребон дод

ره نسیم چو بر چاک آن گریبان داد

Чу Хизри хат , ҳаваси об зиндагонӣ кард ;

چو خضر خط، هوس آب زندگانی کرد؛

Лабаши суроғи сари чоҳи он занхдон дод

لبش سراغ سر چاه آن زنخدان داد

Ҳамаи ҳадис ҷафо хонд ва , ҳарф ҷавр навишт ;

همه حدیث جفا خواند و، حرف جور نوشت؛

Адиби ҳасан , чу роҳаши сӯй дабистон дод !

ادیب حسن، چو راهش سوی دبستان داد!

Гирифт ҷо чу ба ҳукми ғурур бар сари зин

گرفت جا چو به حکم غرور بر سر زین

Саманди ноз ба майдони ҳасан ҷавлон дод

سمند ناز به میدان حسن جولان داد

Кулоҳи ғанҷ ба сар , роят даллол афрохт ;

کلاه غنج به سر، رایت دلال افراخت؛

Сипоҳи ғамзау фавҷи киришмаро сон дод

سپاه غمزه و فوج کرشمه را سان داد

Кашид ханҷари бедод аз миён ,у онгоҳ ;

کشید خنجر بیداد از میان، و آنگاه؛

Ба қатлу ғорати ушшоқи хаста , фармон дод

به قتل و غارت عشاق خسته، فرمان داد

Дар он миёнаи дили зори ман чу гашти асир

در آن میانه دل زار من چو گشت اسیر

Ба доми зулфи Фгнд ва ба даст ҳиҷрон дод

به دام زلف فگند و به دست هجران داد

Марои зи ғайрат ишқаст миннатӣ , ки чу ғайр

مرا ز غیرت عشق است منتی، که چو غیر

Марои з додани дили манъи крдў , худ ҷон дод

مرا ز دادن دل منع کردو، خود جان داد

Вагарна ончӣ кашидам ман аз маломати ишқ

وگرنه آنچه کشیدم من از ملامت عشق

Ҳикояташ натавон кард ва шарҳ натавон дод

حکایتش نتوان کرد و شرح نتوان داد

Ба ҳарки ёр шудам , соҳиб ҷунунам хонд ;

به هرکه یار شدم، صاحب جنونم خواند؛

Ба ҳарки ҳарф задам , нисбатам ба ҳазён дод

به هرکه حرف زدم، نسبتم به هذیان داد

Дилам , ки умр шудаш сарфи боғбонии ишқ ;

دلم، که عمر شدش صرف باغبانی عشق؛

Ҳамеша нахли вафои кишту бор ҳурмон дод

همیشه نخل وفا کشت و بار حرمان داد

Серум , ки дар қадами ишқ суда шуд зи оғоз ;

سرم، که در قدم عشق سوده شد ز آغاز؛

Дар охири афсараш аз соя муғелон дод !

در آخر افسرش از سایهٔ مغیلان داد!

Балӣ ҳамеша ба сахтии гузашти умр касе

بلی همیشه به سختی گذشت عمر کسی

Ки дил ба ъҳдшкни ёри суст паймон дод

که دل به عهدشکن یار سست‌پیمان داد

зи шавқ , дасти ман аз кор рафт ва , оҳ ки ёр

ز شوق، دست من از کار رفت و، آه که یار

Ба дасти ман натавонади зи ноз домон дод

به دست من نتواند ز ناز دامان داد

Дили хароби ман аз ишқ дод ҷон , бингар

دل خراب من از عشق داد جان، بنگر

Чигуна ин даҳ вайрони хароҷ султон дод ? !

چگونه این ده ویران خراج سلطان داد؟!

Вале шикоятам аз дарди ишқ , нест ба кас ;

ولی شکایتم از درد عشق، نیست به کس؛

Тавонад онкӣ ба ман дард дод , дармон дод !

تواند آنکه به من درد داد، درمان داد!

Басаст озар , аз ин гуфтугӯи забони дарбанд ;

بس است آذر، از این گفتگو زبان دربند؛

Казин фузун натавон заҳмат азизон дод

کزین فزون نتوان زحمت عزیزان داد

Дигар маноли зи хори малол , эй булбул ;

دگر منال ز خار ملال، ای بلبل؛

Кунун ки абри зи гули зинат гулистон дод

کنون که ابر ز گل زینت گلستان داد

Чу Юнус , аз шиками ҳут , хусрави анҷум ;

چو یونس، از شکم حوت، خسرو انجم؛

Баромаду ҳамлаши ҷо ба садр айвон дод

برآمد و حملش جا به صدر ایوان داد

Ҳрончаҳи дузди хазони барад , аз хазонаи хок

هرآنچه دزد خزان برد، از خزانهٔ خاک

Дубораи шоҳи баҳораши зи роҳ эҳсон дод

دوباره شاه بهارش ز راه احسان داد

Замин чу равза минӯаст , миннати эзадро ;

زمین چو روضهٔ مینوست، منت ایزد را؛

Ки боғбонии ин боғро ба ризвон дод

که باغبانی این باغ را به رضوان داد

Ба айш кӯш ва , ба шодии гароӣ ; кин ҳамаи файз

به عیش کوش و، به شادی گرای؛ کاین همه فیض

Ки даври чарх ба олам , зи лутф яздон дод

که دور چرخ به عالم، ز لطف یزدان داد

Киноя Эйаст аз ин , космони зи моам мурод

کنایه‌ای است از این، کآسمان ز مام مراد

Ба дасти ҳоҷиби даргоҳи хони бен хон дод

به دست حاجب درگاه خان بن خان داد

АбўолмзФр , абўолФтҳи хон ки аз шавкат

ابوالمظفر، ابوالفتح خان که از شوکت

Шикасти оли Музаффари зи чӯб дарбон дод

شکست آل مظفر ز چوب دربان داد

Баин Баҳодури Ҳушанги ҳуш , кандар разм ;

بهین بهادر هوشنگ هوش، کاندر رزم؛

Шикофу рахнаи зи ханҷар ба санг ва санадон дод

شکاف و رخنه ز خنجر به سنگ و سندان داد

Гузин сипаҳбад ҷамшед шед , кандар базм

گزین سپهبد جمشید شید، کاندر بزم

Чароғу шамъи зи соғар ба қаср ва айвон дод

چراغ و شمع ز ساغر به قصر و ایوان داد

Ягонае ки чунон бар бисот адл нишаст

یگانه‌ای که چنان بر بساط عدل نشست

Ки хоки шӯҳрати касрӣ ба бод нисён дод

که خاک شهرت کسری به باد نسیان داد

Ба ҳарки хост нависад замонаи номаи фатҳ

به هرکه خواست نویسد زمانه نامهٔ فتح

Ба номи номӣ ӯ , хомаи зеб унвон дод

به نام نامی او، خامه زیب عنوان داد

Длоўро , туе он додгар , з дӯда занад ;

دلاورا، تویی آن دادگر، ز دودهٔ زند؛

Ки дод халқи зи бедоди аҳл туғён дод

که داد خلق ز بیداد اهل طغیان داد

Туро чу дод ба дорои мамлакати эзад

تو را چو داد به دارای مملکت ایزد

Касе ки мужда ба ройу хабар ба хоқон дод

کسی که مژده به رای و خبر به خاقان داد

Ба ҳадяи лؤлؤ аз баҳр ва дар з кон оварад

به هدیه لؤلؤ از بحر و در ز کان آورد

Ба ришваи машки зи чин , лаъл аз Бадахшон дод

به رشوه مشک ز چین، لعل از بدخشان داد

зи даргаи ту ки халқӣ ба роҳатанд онҷо

ز درگه تو که خلقی به راحتند آنجا

Ним чу қобил , аз онам замона ҳурмон дод !

نیم چو قابل، از آنم زمانه حرمان داد!

Вагарнаи Подшаҳи ахтарони зи фарти карам

وگرنه پادشه اختران ز فرط کرم

Ба хори дашту гули боғ , нур яксон дод !

به خار دشت و گل باغ، نور یکسان داد!

Чу ман , надод дар ин аҳд дод таҳсини кас ;

چو من، نداد در این عهد داد تحسین کس؛

Ки кас на чун ту дар ин давр дод эҳсон дод !

که کس نه چون تو در این دور داد احسان داد!

Маро расад асари файз аз кафи ту мудом

مرا رسد اثر فیض از کف تو مدام

Гуҳар ҳамеша ба ғаввоси баҳр Аммон дод

گهر همیشه به غواص بحر عمان داد

Туро буд назари тарбияти зи меҳри падар

تو را بود نظر تربیت ز مهر پدر

Ҳамеша нур ба моҳи офтоб тобон дод

همیشه نور به ماه آفتاب تابان داد

Манам , ки нест чу ман дар замонаи дарвешӣ ;

منم، که نیست چو من در زمانه درویشی؛

Ки аз ғамаши натавонади хабар ба султон дод

که از غمش نتواند خبر به سلطان داد

Туе ки , ғайри ту дар рӯзгори натавонад ;

تویی که، غیر تو در روزگار نتواند؛

Касе ки робитаи мӯр бо сулаймон дод

کسی که رابطهٔ مور با سلیمان داد

Карими хони карами пеша , он Сикандари аҳд

کریم خان کرم پیشه، آن سکندر عهد

Ки чин назд ба ҷабин , малики чин ба хоқон дод

که چین نزد به جبین، ملک چین به خاقان داد

зи пери ақл , нишони бозҷстм аз лақабаш ;

ز پیر عقل، نشان بازجستم از لقبش؛

Ки белақаб натавон дод мадҳ осон дод

که بی‌لقب نتوان داد مدح آسان داد

Лақаб , амири замин , хусрав замонаш хонд ;

لقب، امیر زمین، خسرو زمانش خواند؛

Хитоб , довари гетӣ , хдиў даврон дод !

خطاب، داور گیتی، خدیو دوران داد!

Ба аҷз гуфт ки : аз хонӣу зи султонӣ

به عجز گفت که: از خانی و ز سلطانی

Ба ӯ лақаби зираи ҷоҳ ва рутба натавон дод

به او لقب زره جاه و رتبه نتوان داد

зи ҷоҳ , ҳукм ба номи ҳазор хон бинвишт ;

ز جاه، حکم به نام هزار خان بنوشت؛

зи рутба , ротбаҳи сад ҳазор султон дод

ز رتبه، راتبهٔ صد هزار سلطان داد

Сипаҳбадӣ , ки ба шамшер , фатҳ Эрон кард ;

سپهبدی، که به شمشیر، فتح ایران کرد؛

Шҳншҳӣ , ки ба тадбири назм айвон дод

شهنشهی، که به تدبیر نظم ایوان داد

Ба рӯзи маърака , широўжнӣ ки аз неи рмҳ ;

به روز معرکه، شیراوژنی که از نی رمح؛

Чу шери беша , ба шери фалак Нитсаатон дод

چو شیر بیشه، به شیر فلک نیستان داد

Ба вақти ҳодиса , рӯйин танӣ ки дар сафи разм ;

به وقت حادثه، رویین‌تنی که در صف رزم؛

Кафан ба дӯши далерон , зи теғ урён дод

کفن به دوش دلیران، ز تیغ عریان داد

Хдиўи аҳд , ки меъмори қасри иқболаш ;

خدیو عهد، که معمار قصر اقبالش؛

Нахусти пояи айвон ба дӯш кайвон дод

نخست پایهٔ ایوان به دوش کیوان داد

Ба базми хусравӣ ва , боргоҳи ҷамшедӣ

به بزم خسروی و، بارگاه جمشیدی

Сафои хулди барину биҳишт ризвон дод !

صفای خلد برین و بهشت رضوان داد!

зи хайли Подшаҳон , онкӣ бар дараш раҳ ёфт ;

ز خیل پادشهان، آنکه بر درش ره یافت؛

Ба шукри инки раҳаш дар ҳарим айвон дод ;

به شکر اینکه رهش در حریم ایوان داد؛

Ҳазор саҷдаи дамодам , ба хок дарга кард ;

هزار سجده دمادم، به خاک درگه کرد؛

Ҳазор бӯса , паёпай , ба пой дарбон дод !

هزار بوسه، پیاپی، به پای دربان داد!

Намонад ғайри хуросони диёрӣ аз Эрон

نماند غیر خراسان دیاری از ایران

Ки шавкаташ на дар онҷои салоӣ эҳсон дод

که شوکتش نه در آنجا صلای احسان داد

Даҳум ба мардуми он малики мужда каз адлаш

دهم به مردم آن ملک مژده کز عدلش

Калиди фатҳи хуросон , шаҳ хуросон дод

کلید فتح خراسان، شه خراسان داد

Чу тарҳи сони сипаҳ , дар канори Ҷайҳуни рехт ;

چو طرح سان سپه، در کنار جیحون ریخت؛

Чу арзи лашкар , дар дашт Зобулстон дод

چو عرض لشکر، در دشت زابلستان داد

Ба бонги валвала , пўрпшнгро ларзонд !

به بانگ ولوله، پورپشنگ را لرزاند!

Фишори зилзила , бар хоки пӯр дастон дод !

فشار زلزله، بر خاک پور دستان داد!

зи нуру зулмати ҳам , субҳу шом то барраанд

ز نور و ظلمت هم، صبح و شام تا برهند

Ба дасти шаҳнаи гардун , зи адл мизон дод

به دست شحنهٔ گردون، ز عدل میزان داد

Карами нигар , ки чу обод кард олам ро

کرم نگر، که چو آباد کرد عالم را

Хароба аз дили душман ба ҷғд товон дод

خرابه از دل دشمن به جغد تاوان داد

Крои қарин ту гӯям зи хусравон , ки фалак

کرا قرین تو گویم ز خسروان، که فلک

Туро зи адлу карами имтиёз аз ақрон дод !

تو را ز عدل و کرم امتیاز از اقران داد!

Сипеҳр , коми дил ҳар киро ки мушкил дид ;

سپهر، کام دل هر که را که مشکل دید؛

Нигоҳи гӯшаи чашм ту дод ва , осон дод

نگاه گوشهٔ چشم تو داد و، آسان داد

Матоъи малик , ки шоҳони гарони хридндш ;

متاع ملک، که شاهان گران خریدندش؛

Чу дид лоиқи онат , замона , арзон дод !

چو دید لایق آنت، زمانه، ارزان داد!

зи хор , шаҳнаи адлати шиканҷа Эй орост ;

ز خار، شحنهٔ عدلت شکنجه‌ای آراست؛

Ки булбулӣ накунад аз гул гулистон дод

که بلبلی نکند از گل گلستان داد

Ҳимоятат , чу ба назм замон кард иқбол ;

حمایتت، چو به نظم زمان کرد اقبال؛

Аноятат , чу ба кори сипеҳр сомон дод

عنایتت، چو به کار سپهر سامان داد

Ба ақўё , зуъафоро чу мейру сарвари сохт ;

به اقویا، ضعفا را چو میر و سرور ساخت؛

Ба ағниё , фуқароро чу бор ва меҳмон дод

به اغنیا، فقرا را چو بار و مهمان داد

Ба пеши булбул бебол , боз бол афганд ;

به پیش بلبل بی‌بال، باز بال افگند؛

Ба коми барра бешер , шер пистон дод

به کام برهٔ بی‌شیر، شیر پستان داد

Чу дид , съўаҳ эй афтода аз ошён бепар ;

چو دید، صعوه‌ای افتاده از آشیان بی‌پر؛

Амини адли тўош , ҷо ба чашм събон дод

امین عدل تواش، جا به چشم ثعبان داد

Чу дид аз гилаи вомондаи гӯсфандии ланг ;

چو دید از گله وامانده گوسفندی لنگ؛

Шубони ҳифзи ту , ҷояш ба дӯш срҳон дод

شبان حفظ تو، جایش به دوش سرحان داد

Ба дастёрии ҷӯад , он қадар ки дар ҳамаи умр ;

به دستیاری جود، آن قدر که در همه عمر؛

Ба халқ , ҳотаму яҳёу мън ва қоон дод

به خلق، حاتم و یحیی و معن و قاآن داد

Ба як дақиқа , гадои сарои эҳсонат ;

به یک دقیقه، گدای سرای احسانت؛

Ба соилони ҷаҳон , садҳазор чандон дод !

به سایلان جهان، صدهزار چندان داد!

На наваҳй ва , будат теғ , киштӣу дарё ;

نه نوحی و، بودت تیغ، کشتی و دریا؛

Гуҳӣ раҳанд зи тӯфон , гуҳӣ ба тӯфон дод

گهی رهاند ز طوفان، گهی به طوفان داد

Не кулем ва , ду дастати зи ҷому найза буд ;

نیی کلیم و، دو دستت ز جام و نیزه بود؛

Ки ёд аз яди Байзо , нишони з събон дод

که یاد از ید بیضا، نشان ز ثعبان داد

Равони рустаму Ораш , ба мавкиби ту равон ;

روان رستم و آرش، به موکب تو روان؛

Ҷаллодти ту , чу Рахши ситез ҷавлон дод

جلادت تو، چو رخش ستیز جولان داد

Ҳамонат теғи каҷ ва , рмҳи рост пеш оварад ;

همانت تیغ کج و، رمح راست پیش آورد؛

Ҳаминат тези зи таркиш , камони з қурбон дод

همینت تیز ز ترکش، کمان ز قربان داد

зи чарми бабри баён , хасми пӯшад аз хуфтон ;

ز چرم ببر بیان، خصم پوشد از خفتان؛

Чу рустам аз дами теғи ту боядаш ҷон дод

چو رستم از دم تیغ تو بایدش جان داد

Чаро ки бабр , чу худ ҷони набард аз дастат ;

چرا که ببر، چو خود جان نبرد از دستت؛

Чаҳ суд аз онкӣ ба ғайриӣ з чарм хуфтон дод ? !

چه سود از آنکه به غیری ز چرم خفتان داد؟!

Зиҳии хаданги зи боноварат , ки гоҳи ҷадал ;

زهی خدنگ ز بان آورت، که گاه جدل؛

Ҷавоби хасми дағал , аз забон пайкон дод !

جواب خصم دغل، از زبان پیکان داد!

Шуданд дӯст , ҳамаи дшмнонти охир , чун

شدند دوست، همه دشمنانت آخر، چون

Дили раҳимат аз аввали худоӣ раҳмон дод !

دل رحیمت از اول خدای رحمان داد!

Худои игоно , аз роҳи лутфи ом , эзад ;

خدا یگانا، از راه لطف عام، ایزد؛

Се чор мазраъаам дар Қум ва сафоҳон дод

سه چار مزرعه‌ام در قم و صفاهان داد

Валикин , аз ситами осмон , дар он муддат

ولیکن، از ستم آسمان، در آن مدت

Ки доштанд раоёи зи ҷавр султон дод

که داشتند رعایا ز جور سلطان داد

Нкштм ва , чу дили душмани ту гашти хароб ;

نکشتم و، چو دل دشمن تو گشت خراب؛

Кунун худо чу туро ҷли шаънаи ин шан дод

کنون خدا چو تو را جل شأنه این شان داد

Касе ки қодири як рӯзаи қӯти хеши набард

کسی که قادر یک‌روزه قوت خویش نبرد

Кунун тавонад як солаи харҷ девон дод

کنون تواند یک‌ساله خرج دیوان داد

Касе ки молики як мушти хок низ набӯд

کسی که مالک یک مشت خاک نیز نبود

Кунун зи риъи даҳ ман , аҷўр деҳқон дод !

کنون ز ریع ده من، اجور دهقان داد!

Чаҳ мешавад ки навозии маро ба фурмоне

چه می‌شود که نوازی مرا به فرمانی

Ки ҳечкас натавонади ҷавоб фармон дод

که هیچکس نتواند جواب فرمان داد

Агар ман аз мадади бахти хуррам ту кунам

اگر من از مدد بخت خرم تو کنم

Зироатӣ ва тавонам хароҷ султон дод

زراعتی و توانم خراج سلطان داد

Чаҳ беҳтар , арнаҳ бифармо ки ҳаркии маликами кишт

چه بهتر، ارنه بفرما که هرکه ملکم کشت

Диҳад чу риъ , нагӯяд зи роҳ эҳсон дод

دهد چو ریع، نگوید ز راه احسان داد

Дар ин қасида , ки рашки лол Аммон аст

در این قصیده، که رشک لآل عمان است

Нахусти муҳташам аз назми зеб дукон дод

نخست محتشم از نظم زیب دکان داد

Ба ин бизоъати мзҷоаҳи хомаи ман низ

به این بضاعت مزجاة خامهٔ من نیز

Нисор боргаҳат кард ва , назм девон дод

نثار بارگهت کرد و، نظم دیوان داد

Фақираму мутазалзили зи муҳташам , чаҳ кунам ? !

فقیرم و متزلزل ز محتشم، چه کنم؟!

Тавонам ар чаҳ ҷавоби Заҳир ва салмон дод !

توانم ار چه جواب ظهیر و سلمان داد!

Вале хушаст дили ман , ба инки дода астам

ولی خوش است دل من، به اینکه داده استم

Нисори худ ба ту ман , ӯ ба мейр мейрон дод

نثار خود به تو من، او به میر میران داد

Ҳамеша то зи насими баҳору боди хазон

همیشه تا ز نسیم بهار و باد خزان

Тавон таровати боғу шикаст бустон дод

توان طراوت باغ و شکست بستان داد

Ба дӯстони мдҳоди эзадат ба ҷузи дили ҷамъ

به دوستان مدهاد ایزدت به جز دل جمع

Ба душманони ту чун хотирӣ парешон дод

به دشمنان تو چون خاطری پریشان داد