Дарахтии куҳан буд дар беша Эй

درختی کهن بود در بیشه‌‌ای

Надида ба тани захмӣ аз теша Эй

ندیده به تن زخمی از تیشه‌ای

Баланду қавии панҷа , сахту стбр

بلند و قوی‌پنجه‌، سخت و سطبر

Ба домонаши овехтаи дасти абр

به دامانش آویخته دست ابر

Фаротари з на осмони поя аш

فراتر ز نُه آسمان پایه‌اش

Фурӯи хуфтаи хуршед дар соя аш

فرو خفته خورشید در سایه‌اش

з ҳар мурғ кандар ҷаҳон ном дошт

ز هر مرغ کاندر جهان نام داشت

Ба ҳар баррагӣ аз шохаш ором дошт

به‌هر برگی از شاخش آرام داشت

Кашон аз ду сӯи саргушодаи камӣн

کشان از دو سو سرگشاده کمین

Ба гови сипеҳр ва ба гови замин

به‌گاو‌ِ سپهر و به‌گاو‌ِ زمین

Ҳам онро дар афтода бар шохи шох

هم آن را در افتاده بر شاخ شاخ

Ҳам инро зи решаи камари шохи шох

هم این را ز ریشه کمر شاخ شاخ

Ба по чун зи айём бандӣ надид

به‌پا چون ز ایام بندی ندید

Ба гардани зи гардун камандӣ надид

به‌گردن ز گردون کمندی ندید

Биболед ва гуфт он ҳумоюни дарахт :

ببالید و گفت آن همایون درخت:

Чу ман кист имрӯзи озодаи бахт ? !

چو من کیست امروز آزاده‌بخت‌؟!

Манам он фалаки сайри хокии нажод

منم آن فلک سیر خاکی‌نژاد

Ки наз оби тарсам , на зи оташ , на бод

که نز آب ترسم، نه ز آتش، نه باد

На аз мавҷи тӯфони Нӯҳами хабар

نه از موج طوفان نوحم خبر

На аз сарсари қавми одами ҳазар

نه از صرصر قوم عادم حذر

На аз нори намруд андеша ам

نه از نار نمرود اندیشه‌ام

Ки дар оби муҳкам буд реша ам

که در آب محکم بود ریشه‌ام

Ҳамон буд он бодаши андари димоғ

همان بود آن بادش اندر دماغ

Ҳамон буд он бодааш дар аёғ

همان بود آن باده‌اش در ایاغ

Ки ногуҳи зи иксўи дарахти аФгнӣ

که ناگه ز یکسو درخت افگنی

Гирифта ба кафи пораи оҳанӣ

گرفته به‌کف پاره آهنی

Камари баста бар кандан он дарахт

کمر بسته بر کندن آن درخت

Дил ва рӯй чун оҳан ва рӯй сахт

دل و روی چون آهن و روی سخت

Дарахташ дар он кор чун дид чуст

درختش در آن کار چون دید چُست

Бигуфт : эй туро бозуии ақли суст !

بگفت: ای تو را بازوی عقل سست‌!

Ба худгар гумонати з сахтӣ рӯаст

به‌خود گر گمانت ز سختی روست

Марои ҳам чу рӯй ту сахтаст пӯст

مرا هم چو روی تو سخت است پوست

Чу аз судани оҳанат суд нест

چو از سودن آهنت سود نیست

Азин оташи баҳраи ҷуз дӯд нест

ازین آتش بهره جز دود نیست

Дарахти аФгн , аз он дарахти баланд

درخت‌افگن‌، از آن درخت بلند

Ба неруии сари пнчаҳи шохии Фгнд

به نیروی سر پنچه شاخی فگند

Бар он оҳанӣни тешаи шуълаи бор

بر آن آهنین تیشهٔ شعله‌بار

Яке дастаи зи он шох кард устувор

یکی دسته ز آن شاخ کرد استوار

Ба сӯй дарахт омад онгаҳ фароз

به‌سوی درخت آمد آنگه فراز

зи тешаи забон бар дарахташи дароз

ز تیشه زبان بر درختش دراز

Сар теша зад чун ба пои дарахт

سر تیشه زد چون به‌پای درخت

Дарахти оҳӣ аз дил баровард сахт

درخت آهی از دل برآورد سخت

Ба як чашм бар ҳамзад , он зӯрманд

به‌یک‌چشم بر همزد، آن زورمند

Дарахти сарафроз аз поФгнд

درخت سرافراز از پافگند

Чу афтод он нахл аз он бӯстон

چو افتاد آن نخل از آن بوستان

Баромади фиғонаш ки эй дӯстон

برآمد فغانش که ای دوستان

Марои нола кӣ аз дарахт аФгнаст ? !

مرا ناله کی از درخت افگن است؟!

Ки ҳар нохушӣ бар манаст аз манаст !

که هر ناخوشی بر من است از من است!