Шунидам яке шоҳи озодаи бахт

شنیدم یکی شاه آزاده بخت

Ки буд аз падари соҳиби тоҷу тахт

که بود از پدر صاحب تاج و تخت

Хдиўи худотарси дарвеши дӯст

خدیو خداترس درویش دوست

Ки ороиш мағз кардӣ на пӯст

که آرایش مغز کردی نه پوست

Бнздики айвони яке боғ дошт

بنزدیک ایوان یکی باغ داشت

Ки фирдавсро соҳаташ доғ дошт

که فردوس را ساحتش داغ داشت

Дар он ҳеҷ гардӣ на ғайр аз саҳоб

در آن هیچ گردی نه غیر از سحاب

Дар он барги зардӣ на ҷузи офтоб

در آن برگ زردی نه جز آفتاب

Бўқтӣ ки гул дар шукри ханда буд

بوقتی که گل در شکر خنده بود

зи рухи ёсамин бурқаъ афганда буд

ز رخ یاسمین برقع افگنده بود

Равон шуд ки он боғ бинад ҳаме

روان شد که آن باغ بیند همی

Кашад май , гул аз шох чӣанд ҳаме

کشد می، گل از شاخ چیند همی

Магар чашмаш афтод бар гулбунӣ

مگر چشمش افتاد بر گلبنی

Ки бар дили бузад ҳар гулаши нохунӣ

که بر دل بزد هر گلش ناخنی

Қабо бар тан аз барги ороста

قبا بر تن از برگ آراسته

Чу сарв аз лаби ҷӯии бархеста

چو سرو از لب جوی برخاسته

Чўъисии рўонбхши буии гулаш

چوعیسی روانبخش بوی گلش

Чу Довӯд дар нағма ҳар булбулаш

چو داود در نغمه هر بلبلش

Халилӣ дар оташ на Хизрӣ дар об

خلیلی در آتش نه خضری در آب

Климии бадаст аз гулаши офтоб

کلیمی بدست از گلش آفتاب

Ҳамаш соқ , чун соиди соқён ;

همش ساق، چون ساعد ساقیان؛

Ҳамаш хор , чун теғи қбчоқён

همش خار، چون تیغ قبچاقیان

з гулбун шигифтед ва чун гули шкФт

ز گلبن شگفتید و چون گل شکفت

Басари боғбонро зар ифшоанд ва гуфт

بسر باغبان را زر افشاند و گفت

Ки : зинҳор магузор эй ҳӯшманд

که: زنهار مگذار ای هوشمند

Бойен гулбун ояд зи гулчини газанд

باین گلبن آید ز گلچین گزند

Магари рўзкӣ чанд дар пои вай

مگر روزکی چند در پای وی

Гузорем бар сари зи миноӣ май

گذاریم بر سر ز مینای می

Дил аз ғам Раҳонему сар аз хумор

دل از غم رهانیم و سر از خمار

Ки побаст ғамро набошад шумор

که پابست غم را نباشد شمار

Саҳаргоҳ кин равза ӣ лоҷувард

سحرگاه کاین روضه ی لاجورد

Шуд аз зарфишони лола ӣ меҳри зард

شد از زرفشان لاله ی مهر زرد

Чу булбул ки нолад зи ҷаври хазон

چو بلبل که نالد ز جور خزان

Замин бӯса зад боғбони лаби газон

زمین بوسه زد باغبان لب گزان

Ки шоҳои ҷаҳон бар ту гулзори бод

که شاها جهان بر تو گلزار باد

Бичишам адуии ту гули хори бод

بچشم عدوی تو گل خار باد

Пари афшонии булбули шӯри бахт

پر افشانی بلبل شور بخت

Фурӯи рехт ҳар гул ки бади зи ондрхт

فرو ریخت هر گل که بد ز آندرخت

Бпосх чунин гуфт шаҳ : каз сипеҳр

بپاسخ چنین گفت شه: کز سپهر

Бибинад сазои худ он сусти меҳр

ببیند سزای خود آن سست مهر

Дигар рӯз каз тири хўнризи меҳр

دگر روز کز تیر خونریز مهر

Бхўни шафақи зоғи шаби шасти меҳр

بخون شفق زاغ شب شست مهر

Бадаргоҳи шаҳ , боғбони чеҳраи суд

بدرگاه شه، باغبان چهره سود

Даҳони пари зи ханда , забони бргшўд

دهان پر ز خنده، زبان برگشود

Ки шоҳои ҳиммати Амр ҳам дод бод

که شاها همت عمرو هم داد باد

з додат ҳамаи олами ободи бод

ز دادت همه عالم آباد باد

зи бахти туами навҷавони пӯри нағз

ز بخت توام نوجوان پور نغز

Ба тирии зи булбул тиҳӣ кард мағз

به تیری ز بلبل تهی کرد مغز

Шаҳаш гуфт : кони кӯдак кам хирад

شهش گفت: کآن کودک کم خرد

Ҳам аз ончӣ кардааст кайфари барад

هم از آنچه کرده است کیفر برد

Чу товуси субҳ аз уфуқи пари кушод

چو طاووس صبح از افق پر گشاد

Сияҳи мори шаби муҳра ӣ меҳрзод

سیه مار شب مهره ی مهرزاد

Дар айвони шаҳ боғбон шуд зи ранҷ

در ایوان شه باغبان شد ز رنج

Чу мӯрӣ ки мораш газад , нолаи санҷ

چو موری که مارش گزد، ناله سنج

Ки шоҳои маати давр аз слхи бод

که شاها مهت دور از سلخ باد

зи ғами душманатро даҳони талхи бод

ز غم دشمنت را دهان تلخ باد

Бподоши он тири як тираи мор

بپاداش آن تیر یک تیره مار

Баровард аз ҷони пӯрами дамор

برآورد از جان پورم دمار

Шаҳаш гуфт : аз ин раҳ мабодат ғамӣ

شهش گفت: از این ره مبادت غمی

Ки , заҳрӣ ки паймӯди нӯшади ҳаме

که، زهری که پیمود نوشد همی

Саҳаргоҳ каз теғи хўнризи ҳўр

سحرگاه کز تیغ خونریز هور

зи ганҷи саҳари мори шаби гашти давр

ز گنج سحر مار شب گشت دور

Бузади боғбони бӯса бар остон

بزد باغبان بوسه بر آستان

Бшаҳ хонд хандони лаби ин достон

بشه خواند خندان لب این داستان

Ки шоҳои сари душманати кандаи бод

که شاها سر دشمنت کنده باد

Сарати сабзи вҷони шоду дили зиндаи бод

سرت سبز وجان شاد و دل زنده باد

Ҳамон мори киштами бхўни писар

همان مار کشتم بخون پسر

Ки хӯнам бадал кард вхокми басар

که خونم بدل کرد وخاکم بسر

Чу гул ханда зад шоҳ ва гуфт : эй азиз

چو گل خنده زد شاه و گفت: ای عزیز

Ҳамон каз ту диданд , бинии ту низ

همان کز تو دیدند، بینی تو نیز

Саҳаргоҳ каз эътидоли ҳаво

سحرگاه کز اعتدال هوا

Баҳри шох сар зад зи мурғии наво

بهر شاخ سر زد ز مرغی نوا

Шуд аз абри Нитсаону боди баҳор

شد از ابر نیسان و باد بهار

Ҳавои жолаи бору замини лолаи зор

هوا ژاله بار و زمین لاله زار

Баромади шаҳ аз қаср ва бо дӯстон

برآمد شه از قصر و با دوستان

Сабӯҳӣ кашон рафт то бӯстон

صبوحی کشان رفت تا بوستان

Бифармуд каз глрхони ҳарам

بفرمود کز گلرخان حرم

Шавад соҳати боғи рашки Ирам

شود ساحت باغ رشک ارم

Накарда ҳамон меҳри равшани чароғ

نکرده همان مهر روشن چراغ

Нарафта ҳамон боғбони саҳни боғ

نرفته همان باغبان صحن باغ

Ки омад шҳншаҳи бкФи ҷом май

که آمد شهنشه بکف جام می

Причҳраҳи пӯшидаи рӯйони зи пай

پریچهره پوشیده رویان ز پی

Дили боғбони танг аз он растхез

دل باغبان تنگ از آن رستخیز

На ҷои диранг ва на роҳи гурез

نه جای درنگ و نه راه گریز

Саросема , пои суст ва лабҳо сиёҳ

سراسیمه، پا سست و لبها سیاه

з ҳар сӯ ҳаме шуд наме ҷусти роҳ

ز هر سو همی شد نمی جست راه

Дар охири куҳани сарвӣ аз боғи ҷуст

در آخر کهن سروی از باغ جست

Ки бо сарви кшмри з икшох раст

که با سرو کشمر ز یکشاخ رست

Яке ҷӯй дар пои он сарв буд

یکی جوی در پای آن سرو بود

Каз он хушк будӣ лаб зинда равад

کز آن خشک بودی لب زنده رود

Бночор зад даст бар шохи сарв

بناچار زد دست بر شاخ سرو

Чу аз чанги шоҳини гурезони тзрў

چو از چنگ شاهین گریزان تذرو

Шаҳу бонувон дар тамошои боғ

شه و بانوان در تماشای باغ

Ки доданд аз он сарви ҷӯяши суроғ

که دادند از آن سرو جویش سراغ

Абои нозанинон , шаҳи комҷўӣ

ابا نازنینان، شه کامجوی

Чу гулбун нишастанд бар тарафи ҷӯй

چو گلبن نشستند بر طرف جوی

Рахш шуд , чу гули зи оташи бодаи гарм

رخش شد، چو گل ز آتش باده گرم

Фурӯи рехт аз наргисаши оби шарм

فرو ریخت از نرگسش آب شرم

Бахили ғизол фарибанда дид

بخیل غزال فریبنده دید

Ғаззолии бФтрок зебанда дид

غزالی بفتراک زیبنده دید

Биҷунбед , ҷунбиданӣ чун паланг

بجنبید، جنبیدنی چون پلنگ

Паии сайди оҳӯи бёзиди чанг

پی صید آهو بیازید چنگ

Ғизолон рамеданд чун шери ҷуст

غزالان رمیدند چون شیر جست

Шудаш сайд , он оҳӯии шери маст

شدش صید، آن آهوی شیر مست

Бсинаҳ нишасташ шаҳи сарфароз

بسینه نشستش شه سرفراز

Чу бар сина ӣ Кебек ё зиндаи боз

چو بر سینه ی کبک یا زنده باز

Бдндон , лаб нӯшхандаш гузид

بدندان، لب نوشخندش گزید

Блб , шаҳди пурвирди қандаши мазид

بلب، شهد پرورد قندش مزید

Бгўҳри ҳамеи сифти лаъли турш

بگوهر همی سفت لعل ترش

зи лаъл об медод бар гавҳараш

ز لعل آب میداد بر گوهرش

Азу боғбон дошт пӯшидаи чашм

ازو باغبان داشت پوشیده چشم

Чаҳ аз поси шарм ва чаҳ аз бими хашм

چه از پاس شرم و چه از بیم خشم

Чунон хуфтаи он сарви қад бар қафо

چنان خفته آن سرو قد بر قفا

Хуии афшони зи шабнами гулашро сафо

خوی افشان ز شبنم گلش را صفا

Бидон сарви бегона ӣӣ хуфта дид

بدان سرو بیگانه یی خفته دید

Ба бедории он хоб ошуфта дид

به بیداری آن خواب آشفته دید

Ҳамаи боғ дар чашмаш омад сиёҳ

همه باغ در چشمش آمد سیاه

Шикасташи Перуи боли мурғи нигоҳ

شکستش پرو بال مرغ نگاه

Ҳамаи қисса ӣ сарв , он сарви ноз

همه قصه ی سرو، آن سرو ناز

Бичишам ва бобирав бшаҳ гуфт боз

بچشم و بابرو بشه گفت باز

Чу бар сарв афтод шаҳро назар

چو بر سرو افتاد شه را نظر

зи пероҳанаши мӯ бар оварад сар

ز پیراهنش مو بر آورد سر

Чунон барқ хашмаш шуд оташ фишон

چنان برق خشمش شد آتش فشان

Ки медод боғаши зи дӯзахи нишон

که میداد باغش ز دوزخ نشان

Гулу лолааш ахгар ва , сарви дӯд

گل و لاله اش اخگر و، سرو دود

Фалакро аз он дӯди мъҷри кабӯд

فلک را از آن دود معجر کبود

Басару андар , ошуфтаи дили боғбон

بسر و اندر، آشفته دل باغبان

На биноаши чашм ва на гуё забон

نه بیناش چشم و نه گویا زبان

Таниш буд бар шохи ларзон чу барг

تنش بود بر شاخ لرزان چو برگ

Шунидӣ з ҳар барги овози марг

شنیدی ز هر برگ آواز مرگ

зи баси ларза чун барги хушк аз дарахт

ز بس لرزه چون برگ خشک از درخت

Бхок раҳ афтод он тираи бахт

بخاک ره افتاد آن تیره بخت

Шунидам напурсида узри гуноҳ

شنیدم نپرسیده عذر گناه

Чу фармони бхўнриз ӯ дод шоҳ

چو فرمان بخونریز او داد شاه

зносозӣ бахти нопойдор

ز ناسازی بخت ناپایدار

Ҳаме гуфт ва мерафт то пои дор

همی گفت و میرفت تا پای دار

Ки шоҳо , дилат аз ғами осӯдаи бод

که شاها، دلت از غم آسوده باد

Сари роятат , бар фалаки судаи бод

سر رایتت، بر فلک سوده باد

Се ҳукм аз забонат шунидам се рӯз

سه حکم از زبانت شنیدم سه روز

Ки будат забони шамъ гетӣ фурӯз

که بودت زبان شمع گیتی فروز

Аён дидам онҳо ки гуфтӣ ниҳон

عیان دیدم آنها که گفتی نهان

Ҳамоно туе роздони ҷаҳон

همانا تویی رازدان جهان

НхФтм , вале то замонӣ хамӯш

نخفتم، ولی تا زمانی خموش

зи андеша ӣ чорумини ҳукми дӯш

ز اندیشه ی چارمین حکم دوش

Барин сарвам акнӯн агар раҳ фитод

برین سروم اکنون اگر ره فتاد

На густохам эй шаҳ ки чун бомдод

نه گستاخم ای شه که چون بامداد

Хабар шуд гуҳи саҷда ӣ зоҳидӣ

خبر شد گه سجده ی زاهدان

Маро аз қудуми шаҳу шоҳидон

مرا از قدوم شه و شاهدان

Нашуд фурсат рафтан аз гулшанам

نشد فرصت رفتن از گلشنم

Бночори ин сарв шуд масканам

بناچار این سرو شد مسکنم

Дигар худ зи баси бими ҷони доштам

دگر خود ز بس بیم جان داشتم

Парии зодаро деви пиндоштам

پری زاده را دیو پنداشتم

Чу ман рехтами хӯни Марии бқҳр

چو من ریختم خون ماری بقهر

Ки хӯни рехти баси ҷонварро зи заҳр

که خون ریخت بس جانور را ز زهر

зи хунаши писарро гирифтам қисос

ز خونش پسر را گرفتم قصاص

зи заҳраши басии ҷон ки кардам халос

ز زهرش بسی جان که کردم خلاص

Бподоши он , бигнаҳи зери теғ

بپاداش آن، بیگنه زیر تیغ

Нишонданд инак дареғ эй дареғ !

نشاندند اینک دریغ ای دریغ!

Ту каз теғи бедод хӯн резем

تو کز تیغ بیداد خون ریزیم

Бноҳқи сар аз дор овезем

بناحق سر از دار آویزیم

Нигар то чаҳ бошад саранҷоми ту

نگر تا چه باشد سرانجام تو

Май вхўн , чаҳ резанд дар ҷоми ту ? !

می وخون، چه ریزند در جام تو؟!

Ҳмигўими ин панд , бишинав змн ;

همیگویم این پند، بشنو زمن؛

Машав ғоФлоз гуфта ӣ хештан

مشو غافلاز گفته ی خویشتن

Бҳўш омад аз бода ӣ хашми шоҳ

بهوش آمد از باده ی خشم شاه

Бҷон раст аз теғаши он бигноаҳ

بجان رست از تیغش آن بیگناه