Оўхи чаканам ? ки сина тангаст !

آوخ چکنم؟ که سینه تنگ است!

Номи ту замон , замони ду ранг аст

نام تو زمان، زمان دو رنگ است

Алқсаҳ , дилии бсбри бастам

القصه، دلی بصبر بستم

Дар роҳи ту мунтазир нишастам

در راه تو منتظر نشستم

Будам ҳамаи рӯза дар суроғат

بودم همه روزه در سراغت

Бӯе расадам , магари зи боғат

بویی رسدم، مگر ز باغت

Ногуҳ бар зад бнъии зоғӣ

ناگه بر زد بنعی زاغی

Бар доғи дилам , фузуд доғӣ

بر داغ دلم، فزود داغی

Неи зоғ , сияҳи забони ғробӣ

نی زاغ، سیه زبان غرابی

Чун ҷғд нишаст бар харобӣ

چون جغد نشست بر خرابی

Минқори сиёҳтар зи қӣрӣ

منقار سیاه تر ز قیری

Бар ҳар пар ӯ , наҳуфтаи тирӣ

بر هر پر او، نهفته تیری

Бо ман , ҳар ҳарф дар миён дошт

با من، هر حرف در میان داشت

Албини албин дар баён дошт

البین البین در بیان داشت

Гуфт : аз писарони ту яке рафт

گفت: از پسران تو یکی رفت

Аз боми ту , мурғ зиракӣ рафт

از بام تو، مرغ زیرکی رفت

Омад пас аз он хабари дареғам

آمد پس از آن خبر دریغم

Гуфтӣ : бҷгр заданд теғам !

گفتی: بجگر زدند تیغم!

Барқи оҳам , з сина афрӯхт ;

برق آهم، ز سینه افروخت؛

Ин на варақи кабӯдро сӯхт

این نه ورق کبود را سوخت

Сайли ашкам , зи дида сар кард ;

سیل اشکم، ز دیده سر کرد؛

Ин ҳафт пилос куҳна тар кард

این هفت پلاس کهنه تر کرد

Ҳам дили хӯни гашт ва ҳам ҷигари доғ

هم دل خون گشت و هم جگر داغ

Ҷузи лола , гулӣ нараст азин боғ

جز لاله، گلی نرست ازین باغ

Ҳамсоя бинола аз хурӯшам

همسایه بناله از خروشم

Мегуфт ки : эй дареғи гӯшам !

میگفت که: ای دریغ گوشم!

То аз ту марои яке хабар дод

تا از تو مرا یکی خبر داد

Ҳанзали ситад аз ман ва шукр дод

حنظل ستد از من و شکر داد

Бар омадан ту кард ишорат

بر آمدن تو کرد اشارت

Шуд шоди дилам , азин бишорат

شد شاد دلم، ازین بشارت

Ҷон дод битоза ин навидам

جان داد بتازه این نویدم

Зод аз шаби ғам , сабоҳи идам

زاد از شب غم، صباح عیدم

Зон мужда , бшкр лаб гушӯдам

زان مژده، بشکر لب گشودم

Бар хоки сари суҷуди судам

بر خاک سر سجود سودم

Зини нохушӣу хушӣ ки дидам

زین ناخوشی و خوشی که دیدم

Гуфтам бадал , аз дил ин шунидам :

گفتم بدل، از دل این شنیدم:

Чун миваи з нахл метавон чид ? !

چون میوه ز نخل میتوان چید؟!

Чун партав меҳр метавон дид ? !

چون پرتو مهر میتوان دید؟!

Гӯ : бишиканад аз чамани ниҳолӣ

گو: بشکند از چمن نهالی

Гӯ : кам шавад аз уфуқи ҳилолӣ

گو : کم شود از افق هلالی

Ҳон ! то надиҳади фиреби деват ? !

هان! تا ندهد فریب دیوت؟!

Ҳон ! то нарасад блби ғариват ? !

هان! تا نرسد بلب غریوت؟!

Танҳо на фалаки туро ҷигари сӯхт

تنها نه فلک تو را جگر سوخت

Танҳо на дили ту бар писари сӯхт

تنها نه دل تو بر پسر سوخت

Ҳар гулнигарӣ дар ин куҳани боғ

هر گل نگری در این کهن باغ

Дар дил будаш чу лолаи ин доғ

در دل بودش چو لاله این داغ

Кас нест ки ин ғамаш бадал нест

کس نیست که این غمش بدل نیست

Поиш аз хӯни дил бгл нест

پایش از خون دل بگل نیست

Манеҳам , ҳадафи ҳазор тирам ;

منهم، هدف هزار تیرم؛

Пӯрем намонда , гарчи перам

پوریم نمانده، گرچه پیرم

Тирӣаст ки шаст осмон зад

تیری است که شست آسمان زد

Ҳам бар дили ман , аз он камон зад

هم بر دل من، از آن کمان زد

Зини бода параст ҷоми ман низ

زین باده پر است جام من نیز

Зини заҳр , олӯдаи коми ман низ

زین زهر، آلوده کام من نیز

Аммо натавон нафас кашӣдан

اما نتوان نفس کشیدن

Пой аз раҳи сабр баркашидан

پای از ره صبر برکشیدن

Ин бор , кашӣданӣаст ночор ;

این بار، کشیدنی است ناچار؛

Венаи заҳр , чашеданӣаст ночор

وین زهر، چشیدنی است ناچار

Вар шиква кунӣ , на сӯдманд аст

ور شکوه کنی، نه سودمند است

Сахтаст замин , фалак баланд аст

سخت است زمین، فلک بلند است

Аз шукр , лабат шукр фишон бод ;

از شکر، لبت شکر فشان باد؛

Аз сабр , шабати саҳари нишони бод !

از صبر، شبت سحر نشان باد!

Субҳони аллоҳ , шигифт корӣаст ;

سبحان الله، شگفت کاری است؛

Инсоф , ки турфа рӯзгорӣаст !

انصاف، که طرفه روزگاری است!

Худ нашнавам ва , туро даҳуми панд ;

خود نشنوم و، تو را دهم پند؛

Худ баста , туро Раҳонам аз банд !

خود بسته، تو را رهانم از بند!

Худ нолам ва , гӯямат : хамаш бош !

خود نالم و، گویمت : خمش باش!

Худ мастам ва , гӯямат : бааш бош !

خود مستم و، گویمت: بهش باش!

Худ хуфта , туро кшонм аз хоб ;

خود خفته، تو را کشانم از خواب؛

Худ ғарқа ; туро бар орм аз об !

خود غرقه؛ تو را بر آرم از آب!

Худ аъамӣу тўтёти бахшам ;

خود اعمی و توتیات بخشم؛

Худ муфлис ва , кимиёати бахшам !

خود مفلس و، کیمیات بخشم!

Худ лангу бкФи даҳуми Асоят ;

خود لنگ و بکف دهم عصایت؛

Худ ъўр ва , бабр кунам қабоят !

خود عور و، ببر کنم قبایت!

Худ шефта ва , Фзоимти ҷоҳ

خود شیفته و، فزایمت جاه

Худ гум шудау намоямати роҳ

خود گم شده و نمایمت راه

Хандад бар кори ман , ҷаҳонӣ

خندد بر کار من، جهانی

Ҷуз онкӣ набошадаш даҳоне

جز آنکه نباشدش دهانی

Ту Юсуфӣ , ва , ман бинёмин

تو یوسفی، و، من بنیامین

Хез аз ту дуо ва , аз ман омин !

خیز از تو دعا و، از من آمین!

Коизд , ҳамаро кунад шикеб

کایزد، همه را کند شکیبا

Чаҳ пери вҷўон , чаҳ зишту зебо !

چه پیر وجوان، چه زشت و زیبا!

Ҳар кас чу ман ва ту , дид ин доғ ;

هر کس چو من و تو، دید این داغ؛

Ва он кас ки шунид бонги ин зоғ !

و آن کس که شنید بانگ این زاغ!

Ҷузи сабр , мабод ҳеҷ фикраш ;

جز صبر، مباد هیچ فکرش؛

Ҷузи шукр , мабод ҳеҷ зикраш !

جز شکر، مباد هیچ ذکرش!

Гӯйанд ки : навҳа шуд сурӯдат

گویند که: نوحه شد سرودت

Чун рафт бслсбил равадат

چون رفت بسلسبیل رودت

Гар равад намонад , ӣам бмонод

گر رود نماند، یم بماناد

Вари ҷоми шикаст , ҷами бмонод

ور جام شکست، جم بماناد

Гӯйанд ки : гиряи баради хобат

گویند که: گریه برد خوابت

Рафт аз ғами нури дидаи обат

رفت از غم نور دیده آبت

Гавҳари мФшони зи дида бар кас

گوهر مفشان ز دیده بر کس

Дасти ту гуҳар фишонд , ин бас

دست تو گهر فشاند، این بس

Чун худ бгҳри бузургворӣ

چون خود بگهر بزرگواری

Он ба ки гуҳар бичишам норай

آن به که گهر بچشم ناری

Гӯйанд : оҳати ҷигар харош аст

گویند: آهت جگر خراش است

Кати пораи ҷигар , на дар фаррош аст

کت پاره جگر، نه در فراش است

Ҳар дами макаши аҳ ва , дил макун танг

هر دم مکش اه و، دل مکن تنگ

Кин оина , бар нтобад ин занг

کاین آینه، بر نتابد این زنگ

Гӯйанд : чу шаб шудӣ сияҳи пӯш

گویند: چو شب شدی سیه پوش

Каз моҳи нават тиҳӣ шуд оғӯш

کز ماه نوت تهی شد آغوش

Хуршед ки дарназар дурахшад

خورشید که درنظر درخشد

Дар абр на он фурӯғ бахшад

در ابر نه آن فروغ بخشد

Ту зоғ на ӣӣ , сипеди бозӣ ;

تو زاغ نه یی، سپید بازی؛

Он ба ки салб сияҳ насозӣ

آن به که سلب سیه نسازی

Сукет бахшад бсўри ҷо ро

سوکت بخشد بسور جا را

Ҷғдт диҳад ошён , ҳумо ро

جغدت دهد آشیان، هما را

Гӯйанд ки : перҳан задӣ чок

گویند که: پیرهن زدی چاک

Кати барг саман фитод бар хок ? !

کت برگ سمن فتاد بر خاک؟!

Сабри ор , ки то баҷост реша

صبر آر، که تا بجاست ریشه

Аз хоки дамади саман ҳамеша

از خاک دمد سمن همیشه

Деҳқон ки бхоки дона ӣӣ кошт

دهقان که بخاک دانه یی کاشت

Зон дона , ҳазор донаи бардошт

زان دانه، هزار دانه برداشت

Гар рафт писар , падари бмонод !

گر رفت پسر، پدر بماناد!

Вари рехти самар , шаҷари бмонод !

ور ریخت ثمر، شجر بماناد!

То бехи дарахт , устувораст !

تا بیخ درخت، استوار است!

Шохаши ҳамаи солаи зер бор аст

شاخش همه ساله زیر بار است

Баррагӣ афтод агар зи шохӣ

برگی افتاد اگر ز شاخی

Шамъии афсарад агар бкохӣ

شمعی افسرد اگر بکاخی

Шамшоди ту , дар чаман чмон аст

شمشاد تو، در چمن چمان است

Моҳи ту чароғ осмон аст

ماه تو چراغ آسمان است

Гум шуд гуҳарӣ агар зи ришта

گم شد گهری اگر ز رشته

Шуд зарди гиёҳии арзи кушта

شد زرد گیاهی ارز کشته

Абри Нитсаон буд гуҳари рез

ابر نیسان بود گهر ریز

Нахли бустон буд рутаби рез

نخل بستان بود رطب ریز

Гар рафт гулии зи боғ , ғам нест ;

گر رفت گلی ز باغ، غم نیست؛

Боғии ту ва , гули ббоғ кам нест !

باغی تو و، گل بباغ کم نیست!

Лаълӣ , агарат шикасти рахшон ;

لعلی، اگرت شکست رخشان؛

Бозаст ҳамон раҳи Бадахшон

باز است همان ره بدخشان

Аз дили мхрўш ва , синаи мхрош ;

از دل مخروش و، سینه مخراش؛

Оқил бқзо накарда пархош !

عاقل بقضا نکرده پرخاش!

Ҳони биштрки азин бааш бош

هان بیشترک ازین بهش باش

Гар нохушӣии расида , хуш бош

گر ناخوشیی رسیده، خوش باش

Хуш бош бкрдаҳ ӣ илоҳӣ

خوش باش بکرده ی الهی

Сари бози макаши зи ҳукми шоҳӣ

سر باز مکش ز حکم شاهی

Дидӣ ки халили кони се шаб хуфт

دیدی که خلیل کان سه شب خفت

Дар гӯши сурӯш ғайбаташ гуфт :

در گوش سروش غیبتش گفت:

Кандар раҳи ҳақи писар фидо кун

کاندر ره حق پسر فدا کن

Аз теғ , сараши зи тан ҷудо кун

از تیغ، سرش ز تن جدا کن

Бо ҷуфт бигуфт гуфта ӣ дӯст

با جفت بگفت گفته ی دوست

Каз мағзи тиҳии шинохташи пӯст

کز مغز تهی شناختش پوست

Ореи зан агарчӣ несташ айб

آری زن اگرچه نیستش عیب

Лек огаҳяш набошад аз ғайб !

لیک آگهیش نباشد از غیب!

Бо пӯр наҳуфта гуфт ин роз

با پور نهفته گفت این راز

Тасдиқаш кард он сарафроз

تصدیقش کرد آن سرافراز

Чун меҳри Фгнди бурқаъ аз чеҳр

چون مهر فگند برقع از چهر

На аз сари кӣна , аз сари меҳр

نه از سر کینه، از سر مهر

Хандони бглўи ниҳоди теғаш

خندان بگلو نهاد تیغش

Номади зи чунон писари дареғаш

نامد ز چنان پسر دریغش

Хӯни фарзанд , рехтани хост

خون فرزند، ریختن خواست

Зу ришта ӣ ҷони гусехтани хост

زو رشته ی جان گسیختن خواست

Он турфа , ки теғ ҳар қадари суд ;

آن طرفه، که تیغ هر قدر سود؛

Мӯе назд ва ду дасти Фрсўд

مویی نزد و دو دست فرسود

На теғи татовул аз халилаш

نه تیغ تطاول از خلیلش

Чун наҳй расед аз ҷалилаш

چون نهی رسید از جلیلش

Раст он халафи Халифаи зода

رست آن خلف خلیفه زاده

Аз теғ ба бахти рӯи кушода

از تیغ به بخت رو گشاده

Ногуҳи зи биҳишт , гӯсфандӣ

ناگه ز بهشت، گوسفندی

Омад ки набинад ӯ газандӣ

آمد که نبیند او گزندی

Дили басти баҳақ , з ғам шуд озод ;

دل بست بحق، ز غم شد آزاد؛

Ҷони баради бмзди онкӣ ҷон дод

جان برد بمزد آنکه جان داد

Розии бқзои шӯ аз кам ва беш

راضی بقضا شو از کم و بیش

Вази гардиш осмон миндиш

وز گردش آسمان میندیش

Гар карда сипеҳри талхкомат

گر کرده سپهر تلخکامت

Вари рехтаи заҳри ғами бҷомт

ور ریخته زهر غم بجامت

Аз сабри ту ҳам даҳони куниши талх

از صبر تو هم دهان کنش تلخ

То ғарра ӣ ма надонад аз слх

تا غره ی مه نداند از سلخ

Венаи роҳ ки меравад кунад гум

وین راه که میرود کند گم

Вази гардиш ӯ раҳанд мардум

وز گردش او رهند مردم

Он Тифл ки буд маи туфайлаш

آن طفل که بود مه طفیلش

Ғайрати даҳ хури рухи Суҳайлаш

غیرت ده خور رخ سهیلش

Ҳар чанд чакидяш зи лаби шер

هر چند چکیدیش ز لب شیر

Чун пӯри ту буд , хўонмши пер

چون پور تو بود، خوانمش پیر

Гарчи зи шумори кӯдакон буд

گرچه ز شمار کودکان بود

Аз тарбиятат , зи зиракон буд

از تربیتت، ز زیرکان بود

Чун дид ки рӯзгор фонӣ аст

چون دید که روزگار فانی است

Боҳичксши сар вафо нест

باهیچکسش سر وفا نیست

Гомии ду се зад , з пой бинишаст

گامی دو سه زد، ز پای بنشست

Ҳарфии ду се гуфт ва , лаби фурӯи баст

حرفی دو سه گفت و، لب فرو بست

Гар гурги аҷал , ҳалок кардаш

گر گرگ اجل، هلاک کردش

Пероҳани умр , чок кардаш

پیراهن عمر، چاک کردش

Аз канъони ҳаёт ногоҳ

از کنعان حیات ناگاه

Гӯраш зиндон шуду лаҳади чоҳ

گورش زندان شد و لحد چاه

Ёқӯби сифат , мабош ранҷур ;

یعقوب صفت، مباش رنجور؛

Кони Юсуфи монда аз падари давр

کان یوسف مانده از پدر دور

Дар Мисри биҳишт шодком аст

در مصر بهشت شادکام است

Бар маснади иззаташ мақом аст

بر مسند عزتش مقام است

Ҳурии бачагонаш , чун Зулайхо

حوری بچگانش، چون زلیخا

Аз шаҳди лабон , шудаи шкрхо

از شهد لبان، شده شکرخا

Аз рафтан ӯ , машав ғам андӯз ;

از رفتن او، مشو غم اندوز؛

з наҳор сабур бош комрўз

ز نهار صبور باش کامروز

Аз хон халил шуд сабӯҳаш

از خوان خلیل شد صبوحش

Бар сидра нишаст мурғи рӯҳаш

بر سدره نشست مرغ روحش

Фардо ки бпо кунанд мизон

فردا که بپا کنند میزان

Мардуми ҳамагии зи ҳам гурезон

مردم همگی ز هم گریزان

Лаби ташна , гуруснау бараҳна

لب تشنه، گرسنه و برهنه

Пои рафтор ва рӯй раҳ на

پای رفتار و روی ره نه

Тан , аз туфи офтоби сӯзон ;

تن، از تف آفتاب سوزان؛

Чун ҳизум , аз оташи фурӯзон !

چون هیزم، از آتش فروزان!

Он кӯдаки хурдсол , болон

آن کودک خردسال، بالان

Ояд бо хайли хурдсолон

آید با خیل خردسالان

Гирданд миёни халқи сафи саф

گردند میان خلق صف صف

зи оби кавсар , пиёла бар каф

ز آب کوثر، پیاله بر کف

Бегонау ошнои ббўинд

بیگانه و آشنا ببویند

Модари падарони худ биҷӯянд

مادر پدران خود بجویند

ӯ низ давони давони шитобад

او نیز دوان دوان شتابد

Гум карда ӣ хешро биёбад

گم کرده ی خویش را بیابد

Аз нохўшит , дилаши ҳаросад

از ناخوشیت، دلش هراسد

Гар ту нашиносӣ , ӯ шиносад

گر تو نشناسی، او شناسد

Урёни танат , оварад дар оғӯш ;

عریان تنت، آورد در آغوش؛

Чун хеш кунад тўрои ҳиллии пӯш

چون خویش کند تورا حلی پوش

Ҳам сӯй ҷинон шавад далелат

هم سوی جنان شود دلیلت

Ҳам Хизр шавад ба слсбилт

هم خضر شود به سلسبیلت

Бар хушки лабат , шароби резад ;

بر خشک لبت، شراب ریزد؛

Бар оташи тафта , оби резад !

بر آتش تفته، آب ریزد!

Алқсаҳ , Карими ҷовдона ;

القصه، کریم جاودانه؛

Ҷӯяд чӣ мағфирати баҳона !

جوید چی مغفرت بهانه!

Озар , ки яке з дӯстонаст ;

آذر، که یکی ز دوستان است؛

Нахли куҳании з бӯстон аст

نخل کهنی ز بوستان است

Ҳам соҳати синааш гулистон

هم ساحت سینه اش گلستان

Ҳам мурғи дилаши ҳазор дастон

هم مرغ دلش هزار دستان

Ин қитъа , чу даста ӣ гулии баст

این قطعه، چو دسته ی گلی بست

Венаи нома , биболи булбулии баст

وین نامه، ببال بلبلی بست

Каз накҳати гул , дилати кушояд

کز نکهت گل، دلت گشاید

Вази нағма ӣ булбулат , хуш ояд

وز نغمه ی بلبلت، خوش آید

То боди шимоли рақсад аз шавқ

تا باد شمال رقصد از شوق

То абри баҳор , гиряд аз завқ

تا ابر بهار، گرید از ذوق

Нахлат , аз ғуссаи хами мубиноад

نخلت، از غصه خم مبیناد

Ҷазаъат аз гиряи нами мибнод !

جزعت از گریه نم میبناد!