Яке рӯз дар соҳати гулшанӣ
یکی روز در ساحت گلشنی
Гирифтаи сарчашма ӣ равшанӣ
گرفته سرچشمه ی روشنی
Ману икдўи тани ҳамдами некбахт
من و یکدو تن همدم نیکبخت
Нишастем дар соя ӣ як дарахт
نشستیم در سایه ی یک درخت
зи якдасти ҳотифи нўосози ман
ز یکدست هاتف نواساز من
зи иксўи сабоҳии ҳам овози ман
ز یکسو صباحی هم آواز من
Бсҳбти кушодаи заҳри нуктаи санҷ
بصحبت گشاده زهر نکته سنج
Китоби ғазалҳои рангин чу ганҷ
کتاب غزلهای رنگین چو گنج
зи гавҳари фурӯашони аҳди қадим
ز گوهر فروشان عهد قدیم
Халафи мондаи дидеми дарҳо ятем
خلف مانده دیدیم درها یتیم
Фиристодаи ғаввоси шанро дуруд
فرستاده غواص شان را درود
Баҳр давр шуд навҳаро ҳам сурӯд
بهر دور شد نوحه را هم سرود
Бигард ятемяш аз дидаи ашк
بگرد یتیمیش از دیده اشک
Равон буд аз длнўозӣ на рашк
روان بود از دلنوازی نه رشک
Сабоҳӣ ки бодои сабоҳаши бихир
صباحی که بادا صباحش بخیر
Чу он анҷуман дид холии зи ғайр
چو آن انجمن دید خالی ز غیر
Китобӣ куҳан дошт бо худ ниҳон
کتابی کهن داشت با خود نهان
Баровардаш аз зиракаши ногаҳон
برآوردش از زیرکش ناگهان
Гусастаи зи ҳам ақди шероза аш
گسسته ز هم عقد شیرازه اش
Куҳан , лек маънии ҳамон тозааш !
کهن، لیک معنی همان تازه اش!
Бадастон гирифтам зи дасташи китоб
بدستان گرفتم ز دستش کتاب
Рҳондми зи гардиш чу ганҷ аз хароб
رهاندم ز گردش چو گنج از خراب
Гушӯдам , чаҳ дидам ? яке бӯстон !
گشودم، چه دیدم؟ یکی بوستان!
Ки бодои тмошогаҳи дӯстон ! !
که بادا تماشاگه دوستان!!
Варақҳо , чу барги рузони фасли дай ;
ورقها، چو برگ رزان فصل دی؛
Парешону Фоӣҳ аз он буи май
پریشان و فائح از آن بوی می
Дарахтони куҳан , миваҳо навбараш
درختان کهن، میوه ها نوبرش
зи ҷон парвариш дода ҷони парвариш
ز جان پرورش داده جان پرورش
Чу фирдавс , гули руста дар ваии басӣ ;
چو فردوس، گل رسته در وی بسی؛
Ки хории нёзрдаҳи даст касе
که خاری نیازرده دست کسی
Ҳамоно бойен олам омад биҳишт
همانا باین عالم آمد بهشت
Ки ризвон дар он ҳар чаҳ боист кишт
که رضوان در آن هر چه بایست کشت
Гулӣ варна аз бӯстонӣ нараст
گلی ورنه از بوستانی نرست
Ки хораши бхўни даст гулчин нишаст
که خارش بخون دست گلچین نشست
Касе мива варна з боғӣ начед
کسی میوه ورنه ز باغی نچید
Ки аз боғбони заҳр чашмӣ надид
که از باغبان زهر چشمی ندید
Дилами барад аз даст , буии гулаш ;
دلم برد از دست، بوی گلش؛
Ҷигар хӯн шуд , аз нола ӣ булбулаш !
جگر خون شد، از ناله ی بلبلش!
Магари булбулаши кӯи блби қанди суд
مگر بلبلش کو بلب قند سود
Мъзии амири Самарқанд буд !
معزی امیر سمرقند بود!
Чаҳ гуфтам ки бояд занами сари бснг
چه گفتم که باید زنم سر بسنگ
Куҷо бӯстон дорад ин обу ранг ? !
کجا بوستان دارد این آب و رنگ؟!
Длорои яке нозанини нома буд
دلارا یکی نازنین نامه بود
Ки бар машки тркои буташи хомаи суд
که بر مشک ترکا بتش خامه سود
Дар авроқаш аз чашми ибрати нигар
در اوراقش از چشم عبرت نگر
Надидам биҷузи пораҳои ҷигар
ندیدم بجز پاره های جگر
Саросари бхўни дили омехта
سراسر بخون دل آمیخته
зи чашми сиёҳи қалами рехта
ز چشم سیاه قلم ریخته
Дар он нақш , баси қисса ӣ дарднок
در آن نقش، بس قصه ی دردناک
Чу лавҳи ҷабини асирони хок
چو لوح جبین اسیران خاک
Навишта дар он қисса ӣ длнўоз
نوشته در آن قصه ی دلنواز
Басии достонҳои нозу ниёз
بسی داستانهای ناز و نیاز
Дурахшони гуҳарҳои ғалатон дар он
درخشان گهرهای غلطان در آن
Ниҳони ганҷи дарвешу султон дар он
نهان گنج درویش و سلطان در آن
Ҳам аз шодӣ ҷустани лаъли муфт
هم از شادی جستن لعل مفت
Ҳам аз мотами онкии ин лаъли сифт
هم از ماتم آنکه این لعل سفت
Сурӯдами зи айвони гардуни гузашт
سرودم ز ایوان گردون گذشت
Сиришками зи домони Ҷайҳуни гузашт
سرشکم ز دامان جیحون گذشت
Сабоҳӣ , лаби худ бдндон гирифт
صباحی، لب خود بدندان گرفت
ШкФтш чу гул рӯй ва гуфт : эй шкФт
شکفتش چو گل روی و گفت: ای شکفت
Ки ин номаи короами ҷон ман аст
که این نامه کارام جان من است
Чу танҳо шавам , ҳамзабон ман аст
چو تنها شوم، همزبان من است
Маро буд мӯниси баҳри анҷуман
مرا بود مونس بهر انجمن
Касе ҷуз ту нагирифташ аз дасти ман
کسی جز تو نگرفتش از دست من
Ки бинад ?хитои хаташ аз савоб
که بیند خطای خطش از صواب
Ва ё хондаш кӯ нагӯяд ҷавоб
و یا خواندش کو نگوید جواب
Ҳамоно наёмухт дар рӯзгор
همانا نیاموخت در روزگار
Касе ин луғатро зи омӯзгор
کسی این لغت را ز آموزگار
Ҳарифон ки имрӯз ном оваранд
حریفان که امروز نام آورند
зи даъвии бмлк сухан доваранд
ز دعوی بملک سخن داورند
Шукрро з ҳанзал ндонанд чист ? !
شکر را ز حنظل ندانند چیست؟!
Ндонанд амир Самарқанд кист ? !
ندانند امیر سمرقند کیست؟!
Дар ин аҳд , ҳар кӯи ду мисраи нигошт
در این عهد، هر کو دو مصرع نگاشت
Сари аҷаб бар осмони брФрошт
سر عجب بر آسمان برفراشت
Ду хари муҳра ҳар кӯ баҳам кард ҷуфт
دو خر مهره هر کو بهم کرد جفت
Камон кард кӯи гӯ ҳар назми сифт !
کمان کرد کو گو هر نظم سفت!
Набинӣ ки омад дарин марзу бум
نبینی که آمد درین مرز و بوم
эй ҳумоюн , кам аз бум шавам ? !
همای همایون، کم از بوم شوم؟!
Харидори гавҳар дар ин шаҳр нест
خریدار گوهر در این شهر نیست
Фурӯшандаро аз баҳо баҳр нест
فروشنده را از بها بهر نیست
Ту ҳам ранҷи беҳудаи зин пас мабар
تو هم رنج بیهوده زین پس مبر
Сухани пеш ҳар нокас ва кас мабар
سخن پیش هر ناکس و کس مبر
Чаҳ лозим каз андешаи дил хӯн кунӣ
چه لازم کز اندیشه دل خون کنی
Магари мисраӣ чанд мавзун кунӣ
مگر مصرعی چند موزون کنی
Ки дар хонданаш чун бар ореи нафас
که در خواندنش چون بر آری نفس
Гузоранд ангушт бар лаб ки бас
گذارند انگشت بر لب که بس
Варашсозӣ аз калаку дафтари басӣҷ
ورش سازی از کلک و دفتر بسیج
Нагиранд чун ин китобаши бҳич
نگیرند چون این کتابش بهیچ
Маро дар дили афсун ӯ кор кард
مرا در دل افسون او کار کرد
зи хобами бофасона бедор кард
ز خوابم بافسانه بیدار کرد
Бова гуфтам аз рӯй рФқ : эй рафиқ
باو گفتم از روی رفق: ای رفیق
ЪФии илоҳ ки ҳам содиқии ҳам садиқ
عفی اله که هم صادقی هم صدیق
Ҳам он ба ки шабҳо насузам димоғ
هم آن به که شبها نسوزم دماغ
Найафурӯзам аз баҳри кӯрони чароғ
نیفروزم از بهر کوران چراغ
Чаҳ биҷои гузорами зари андари халос
چه بیجا گذارم زر اندر خلاص
Ки ншносдши сирФӣ аз рсос
که نشناسدش صیرفی از رصاص
Чаҳ гирдами пай дар шиновар чу ғўк ?
چه گردم پی در شناور چو غوک؟
Ки нгшоидши риштаи золии зи дӯк
که نگشایدش رشته زالی ز دوک
Бад-ӣни гӯнаи моро сухан дар миён
بدین گونه ما را سخن در میان
Фаро дошта гӯш , рӯҳонӣон
فرا داشته گوش، روحانیان
Ки аз иктрФи ҳотиф овоз дод
که از یکطرف هاتف آواز داد
Дили рафта аз ман бмн боз дод
دل رفته از من بمن باز داد
Бгрмӣ маро гуфт : эй ҳӯшманд
بگرمی مرا گفت: ای هوشمند
зи бозори сарди сухани шиква чанд ? !
ز بازار سرد سخن شکوه چند؟!
Пас аз аҳди устоди фани рӯдакӣ
پس از عهد استاد فن رودکی
Ки дар дарии сифт аз кӯдакӣ
که در دری سفت از کودکی
Бнўбт сухан густарон азъдм
بنوبت سخن گستران ازعدم
Ниҳоданд дар базми дониши қадам
نهادند در بزم دانش قدم
Чу ӯ чид ҳар каси суханро асос
چو او چید هر کس سخن را اساس
Гуҳари рехт дар ҷайби гавҳари шинос
گهر ریخت در جیب گوهر شناس
Ниўшндаҳро ҷон аз он тоза шуд
نیوشنده را جان از آن تازه شد
Ҷаҳонии зи номаши пар овоза шуд
جهانی ز نامش پر آوازه شد
Ҳар он каз сухани тарзи дигари ниҳод
هر آن کز سخن طرز دیگر نهاد
ХзФ дар тарозуии гавҳари ниҳод
خزف در ترازوی گوهر نهاد
Агар панҷ рӯзи ин сарои сипанҷ
اگر پنج روز این سرای سپنج
Тиҳӣ шуд зи арбоби дониш , маранҷ
تهی شد ز ارباب دانش، مرنج
Намонад ва намонад биксони ҷаҳон
نماند و نماند بیکسان جهان
Шавад ошкор , ончии бинии ниҳон
شود آشکار، آنچه بینی نهان
Шунидӣ ки ҷамшеди фархундаи бахт
شنیدی که جمشید فرخنده بخت
Чу бегонагонаш гирифтанд тахт
چو بیگانگانش گرفتند تخت
зи бедоди заҳҳоки тозӣ , зи мағз
ز بیداد ضحاک تازی، ز مغز
Тиҳӣ шуд сари навҷавонони нағз
تهی شد سر نوجوانان نغز
Ҷаҳон буд ошуфтаи солии ҳазор
جهان بود آشفته سالی هزار
Бадви некаш аз зулми зор ва назор
بدو نیکش از ظلم زار و نزار
Дигар каз ҷафо шуд пушаймони сипеҳр
دگر کز جفا شد پشیمان سپهر
Гароӣад икчнд аз кини бмҳр
گرایید یکچند از کین بمهر
Дирафши Фаридуни броФрохти боз
درفش فریدون برافراخت باز
Ҷаҳони рашки айвони ҷами сохт боз
جهان رشک ایوان جم ساخت باز
Фалаки рўзкӣ чанд бар зайду Амр
فلک روزکی چند بر زید و عمرو
Агар бўзаҳи паймӯд бар ҷои хамр
اگر بوزه پیمود بر جای خمر
Нахоҳад шудани реша ӣ токи хушк
نخواهد شدن ریشه ی تاک خشک
з майхона ояд ҳамон буии машк
ز میخانه آید همان بوی مشک
Кунунгар бгитӣ схндон намонад
کنون گر بگیتی سخندان نماند
Гулӣ дар ҳамаи боғ хандон намонад
گلی در همه باغ خندان نماند
зи булбули нишоне на дар бӯстон
ز بلبل نشانی نه در بوستان
зи тӯтии тиҳии гашти Ҳиндӯстон
ز طوطی تهی گشت هندوستان
Нагиранд каҷи нағмаи зоғони боғ
نگیرند کج نغمه زاغان باغ
зи атри гулу таъми шукри суроғ
ز عطر گل و طعم شکر سراغ
Чаманро тиҳӣ аз саман кард дай
چمن را تهی از سمن کرد دی
зи гули вази шукри шохи холӣу не ? !
ز گل وز شکر شاخ خالی و نی؟!
Махӯр ғам , ки фардост аз кӯҳсор
مخور غم، که فرداست از کوهسار
БроФрохтаҳи чатри абри баҳор
برافراخته چتر ابر بهار
Сабои рехтаи гули бдомони шох
صبا ریخته گل بدامان شاخ
Шукр карда неро гиребони фарох
شکر کرده نی را گریبان فراخ
Бглбн бар оварда булбули хурӯш
بگلبن بر آورده بلبل خروش
Бмнқори тӯтӣ шукр карда нӯш
بمنقار طوطی شکر کرده نوش
Сухан густарон карда рӯи сӯии боғ
سخن گستران کرده رو سوی باغ
Бадастии китобу бадастии аёғ
بدستی کتاب و بدستی ایاغ
Ниқоб аз рух гул гушойанд хуш
نقاب از رخ گل گشایند خوش
Боҳнг булбул саройанд хуш
بآهنگ بلبل سرایند خوش
Ғазал сар кунад мутриб аз ҳар касе
غزل سر کند مطرب از هر کسی
Фиристанд раҳмат бар онкаси басӣ
فرستند رحمت بر آنکس بسی
Биёи зини китобӣ ки дар дасти тест
بیا زین کتابی که در دست تست
Бибин нақши ҳоли мъзии дуруст
ببین نقش حال معزی درست
Шаш андари сад ва панҷ андар даҳ аст
شش اندر صد و پنج اندر ده است
Ки хоки мъзӣ зёртгаҳ аст
که خاک معزی زیارتگه است
Гуҳии ҳеҷ аз ӯ ном нашунида кас
گهی هیچ از او نام نشنیده کس
Гуҳӣ дар ҷаҳони ном ӯ буду бас
گهی در جهان نام او بود و بس
Гар ӯ рафт , бар ҷой ӯ кас намонад
گر او رفت، بر جای او کس نماند
Сухангӯ , схндон , сухан рас намонад
سخنگو، سخندان، سخن رس نماند
Туе худ биҳамдиллоҳи имрӯз низ
تویی خود بحمدالله امروز نیز
Бмсри сухан чун мъзии азиз
بمصر سخن چون معزی عزیز
Ҳам ӯ ҳам дигар нозимони ҷаҳон
هم او هم دگر ناظمان جهان
Ки буданд аз кори назм , огаҳон
که بودند از کار نظم، آگهان
зи ту зинда шуд дар ҷаҳони номашон
ز تو زنده شد در جهان نامشان
Буд гарчи дар хоки оромашон
بود گرچه در خاک آرامشان
Бсъии ту зойеъ нашуд ранҷашон
بسعی تو ضایع نشد رنجشان
Ки гавҳар баровардӣ аз ганҷашон
که گوهر برآوردی از گنجشان
Бинол эй куҳани булбули бӯстон
بنال ای کهن بلبل بوستان
Ки чун гули кушояди дили дӯстон
که چون گل گشاید دل دوستان
Ббоғ аз гул ва мива бинишон дарахт
بباغ از گل و میوه بنشان درخت
Ки то бинад ва чӣанд озодаи бахт
که تا بیند و چیند آزاده بخت
Аз ин хокдон чун бухлади барин
از این خاکدان چون بخلد برین
Кунӣ рӯ , ки бодати лаҳади анбарин
کنی رو، که بادت لحد عنبرین
Ҳар онкў гулӣ чӣанд аз боғи ту
هر آنکو گلی چیند از باغ تو
Чу лолаи дилаши сӯзад аз доғи ту
چو لاله دلش سوزد از داغ تو
Ҳар онкў хӯрд миваи ?ут аз дарахт
هر آنکو خورد میوه ات از درخت
Ба некӣ кунад ёдат эй некбахт
به نیکی کند یادت ای نیکبخت
Саросари схнҳош беайб буд
سراسر سخنهاش بی عیب بود
Магӯ ҳотиф , ӯ ҳотифи ғайб буд !
مگو هاتف، او هاتف غیب بود!
Дарии сифт , коўизаҳ ӣ гӯш шуд ;
دری سفت، کآویزه ی گوش شد؛
Забонро шикоят фаромӯш шуд !
زبان را شکایت فراموش شد!
Бова гуфтам : эй абр гавҳар фишон
باو گفتم: ای ابر گوهر فشان
зи гавҳар буд дар чаҳ баҳрати нишон ? !
ز گوهر بود در چه بحرت نشان؟!
Бигӯ то бони баҳри киштӣ барам
بگو تا بآن بحر کشتی برم
Вази он баҳри гавҳар бадаст оварам !
وز آن بحر گوهر بدست آورم!
Чаҳ тарзат буд дар сухани длнўоз ?
چه طرزت بود در سخن دلنواز؟
Каз он тарзи бандами суханро тароз !
کز آن طرز بندم سخن را طراز!
Бигуфт : эй ки назмати саросар хуш аст
بگفت: ای که نظمت سراسر خوش است
Барории заҳри баҳри гавҳар , хуш аст
برآری زهر بحر گوهر، خوش است
Вале шуд чу нақди ҷавонии зи даст
ولی شد چو نقد جوانی ز دست
Дарин баҳрат афтод моҳӣ бишуст
درین بحرت افتاد ماهی بشست
Наярзад ки гирад тамаъи доманат
نیرزد که گیرد طمع دامنت
Нзибд ки гардад ҳаваси раҳзанат
نزیبد که گردد هوس رهزنت
Махон аз тамаъи сифлагонро хдиў
مخوان از طمع سفلگان را خدیو
Манеҳ аз ҳаваси номи ҳурони бдиў
منه از هوس نام حوران بدیو
Ғзлхўонит гарчи бошад бсҳў
غزلخوانیت گرچه باشد بسهو
Шморндш , аи здўстони давр , лаҳв
شمارندش، ا زدوستان دور، لهو
Магӯ мадҳи шоҳон , чу набӯд баҷо
مگو مدح شاهان، چو نبود بجا
Ки ночораш охир бигӯе ҳиҷо
که ناچارش آخر بگویی هجا
Чаҳ лозим чу Фирдавсии оеи зи Тӯс
چه لازم چو فردوسی آیی ز طوس
Бғзнину шаҳро кунӣ поибўс ? !
بغزنین و شه را کنی پایبوس؟!
Барии сӣ чиҳил соли беҳудаи ранҷ
بری سی چهل سال بیهوده رنج
Ки бар домани аФшондти шоҳи ганҷ ? !
که بر دامن افشاندت شاه گنج؟!
Бухории зи андешаи умрии қафо
بخاری ز اندیشه عمری قفا
Каш аз ваъда охир набинӣ вафо ? !
کش از وعده آخر نبینی وفا؟!
Шаҳи ганҷаро чун Низомии бъмд
شه گنجه را چون نظامی بعمد
Чаҳ хуонеи шабу рӯзӣ аз ихлоси ҳамд ? !
چه خوانی شب و روزی از اخلاص حمد؟!
Ки ҳмдўнёнро шӯии даҳ худо
که حمدونیان را شوی ده خدا
Нишинии зи кунҷи қаноати ҷудо ? !
نشینی ز کنج قناعت جدا؟!
Чаҳ дар мадҳ кӯшӣ ? ки чун анварӣ
چه در مدح کوشی؟ که چون انوری
Кунад мғФри андари сарати мъҷрӣ !
کند مغفر اندر سرت معجری!
Бблхт нишонанд бар хари зиришк
ببلخت نشانند بر خر زرشک
зи рух хуш фишонӣ ва аз дидаи ашк !
ز رخ خوش فشانی و از دیده اشک!
Гар аз нахли дониш , самар боядат
گر از نخل دانش، ثمر بایدت
Ба бустони саъдии гузар боядат
به بستان سعدی گذر بایدت
Ки ҳар ранги гули хоҳии онҷои шкФт
که هر رنگ گل خواهی آنجا شکفت
зи ҳаргунаи гӯйии сухан шайх гуфт
ز هرگونه گویی سخن شیخ گفت
Дигар гуфтамаш : эй туро ман раҳе
دگر گفتمش: ای تو را من رهی
ЪФии аллоҳ ки додӣ марои огаҳӣ
عفی الله که دادی مرا آگهی
Бичишам , ончии гӯйӣ биҷой оварам
بچشم، آنچه گویی بجای آورم
Агар лутф эзад шавад ёварам
اگر لطف ایزد شود یاورم
Набошад маро гарчи дар анҷуман
نباشد مرا گرچه در انجمن
Забони оҷиз аз ҳечгуна сухан
زبان عاجز از هیچگونه سخن
Вале зи он нчинми сар аз рои ту
ولی ز آن نچینم سر از رای تو
Ки зебост рои дили орои ту
که زیباست رای دل آرای تو
Бкўтоаҳ дастон машав бадгумон
بکوتاه دستان مشو بدگمان
Хадангами бузаи байн , зиҳам дар камон !
خدنگم بزه بین، زهم در کمان!
Ҳамон гӯям акнӯн ки гуяд сурӯш
همان گویم اکنون که گوید سروش
Боҳнг саъдӣ барорам хурӯш
بآهنگ سعدی برآرم خروش
Агар шайхи гули чид аз бӯстон
اگر شیخ گل چید از بوستان
Ки аФшондш бар сари дӯстон ? !
که افشاندش بر سر دوستان؟!
Вагар ришта аз даста гулҳо гусехт
و گر رشته از دسته گلها گسیخت
Бадеҳӣами бўнсри бен саъди рехт
بدیهیم بونصر بن سعد ریخت
Ман инак яке ганҷ андӯхтам
من اینک یکی گنج اندوختم
Ббозорёни муфти нФрўхтм
ببازاریان مفت نفروختم
Гузидам аз он дару ёқӯту лаъл
گزیدم از آن در و یاقوت و لعل
Ки шабдизи шаҳро фишонам ба наъл
که شبدیز شه را فشانم به نعل
Бширин лаб ӯ дод агар дод панд
بشیرین لب او داد اگر داد پند
Ба Широзёни армағони баради қанд
به شیرازیان ارمغان برد قند
Ман оварадам инак шукри зи Исфаҳон
من آوردم اینک شکر ز اصفهان
Ки ширин кунад хусрав аз ваии даҳон
که شیرین کند خسرو از وی دهان
Шҳо , шаҳрёро , саро , срўро
شها، شهریارا، سرا، سرورا
Фалаки боргоҳо , ҷаҳони пурваро
فلک بارگاها، جهان پرورا
Ҷабини сои перу ҷавон , қасри тест
جبین سای پیر و جوان، قصر تست
Ба аз асри Нӯшервони асри тест
به از عصر نوشیروان عصر تست
Ҷаҳон аз ту дар маҳди амну амон
جهان از تو در مهد امن و امان
Чу аз Меҳдии ҳодии охири замон
چو از مهدی هادی آخر زمان
зи ҷавдат , чунон сайр шуд чашми оз
ز جودت، چنان سیر شد چشم آز
Ки муфлис ба манъам надорад ниёз
که مفلس به منعم ندارد نیاز
зи теғат , чунон ёфт гетии қарор
ز تیغت، چنان یافت گیتی قرار
Ки кӯдак надорад бдиўонаҳи кор
که کودک ندارد بدیوانه کار
Бмҳрти дили дӯсти нозиндаи бод
بمهرت دل دوست نازنده باد
Брмҳти сари хасми бозандаи бод
برمحت سر خصم بازنده باد
Бъҳди ту , эй даввори меҳрбон
بعهد تو، ای دوار مهربان
Ки бахшанда дастӣу ширини забон
که بخشنده دستی و شیرین زبان
Дилиро наме байнами андӯҳнок
دلی را نمی بینم اندوهناک
Тан аз ранҷи фориғ , рух аз гирди пок
تن از رنج فارغ، رخ از گرد پاک
Ҷаҳони амн ва , рӯзии мардуми фарох
جهان امن و، روزی مردم فراخ
Бирав бумаши обод , аз айвону кох
برو بومش آباد، از ایوان و کاخ
Марои барад лек ин ғам аз дили сарвар
مرا برد لیک این غم از دل سرور
Ки осоиши мардуми оради ғурур
که آسایش مردم آرد غرور
Чу роҳ ғурур уфтад андари димоғ
چو راه غرور افتد اندر دماغ
Хирадро баради равшанӣ аз чароғ
خرد را برد روشنی از چراغ
Пас онгаҳ кунад хонимонҳо хароб
پس آنگه کند خانمانها خراب
Шавад санг аз ӯ хоку дарёи сароб
شود سنگ از او خاک و دریا سراب
Баронам кунун эй шаҳи ҳақи шинос
برآنم کنون ای شه حق شناس
Ки дории зи ҳақи ҷониби халқи пос
که داری ز حق جانب خلق پاس
Ки то деви ғифлат назд роҳашон
که تا دیو غفلت نزد راهشان
Кунам аз раҳи панди огоҳашон
کنم از ره پند آگاهشان
Бибин ҳар киро шуд зи перу ҷавон
ببین هر که را شد ز پیر و جوان
Чу аз ҷӯши ахлоти тани нотавон
چو از جوش اخلاط تن ناتوان
Табибии бночори мибоидш
طبیبی بناچار میبایدش
Ки ҷон аз давои ваии осоидш
که جان از دوای وی آسایدش
Гар аз сӯъи ахлоқ низ одамӣ
گر از سوء اخلاق نیز آدمی
Хилоиқи гризндш аз ҳамдамӣ
خلایق گریزندش از همدمی
Ҳакимяш бояд писандидаи рой
حکیمیش باید پسندیده رای
Ки чун гардад аз панди дастони сарой ? !
که چون گردد از پند دستان سرای؟!
Дамад чун гул аз шукраши буии хуш
دمد چون گل از شکرش بوی خوش
Диҳад буии он гули шукри хуии хуш
دهد بوی آن گل شکر خوی خوش
Туро гарчи ҳоҷат на аз огаҳӣ
تو را گرچه حاجت نه از آگهی
Ба пндксӣ , хоссаи панди раҳе
به پندکسی، خاصه پند رهی
Вале по наад ҳар ки дар маҳфилӣ
ولی پا نهد هر که در محفلی
Чу хоҳад бсҳбти кушояди дилӣ
چو خواهد بصحبت گشاید دلی
Сухан сараканд бо сари анҷуман
سخن سرکند با سر انجمن
Буд гарчи бо дигаронаши сухан
بود گرچه با دیگرانش سخن
Пас аз зикри эҷоди раби Маҷид
پس از ذکر ایجاد رب مجید
Ки чун кард офоқу анфуси падед
که چون کرد آفاق و انفس پدید
Чу дидам дарин нағзи маҷлиси дуруст
چو دیدم درین نغز مجلس درست
Каз аҳли ҷаҳон рӯй маҷлис ба тест
کز اهل جهان روی مجلس به تست
Навиштам ба панди касони ин китоб
نوشتم به پند کسان این کتاب
Шавад то ки дида аз он баҳра ёб
شود تا که دیده از آن بهره یاب
Баҳри қитъааш каз хирад оятӣ аст
بهر قطعه اش کز خرد آیتی است
Ҷудогонаи андарзӣ ва ҳикматӣ аст
جداگانه اندرزی و حکمتی است
Ҳикоёти дилкаш , мислиҳои нағз
حکایات دلکش، مثل های نغز
Ки ҳуш оварад ғофилонро бмғз
که هوش آورد غافلان را بمغز
СдФҳости пари гавҳари шоҳвор
صدفهاست پر گوهر شاهوار
Сабуҳо пар аз бода ӣ хушгувор
سبوها پر از باده ی خوشگوار
Хунаки онкии зини тоза менӯш кард
خنک آنکه زین تازه می نوش کرد
Вазин гавҳар , овеза ӣ гӯш кард
وزین گوهر، آویزه ی گوش کرد
Баҳри байтӣ аз он зи бустон дарӣ аст
بهر بیتی از آن ز بستان دری است
Тару тоза чун гулистон дафтарӣ аст
تر و تازه چون گلستان دفتری است
Нёрстм , омад чу худ бар дарат ;
نیارستم، آمد چو خود بر درت؛
Бмҷлс фиристодам ин дафтарат
بمجلس فرستادم این دفترت
Ки хонд дабири ту бар ҷои ман
که خواند دبیر تو بر جای من
Бқсри ту , эй фаррухи он анҷуман !
بقصر تو، ای فرخ آن انجمن!
Вази он анҷуман то баҳри кишварӣ
وز آن انجمن تا بهر کشوری
Барад аз ман ин номаи донишварӣ
برد از من این نامه دانشوری
Бадонаши ҷаҳонро дарин рӯзгор
بدانش جهان را درین روزگار
Ту бошӣ ба панди ман омӯзгор
تو باشی به پند من آموزگار
Туфайли ту ҳар кӯ шавад комёб
طفیل تو هر کو شود کامیاب
зи пандӣ ки ман додмши зини китоб
ز پندی که من دادمش زین کتاب
Брҳмти зи ту ёди оради нахуст
برحمت ز تو یاد آرد نخست
Ки унвони ин нома аз номи тест
که عنوان این نامه از نام تست
Марои ҳам чу кардам туро бандагӣ
مرا هم چو کردم تو را بندگی
Бомрзш ҳақ диҳад зиндагӣ
بآمرزش حق دهد زندگی
Набинӣ ки аз хон шоҳаншаҳон
نبینی که از خوان شاهنشهان
Гадо мехӯрд рӯзии андари ҷаҳон
گدا میخورد روزی اندر جهان
Ҳарифони марои дидаи бархестанд
حریفان مرا دیده برخاستند
Биравем зи нав базмӣ оростанд
برویم ز نو بزمی آراستند
Гирифтанд як як маро дар канор
گرفتند یک یک مرا در کنار
Ту гӯйӣ кашидандем интизор
تو گویی کشیدندیم انتظار
Шудам то нишинам бсФи нъол
شدم تا نشینم بصف نعال
з ҳар ҷонибам хост бонги тъол
ز هر جانبم خاست بانگ تعال
Фузуданд аз эҳтиромам бақадр
فزودند از احترامم بقدر
Намуданд чун дили мақомами бсдр
نمودند چون دل مقامم بصدر
з ҳар сӯи басии достонҳо гузашт
ز هر سو بسی داستانها گذشت
Басии достон бар забонҳо гузашт
بسی داستان بر زبانها گذشت
Яке ҷусти рози сипеҳри барин
یکی جست راز سپهر برین
Яке аз ҷаҳони вази ҷаҳони офарин
یکی از جهان وز جهان آفرین
зи кайфияти халқи олами басӣ
ز کیفیت خلق عالم بسی
Сухан гуфт дар анҷуман ҳар касе
سخن گفت در انجمن هر کسی
Ман андеша ӣ кори худ доштам
من اندیشه ی کار خود داشتم
Саросари сухани қиссаи пиндоштам
سراسر سخن قصه پنداشتم
Яке гуфт бо ман ки : эй ҳамнафас
یکی گفت با من که: ای همنفس
Чаро бӯстонро шумории қафас ? !
چرا بوستان را شماری قفس؟!
Кунун каз гул омад замини ҳалаи пӯш
کنون کز گل آمد زمین حله پوش
з ҳар мурғӣ овозӣ омад бигӯаш
ز هر مرغی آوازی آمد بگوش
Шуд аз чеҳра ӣ гули зи андоми сарв
شد از چهره ی گل ز اندام سرو
Нўоснҷи булбул , ғзлхўони тзрў
نواسنج بلبل، غزلخوان تذرو
Баҳри гӯшаи зини боғи рӯҳонӣон
بهر گوشه زین باغ روحانیان
Фгнднди баси гуфтугӯ дар миён
فگندند بس گفتگو در میان
Ту каз боғи дониши куҳани булбулӣ
تو کز باغ دانش کهن بلبلی
Бадали хорҳо дорӣ аз ҳар гулӣ
بدل خارها داری از هر گلی
Чаро ҳамдами дӯстони нестӣ ?
چرا همدم دوستان نیستی؟
Магари мурғи ин бӯстони нестӣ ? !
مگر مرغ این بوستان نیستی؟!
Бигӯ бо ҳарифони некӯи ниҳод
بگو با حریفان نیکو نهاد
Каз авзоъи гетӣ чаҳ дории биёад ?
کز اوضاع گیتی چه داری بیاد؟
Ки ин қубба ӣ нилгуни офарид ?
که این قبه ی نیلگون آفرید؟
Ки буд офаринанда ? чун офарид ? !
که بود آفریننده؟ چون آفرید؟!
Бисоти замин , аз чаҳ оростанд ?
بساط زمین، از چه آراستند؟
зи ороиши он , чаҳ мехостанд ?
ز آرایش آن، چه میخواستند؟
Баҳору хазони андарин боғ чист ?
بهار و خزان اندرین باغ چیست؟
Хурӯшидани булбул ва зоғ чист ?
خروشیدن بلبل و زاغ چیست؟
Чаро ранги ин боғ чун рехтанд
چرا رنگ این باغ چون ریختند
Гулу хорро дарҳам омехтанд ? !
گل و خار را درهم آمیختند؟!
Чаро хоки гуҳ гарм шуд , гоҳи сард ? !
چرا خاک گه گرم شد، گاه سرد؟!
Чаро барги гуҳ сабз шуд , гоҳи зард ? !
چرا برگ گه سبز شد، گاه زرد؟!
Ҳамаи каси гул аз боғ чӣанд басӣ
همه کس گل از باغ چیند بسی
Чаро боғбонро набинад касе ? !
چرا باغبان را نبیند کسی؟!
Сухангӯ , сухан чун боинҷо кашонад
سخنگو، سخن چون باینجا کشاند
Маро аз срӣ то сурайё кашонад
مرا از ثری تا ثریا کشاند
Бова гуфтам : эй ёри дмсози ман
باو گفتم: ای یار دمساز من
Баландаст ин пардаи зи овози ман
بلند است این پرده ز آواز من
Боҳнги дигари марои дастгир
بآهنگ دیگر مرا دستگیر
Азин , андакии нағмаро пасти гир
ازین، اندکی نغمه را پست گیر
Тавонам магар манеҳам эй ҳам нафас
توانم مگر منهم ای هم نفس
Барорам сиррӣ аз шикофи қафас
برآرم سری از شکاف قفس
Саросар бигӯаш ту гӯям наҳуфт
سراسر بگوش تو گویم نهفت
зи симурғ , ақл , ончии гӯшами шнФт
ز سیمرغ، عقل، آنچه گوشم شنفت
Забони баст , мурғ аз навое ки дошт ;
زبان بست، مرغ از نوایی که داشت؛
Фурӯтар парид аз ҳавойӣ ки дошт
فروتر پرید از هوائی که داشت
Дигарҳо ки буданд аз аҳли ҳуш
دگرها که بودند از اهل هوش
Ҳамаи бастаи лабҳо , кушоданд гӯш
همه بسته لبها، گشادند گوش
Тиҳӣ дидам аз ғайр чун анҷуман
تهی دیدم از غیر چون انجمن
Чунин бар лаб омад зи ғайбами сухан
چنین بر لب آمد ز غیبم سخن
Ки рози ҷаҳон яксар омад ниҳон
که راز جهان یکسر آمد نهان
Ҷузи ин коФринндаҳ дорад ҷаҳон
جز این کآفریننده دارد جهان
Чаро кандарин маҷлиси дилписанд
چرا کاندرین مجلس دلپسند
Надидаст каси нақш бе Нақшбанд
ندید است کس نقش بی نقشبند
Вагар гӯйӣ аз зодан ин дар кушод
وگر گویی از زادن این در گشاد
Нахустин падари бозгу аз чаҳ зод ? !
نخستین پدر بازگو از چه زاد؟!
Хирадро биктоииш нест шак
خرد را بیکتاییش نیست شک
Ки кори ду сонеъ гар ояд зи як
که کار دو صانع گر آید ز یک
Бонабоз он як надорад ниёз
بانباز آن یک ندارد نیاز
Ки бошад ба неруии худ корсоз
که باشد به نیروی خود کارساز
Вагар ин кунад ончии он як накард
وگر این کند آنچه آن یک نکرد
Бирав , гирди маъбуди оҷизи магарад !
برو، گرد معبود عاجز مگرد!
Балӣ , рӯсто ҳам надорад шаккӣ ;
بلی، روستا هم ندارد شکی؛
Ки султони шаҳр аз ду беҳтари яке !
که سلطان شهر از دو بهتر یکی!
Вагар бозпурсии зи нодиднш
وگر بازپرسی ز نادیدنش
Ки нодида натавон парастиданаш
که نادیده نتوان پرستیدنش
Набинӣ ки аз калаки сӯрат нигор
نبینی که از کلک صورت نگار
Басои нағзи пайкар ки шуд ошкор
بسا نغز پیکر که شد آشکار
Буд гарчи ҳар чеҳраро дидаи боз
بود گرچه هر چهره را دیده باز
Наёранд наққошро дид , боз !
نیارند نقاش را دید، باز!
Ҷаҳонро диҳад равшании офтоб
جهان را دهد روشنی آفتاب
Вале чашми хафоашро нест тоб
ولی چشم خفاش را نیست تاب
Тавоноу доноу омрзгор
توانا و دانا و آمرزگار
Ки омрзди онро ки бинад фигор
که آمرزد آن را که بیند فگار
Буд илму ҳикмати сазовор ӯ
بود علم و حکمت سزاوار او
Ки ҷой сухан нест дар кор ӯ
که جای سخن نیست در کار او
Дарингар касе гуфтугӯ мекунад
درین گر کسی گفتگو میکند
Чаро худ накард ончӣ ӯ мекунад ? !
چرا خود نکرد آنچه او میکند؟!
Вази ин маҷлиси хоси коростид
وز این مجلس خاص کاراستید
Ҳикояти з чун кард ӯ хостед
حکایت ز چون کرد او خواستید
Чаҳ гӯям ? кутуб хона дидам басӣ
چه گویم؟ کتب خانه دیدم بسی
Ҳадис бузургон шунидам басӣ
حدیث بزرگان شنیدم بسی
Вале ончӣ гуфтанд арбоби ҳаш
ولی آنچه گفتند ارباب هش
Бойени нағз таҳқиқам афтод хуш
باین نغز تحقیقم افتاد خوش
Ки ҷони офарини кони нигаҳдори мост
که جان آفرین کآن نگهدار ماست
Бмо чун шиносои хеши хост
بما چون شناسایی خویش خواست
Нахустин яке гавҳари тобнок
نخستین یکی گوهر تابناک
Баровард аз ғайб , аз ғайби пок
برآورد از غیب، از غیب پاک
На боиъ дар онҷо ва на муштарӣ
نه بایع در آنجا و نه مشتری
Ки номашнигорам дар ангуштарӣ
که نامش نگارم در انگشتری
Бъини анояти буии бингарин
بعین عنایت بوی بنگرین
Хирад ном кардаш худ аз худ харид
خرد نام کردش خود از خود خرید
Бон дар икдонаҳи баси ишқи бохт
بآن در یکدانه بس عشق باخت
Саранҷомаш , аз барқ ҳайбат гудохт
سرانجامش، از برق هیبت گداخت
Шуд оби он дар ноб , софии злоӣ
شد آب آن در ناب، صافی زلای
Бмўҷ омад он қатра ӣ бҳрзоӣ
بموج آمد آن قطره ی بحرزای
Баҳами баст аз он об на доира
بهم بست از آن آب نه دایره
Бшўқ аз азал то абади соира
بشوق از ازل تا ابد سایره
Яке чун дили ориф аз нафаси пок
یکی چون دل عارف از نفس پاک
Дигар як пар аз гавҳари тобнок
دگر یک پر از گوهر تابناک
Вази он як бики ҳафт баҳри нигун
وز آن یک بیک هفت بحر نگون
Ҳубобии барангехти симобгўн
حبابی برانگیخت سیمابگون
Чу кайвон дар айвони ҳафтуми хазид
چو کیوان در ایوان هفتم خزید
зи киноварӣ лаб бдндон гузид
ز کین آوری لب بدندان گزید
Чу аббосӣонаш , салби қиргўн
چو عباسیانش، سلب قیرگون
Бўиронии хону мони раҳнамӯн
بویرانی خان و مان رهنمون
Маин довари кишвари дору гир
مهین داور کشور دار و گیر
Заминпарвар кишти деҳқони пер
زمین پرور کشت دهقان پیر
Ғубори рухи пашми пӯшон аз ӯ
غبار رخ پشم پوشان از او
Хумори сари дарди навашон аз ӯ
خمار سر درد نوشان از او
Бқср шашум шуд чу брҷиси чуст
بقصر ششم شد چو برجیس چست
Сиёҳии зи домони кайвони шаст
سیاهی ز دامان کیوان شست
Ҳар он уқдаи кӯи баст , ин бргшўд ;
هر آن عقده کو بست، این برگشود؛
Ҳар он хори кӯи кишт , ин бар дуруд
هر آن خار کو کشت، این بر درود
Аз ӯ ҷустаи умеди дили расатон
از او جسته امید دل راستان
Саодат , ғуломяш бар остон
سعادت، غلامیش بر آستان
НиФгндаҳи кас бар ҷабини чин аз ӯ
نیفگنده کس بر جبین چین از او
Ҳамаи равнақи дайну ойин аз ӯ
همه رونق دین و آیین از او
Чу баҳром дар қаср панҷум нишаст
چو بهرام در قصر پنجم نشست
зи теғаши ҳаросӣ бар анҷум нишаст
ز تیغش هراسی بر انجم نشست
Азуи дасти дуздони биғмои дароз
ازو دست دزدان بیغما دراز
Взўи раҳзанонро сари трктоз
وزو رهزنان را سر ترکتاز
Рахши зи атши хашми афрӯхта
رخش ز اتش خشم افروخته
Чу барқи оташаши киштҳо сӯхта
چو برق آتشش کشت ها سوخته
Ҳам афзӯдаи туғёни Ковӯс аз ӯ
هم افزوده طغیان کاووس از او
Ҳам олӯдаи домони номӯс аз ӯ
هم آلوده دامان ناموس از او
Чу дар манзар чорам осуд меҳр
چو در منظر چارم آسود مهر
БроФрохти роят , барафрӯхт чеҳр
برافراخت رایت، برافروخت چهر
з ҳар шаҳр , кӯ рӯй кардӣ ниҳон ;
ز هر شهر، کو روی کردی نهان؛
Шудӣ тира дар чашми мардуми ҷаҳон !
شدی تیره در چشم مردم جهان!
Баҳри хитта , коФрўхтӣ ӯ чароғ
بهر خطه، کافروختی او چراغ
зи дидор ҳам кардӣ аҳлаши суроғ
ز دیدار هم کردی اهلش سراغ
Шаҳони роҳмаҳи бахти фирӯз аз ӯ
شهان راهمه بخت فیروز از او
зи ҳам имтиёзи шабу рӯз аз ӯ
ز هم امتیاز شب و روز از او
Чу ноҳид шуд шамъи сими сарой
چو ناهید شد شمع سیم سرای
Дили олимии гашти шодии гароӣ
دل عالمی گشت شادی گرای
Фишонд об бар ҳар чаҳ баҳроми сӯхт
فشاند آب بر هر چه بهرام سوخت
Ҳар он пардаи кӯ бар дарид , ин бадухт
هر آن پرده کو بر درید، این بدوخت
Арӯсони азу дар фиребандагӣ
عروسان ازو در فریبندگی
Вази он ҷомаро дода зебандагӣ
وز آن جامه را داده زیبندگی
Ҳамаи толеъи ҳасани масъӯд аз ӯ
همه طالع حسن مسعود از او
Ҳамаи созишу сӯзиши авд аз ӯ
همه سازش و سوزش عود از او
Равоқи дувуми гашт чун ҷои тир
رواق دوم گشت چون جای تیر
Блўҳ қазо шуд қаламзани дабир
بلوح قضا شد قلمزن دبیر
Азуи кӯдакони пеши омӯзгор
ازو کودکان پیش آموزگار
Камари баста дар мактаби рӯзгор
کمر بسته در مکتب روزگار
Бксб , ҳунар , маҷлисии сохта
بکسب، هنر، مجلسی ساخته
Ҳисоби ҳамаи кори пардохта
حساب همه کار پرداخته
Варақи хуонеи роздонони азу
ورق خوانی رازدانان ازو
Забони донеи бизбонон аз ӯ
زبان دانی بیزبانان از او
Чу ма шуд барин тоқи домани кашон
چو مه شد برین طاق دامن کشان
зи меҳраши бетони халъати зарфишон
ز مهرش بتن خلعت زرفشان
Гуҳи афзуду гуҳи кост ӯро ҷамол
گه افزود و گه کاست او را جمال
Гуҳӣ бадар бинмуд ва гоҳе ҳилол
گهی بدر بنمود و گاهی هلال
Гуҳии рӯ , гуҳ абрӯ намӯдӣ зи ноз
گهی رو، گه ابرو نمودی ز ناز
Бадастии сипари созу шамшери боз
بدستی سپر ساز و شمشیر باز
Пазируфтаи сомон , ҳамаи кори азу ;
پذیرفته سامان، همه کار ازو؛
Ҳамаи корро гарми бозори азу
همه کار را گرم بازار ازو
Бҳкмш чу афлок сар баркашид
بحکمش چو افلاک سر برکشید
Баҳри як даҳ ва ду хат андар кашид
بهر یک ده و دو خط اندر کشید
Баҳри баҳраи нақшӣ муносиб фитод
بهر بهره نقشی مناسب فتاد
Муҳандиси баҳри нақши номии ниҳод
مهندس بهر نقش نامی نهاد
Ҳам аз меҳр худ дод пайвандашон
هم از مهر خود داد پیوندشان
Ҳам аз шавқ дар гардиш афгандашон
هم از شوق در گردش افگندشان
Шуд аз гардиши чархи оташи падед
شد از گردش چرخ آتش پدید
зи зери фалаки шуъла боло кашид
ز زیر فلک شعله بالا کشید
з ҷунбидани оташи хонаи сӯз
ز جنبیدن آتش خانه سوز
Баромади ҳавойӣ чу абри тамӯз
برآمد هوائی چو ابر تموز
Чу ҷунбиши ҳаворо бмскн кашонад
چو جنبش هوا را بمسکن کشاند
Ҳавои оби равшани з доман фишонд
هوا آب روشن ز دامن فشاند
Аён шуд биҷунбаш аз он оби каф
عیان شد بجنبش از آن آب کف
Халаф монад аз он хоки нъми алхлФ
خلف ماند از آن خاک نعم الخلف
Гирифтанд ҳар як баҷоеи қарор
گرفتند هر یک بجایی قرار
Фурӯғу насиму зулолу ғубор
فروغ و نسیم و زلال و غبار
Бондозаҳ омезишӣ додашон
باندازه آمیزشی دادشان
Баҳами созгорӣ хуш афтодашон
بهم سازگاری خوش افتادشان
Аз он чори гавҳар ки дар ҳам сиришт
از آن چار گوهر که در هم سرشت
Ҷаҳонӣ шуд ороста чун биҳишт
جهانی شد آراسته چون بهشت
зи нзҳтгаҳи хок чун на фалак
ز نزهتگه خاک چون نه فلک
Бтоъти камари бастаи хайли малик
بطاعت کمر بسته خیل ملک
Броҳӣ ки бинмудашон аз нахуст
براهی که بنمودشان از نخست
Дамии пои з рафтан накарданд суст
دمی پا ز رفتن نکردند سست
Фурӯмонда дар соя ӣ пери хеш
فرومانده در سایه ی پیر خویش
На пас рафта аз манзили худ на пеш
نه پس رفته از منزل خود نه پیش
Ҳамаи фориғ аз фикру машғӯли зикр
همه فارغ از فکر و مشغول ذکر
Чаро ? кӯ ънн дораду фикри бикр !
چرا؟ کو عنن دارد و فکر بکر!
Ҳам андари замини фавҷи деву парӣ
هم اندر زمین فوج دیو و پری
Кушодаи забон дар санои густарӣ
گشاده زبان در ثنا گستری
Наиму ҷҳим , ояти лутфу қаҳр
نعیم و جحیم، آیت لطف و قهر
зи лутфаши шукри рез ва аз қаҳри заҳр
ز لطفش شکر ریز و از قهر زهر
Наим аз ки ? аз банда ӣ бигноаҳ !
نعیم از که؟ از بنده ی بیگناه!
Буд гарчи аз бандагони сиёҳ ! !
بود گرچه از بندگان سیاه!!
Ҷҳим аз ки ? аз зишти корони хеш ;
جحیم از که؟ از زشت کاران خویش؛
Буд гарчи аз сарварони Қурайш !
بود گرچه از سروران قریش!
Фалаки доира , марказаши хоки нағз
فلک دایره، مرکزش خاک نغز
Агар хокро нағз гуфтам , нлғз !
اگر خاک را نغز گفتم، نلغز!
На ганҷинаи ганҷ шоҳӣаст хок ? !
نه گنجینه گنج شاهی است خاک؟!
На мшкўаҳи нур илоҳӣаст хок ? !
نه مشکوه نور الهی است خاک؟!
Ғараз , рози пинҳон чу мехост фош
غرض، راز پنهان چو میخواست فاش
Шуданд ахтарон аз фалаки нури пош
شدند اختران از فلک نور پاش
Савобат бигардаш чу , карданд майл
ثوابت بگردش چو، کردند میل
Фишонданд нур аз сҳо то Суҳайл
فشاندند نور از سها تا سهیل
Гирифтанд дар ҳиҷла ӣ рангу буи
گرفتند در حجله ی رنگ و بوی
Ҳамин чори зан , бор , аз он ҳафт шӯй
همین چار زن، بار، از آن هفت شوی
з оташ шуд ин хоки фарсӯдаи гарм
ز آتش شد این خاک فرسوده گرم
Ҳам аз боди ошуфтаи вази оби нарм
هم از باد آشفته وز آب نرم
Биҷунбаш дар омад раги растанӣ
بجنبش در آمد رگ رستنی
Аёни гашти пас гавҳар ҷустанӣ
عیان گشت پس گوهر جستنی
Ҳам аз ханда ӣ барқ дар кӯҳсор
هم از خنده ی برق در کوهسار
Ҳам аз гиря ӣ абр дар марғзор
هم از گریه ی ابر در مرغزار
Ҳама ранг бигирифт дар кӯҳ , санг
همه رنگ بگرفت در کوه، سنگ
Ҳамаи гули баромади зи гули ранги ранг
همه گل برآمد ز گل رنگ رنگ
Ҳар он об каз абр бар оби рехт
هر آن آب کز ابر بر آب ریخت
Бҷиби садафи ақд лؤлؤ гусехт
بجیب صدف عقد لؤلؤ گسیخت
зи нздикиўи даврии офтоб
ز نزدیکیو دوری آفتاب
Ки гуҳи баст ва гоҳе равон кард об
که گه بست و گاهی روان کرد آب
Пдидоршд дар ҷаҳони чори фасл
پدیدارشد در جهان چار فصل
Бони чори гавҳари расонданди асл
بآن چار گوهر رساندند اصل
Чу бо ҳам яке гашти лайл ва наҳор
چو با هم یکی گشت لیل و نهار
Ниҳоданд номаши хазону баҳор
نهادند نامش خزان و بهار
БсиФу штои анҷуми тези гирд
بصیف و شتا انجم تیز گرد
Гуҳӣ гарм кард анҷумани гоҳи сард
گهی گرم کرد انجمن گاه سرد
Гуҳар рез шуд абри Нитсаон маӣ
گهر ریز شد ابر نیسان مهی
Ҳаво низ , дам зад зи рӯҳи аллоҳӣ
هوا نیز، دم زد ز روح اللهی
Гирифтанд чун бод шуд ҷустанӣ
گرفتند چون باد شد جستنی
Дарахтони дӯшизаи обистанӣ
درختان دوشیزه آبستنی
Чу Марями бшб ма ниҳоданд бор
چو مریم بشب مه نهادند بار
Чу исои ҳамаи мива ӣ хушгувор
چو عیسی همه میوه ی خوشگوار
зи лутфаш , ки бо хоки ҳам соя шуд
ز لطفش، که با خاک هم سایه شد
Басии ҳайкал аз ҷон гиронмоя шуд
بسی هیکل از جان گرانمایه شد
Бобӣу хокӣ , чаҳ ваҳш ва чаҳ тайр
بآبی و خاکی، چه وحش و چه طیر
Ҳам ӯ дод ҷон , бе миёнҷии ғайр
هم او داد جان، بی میانجی غیر
Парандаи бболо , чарандаи бзир
پرنده ببالا، چرنده بزیر
Шабу рӯз дар зикри ҳии қадир
شب و روز در ذکر حی قدیر
Ҷаҳони офарин , эзади зулҷалол
جهان آفرین، ایزد ذوالجلال
Бар он шуд ки худро бибинад ҷамол
بر آن شد که خود را ببیند جمال
На сӯрат намо дид , ойӣна ӣӣ
نه صورت نما دید، آیینه یی
На дар хӯрд он ганҷ , ганҷина ӣӣ
نه در خورد آن گنج، گنجینه یی
зи гули хости ойӣна ӣӣ сохтан
ز گل خواست آیینه یی ساختن
Вази он рояти ишқ афрохтан
وز آن رایت عشق افراختن
Баровард аз остини дасти ҷӯад
برآورد از آستین دست جود
Яке мушти хок аз замин дар рабӯд
یکی مشت خاک از زمین در ربود
Бар ӯ зи абр раҳмат баборед об
بر او ز ابر رحمت ببارید آب
Ҳам оташ гирифт аз дами офтоб
هم آتش گرفت از دم آفتاب
Дарав дар дмониди боди биҳишт
درو در دمانید باد بهشت
Яке нағзи пайкар аз он гули сиришт
یکی نغز پیکر از آن گل سرشت
Чиҳил рӯз дар ҷое афтода буд
چهل روز در جایی افتاده بود
Бар он рехт ҳар рӯзи борони ҷӯад
بر آن ریخت هر روز باران جود
зи тини таҳуру зи моءи муайян
ز طین طهور و ز ماء معین
Ҳамин парвариш дид як арбаъӣн
همین پرورش دید یک اربعین
Чу диданди он пайкари длнўоз
چو دیدند آن پیکر دلنواز
Маликро зи ғайрат забон шуд дароз
ملک را ز غیرت زبان شد دراز
Суханҳои беҳуда гуфтанд боз
سخنهای بیهوده گفتند باز
Ҷавобӣ ки бояд шнФтнди боз
جوابی که باید شنفتند باز
Чу орост он нағзи пайкари зи гул
چو آراست آن نغز پیکر ز گل
Бова дод ҷон ва , азуи хости дил
باو داد جان و، ازو خواست دل
Барафрӯхт чун қасри афлокён
برافروخت چون قصر افلاکیان
Яке қалъа , номаши дижи хокён
یکی قلعه، نامش دژ خاکیان
Бар он диж ҳар он рахнаи ков буд боз
بر آن دژ هر آن رخنه کاو بود باز
Баҳри рахна ҷосӯсӣ омад фароз
بهر رخنه جاسوسی آمد فراز
Ки ҳар рӯз ва ҳар шаби зхиру зи шар
که هر روز و هر شب زخیر و ز شر
Расонади бўолии он дижи хабар
رساند بوالی آن دژ خبر
БФрмони эзади дили ҳӯшманд
بفرمان ایزد دل هوشمند
Бшоҳии он қалъа шуд сарбаланд
بشاهی آن قلعه شد سربلند
Дар он қалъа , Фирўзмндиш дод
در آن قلعه، فیروزمندیش داد
Бар аъзои ҳама сарбаландяш дод
بر اعضا همه سربلندیش داد
Ҳамаш басти тъўизи ҷон бар ямин
همش بست تعویذ جان بر یمین
Ҳамаш кард бар гавҳари ишқи амин
همش کرد بر گوهر عشق امین
Баҳри мушти гул , номи дил , мушкиласт ;
بهر مشت گل، نام دل، مشکل است؛
Агар гавҳар ишқ дорад , дил аст
اگر گوهر عشق دارد، دل است
Чаҳ дил ? қатраи хӯнии бадонаши шигарф !
چه دل؟ قطره خونی بدانش شگرف!
Наҳуфта дар он қатраи дарёии жарф
نهفته در آن قطره دریای ژرف
Чу дар малики тани рояташи брФрошт
چو در ملک تن رایتش برفراشت
Хирадро бадастӯрӣ ӯ гумошт
خرد را بدستوری او گماشت
Хирад дошт бар каф чу равшани чароғ
خرد داشت بر کف چو روشن چراغ
Нишондаши боиўони кохи димоғ
نشاندش بایوان کاخ دماغ
Назари дида бон шуд , бмнзр нишаст ;
نظر دیده بان شد، بمنظر نشست؛
Бсолори хуонеи магар бар нишаст
بسالار خوانی مگر بر نشست
Баҳри гуфтугӯ чаҳ яқин , чаҳ гумон
بهر گفتگو چه یقین، چه گمان
Забони гашт бар рози дили тарҷумон
زبان گشت بر راز دل ترجمان
Чу ҳасани азали дида бар дили кушод
چو حسن ازل دیده بر دل گشاد
Раҳи ошнои бадал хост дод
ره آشنایی بدل خواست داد
Бдлолгӣ шуд назари сарфароз
بدلآلگی شد نظر سرفراز
Ниҳони сохт огоҳи дилро зи роз
نهان ساخت آگاه دل را ز راز
Расед аз назари дили бадӣдори ҳасан
رسید از نظر دل بدیدار حسن
Шуд аз рӯй дили гарми бозори ҳасан
شد از روی دل گرم بازار حسن
Дар он анҷумани ишқ чун роҳи ҷуст
در آن انجمن عشق چون راه جست
Дилу ҳасани бастанди аҳдии дуруст
دل و حسن بستند عهدی درست
Чу бо ҳасани дил ошноӣ гирифт
چو با حسن دل آشنایی گرفت
Чароғи вафо равшаноӣ гирифт
چراغ وفا روشنایی گرفت
Шуд он аҳди муҳками зи рӯзи аласт
شد آن عهد محکم ز روز الست
Мубиноад то рӯзи маҳшари шикаст
مبیناد تا روز محشر شکست
Шуд он нақшро кор ҳастӣ чу рост
شد آن نقش را کار هستی چو راست
Бигуфташ ки : бархез , аз ҷой хост
بگفتش که: برخیز، از جای خاست
Нахусти офаринандаро ёд кард
نخست آفریننده را یاد کرد
Ҷаҳонро аз ин дониш обод кард
جهان را از این دانش آباد کرد
Бхлўтгаҳ қурб кардаш надим
بخلوتگه قرب کردش ندیم
Аз он хондаш одам ки буд он адим
از آن خواندش آدم که بود آن ادیم
Дар он хок , ганҷӣ ки будаш наҳуфт
در آن خاک، گنجی که بودش نهفت
Хиради номи он ганҷро ишқ гуфт
خرد نام آن گنج را عشق گفت
Ало каҷ набинӣ ки ишқу ҳавас
الا کج نبینی که عشق و هوس
Шумории зи як ҷинс эй ҳам нафас !
شماری ز یک جنس ای هم نفس!
Агар ҳайкали гурбаи бинӣ чу шер
اگر هیکل گربه بینی چو شیر
Нлғзӣ ки он бедиласт , ин далер !
نلغزی که آن بیدل است، این دلیر!
Баради ҳуши ин , аз сари тирзн
برد هوش این، از سر تیرزن
Хӯрд мӯши он , аз дар перзан
خورد موش آن، از در پیرزن
Магӯ кисвати ҷғду шоҳин яке аст
مگو کسوت جغد و شاهین یکی است
Ки ҳар раҳравиро дар ин раҳ такӣ аст
که هر رهروی را در این ره تکی است
Яке , ҷои бўиронаҳ аш хостанд
یکی، جا بویرانه اش خواستند
Яке , соид шоҳаш оростанд
یکی، ساعد شاهش آراستند
На ҳар каси дам аз ишқ зад , содиқаст ;
نه هر کس دم از عشق زد، صادق است؛
На ин даъвӣ аз ҳар касе лоиқ аст
نه این دعوی از هر کسی لایق است
Буд ишқи ойини фарсӯдагон
بود عشق آیین فرسودگان
Ҳавас , пеша ӣ домани олӯдагон
هوس، پیشه ی دامن آلودگان
Чу одами бойени поя мавҷӯд шуд
چو آدم باین پایه موجود شد
Бкрўбёни ҷумла масҷуд шуд
بکروبیان جمله مسجود شد
Малик , кодмӣ дошт дар тобашон
ملک، کآدمی داشت در تابشان
Гул олуд азин хок шуд обашон
گل آلود ازین خاک شد آبشان
зи розӣ ки бо одам омухтанд
ز رازی که با آدم آموختند
Лаби эътироз малик дӯхтанд
لب اعتراض ملک دوختند
Ъзозили каши номи Иблис буд
عزازیل کش نام ابلیس بود
Азизи млоики бтлбис буд
عزیز ملایک بتلبیس بود
Ҳамоно ки дар разми деву малик
همانا که در رزم دیو و ملک
Малики баради асираши басӯии фалак
ملک برد اسیرش بسوی فلک
Бсолўсии онҷо нишеман гирифт
بسالوسی آنجا نشیمن گرفت
Малики огаҳ аз вай нашуд , эй шигифт !
ملک آگه از وی نشد، ای شگفت!
Гузаштии шабу рӯзаши андари намоз
گذشتی شب و روزش اندر نماز
Чу зӯҳҳоди айёми мо зарқи соз
چو زهاد ایام ما زرق ساز
Чу дид он сари саракашон дар замин
چو دید آن سر سرکشان در زمین
Дили бўолбшри шодмон , шуд ғамин !
دل بوالبشر شادمان، شد غمین!
Фиришта чу бурдандӣ ӯро намоз
فرشته چو بردندی او را نماز
Кашид он сияҳи дили сар аз саҷдаи боз
کشید آن سیه دل سر از سجده باز
Ҳмондми зи ҳиҷоби ин на ҳиҷоб
هماندم ز حجاب این نه حجاب
БФрмон набурдан раседаш хитоб
بفرمان نبردن رسیدش خطاب
Чун он беадаб буд оташи мизоҷ
چون آن بی ادب بود آتش مزاج
Бпосх шуд оташ фишон аз лҷоҷ
بپاسخ شد آتش فشان از لجاج
Ки ман зи оташам , одам аз хоки паст ;
که من ز آتشم، آدم از خاک پست؛
Бойени оташи ин хок чун ёфт даст ? !
باین آتش این خاک چون یافت دست؟!
Ботш агар сӯзем , бок нест ;
بآتش اگر سوزیم، باک نیست؛
Марои худ сари саҷда ӣ хок нест !
مرا خود سر سجده ی خاک نیست!
Чунон кодмии рости зи оташи газанд
چنان کآدمی راست ز آتش گزند
Марои ҳам з хокаст дили дардманд
مرا هم ز خاک است دل دردمند
Сиррии кони туро солҳо саҷда кард
سری کآن تو را سالها سجده کرد
Нахоҳам расад биравӣ аз хоки гирд
نخواهم رسد بروی از خاک گرد
На поси адаби он тнк зарф дошт
نه پاس ادب آن تنک ظرف داشت
Ҳамоно ғурураши бойен ҳарф дошт
همانا غرورش باین حرف داشت
Вагарнаи з шоҳ оварад чун паём
وگرنه ز شاه آورد چون پیام
Амирон бабўсанд пои ғулом
امیران ببوسند پای غلام
Ҳар он хас ки бӯе буд аз гулаш
هر آن خس که بویی بود از گلش
Диҳад ҷой бар чашми худ булбулаш
دهد جای بر چشم خود بلبلش
Шудаш ҳукми эзади бойени раҳнамӯн
شدش حکم ایزد باین رهنمون
Ки девии ту , рӯи сӯии девон кунун
که دیوی تو، رو سوی دیوان کنون
Бигуфт : омадами бандаи ӣнҷо , на дузд ;
بگفت: آمدم بنده اینجا، نه دزد؛
Кунун хоҳам аз шаҳна ӣ адли музд
کنون خواهم از شحنه ی عدل مزد
Вагар дуздам , охири басии солу моҳ
وگر دزدم، آخر بسی سال و ماه
Дар ин остони доштами саҷдаи гоҳ
در این آستان داشتم سجده گاه
Ҳар он хонаи каш хоҷа дорад карам
هر آن خانه کش خواجه دارد کرم
Бшб дар раҳи дузди резади дирам
بشب در ره دزد ریزد درم
Ки ояд ниҳон чун бомед ганҷ
که آید نهان چون بامید گنج
Броҳти баради ганҷи нобардаи ранҷ
براحت برد گنج نابرده رنج
Хитоб омад аз ҳазрати зулҷалол
خطاب آمد از حضرت ذوالجلال
Ки эй қоиди корвони залол
که ای قاید کاروان ضلال
Туро гарчи ин бандагӣ буд зарқ
تو را گرچه این بندگی بود زرق
Шиддати бандагии хирман ва , зарқи барқ
شدت بندگی خرمن و، زرق برق
Вале музд инак сипорам туро
ولی مزد اینک سپارم ترا
Ду рӯзии бахуди вогузорами ту ро
دو روزی بخود واگذارم تو را
Кунун додмти муҳлати ин деви зишт
کنون دادمت مهلت این دیو زشت
Ки то рӯзи ҳашарати намоями сиришт
که تا روز حشرت نمایم سرشت
Дар он дам ки девон девон кунам
در آن دم که دیوان دیوان کنم
Туро аз гунаҳи дил ғаривон кунам !
تو را از گنه دل غریوان کنم!
Дигар гуфт : эй поки парвардгор
دگر گفت: ای پاک پروردگار
Ману одамиро баҳами вогузор
من و آدمی را بهم واگذار
Риоят макун ҷониби хок ро
رعایت مکن جانب خاک را
Бибин суҳбати барқу хошок ро
ببین صحبت برق و خاشاک را
Чунон ков маро ронад азин остон
چنان کاو مرا راند ازین آستان
Бъолми смри гашти ин достон
بعالم سمر گشت این داستان
Кунам манеҳам аз зӯри бозуии хеш
کنم منهم از زور بازوی خویش
Бики бозуяш , ҳам тарозуии хеш
بیک بازویش، هم ترازوی خویش
Банираду дағои байн ки мибозд ӯ
بنرد و دغا بین که میبازد او
Бибозӣу бозуаши минозд ӯ
ببازی و بازوش مینازد او
Бигуфт эзадаш : худ ғалати бохтӣ
بگفت ایزدش: خود غلط باختی
Ки худро азин пояи андохтӣ
که خود را ازین پایه انداختی
Даридӣ чаҳ худ парда ӣ хештан
دریدی چه خود پرده ی خویشتن
Ҳаме на?ил аз карда ӣ хештан
همی نال از کرده ی خویشتن
Ҳам акнӯн шӯй чун бдҳлизи хок
هم اکنون شوی چون بدهلیز خاک
Шавад ошкорои зи нопоки пок
شود آشکارا ز ناپاک پاک
Набинӣ кунад заргари ҳӯшманд
نبینی کند زرگر هوشمند
Чу аз кӯра ӣ хоки оташи баланд
چو از کوره ی خاک آتش بلند
Бар он оташ ифшоанд чун симу зар
بر آن آتش افشاند چون سیم و زر
Аён шуд бадви некаш аз икдгр
عیان شد بدو نیکش از یکدگر
Буд кони зар , сулби одами ҳаме ;
بود کان زر، صلب آدم همی؛
Ки дорад зару хок бо ҳам ҳаме
که دارد زر و خاک با هم همی
Шавад чун банӣ одамат ҳам нишин
شود چون بنی آدمت هم نشین
Ҳам ӯ хок ва ҳам туе оташин
هم او خاک و هم تویی آتشین
Агар майл хокаш кунад сӯии хок
اگر میل خاکش کند سوی خاک
Чу одами зи олӯдагии гашти пок
چو آدم ز آلودگی گشت پاک
Вагар бар дилаш дар гирифт оташат
وگر بر دلش در گرفت آتشت
Ту дар дӯзах , ӯ гашти ҳизуми кишт
تو در دوزخ، او گشت هیزم کشت
Чу Иблис шуд ронда ӣ остон
چو ابلیس شد رانده ی آستان
зи дастони бёдши басии достон
ز دستان بیادش بسی داستان
Бар он шуд ки аз ҷодуӣ дам занад
بر آن شد که از جادویی دم زند
Яке тисшаҳ бар пой одам занад
یکی تیسشه بر پای آدم زند
Буруни орад ӯро зи боғи ҷинон
برون آرد او را ز باغ جنان
Бгшт замин созадаш ҳам Аннан
بگشت زمین سازدش هم عنان
Чу кораши брзўони баномади дуруст
چو کارش برضوان بنامد درست
Бҷнти з ҳар ҷонвари роҳи ҷуст
بجنت ز هر جانور راه جست
Чу дидандаш аз тоъати шаҳи барӣ
چو دیدندش از طاعت شه بری
Накардаш аз эшон яке раҳбарӣ
نکردش از ایشان یکی رهبری
Бтоўўсу мораш дар афтод чашм
بطاووس و مارش در افتاد چشم
Дар он дид шаҳват , дарин ёфт хашм
در آن دید شهوت، درین یافت خشم
Худ ?ерау мардум гузор дидашон
خود ارا و مردم گزار دیدشان
Бдмсозии худ сазо дидашон
بدمسازی خود سزا دیدشان
Чу донист каз хашму шаҳвати ҳаме
چو دانست کز خشم و شهوت همی
Тавонад зад осони раҳи одамӣ
تواند زد آسان ره آدمی
Баҳамроҳии он ду ошуфтаи рой
بهمراهی آن دو آشفته رای
зи ризвони ниҳони ҷуст дар равзаи ҷой
ز رضوان نهان جست در روضه جای
Дар он равзаи ҳаввоу одами қарин
در آن روضه حوا و آدم قرین
Забон карда аз шукри ҳақи шаккарин
زبان کرده از شکر حق شکرین
Асар кардаш афсуни бҳўои нахуст
اثر کردش افسون بحوا نخست
Ки зан буду занро буд рои суст
که زن بود و زن را بود رای سست
Фусунаши бҳўо дамодам расед
فسونش بحوا دمادم رسید
Пас онгаҳ зи ҳавво бодм расед
پس آنگه ز حوا بآدم رسید
Бглзори фирдавс бе ихтиёр
بگلزار فردوس بی اختیار
Чаҳ ҳаввоу одам , чаҳ тоўсу мор
چه حوا و آدم، چه طاوس و مار
Шуниданд чун аҳбтўо аз сурӯш
شنیدند چون اهبطوا از سروش
Бароварда аз ҷони ғамгини хурӯш
برآورده از جان غمگین خروش
Дар ин хокдони хўнчкон аз ҷигар
در این خاکدان خونچکان از جگر
Фитоданд ҳар як баҷое дигар
فتادند هر یک بجایی دگر
Ҳам Иблис омад , ҳам одами фурӯд ;
هم ابلیس آمد، هم آدم فرود؛
Бар Иблиси лаънат , бар одами дуруд
بر ابلیس لعنت، بر آدم درود
Халифа чаҳ шуд одами андари замин
خلیفه چه شد آدم اندر زمین
Ҳаме буд Иблисаши андари камӣн
همی بود ابلیسش اندر کمین
Ки то аз фусун дигар дам занад
که تا از فسون دگر دم زند
Магари роҳи фарзанд одам занад !
مگر راه فرزند آدم زند!
зи аввали нафас , то дами вопасин ;
ز اول نفس، تا دم واپسین؛
Буд кори Иблис бо ҳар каси ин
بود کار ابلیس با هر کس این
Саранҷом аз дӯзах ва аз биҳишт
سرانجام از دوزخ و از بهشت
Буд то чаҳ ин халқро сарнавишт ? !
بود تا چه این خلق را سرنوشت؟!
Магӯ : хоки одам чаҳ некӯи сиришт
مگو: خاک آدم چه نیکو سرشت
Бслб андараш чист зебоу зишт ? !
بصلب اندرش چیست زیبا و زشت؟!
Чаҳ мегӯям ? ин ҳарфро мағз нест
چه میگویم؟ این حرف را مغز نیست
Бухор аз гулами сарзаниш нағз нест !
بخار از گلم سرزنش نغز نیست!
Гиёҳӣ нарӯида зини бӯстон
گیاهی نروییده زین بوستان
Чаҳ Эрон , чаҳ турон чаҳ , Ҳиндӯстон
چه ایران، چه توران چه، هندوستان
Ки дар решау шоху баргаши ниҳон
که در ریشه و شاخ و برگش نهان
Дўоӣӣ надиданд кори огаҳон
دوائی ندیدند کار آگهان
Бухору хас аз хосиятҳо басӣ
بخار و خس از خاصیتها بسی
Наҳуфтааст агарчӣ набинад касе
نهفته است اگرچه نبیند کسی
Басои дард , каши хаси зи сунбул бааст ;
بسا درد، کش خس ز سنبل به است؛
Басои захм , каши хор аз гул ба аст
بسا زخم، کش خار از گل به است
Ғараз , эй зар аз ҷаҳони огаҳон ;
غرض، ای زر از جهان آگهان؛
Ба таҳқиқи ин розҳои ниҳон
به تحقیق این رازهای نهان
Суханҳо бигард дилам мегузашт
سخنها بگرد دلم میگذشت
Ҷараси бастаи лаб , маҳмилам мегузашт !
جرس بسته لب، محملم میگذشت!
Ҳмихўостми бргшоими нафас
همیخواستم برگشایم نفس
Гиреҳи вокнм аз забони ҷарас
گره واکنم از زبان جرس
Лабамро адаб дӯхт дар анҷуман
لبم را ادب دوخت در انجمن
Ки гуфтан нишоед газофаи сухан
که گفتن نشاید گزافه سخن
Агар тан задам , аз адаб давр нест ;
اگر تن زدم، از ادب دور نیست؛
Чароғи маро беш аз ин нур нест
چراغ مرا بیش از این نور نیست
Чаҳ ғам , зад гарми хандаи донишварӣ ? !
چه غم، زد گرم خنده دانشوری؟!
Ки хандад бар ӯ низ донотрӣ !
که خندد بر او نیز داناتری!
Чаҳ хуш гуфт бо пешрави вопасӣ
چه خوش گفت با پیشرو واپسی
Ки : ҷустанди ҳам бар ту пешии басӣ
که: جستند هم بر تو پیشی بسی
?герати ман ним аз қафои гарми хез
گرت من نیم از قفا گرم خیز
Нахоҳӣ расӣдан боишон ту низ !
نخواهی رسیدن بایشان تو نیز!
Бибин боғбон то гулии пурвирд
ببین باغبان تا گلی پرورد
Пас аз хори домони мардуми дард
پس از خار دامان مردم درد
Ниўшндгони худ зи ҷони офарин
نیوشندگان خود ز جان آفرین
Бмн хонд ҳар як Ҳарози офарин
بمن خواند هر یک هراز آفرین