эй худованди осмону замин
ای خداوند آسمان و زمین
Шоҳиди қудратати ҳамон ва ҳамин
شاهد قدرتت همان و همین
Соҳиби алкбрёءу алҷбрўт
صاحب الکبریاء و الجبروت
Холиқи алхлқу молики алмлкўт
خالق الخلق و مالک الملکوت
Аввалӣ , аз ту ин ҷаҳони бавуҷуд
اولی، از تو این جهان بوجود
Охирӣ , ҷузи ту кас нахоҳад буд
آخری، جز تو کس نخواهد بود
Шоҳу дарвеш , парварида ӣ тест
شاه و درویش، پروریده ی تست
Ҳар чаҳ ҷузи тест , офарӣда ӣ тест
هر چه جز تست، آفریده ی تست
Ҳастӣ , аз ҳастят кас огаҳ нест
هستی، از هستیت کس آگه نیست
Нестиро , бҳстити раҳи ниист
نیستی را، بهستیت ره نییست
Буд аз ҳастӣ ту , ҳастӣ мо
بود از هستی تو، هستی ما
Аз май ҷӯади тест , мастии мо
از می جود تست، مستی ما
Ҳастӣ мо ҷудо ва , аз ту ҷудост
هستی ما جدا و، از تو جداست
Нохудоро касе нагуфта худост
ناخدا را کسی نگفته خداست
Сарнавишти ҳама , навишта ӣ тест
سرنوشت همه، نوشته ی تست
Бешу ҷдўор ҳар ду кушта ӣ тест
بیش و جدوار هر دو کشته ی تست
Мо гунаҳи пешагони ҷурми андеш
ما گنه پیشگان جرم اندیش
Дар ду олами зи шарми сар дар пеш
در دو عالم ز شرم سر در پیش
Ту чаҳ хоҳӣ , ки уқда бигушое
تو چه خواهی، که عقده بگشایی
Ҳам бубахшӣ ва ҳам бибахшое ? !
هم ببخشی و هم ببخشایی؟!
Хутба ӣ одам , аз кардам хондӣ
خطبه ی آدم، از کردم خواندی
Аз биҳишташ бмслҳт ронадӣ
از بهشتش بمصلحت راندی
Ки шавад насли одамии пайдо
که شود نسل آدمی پیدا
То кунӣ дили зи ишқашони шайдо
تا کنی دل ز عشقشان شیدا
Хиради он дидаи бони шаҳри димоғ
خرد آن دیده بان شهر دماغ
Аз шиносоӣат накарда суроғ
از شناساییت نکرده سراغ
Оҷиз аз васфи он сифот буд
عاجز از وصف آن صفات بود
Ки сифоти ту айни зот буд
که صفات تو عین ذات بود
Дар шиносои ту , нобӣност
در شناسایی تو، نابیناست
Гар ҳамаи шайх Абӯали синост
گر همه شیخ ابوعلی سیناست
Анбиёии кироми ъолиқдр
انبیای کرام عالیقدر
Осмони ҷалилро маи бадар
آسمان جلیل را مه بدر
Ҳамаи саргашта ӣ ҷамол тавонад
همه سرگشته ی جمال تواند
Комилу оҷиз аз камол тавонад
کامل و عاجز از کمال تواند
эй сифотати зи фикри мо берун
ای صفاتت ز فکر ما بیرون
Чу з зотат шавад каси огаҳ чун ? !
چو ز ذاتت شود کس آگه چون؟!
Ки набӣ гуфт , мстъизои бк
که نبی گفت، مستعیذا بک
МоърФнои ки ҳақи мърФтк
ماعرفنا ک حق معرفتک
Меҳтару беҳтари ҳамаи олам
مهتر و بهتر همه عالم
Фахри зуррия ӣ банӣ одам
فخر ذریه ی بنی آدم
Шоҳи Ясриб , Муҳамади арабӣ
شاه یثرب، محمد عربی
Мустафо , каз хитоби нимшбӣ
مصطفی، کز خطاب نیمشبی
Волии кишвар вилоят шуд
والی کشور ولایت شد
Кавкаби машриқ ҳидоят шуд
کوکب مشرق هدایت شد
Хотами хотамӣ дар ангушташ
خاتم خاتمی در انگشتش
Рӯй хотам намӯда аз пушташ
روی خاتم نموده از پشتش
Ҳодии шоҳроҳи Фўзу фалоҳ
هادی شاهراه فوز و فلاح
Каш буд суннати суннӣаи никоҳ
کش بود سنت سنیه نکاح
Раҳмати ҳақ , бар ӯу авлодаш
رحمت حق، بر او و اولادش
Хоссаи завҷи батулу домодаш
خاصه زوج بتول و دامادش
Алӣ , он шоҳи шҳрбнди камол ;
علی، آن شاه شهربند کمال؛
Меҳри рухшанда ӣ сипеҳри ҷамол
مهر رخشنده ی سپهر جمال
Онкӣ дар илму ҳалами вуҷӯду ршод
آنکه در علم و حلم وجود و رشاد
Мислаши аз модар замона назод
مثلش از مادر زمانه نزاد
Онкии қуфли фалак , кушода ӣ ӯст
آنکه قفل فلک، گشاده ی اوست
Золи гетӣ талоқ дода ӯст
زال گیتی طلاق داده اوست
Онкӣ афганда рахна дар дили санг
آنکه افگنده رخنه در دل سنگ
Аз чаҳ ? аз барқи теғи оташи ранг !
از چه؟ از برق تیغ آتش رنگ!
Тир Марӣаст , хӯрдаи аждарҳо
تیر ماری است، خورده اژدرها
Қатраи обии гузашта аз сарҳо
قطره آبی گذشته از سرها
Бартар аз офтоби моя ӣ ӯ
برتر از آفتاب مایه ی او
Аз серум кам мабод соя ӣ ӯ
از سرم کم مباد سایه ی او
Достонӣаст , дӯстон шунавед
داستانی است، دوستان شنوید
Нола ӣ мурғ бӯстон шунавед
ناله ی مرغ بوستان شنوید
Рӯзӣ аз рӯзҳои фасли хазон
روزی از روزهای فصل خزان
Ки шудӣ зарди барги сабзи рузон
که شدی زرد برگ سبز رزان
Заъфарон зор гашта соҳати боғ
زعفران زار گشته ساحت باغ
Боғ аз хандаи длгшо чу чароғ
باغ از خنده دلگشا چو چراغ
Ҳар гиёҳӣ ки аз ҷмни руста
هر گیاهی که از جمن رسته
Рӯй худ зи оби заъфарони шаста
روی خود ز آب زعفران شسته
Юсуфи меҳр , рафта дар мизон
یوسف مهر، رفته در میزان
Чун Зулайхо , дарахти зари резон
چون زلیخا، درخت زر ریزان
Навниҳолони бӯстони саркаш
نونهالان بوستان سرکش
Ҳамаи пӯшидаи ҷома ӣ зркш
همه پوشیده جامه ی زرکش
Ирқони чаман шудаи шуҳра
یرقان چمن شده شهره
Рафтаи хтоФи коўрди муҳра
رفته خطاف کآورد مهره
Бол ва пар карда сндрўсӣ сор
بال و پر کرده سندروسی سار
Зоғро , зардчӯба бар минқор
زاغ را، زردچوبه بر منقار
Соҳати бӯстон , зи боди хазон
ساحت بوستان، ز باد خزان
Гашта чун дастгоҳи рангразон
گشته چون دستگاه رنگرزان
Сабза , пероя сандалӣ карда
سبزه، پیرایه صندلی کرده
Сабз хуфтон зи тани бароварда
سبز خفتان ز تن برآورده
Зон диловези сандали суда
زان دلاویز صندل سوده
Дили зи ғам , сари зи дарди осӯда
دل ز غم، سر ز درد آسوده
Миваҳо , аз дарахтҳо резон
میوه ها، از درخت ها ریزان
Гирди сандали зи шохҳо безон
گرد صندل ز شاخها بیزان
Аз рух ба , ғубори шастаи саҳоб
از رخ به، غبار شسته سحاب
Ҳар туранҷи офтоби ъолмтоб
هر ترنج آفتاب عالمتاب
Дар чунин фасли хуш ки лола ӣ боғ
در چنین فصل خوش که لاله ی باغ
Шаста будаш зи синаи борони доғ
شسته بودش ز سینه باران داغ
Ҳаваси сайр бӯстон кардам
هوس سیر بوستان کردم
Рафтаму ёд дӯстон кардам
رفتم و یاد دوستان کردم
Бӯстонии зи боғи ризвон ба
بوستانی ز باغ رضوان به
Ҳамаи хокаши зи оби ҳайвон ба
همه خاکش ز آب حیوان به
зи эътидолаш , ҳаво на гарм ва на сард
ز اعتدالش، هوا نه گرم و نه سرد
Барг , нимяш сабз ва нимӣ зард
برگ، نیمیش سبز و نیمی زرد
Ончӣ аз миваи хӯрданӣ , хӯрдам ;
آنچه از میوه خوردنی، خوردم؛
Ва ончӣ аз баҳраи бурданӣ , барадам !
و آنچه از بهره بردنی، بردم!
Ҳар тарафи сайр боғ мекардам ;
هر طرف سیر باغ میکردم؛
Дӯстонро , суроғ мекардам !
دوستان را، سراغ میکردم!
Ки магари дӯстӣ ббоғ ояд ,
که مگر دوستی بباغ آید،
Чун ман он низ дар суроғ ояд
چون من آن نیز در سراغ آید
Ки чу танҳо равад ббоғ касе
که چو تنها رود بباغ کسی
Будаш ҳар гулӣ бидида хасӣ
بودش هر گلی بدیده خسی
Аҳли дилро буд бсоҳти боғ
اهل دل را بود بساحت باغ
Буии гул бе рафиқи мӯии димоғ
بوی گل بی رفیق موی دماغ
Ногуҳ омад яке зи тарророн
ناگه آمد یکی ز طراران
Ёри мисатони рафиқи ҳушёрон
یار مستان رفیق هشیاران
Раҳрави кӯии ишқи хуши фарҷом
رهرو کوی عشق خوش فرجام
Лек гум карда раҳ дар аввали гом
لیک گم کرده ره در اول گام
Хешро хондаи ошиқ , аммо на ;
خویش را خوانده عاشق، اما نه؛
Аз Рахши нури ишқи пайдо на
از رخش نور عشق پیدا نه
Моили амрад , аз зани осӯда ;
مایل امرد، از زن آسوده؛
Доманаши чок , лек олӯда !
دامنش چاک، لیک آلوده!
Ном хат карда мшкбўии гиёҳ
نام خط کرده مشکبوی گیاه
Лақаб зулф дода мори сиёҳ
لقب زلف داده مار سیاه
Бўсоли занони гузидаи фироқ
بوصال زنان گزیده فراق
Дода пеш аз никоҳашони се талоқ
داده پیش از نکاحشان سه طلاق
Духтаронро , адуии ҷавшани пӯш ;
دختران را، عدوی جوشن پوش؛
Писаронро , ғулом ҳалқа бигӯаш
پسران را، غلام حلقه بگوش
Тораки наслу мункири фарзанд
تارک نسل و منکر فرزند
Дили бФрзнд дигарон хурсанд
دل بفرزند دیگران خرسند
Гарчи бо ман бик салиқа набӯд
گرچه با من بیک سلیقه نبود
Бики ойин ва як тариқа набӯд
بیک آیین و یک طریقه نبود
Лек , як умр бӯда ин ҳавасам
لیک، یک عمر بوده این هوسم
Ки барандӣ азин гуруҳи расм
که برندی ازین گروه رسم
Ки сухани санҷу нукта дон бошад
که سخن سنج و نکته دان باشد
Ошнои дил ва забон бошад
آشنای دل و زبان باشد
Хилватӣ карда , гӯша ӣӣ гирем
خلوتی کرده، گوشه یی گیریم
Дона ӣӣ кушта , хӯша ӣӣ гирем
دانه یی کشته، خوشه یی گیریم
Ҷузи ман ва ӯ , дигар касе набӯд
جز من و او، دگر کسی نبود
Бо ду товус , каркасӣ набӯд
با دو طاووس، کرکسی نبود
Ҳеҷ якро , з ҳам набошад бок ;
هیچ یک را، ز هم نباشد باک؛
Набӯд дар миёнаи бими ҳалок
نبود در میانه بیم هلاک
Аз ду сӯи теғ дар ғилоф буд
از دو سو تیغ در غلاف بود
Ҷанг дар пушти кӯҳи қоФбўд
جنگ در پشت کوه قافبود
Суханӣ чанд гуфта ва шинавем
سخنی چند گفته و شنویم
Дона ӣӣ чанд кушта ва даравем
دانه یی چند کشته و درویم
То ббними раҳ ки рафтаи дуруст
تا ببنیم ره که رفته درست
То бидонем гашта пой ки суст ? !
تا بدانیم گشته پای که سست؟!
Пои суҳбат чу дар миён ояд
پای صحبت چو در میان آید
Аз каҷии ростӣ аён ояд
از کجی راستی عیان آید
Гар шавем аз далели ҳам розӣ
گر شویم از دلیل هم راضی
Вораем аз таҳаккуми қозӣ
وارهیم از تحکم قاضی
Варна ҷӯйем нуктаи дони ҳукмӣ
ورنه جوییم نکته دان حکمی
Ҳар ду дмсоз ӯ шавем дамӣ
هر دو دمساز او شویم دمی
Ончӣ донем , пеш ӯ гӯйем
آنچه دانیم، پیش او گوییم
Барраии кӯ нишон диҳад пўиим
برهی کو نشان دهد پوییم
Давлатами ёр ва , бахт ёвар шуд
دولتم یار و، بخت یاور شد
Ончии михўостм муяссар шуд
آنچه میخواستم میسر شد
Каз қазои онкии пои ниҳоди онҷо
کز قضا آنکه پا نهاد آنجا
Гиреҳ аз кори ман кушоди онҷо
گره از کار من گشاد آنجا
Буд аз орифони он фирқа
بود از عارفان آن فرقه
Хрқ одот карда дар хирқа
خرق عادات کرده در خرقه
На дар он қавм , азу касе беҳтар ;
نه در آن قوم، ازو کسی بهتر؛
На змни муддаои рисии беҳтар
نه زمن مدعا رسی بهتر
На аз он боғ , хилватии хуштар ;
نه از آن باغ، خلوتی خوشتر؛
На аз он баҳс , суҳбатии хуштар !
نه از آن بحث، صحبتی خوشتر!
Пеш рафтам , гирифтам ӯро даст ;
پیش رفتم، گرفتم او را دست؛
Кардам аз ҷоми алтФотши маст
کردم از جام التفاتش مست
Гуфтам аз ҳар куҷо , сухан бо ӯ ;
گفتم از هر کجا، سخن با او؛
Бо ман ӯ ром шуд , чу ман бо ӯ !
با من او رام شد، چو من با او!
Боғро баста роҳ паймӯдем
باغ را بسته راه پیمودیم
То бпоӣ дарахтӣ осудем
تا بپای درختی آسودیم
Худ нишастам , нишондам ӯро низ ;
خود نشستم، نشاندم او را نیز؛
Суханӣ чанд рафт лутф омез
سخنی چند رفت لطف آمیز
Гуфтам : эй рӯзгори дидаи басӣ
گفتم: ای روزگار دیده بسی
Гарму сард ҷаҳон чашида басӣ
گرم و سرد جهان چشیده بسی
Мушкилӣ аз ту дар дил афтода аст
مشکلی از تو در دل افتاده است
Гар нагӯйӣ ту , мушкил афтода аст
گر نگویی تو، مشکل افتاده است
Дар миёни ману дил дъўоӣӣ аст
در میان من و دل دعوائی است
Инак ин боғи бихтр ҷое аст
اینک این باغ بیخطر جایی است
Ҳар чаҳ мипрсмт , ҷавобии даҳ
هر چه میپرسمت، جوابی ده
Ташна ӣиро зи раҳмати обии даҳ
تشنه یی را ز رحمت آبی ده
Он далелӣ ки худ гзидстӣ
آن دلیلی که خود گزیدستی
Ва ончӣ аз дигарон шнидстӣ
و آنچه از دیگران شنیدستی
Як бики бозгу , ки гӯш кунам
یک بیک بازگو، که گوش کنم
Ҷуръа ҷуръа фишон , ки нӯш кунам
جرعه جرعه فشان، که نوش کنم
Гуфт : бисмии аллоҳ эй ваҳиди ҷаҳон
گفت: بسم الله ای وحید جهان
Ҳар чаҳ дорам , надорам аз ту ниҳон
هر چه دارم، ندارم از تو نهان
Хосса акнӯн ки нест ғаммозӣ
خاصه اکنون که نیست غمازی
То бар оради зи пардаи овозӣ
تا بر آرد ز پرده آوازی
Ҳон бипурс аз ман ончӣ мехоҳӣ
هان بپرس از من آنچه میخواهی
Даҳумат то зи матлаби огоҳӣ
دهمت تا ز مطلب آگاهی
Ғараз , аз ҳар ду сӯ сухан шуд гарм
غرض، از هر دو سو سخن شد گرم
Ҳар ду як сӯи Фгндаҳи парда ӣ шарм
هر دو یک سو فگنده پرده ی شرم
На марои ханҷар ва , на ӯро теғ ;
نه مرا خنجر و، نه او را تیغ؛
Ҳеҷ як дар сухан накарда дареғ
هیچ یک در سخن نکرده دریغ
Гуфтам : эй дев бар ту роҳ зада
گفتم: ای دیو بر تو راه زده
Ту раҳи халқ бигноаҳ зада
تو ره خلق بیگناه زده
Бо занат чист душманӣ ки занон
با زنت چیست دشمنی که زنان
Париёнанду хуонеи аҳриманон ? !
پریانند و خوانی اهرمنان؟!
Зан будгар ҳи моҳи сарви хиром
زن بود گر ه ماه سرو خرام
Зугузорӣ чу офтоби ғмом
زو گذاری چو آفتاب غمام
Зан буд гарчи сарви маи партав
زن بود گرچه سرو مه پرتو
Зу ҳаросӣ чу срмӣ аз маи ту
زو هراسی چو صرمی از مه تو
Зан буд гарчи духтари Ковӯс
زن بود گرچه دختر کاووس
Зу гурезӣ чу мор аз товус
زو گریزی چو مار از طاووس
Писар ар чаҳ буд зи ҳасани барӣ
پسر ار چه بود ز حسن بری
Бинӣ ӯро бомтёзи парӣ !
بینی او را بامتیاز پری!
Писар ар чаҳ шиносяши нокас
پسر ار چه شناسیش ناکس
Хоҳӣ ӯро чу ҷиФаҳро каркас
خواهی او را چو جیفه را کرکس
Писар арча буд сияҳи дили зишт
پسر ارچه بود سیه دل زشت
Ҷӯӣ ӯро чу ҳомилаи ангушт
جویی او را چو حامله انگشت
эй буруни рафта аз тариқи хирад
ای برون رفته از طریق خرد
Мард дидӣ ки номи зани набард ? !
مرد دیدی که نام زن نبرد؟!
Мард , деҳқони боғ зиндагӣ аст
مرد، دهقان باغ زندگی است
Субҳ то шом дар давандагӣ аст
صبح تا شام در دوندگی است
Ки гузинад дарин ҷаҳони боғӣ
که گزیند درین جهان باغی
Ки нанолад бсоҳтши зоғӣ ? !
که ننالد بساحتش زاغی؟!
Чун чунин боғ қобилӣ бинад
چون چنین باغ قابلی بیند
Хезад аз ҷо , з пой нанишинад
خیزد از جا، ز پای ننشیند
Гарм гардад , хуй аз рух ифшоанд
گرم گردد، خوی از رخ افشاند
Тухми резад , ниҳол бинишонад
تخم ریزد، نهال بنشاند
Аз нами об , пиштш об диҳад
از نم آب، پیشتش آب دهد
Вази дами гармаш офтоб диҳад
وز دم گرمش آفتاب دهد
Андари он боғ , нахлӣ ороед
اندر آن باغ، نخلی آراید
Магараши зер соя осоед
مگرش زیر سایه آساید
Шохҳои баланд бинад азу
شاخهای بلند بیند ازو
Миваҳои расида чӣанд азу
میوه های رسیده چیند ازو
Номи он боғ , бачаи дон занаст ;
نام آن باغ، بچه دان زن است؛
Ки ббоғи биҳишти таъна зан аст
که بباغ بهشت طعنه زن است
Зон буд боғбони боғи мудом
زان بود باغبان باغ مدام
Ки з борон кунад чароғи мудом
که ز باران کند چراغ مدام
Чун расад вақти он ки бор диҳад
چون رسد وقت آن که بار دهد
Сад агар хоҳӣ , ӯ ҳазор диҳад
صد اگر خواهی، او هزار دهد
Ту ки дар шӯраи зор кишт кунӣ
تو که در شوره زار کشت کنی
Зшткорӣ , ки кор зишт кунӣ
زشتکاری، که کار زشت کنی
Ҳасрати мива , дар дилат монад
حسرت میوه، در دلت ماند
зи ашки ғам , пой дар гулат монад
ز اشک غم، پای در گلت ماند
Марди ғаввоси баҳр эҳсон аст
مرد غواص بحر احسان است
Оби пушташ , зулол Нитсаонаст !
آب پشتش، زلال نیسان است!
Чун фурӯ мечакад , насуфта дар аст
چون فرو میچکد، نسفته در است
Зон дар ноб , ин саҳоб пар аст
زان در ناب، این سحاب پر است
Садаф дар буд , мшимаҳ ӣ зан ;
صدف در بود، مشیمه ی زن؛
Хозинӣ дараст шимаҳ ӣ зан
خازنی در است شیمه ی زن
Гирад он об ва дар ноб диҳад
گیرد آن آب و در ناب دهد
Кист кӯро нахоҳад об диҳад ? !
کیست کو را نخواهد آب دهد؟!
Ту ки аз баҳри ташнаи баргаштӣ
تو که از بحر تشنه برگشتی
Рахт берун кашидӣ аз киштӣ
رخت بیرون کشیدی از کشتی
Теша бар каф шудӣ бкон кандан
تیشه بر کف شدی بکان کندن
Суд кон канданаст , ҷон кандан !
سود کان کندن است، جان کندن!
Баси дарин орзӯ кашидӣ ранҷ
بس درین آرزو کشیدی رنج
Ки кунӣ пари зи зари конии ганҷ
که کنی پر ز زر کانی گنج
Ногҳти теша зард шуд то бех
ناگهت تیشه زرد شد تا بیخ
Зар мапиндор , кӯ буд зрних
زر مپندار، کو بود زرنیخ
Нахирад кас , бнрхи зрнихш ;
نخرد کس، بنرخ زرنیخش؛
Вари хирад , мекунанд ту бубахш !
ور خرد، میکنند تو ببخش!
Мӯ чу аз хоя ӣ касе набард
مو چو از خایه ی کسی نبرد
Каси бзрнихиш чигуна хирад ? !
کس بزرنیخیش چگونه خرد؟!
Ҳеҷ ҳайвон , зи ваҳшу тайру ҳавоам
هیچ حیوان، ز وحش و طیر و هوام
Ки буд ихтилоташони бдўом
که بود اختلاطشان بدوام
Кунад ин кор , дида бошӣ ? ! на !
کند این کار، دیده باشی؟! نه!
Аз дигар кас шунида бошӣ ? ! на !
از دگر کس شنیده باشی؟! نه!
Ту ки худ ашрафии з ҳар ҳайвон
تو که خود اشرفی ز هر حیوان
Огаҳ аз рози моҳ то кайвон
آگه از راز ماه تا کیوان
Хуш буд аз ту сар занад ин кор ? !
خوش بود از تو سر زند این کار؟!
Ноидти зи одамияти худ ор ? !
نایدت ز آدمیت خود عار؟!
Роҳ савдо бизан касе ки гушӯд
راه سودا بزن کسی که گشود
Ҳифзи навъу бақои наслаши суд
حفظ نوع و بقای نسلش سود
Ҳайф каз ъушрати ҷаҳони даврӣ
حیف کز عشرت جهان دوری
Зинда ӣӣ , лек зинда дар гӯрӣ !
زنده یی، لیک زنده در گوری!
Зини ҷаҳон , каши бкс қарорӣ нест ;
زین جهان، کش بکس قراری نیست؛
Мерӯй вази ту ёдгорӣ нест ? !
میروی وز تو یادگاری نیست؟!
Мива ӣ боғи дил буд фарзанд
میوه ی باغ دل بود فرزند
Марҳами доғи дил буд фарзанд
مرهم داغ دل بود فرزند
Дар тиҷорат ки ройгон набӯд
در تجارت که رایگان نبود
Ҳеҷ судӣ на , каш зиён набӯд
هیچ سودی نه، کش زیان نبود
Ғайри азин , коиздт диҳад фарзанд ;
غیر ازین، کایزدت دهد فرزند؛
Огаҳу кордону донишманд
آگه و کاردان و دانشمند
То дарин чорсўи макони дорӣ
تا درین چارسو مکان داری
Сари савдои дарин дукони дорӣ
سر سودا درین دکان داری
Ҳам баланд аз вайаст поя ӣ ту
هم بلند از وی است پایه ی تو
Ҳам гарон аз вайаст моя ӣ ту
هم گران از وی است مایه ی تو
Аз зиёнкоряш , туро на зиён ;
از زیانکاریش، تو را نه زیان؛
Чун аён шуд , чаҳ ҳоҷатам ба баён ? !
چون عیان شد، چه حاجتم به بیان؟!
Чун кашии рахти азин сарои муҷоз
چون کشی رخت ازین سرای مجاز
Ҳаст фарзанди ту , туро анбоз
هست فرزند تو، تو را انباز
Будаш ҷони бмнти ту раҳин
بودش جان بمنت تو رهین
Гоҳи судаш , туе шарики маин
گاه سودش، تویی شریک مهین
Беш азин суд дар тиҷорат нест
بیش ازین سود در تجارت نیست
Коҳтмолит аз хисорат нест
کاحتمالیت از خسارت نیست
Гӯши мардони мард , эй фарзанд
گوش مردان مرد، ای فرزند
Зеб дорад зи гӯшвора ӣ панд
زیب دارد ز گوشواره ی پند
Панди перони шинав , ки пери шӯй
پند پیران شنو، که پیر شوی
Бо далерон нишин , далери шӯй
با دلیران نشین، دلیر شوی
Зини сухан , ёрии туам ғараз аст
زین سخن، یاری توام غرض است
Варна фориғам , ту ромрз аст
ورنه فارغم، تو رامرض است
Шаҳрӣ , осӯда аз ғами даштӣ
شهری، آسوده از غم دشتی
Писараши ғарқу Нӯҳ дар киштӣ
پسرش غرق و نوح در کشتی
Ҳукм , ё ақлӣаст ё нақулӣ ;
حکم، یا عقلی است یا نقلی؛
Нақл , худ нашнавӣ з беақлӣ !
نقل، خود نشنوی ز بی عقلی!
Варна дар ҳар китоби каши хуоне
ورنه در هر کتاب کش خوانی
Зиштии кори хештани доне
زشتی کار خویشتن دانی
зи онкии зи анвоъи маъсияти бҷҳон
ز آنکه ز انواع معصیت بجهان
Хоҳ бошад аёну хоҳи ниҳон
خواه باشد عیان و خواه نهان
Ҳар чаҳ дар миллатӣ аз он халал аст
هر چه در ملتی از آن خلل است
Дар дигар миллати изн муҳтамил аст
در دگر ملت اذن محتمل است
Бҷзоини феъл на ки дар ҳамаи кеш
بجزاین فعل نه که در همه کیش
Фоилаш осӣасту ҷурми андеш
فاعلش عاصی است و جرم اندیش
Рӯ бипурс ин ҳадиси пинҳонӣ
رو بپرس این حدیث پنهانی
Аз яҳуду маҷусу насронӣ
از یهود و مجوس و نصرانی
Нест чун нестат кунун сари нақл
نیست چون نیستت کنون سر نقل
Ҳокимӣ дар миёнаи ғайр аз ақл
حاکمی در میانه غیر از عقل
Ҳони биё то бъқл пайвандем
هان بیا تا بعقل پیوندیم
То танураст гарм , нони бандем
تا تنور است گرم، نان بندیم
Ақл чун дар миёни мо ҳукм аст
عقل چون در میان ما حکم است
Гар набошад касе ҳукм , чаҳ ғамаст ? !
گر نباشد کسی حکم، چه غم است؟!
Ақл , на қол ва қил мехоҳад
عقل، نه قال و قیل میخواهد
Ҳар чаҳ гӯйӣ далел мехоҳад
هر چه گویی دلیل میخواهد
Гоҳ даъвӣ набошадат чу далел
گاه دعوی نباشدت چو دلیل
Ҳаст қавлати заъифу рои алил
هست قولت ضعیف و رای علیل
Гар кашад баҳси пои буруни зи қиёс
گر کشد بحث پا برون ز قیاس
Дигарон зираканду хурдаи шинос
دیگران زیرکند و خرده شناس
Гар ту оеи зи гуфтугӯи фоиқ
گر تو آیی ز گفتگو فائق
Нгшоиими забони бнолоиқ
نگشاییم زبان بنالایق
Ҳам худ аз роҳи рафтаи баргардам
هم خود از راه رفته برگردم
Бо ту ҳамроҳу ҳамсафари гирдам
با تو همراه و همسفر گردم
Ҳам кунам раҳнамоеи ёрон
هم کنم رهنمایی یاران
То набошанд аз ғлткорон
تا نباشند از غلطکاران
Вар биорӣ ҳазрати борӣ
ور بیاری حضرت باری
Ман броим барост гуфторӣ
من برآیم براست گفتاری
Ҳам ту зон раҳ ки рафта ӣӣ баргард
هم تو زان ره که رفته یی برگرد
Ки сар аз ростӣ напечад мард
که سر از راستی نپیچد مرد
Ҳам биорон худ даҳ огоҳӣ
هم بیاران خود ده آگاهی
Кати дарин раҳ кунанд ҳамроҳӣ
کت درین ره کنند همراهی
Нашунаванд аз ту пандгар эшон
نشنوند از تو پند گر ایشان
Чун сияҳи дили ҳадиси даравишон
چون سیه دل حدیث درویشان
Тарки ин кор нораво накунанд
ترک این کار ناروا نکنند
Чора ӣ дард бидўо накунанд
چاره ی درد بیدوا نکنند
Ту аз он қайди хешро бурҳон
تو از آن قید خویش را برهان
Тарк эшон кун ошкору ниҳон
ترک ایشان کن آشکار و نهان
Кончаҳи бинии зи некӯон ва бидон
کآنچه بینی ز نیکوان و بدان
Ҳамаи таъсир суҳбатаст , бидон !
همه تأثیر صحبت است، بدان!
Гуфт : ин бадгумонӣ аз чаҳ раҳаст ? !
گفت: این بدگمانی از چه ره است؟!
Сӯъи занн дар ҳақи миннат гунаҳаст !
سوء ظن در حق منت گنه است!
Ман , биҷузи ишқ , нест ойинам
من، بجز عشق، نیست آیینم
Равшан аз ишқ шуд ҷаҳони байнам
روشن از عشق شد جهان بینم
Ман зи саҳбои ишқи биҳушам
من ز صهبای عشق بیهوشم
Нест ҷузи ҳарфи ишқ дар гӯшам
نیست جز حرف عشق در گوشم
Ишқро , орифони шимурдаи камол ;
عشق را، عارفان شمرده کمال؛
Ки ҷамиласт дӯстдори ҷамол
که جمیل است دوستدار جمال
Бартараст аз сипеҳри поя ӣ ишқ
برتر است از سپهر پایه ی عشق
Офтобаст зери соя ӣ ишқ
آفتاب است زیر سایه ی عشق
Нестатгар зи ишқи огоҳӣ
نیستت گر ز عشق آگاهی
Бирав аз ҷони ман чаҳ мехоҳӣ ? !
برو از جان من چه میخواهی؟!