зи нури қуббаи заррини оинаи тимсол
ز نور قبۀ زرین آینه تمثال
Замини тафтаи фурӯи пӯшади оташини сари бол
زمین تفته فرو پوشد آتشین سر بال
Фурӯғи чатри сипеҳрии бик дарахшидан
فروغ چتر سپهری بیک درخشیدن
Бснги зилзила андар занад бгоҳ завол
بسنگ زلزله اندر زند بگاه زوال
Дрр чу лола шавад лаъл дар даҳони садаф
درر چو لاله شود لعل در دهان صدف
Чун об мавҷ занад сим дар мсоми ҷибол
چون آب موج زند سیم در مسام جبال
Бирехт барги гули мшкбўии парвини шакл
بریخت برگ گل مشکبوی پروین شکل
Чу ҷурми парвин бар осмон кашид ашкол
چو جرم پروین بر آسمان کشید اشکال
з хуед сабзи бигардади ҳамеи сарин гавазн
ز خوید سبز بگردد همی سرین گوزن
зи лолаи сурхи бигардади ҳамеи сарвии ғизол
ز لاله سرخ بگردد همی سروی غزال
Туюр , гоҳ паридан , зи тобиши хуршед
طیور ، گاه پریدن ، ز تابش خورشید
Ҳаме кунанд бмнқори оташ аз пару бол
همی کنند بمنقار آتش از پر و بال
Чу гарм гардад об аз ҳавои оташи табъ
چو گرم گردد آب از هوای آتش طبع
Пашиза нарм шавад бар мсоми моҳии вол
پشیزه نرم شود بر مسام ماهی وال
зи нури тобиши хуршеди лаъл фом шавад
ز نور تابش خورشید لعل فام شود
Сарвии оҳӯии даштӣ , чу оташини халхол
سروی آهوی دشتی ، چو آتشین خلخال
Гумони барӣ ки брФтни сумуми оташи захм
گمان بری که برفتن سموم آتش زخم
зи хашм шоҳ кунад бар замонаи астъҷол
ز خشم شاه کند بر زمانه استعجال
Гузидаи шамси дувал , шаҳриёри зини милал
گزیده شمس دول،شهریار زین ملل
Сутӯда Каҳфамам , офтоби ҷӯаду ҷалол
ستوده کهف امم ، آفتاب جود و جلال
Тғоншаҳи бен Муҳамад , ки хондаш гардун
طغانشه بن محمد ، که خواندش گردون
Хдоигони аҷам , шаҳриёри хуби хисол
خدایگان عجم ، شهریار خوب خصال
зи ганҷ ӯ басӯии соилони дарга ӯ
ز گنج او بسوی سایلان درگه او
Чу мӯр дар гузари хок роҳ ҷӯяд мол
چو مور در گذر خاک راه جوید مال
зи ҷӯади дасти ваии андари нигини хотам ӯ
ز جود دست وی اندر نگین خاتم او
Ҳаме кушода шавад чашмаҳои оби зулол
همی گشاده شود چشمه های آب زلال
Ҳилоли шакли зи наъли саманд ӯ гирад
هلال شکل ز نعل سمند او گیرد
Бад-ӣни сабаб зхсўФ эминаст шакли ҳилол
بدین سبب زخسوف ایمنست شکل هلال
Ситора лафзаш хонанду осмони мураккаб
ستاره لفظش خوانند و آسمان مرکب
Бгоҳ қавлу маъонӣ , бурузи ҷнки вҷдол
بگاه قول و معانی ، بروز جنک وجدال
Фурӯ гирифтану берун гузоштан аҷабаст
فرو گرفتن و بیرون گذاشتن عجبست
Ситора аз сари калак , осмони зи тоби дўол
ستاره از سر کلک ، آسمان ز تاب دوال
Аё шаҳӣ , ки бҳнгоми кини расӯли аҷал
ایا شهی،که بهنگام کین رسول اجل
зи ханҷари ту баради рӯзномаи оҷол
ز خنجر تو برد روزنامۀ آجال
Шудаст қобзи арвоҳи теғи ҳиндии ту
شدست قابض ارواح تیغ هندی تو
Чунонкии нақши нигини ту мақсади омол
چنانکه نقش نگین تو مقصد آمال
Магар ки дар азал , эй шоҳ , ҳукми ризқу аҷал
مگر که در ازل ، ای شاه ، حکم رزق و اجل
Нигину теғ туро дод эзади мутаъол ?
نگین و تیغ ترا داد ایزد متعال؟
Гар аждаҳо баравад бар тариқи лашкари ту
گر اژدها برود بر طریق لشکر تو
Ниҳон кунад зи наҳифи ту муҳра дар дунбол
نهان کند ز نهیب تو مهره در دنبال
з рӯй теғи ту андари ду чашми душмани ту
ز روی تیغ تو اندر دو چشم دشمن تو
Даҳони кушодаи намояди наҳанги марги оғол
دهان گشاده نماید نهنگ مرگ آغال
Бидон гуҳӣ ки чу шерони ялони оҳани пӯш
بدان گهی که چو شیران یلان آهن پوش
Бурун шаванд хурушони ҳам?или пеши ҳам?ил
برون شوند خروشان همال پیش همال
Паланг ва шер биҷунбанд бар ҳилоли илм
پلنگ و شیر بجنبند بر هلال علم
Тан аз нсиҷи ямонӣу ҷони зи боди шимол
تن از نسیج یمانی و جان ز باد شمال
зи баҳри кини зираи танги ҳалқа дар пӯшанд
ز بهر کین زره تنگ حلقه در پوشند
Биҷои пӯст дар арҳоми модарони атфол
بجای پوست در ارحام مادران اطفال
Ситорагон чу шуҷоъони ҷанг бар гардун
ستارگان چو شجاعان جنگ بر گردون
Ҳамеи кашанди бдрёии хӯни даруни азёл
همی کشند بدریای خون درون اذیال
Садафи зи бими бало дар ҷаҳди бкоми наҳанг
صدف ز بیم بلا در جهد بکام نهنگ
зи хӯни брнги иўоқит сурх карда лӣол
ز خون برنگ یواقیت سرخ کرده لئال
Замин чу пушти кашфи пари зи ғайбаи ҷавшан
زمین چو پشت کشف پر ز غیبۀ جوشن
Ҳаво чу қавси қзҳи пари аломати ибтол
هوا چو قوس قزح پر علامت ابطال
Ҳаво чу беша алмос гардад аз шамшер
هوا چو بیشۀ الماس گردد از شمشیر
Замин чу пайкар мафлуҷ гардад аз зилзол
زمین چو پیکر مفلوج گردد از زلزال
Ҷуз аз кушоди ту дар чанбари фалак ки барад
جز از گشاد تو در چنبر فلک که برد
Фурӯғи ханҷари алмоси феъли мағзи Фтол ?
فروغ خنجر الماس فعل مغز فتال ؟
Чунон гурезади душман ки шери роят ӯ
چنان گریزد دشمن که شیر رایت او
зи ҳайбат ту наҷунбад магари бшкли школ
ز هیبت تو نجنبد مگر بشکل شکال
Чу гарм гардад аз ошӯби ҳамлаи мураккаби ту
چو گرم گردد از آشوب حمله مرکب تو
Биҷои хуии зи мсомши буруни ҷаҳди пару бол
بجای خوی ز مسامش برون جهد پر و بال
Мухолифи ту агар тир дар камон ронад
مخالف تو اگر تیر در کمان راند
Чу хори пушти сар андар кашад бтири нсол
چو خار پشت سر اندر کشد بتیر نصال
Ситора дар равиши чарх чун кунад хирадаш
ستاره در روش چرخ چون کند خردش
Замини бторки моҳии фурӯи баради ишғол
زمین بتارک ماهی فرو برد اشغال
Пас аз набарди ту мари хастагони теғи туро
پس از نبرد تو مر خستگان تیغ ترا
зи хӯн бадал равад алмоси реза аз қиФол
ز خون بدل رود الماس ریزه از قیفال
Бурузи ҷанги зики майли трги душмани ту
بروز جنگ زیک میل ترگ دشمن تو
зи акси ханҷар ту битаркад чу ташнаи суфол
ز عکس خنجر تو بترکد چو تشنه سفال
зи зарбати ту алифи ворқди душмани ту
ز ضربت تو الف وارقد دشمن تو
Ду нима гардаду бози аўФтд басӯрат дол
دو نیمه گردد و باز اوفتد بصورت دال
Мухолифат наниҳад теғи обдор аз даст
مخالفت ننهد تیغ آبدار از دست
Агар чаҳ тир буд бар мухолифи туу бол
اگر چه تیر بود بر مخالف تو و بال
Гумони барад ки агар ашк ӯ камӣ гирад
گمان برد که اگر اشک او کمی گیرد
зи оби теғ тавон кард дидаи моломол
ز آب تیغ توان کرد دیده مالامال
Пас аз набарди ту умрӣ дар аз бар шхи кӯҳ
پس از نبرد تو عمری در از بر شخ کوه
зи захми теғи ту бар мавҷи хӯни раванди абдол
ز زخم تیغ تو بر موج خون روند ابدال
Бурузи ҳарб мҷўФ кунӣ бики фарсанг
بروز حرب مجوف کنی بیک فرسنگ
Бнизаҳ ар зираи танги ҳалқаи нуқтаи хол
بنیزه ار زره تنگ حلقه نقطۀ خال
Сипеҳри чанбарӣ аз хизмат ту ҷӯяд ном
سپهر چنبری از خدمت تو جوید نام
Сауди муштарӣ аз сират ту гирад фол
سعود مشتری از سیرت تو گیرد فال
Ҳазор дарё дар як саховати ту змин
هزار دریا در یک سخاوت تو ضمین
Ҳазор гардун дар як кифояти ту аёл
هزار گردون در یک کفایت تو عیال
зи ҳиммати ту кам аз нуқтаи исти ҷурми фалак
ز همت تو کم از نقطه ایست جرم فلک
зи сирати ту кам аз зарраи исти кули камол
ز سیرت تو کم از ذره ایست کل کمال
Ҳазор ҷой фузун гуфт унсурӣ ки : « малик
هزار جای فزون گفت عنصری که: « ملک
Брўри ҷанг ба омад зи хон ва аз чипол »
برور جنگ به آمد ز خان و از چیپال »
зи давлати падарони ту сад ҳазор малик
ز دولت پدران تو صد هزار ملک
Нигун шуданд чу чиполу хони бурузи қаттол
نگون شدند چو چیپال و خان بروز قتال
Аё шаҳӣ , ки зи адли ту шери шодравон
ایا شهی ، که ز عدل تو شیر شادروان
зи дасти хеши бдндон бурун кунад чангол
ز دست خویش بدندان برون کند چنگال
Агар бдўлти Маҳмӯд мепадед омад
اگر بدولت محمود می پدید آمد
зи табъи унсурии он шеърҳои саҳари мисол
ز طبع عنصری آن شعرهای سحر مثال
Марои бФри ту бояд ки дар тарозуии назм
مرا بفر تو باید که در ترازوی نظم
Хавотири шуъаро кам сазад зи як мисқол
خواطر شعرا کم سزد ز یک مثقال
зи баҳри хотирам ар абр қатра бардорад
ز بحر خاطرم ار ابر قطره بردارد
Биҷои гули сари тӯтии буруни дамади зи ниҳол
بجای گل سر طوطی برون دمد ز نهال
Замонаи гардани иқболро қаллода кунад
زمانه گردن اقبال را قلاده کند
Ҳар он қасида ки ман бар сараш нивисам : қол
هر آن قصیده که من بر سرش نویسم : قال
Нагирам аз қабл ҷоҳи хизмати аъён
نگیرم از قبل جاه خدمت اعیان
Нагӯям аз ҷиҳати моли мадҳати арзол
نگویم از جهت مال مدحت ارذال
На дар ҳудӯд тамаккун кунам зи баҳри тамаъ
نه در حدود تمکن کنم ز بهر طمع
На аз малакӯти мазаллати кашами зи баҳри манол
نه از ملکوت مذلت کشم ز بهر منال
Ббндгит ризо додам аз ъқидти дил
ببندگیت رضا دادم از عقیدت دل
Бдўстити ҷудои гаштам аз ъширту ол
بدوستیت جدا گشتم از عشیرت و آل
На миннатаст ки бар ту ҳамеи нуҳум , лекин
نه منتست که بر تو همی نهم ، لیکن
Ҳаме бнзм бигӯям маҷории аҳвол
همی بنظم بگویم مجاری احوال
Шунида будам аз ин пештар ки : роҳи сарахс
شنیده بودم از این پیشتر که : راه سرخس
Буд нишемани офоту маркази аҳўол
بود نشیمن آفات و مرکز اهوال
Сумуми вор буд бодҳои ӯ мҳрқ
سموم وار بود بادهای او محرق
Шарори вор буд хокҳои ӯ қаттол
شرار وار بود خاکهای او قتال
Триқҳоши бборикии пули маҳшар
طریقهاش بباریکی پل محشر
Мзиқҳоши бторикии дили даҷол
مضیقهاش بتاریکی دل دجال
Аз ан қабл ки дар он раҳ бъинаҳ гуфтӣ
از ان قبل که در آن ره بعینه گفتی
Ки равзаҳои ҷноннди тӯдаҳои раммол
که روضه های جنانند توده های رمال
Марои зи хоссаи худ буд зери рони фарсӣ
مرا ز خاصۀ خود بود زیر ران فرسی
Бетон чу кӯҳи ҷсиму бтг чу боди шимол
بتن چو کوه جسیم و بتگ چو باد شمال
Ткоўрӣ , ки замин аз таҳарруки сам ӯ
تکاوری ، که زمین از تحرک سم او
Буд чу нуқтаи симоби доим аз зилзол
بود چو نقطۀ سیماب دایم از زلزال
Мнқт аз асари гом ӯ ҳавои бшҳб
منقط از اثر گام او هوا بشهب
Мунаққаш аз асари наъл ӯ замини бҳлол
منقش از اثر نعل او زمین بهلال
Наҳанги вори гуҳи ғӯта дар равад ббҳор
نهنگ وار گه غوطه در رود ببحار
Паланги вори гуҳи пўиаҳ бар шавад бҷбол
پلنگ وار گه پویه بر شود بجبال
Чу дар мусоҳибат ӯ буридам он раҳ ро
چو در مصاحبت او بریدم آن ره را
Маро муъоина шуд кони ҳадис буд хаёл
مرا معاینه شد کان حدیث بود خیال
Бмдҳти ту суханҳои чобуки андешам
بمدحت تو سخن های چابک اندیشم
На табъи эшон зрбўд ва он ман слсол ?
نه طبع ایشان زربود و آن من صلصال ؟
Фиғони ман ҳамаи зини шоирони хираи сухан
فغان من همه زین شاعران خیره سخن
Ғариқи баҳри ҷаҳолати зи табъи тирау зол
غریق بحر جهالت ز طبع تیره و ضال
Фиреби тишнагии ин қавмро бар оварда
فریب تشنگی این قوم را بر آورده
зи офтоби тахайюли ду сад сароби маҳол
ز آفتاب تخیل دو صد سراب محال
Валек агар чаҳ чунинаст ҳам падед буд
ولیک اگر چه چنینست هم پدید بود
Хски зи лؤлؤи макнуни врўбаҳ аз рибол
خسک ز لؤلؤ مکنون وروبه از ریبال
Зумурраду ?гийаи сабз ҳар ду ҳмрнгнд
زمرد و گیه سبز هر دو همرنگند
Валек аз йени бангин дон баранд , аз он бҷўол
ولیک از ین بنگین دان برند ، از آن بجوال
Хдоигоно , табъ латиф хоҳад шеър
خدایگانا ، طبع لطیف خواهد شعر
Латифи зуди пазиради тағайюри аҳвол
لطیف زود پذیرد تغیر احوال
Чу муштарӣ бадарахшад гуҳи фузӯнии ъз
چو مشتری بدرخشد گه فزونی عز
Чу хоки тираи намояд бгоҳ сустии ҳол
چو خاک تیره نماید بگاه سستی حال
Хдоигон агар ин чанд байт бипасандад
خدایگان اگر این چند بیت بپسندد
Марои ббоғи тараб дар , чу сарв гардад на?ил
مرا بباغ طرب در،چو سرو گردد نال
Чунон шавад сухани ман , ки дар маъонӣ ӯ
چنان شود سخن من ، که در معانی او
Бхиргӣ нигарад табъи ҷодӯии мҳтол
بخیرگی نگرد طبع جادوی محتال
Вагар бхдмти он садри офтоби ойин
و گر بخدمت آن صدر آفتاب آیین
Бкоми дили расму рустаи гирдам аз аҳўол
بکام دل رسم و رسته گردم از اهوال
БФри давлати шоҳ аз барои хизмати ман
بفر دولت شاه از برای خدمت من
Қаллода бар наад аз моҳи нави фалаки бғзол
قلاده بر نهد از ماه نو فلک بغزال
Ҷаҳони пер чу ман як ҷавони буруни норад
جهان پیر چو من یک جوان برون نارد
Баланди ҳиммат ва бисёр дону андаки сол
بلند همت و بسیار دان و اندک سال
Ҳамеша то нашавад лаъли авду марҷони машк
همیشه تا نشود لعل عود و مرجان مشک
Ҳамеша то нашавад авди Фҳму машки зи кол
همیشه تا نشود عود فحم و مشک ز کال
Бкомронӣ биншин , бибин мухолиф ро
بکامرانی بنشین ، ببین مخالف را
Бчнги марги муқайяд , бдом нанг накол
بچنگ مرگ مقید ، بدام ننگ نکال
Зоби теғи ту оташи гирифтаи ҷони аду
زآب تیغ تو آتش گرفته جان عدو
зи мавҷи дасти ту гавҳари фишонда абр навол
ز موج دست تو گوهر فشانده ابر نوال
Чу меҳр бар тарафи осмон қаср битоб
چو مهر بر طرف آسمان قصر بتاب
Чу сарв дар кнФи бӯстони адли бибол
چو سرو در کنف بوستان عدل ببال
Тараб физойу даруни прўрў фароғат кун
طرب فزای و درون پرورو فراغت کن
Самоъи соз ва тнъм куну нишоти сгол
سماع ساز و تنعم کن و نشاط سگال