Аз ҳаригар сӯии аўғони шӯй , эй боди шимол

از هری گر سوی اوغان شوی، ای باد شمال

Бози гӯйии з ҳарӣ пеши малики сӯрати ҳол

باز گویی ز هری پیش ملک صورت حال

Гӯйӣ : он шаҳр , куҷо буд дили бахти бадв

گویی: آن شهر، کجا بود دل بخت بدو

Шодмони ҳамчуи дили марди сахӣ вақт навол

شادمان همچو دل مرد سخی وقت نوال

Бе ту имрӯзи ҳаме навҳа кунад бахт бирав

بی تو امروز همی نوحه کند بخت برو

Ҳам барон сон ки араб навҳа кунад бар атлол

هم بران سان که عرب نوحه کند بر اطلال

Ҷумлаи кошонаи он шаҳри тлолнди имрӯз

جمله کاشانۀ آن شهر طلالند امروز

Ҷғди кошонаи фурӯи барда бар атрофи тлол

جغد کاشانه فرو برده بر اطراف طلال

Манам он боди шимолӣ ки зи ман рӯҳи афзуд

منم آن باد شمالی که ز من روح افزود

Бе ту каси рӯҳи ниФзўди зи ман боди шимол

بی‌تو کس روح نیفزود ز من باد شمال

Оташи ҳайбати ту то з ҳарӣ давр шудаст

آتش هیبت تو تا ز هری دور شدست

Бандагон ту чунонанд ки бар оташ на?ил

بندگان تو چنانند که بر آتش نال

Хӯн ба қиФол дар аз бими биФсрди ҳаме

خون به قیفال در از بیم بیفسرد همی

Бузади айёми зи мижгони якояки қиФол

بزد ایام ز مژگان یکایک قیفال

На бтбъи андари шодӣ , на ба мағзи андари ҳуш

نه بطبع اندر شادی، نه به مغز اندر هوش

На бшхси андари кисват , на ба дасти андари мол

نه بشخص اندر کسوت، نه به دست اندر مال

Лекин , эй бод , чу ин гуфта буи боз бигӯӣ :

لیکن، ای باد، چو این گفته بوی باز بگوی:

К-эии фалаки фараи симои малики аъдои мол

کای فلک فرۀ سیما ملک اعدا مال

Ту на яздоне ва аз моли ту сӯии ҳамаи халқ

تو نه یزدانی و از مال تو سوی همه خلق

Ҳамчуи яздоне тақдир раседаст амвол

همچو یزدانی تقدیر رسیدست اموال

Дар ҳарими ту , агар нақш шавад сӯрати шер

در حریم تو، اگر نقش شود صورت شیر

Банд пӯлод шавад панҷа ӯро дунбол

بند پولاد شود پنجۀ او را دنبال

Ба худои мутаъол , эй малик рӯй замин

به خدای متعال، ای ملک روی زمین

Ки бисозад ҳамаи кори ту худои мутаъол

که بسازد همه کار تو خدای متعال

Дар сари мамлакату давлати худ , бо ҳамаи халқ

در سر مملکت و دولت خود، با همه خلق

Некуӣ кардае , эй Подшаҳи неки сгол

نیکویی کرده ای، ای پادشه نیک‌سگال

Агар аз бохтан ва тохтани гӯйу каммият

اگر از باختن و تاختن گوی و کمیت

Рўзкӣ чанд шудӣ бастаи осоишу ҳол

روزکی چند شدی بستهٔ آسایش و هال

Оби сайл , ар чаҳ кунад қӯт ва бо саҳм равад

آب سیل، ار چه کند قوت و با سهم رَود

То наёсоед ҷое нашавад оби зулол

تا نیاساید جایی نشود آب زلال

Вар ба нокоми худ аз маликати худ давр шудӣ

ور به ناکام خود از ملکت خود دور شدی

Маликату коми ту зонҷо расад эй шаҳ ба камол

ملکت و کام تو زآنجا رسد ای شه به کمال

Шохи борӣки ҷудогона дарахтӣ нашавад

شاخ باریک جداگانه درختی نشود

То нбрндш ва ҷое нншоннди ниҳол

تا نبرّندش و جایی ننشانند نهال

Вагар аз ҳодиса чарх шудӣ ранҷа ба дил

وگر از حادثهٔ چرخ شدی رنجه به دل

Дар шодӣаст дар он ранҷ , ту аз ранҷи манол

در شادیست در آن رنج، تو از رنج منال

Ба дўолӣ , ки Аннанаст , нёроиди даст

به دوالی، که عنانست، نیاراید دست

Мард , то пеш муаллим нахурд захми дўол

مرد، تا پیش معلم نخورد زخم دوال

Вагар аҳволи ту тағйири пазируфт , шҳо

وگر احوال تو تغییر پذیرفت، شها

Андарин олам тағйир пазираст аҳвол

اندرین عالم تغییر‌پذیرست احوال

Муштариро , ки ҳамаи саъди ҷаҳон баста бадваст

مشتری را، که همه سعد جهان بسته بدوست

Ҳам тағайюр расад аз ҷурми сипеҳру ашкол

هم تغیر رسد از جرم سپهر و اشکال

Гоҳи масъӯд буд зоти вай аз саъди шараф

گاه مسعود بود ذات وی از سعد شرف

Гоҳи манҳус буд ҷурми вай аз наҳси вабол

گاه منحوس بود جرم وی از نحس وبال

Вар қавомӣ бишуд аз мамлакату давлати ту

ور قوامی بشد از مملکت و دولت تو

Ҳам зи айёми қавомии бипазирад ба ҷамол

هم ز ایام قوامی بپذیرد به جمال

Моҳ бар ҷумлаи ҳафт ахтар сайёра шаҳаст

ماه بر جملۀ هفت اختر سیاره شهست

Нест раъии ҳукаморо биҷузи ин рӯй ақвол

نیست رأی حکما را بجز این روی اقوال

Гоҳ бар фавқ само бошаду гуҳи таҳти замин

گاه بر فوق سما باشد و گه تحت زمین

Гуҳ буд дар дурахшону гуҳии чифтаи ҳилол

گه بود درّ درخشان و گهی چفته هلال

Сайри аъмол чу бар мард шавад баста , сипеҳр

سیر اعمال چو بر مرد شود بسته، سپهر

Ҳам аз он бастагӣ ӯро бигушоед аъмол

هم از آن بستگی او را بگشاید اعمال

Асараши рост чу санъатгар мҳтол шудаст

اثرش راست چو صنعتگر محتال شدست

Ки зи ночизи ҳамеи чизи намояди мҳтол

که ز ناچیز همی چیز نماید محتال

Мард хзоФ бичин он гул беқимат ро

مرد خزاف بچین آن گل بی‌قیمت را

Бикунад аз лагади гурзу зи чанголи ашкол

بکند از لگد گرز و ز چنگال اشکال

Зу яке пора суфолӣ бинмоед ки шавад

زو یکی پاره سفالی بنماید که شود

Чошнии гир чу ту хусрави он пораи суфол

چاشنی‌گیر چو تو خسرو آن پاره سفال

эй худовандӣ каз суҳбати ту хира шавад

ای خداوندی کز صحبت تو خیره شود

Хиради онҷо ки ба бурҳон буд ало ба ҷидол

خرد آنجا که به برهان بود الا به جدال

Биму омол , шҳо , дар ақаб як дигаранд

بیم و آمال، شها، در عقب یک دگرند

Гуҳи з омол равад биму гуҳ аз бими омол

گه ز آمال رود بیم و گه از بیم آمال

Одамӣ , гарчи з чангол ҳужабраст ба бим

آدمی، گرچه ز چنگال هژبرست به بیم

Ҳам бзр гирад ва тъўиз кунад он чангол

هم بزر گیرد و تعویذ کند آن چنگال

Ту шаҳаншоҳи мулӯкӣу шаҳонро зи афлок

تو شهنشاه ملوکی و شهان را ز افلاک

Корҳое биҷаҳад нодиру нодири тимсол

کارهایی بجهد نادر و نادر‌ تمثال

Гардад аз бахти шумо гавҳари алмоси ҷамад

گردد از بخت شما گوهر الماس جمد

Гардад аз фари шумо донаи ёқӯти зкол

گردد از فرّ شما دانهٔ یاقوت زکال

Корҳое ки шуморо з аҷоиб баравад

کارهایی که شما را ز عجایب برود

Дилу андешаи мо зон бҳросд ба хаёл

دل و اندیشهٔ ما زان بهراسد به خیال

На чу мойед шумо аз раҳи тавфиқу амал

نه چو مایید شما از ره توفیق و عمل

Гарчи моием зи слсол ва шумо аз слсол

گرچه ماییم ز صلصال و شما از صلصال

Суфи басарӣу ҷувол , ар чаҳ з пашманд ба асл

صوف بصری و جوال، ار چه ز پشمند به اصل

Суф басарӣ набӯд гоҳи баҳои ҳамчуи ҷувол

صوف بصری نبود گاه بها همچو جوال

эй саботи ту мумкини зи ҳама рӯй сабот

ای ثبات تو ممکّن ز همه روی ثبات

Ваии хисоли ту мухайяри зи ҳамаи навъи хисол

وی خصال تو مخیّر ز همه نوع خصال

На зи ҷӯади ту зиён ва на зи адли ту ситам

نه ز جود تو زیان و نه ز عدل تو ستم

На зи лафзи ту газоф ва на зи табъи ту маҳол

نه ز لفظ تو گزاف و نه ز طبع تو محال

Андари он вақт ки қаттол занад наъраи ҷанг

اندر آن وقت که قتّال زند نعرهٔ جنگ

Теғ дар бозуии қаттол дар ояд ба қаттол

تیغ در بازوی قتّال در آید به قِتال

Бод бар рӯй ҳаво арза кунад қавси қзҳ

باد بر روی هوا عرضه کند قوس قزح

Аз басии рояти сабзу басии рояти ол

از بسی رایت سبز و بسی رایت آل

Анҷум аз чарх бар оранди далерон ба каманд

انجم از چرخ بر آرند دلیران به کمند

Гирд бар чарх фишонанд сутурон ба нъол

گرد بر چرخ فشانند ستوران به نعال

Гар зи панҷоҳ манӣ паст кунад мғФру сар

گر ز پنجاه‌منی پست کند مغفر و سر

Теғи алмоси насаб пора кунад ҷавшану ёл

تیغ الماس نسب پاره کند جوشن و یال

Теғи хӯни рез , зи баси рахна , шавад симини тан

تیغ خون ریز، ز بس رخنه، شود سیمین‌تن

Қади хунхор , зи баси ранҷ , шавад заррин на?ил

قدّ خونخوار، ز بس رنج، شود زرین نال

Сила Эй гардад майдон ва дар ӯ мори каманд

سله‌ای گردد میدان و در او مار کمند

Беша Эй гардад хуфтон ва дар ӯ шер , ғизол

بیشه‌ای گردد خفتان و در او شیر، غزال

Асб киштӣ шаваду ҳамла ӯ қӯти мавҷ

اسب کشتی شود و حملهٔ او قوّتِ موج

Дашт дарё шаваду теғ дар ӯ моҳии вол

دشت دریا شود و تیغ در او ماهی وال

Иллати саръ буд рояти ту хасми туро

علت صرع بود رایت تو خصمِ ترا

Ки чу мсрўъ аз он хасм бар оради зилзол

که چو مصروع از آن خصم بر آرد زلزال

Калакат ар нутқи пазирад чаҳ буд соҳиби рай ?

کلکت ار نطق پذیرد چه بود صاحب ری؟

Теғат ар рӯҳи пазирад чаҳ буд рустами зол ?

تیغت ار روح پذیرد چه بود رستم زال؟

Бо сари хомаи ту ҷумлаи омоли қарин

با سر خامۀ تو جملۀ آمال قرین

Бо дили ханҷари ту Зуҳраи оҷоли маҳол

با دل خنجر تو زَهرهٔ آجال محال

Абр дар лафзи сахои ту чаҳ чизаст ? змин

ابر در لفظ سخای تو چه چیزست؟ ضمین

Чарх дар ҷанби тавон ту чаҳ чизаст ? аёл

چرخ در جنب توان تو چه چیزست؟ عیال

Саҳми як ҳарфи зи илми ту фузунтар зи бҳўр

سهم یک حرف ز علم تو فزون تر ز بحور

Вазни як лафзи зи ҳалами ту гаронтар зи ҷибол

وزن یک لفظ ز حلم تو گران تر ز جبال

На зи шоҳон чу ту шоҳӣ расад аз насли мулӯк

نه ز شاهان چو تو شاهی رسد از نسل ملوک

На зи мардон чу ту мардӣ буд аз пушти риҷол

نه ز مردان چو تو مردی بود از پشت رجال

эй худованд , ман аз шиддати дилтангии хеш

ای خداوند، من از شدت دلتنگی خویش

Бар шуморам , ба адад бештар ояд зи раммол

بر شمارم، به عدد بیشتر آید ز رمال

Мағзи ман хира , бидон гӯна ки дар мағз , хирад

مغز من خیره ، بدان گونه که در مغز، خِرد

Табъи ман тира , бидон гӯна ки дар табъ , малол

طبع من تیره ، بدان گونه که در طبع، ملال

Ман дарин шаҳри яке мурғам дар банди қафас

من درین شهر یکی مرغم در بند قفس

Мурғи иқболи марои кандаи замонаи пару бол

مرغ اقبالِ مرا کنده زمانه پر و بال

Хизмати маҷлисат , ар бахт ба ман боз диҳад

خدمت مجلست، ار بخت به من باز دهد

Давлатӣ ёбам конро набӯд рӯй завол

دولتی یابم کان را نبود روی زوال

То чу қулзум натавон сохтан аз як қатра

تا چو قلزم نتوان ساختن از یک قطره

То чу сҳлон натавон сохтан аз як мисқол

تا چو ثهلان نتوان ساختن از یک مثقال

Боди номи ту чу бахти ту фузуни рӯз ба рӯз

باد نام تو چو بخت تو فزون روز به روز

Боди азми ту чу фари ту фузуни сол ба сол

باد عزم تو چو فر تو فزون سال به سال

Гашти пардохта бар фаррухии ин шеъри бадеъ

گشت پرداخته بر فرخی این شعرِ بدیع

Охири моҳи сиёми аввали моҳи шавол

آخر ماه صیام اول ماهِ شوال

Фол ҳоӣ задаам хуб ва ҳакямон гуфтанд :

فال‌هایی زده‌ام خوب و حکیمان گفتند:

Каз қазои азалии ҷузв маин омад фол

کز قضای ازلی جزو مهین آمد فال