Ба рӯй модар назар мекардам , медидам ки аллоҳи маро чигуна раҳм додааст ва ӯро бо ман . Ва ҳарчӣ дар ҷаҳон ғамаст , он аз раҳмат аллоҳаст , зеро ки ғам аз нуқсон ҳол бошад . То меҳр набошад ба камол , ғам набошад ба нуқсони ҳол . Акнӯн меҳрбонии аллоҳ аз ин маҳсустар чигуна бошад ?
به روی مادر نظر میکردم، میدیدم که اللّه مرا چگونه رحم داده است و او را با من. و هرچه در جهان غم است، آن از رحمت اللّه است، زیرا که غم از نقصان حال باشد. تا مهر نباشد به کمال، غم نباشد به نقصان حال. اکنون مهربانی اللّه از این محسوستر چگونه باشد؟
Бози назар аз модар ба аллоҳи афкандам , дидам ки ҷумлаи аҷзои ман нозир шуд ба аллоҳ . Боз дидам ки ҳар ҷузви ман аз чашмаи ҳайвони аллоҳи ҳаёти нўнў май нӯшад ,у гулу раёҳину самани сипеду зарди сиҳҳат май равед аз ин аҷзои ман , ва аз ин чашмаи ҳайвон ва ин раёҳини сиҳҳати нағзтар аз раёҳин зикраст , ва инро маҳсус май байнам ки аллоҳ медиҳад ба ман . Боз медидам ки камоли имони муъмини руят аллоҳаст . Аз пас ки муъмин гараваш кунад , пора пора бибинад аллоҳро . Аз баҳри ин маънӣ гуфт ки : муъминон дар охират набенанд , ҳминҷои бибинанд . Аммо мӯътазилӣ чун камол гараваш надошт , ҳеҷ набинад . Гуфтам : эй аллоҳ ! сабабии соз ки оби идроки мароу рӯҳи марои ҳавои васфи ту ва ё ҳавои олами ғайби ту ншФ кунад ва бидонҷо равад , эй аллоҳ ! покӣу даврӣ аз айби ту рост . Марои он ҳуши даҳ ки инро бидонад ; вае аллоҳ ! он ҳушами даҳ ки беқарор ту бошаду чашмҳои марои он назари даҳ ки овехтаи ҷамол ту бошад . эй аллоҳ ! он назар ва он дарёфт ва он идрокам ба арзонии дор .
باز نظر از مادر به اللّه افکندم، دیدم که جمله اجزای من ناظر شد به اللّه. باز دیدم که هر جزو من از چشمهٔ حیوان اللّه حیات نونو مینوشد، و گل و ریاحین و سمن سپید و زرد صحّت میروید از این اجزای من، و از این چشمهٔ حیوان و این ریاحین صحّت نغزتر از ریاحین ذکرست، و این را محسوس میبینم که اللّه میدهد به من . باز میدیدم که کمال ایمان مؤمن رؤیت اللّه است. از پس که مؤمن گروش کند، پارهپاره ببیند اللّه را. از بهر این معنی گفت که : مؤمنان در آخرت نبینند، همینجا ببینند. امّا معتزلی چون کمال گروش نداشت، هیچ نبیند. گفتم: ای اللّه! سببی ساز که آب ادراک مرا و روح مرا هوای وصف تو و یا هوای عالم غیب تو نشف کند و بدانجا رود، ای اللّه! پاکی و دوری از عیب تو راست. مرا آن هوش ده که این را بداند؛ و ای اللّه! آن هوشم ده که بیقرار تو باشد و چشمهای مرا آن نظر ده که آویختهٔ جمال تو باشد. ای اللّه! آن نظر و آن دریافت و آن ادراکم به ارزانیدار.
Дидам ки идроки ман домии сет ки аллоҳ гирифтааст ва бидон сӯ ки сӯратҳоу ҷамолҳои хубаст барме кашад . Боз назар кардам ки аллоҳи идрок маро ҳаст мекунад ва барме кашаду сӯратҳоро низ гирифтааст ва барме кашаду ақлу дилу ҳавосу осмону замин ва ҳарчӣ мусаввир мешавад ҳамаро аллоҳ гирифтааст ва барме кашад , то ман май байнам .
دیدم که ادراک من دامیست که اللّه گرفته است و بدانسو که صورتها و جمالهای خوب است برمیکشد. باز نظر کردم که اللّه ادراک مرا هست میکند و برمیکشد و صورت ها را نیز گرفته است و برمیکشد و عقل و دل و حواس و آسمان و زمین و هرچه مصوّر میشود همه را اللّه گرفته است و برمیکشد، تا من میبینم.
Гуфтам эй аллоҳ ! назари марои зиёдаи гардону марои зиёда аз он назари даҳ ки саҳараро додӣ ,у маро ба ҷамоли ту зиёда аз он назари даҳ ки Зулайхоро додӣ ба ҷамоли Юсуф ; ва он назар на аз ҷамол мебошад ки бародарони Юсуфи ҷамоли Юсуфро диданд ва мадҳуш нагаштанд , чу он назар надоштанд . ё раб ! чаҳ давлатаст он назарҳо то ба кӣ арзонии дорӣ , магар ба наздикону муқаррабони худ .
گفتم ای اللّه! نظر مرا زیاده گردان و مرا زیاده از آن نظر ده که سحره را دادی، و مرا به جمال تو زیاده از آن نظر ده که زلیخا را دادی به جمال یوسف؛ و آن نظر نه از جمال میباشد که برادران یوسف جمال یوسف را دیدند و مدهوش نگشتند، چو آن نظر نداشتند. یا رب! چه دولت است آن نظرها تا به کی ارزانی داری، مگر به نزدیکان و مقرّبان خود.
Акнӯн қурбату баъд ба аллоҳ чигуна бошад ? чунон бошад ки андешаҳои ту чун ба ғайри аллоҳ буд , баъӣд будӣ ва чун андешау ишқи ту бо аллоҳ шуд , қариби гаштӣ . Ҳарчанд ки ҳамаи аҷзои ҷаҳон аз офаридани аллоҳ давр набошад ,у локин дар тафовути ин ду ҳоли нигар . Он якеро қурбат гӯйанд ва он якеро баъд гӯйанд . Акнӯн саъй бикун то қрбтт зиёда гардад на баъд .
اکنون قربت و بعد به اللّه چگونه باشد؟ چنان باشد که اندیشههای تو چون به غیر اللّه بود، بعید بودی و چون اندیشه و عشق تو با الله شد، قریب گشتی. هرچند که همه اجزای جهان از آفریدن اللّه دور نباشد، و لکن در تفاوت این دو حال نگر. آن یکی را قربت گویند و آن یکی را بُعد گویند. اکنون سعی بکن تا قربتت زیاده گردد نه بُعد.
Боз дидам ки даврӣу наздикӣ ба ҳазрати аллоҳ чунонаст ки андешаи туу ишқи туу ғами ту дар бозорҳо ва корҳоу маъсиятҳо буд , ин баъдаст биллоҳ . Чун аз он ҷой ҳо бозомад ба ҳазрати аллоҳу аршу биҳишти пайваст , ин қурбатаст биллоҳ , аммо пардаи ғайб дар миёнаст ва ин парда дар туаст на дар аллоҳ , ки агар пардаро бардоштии дунёи нмондӣ . Ва локини ту ин мазаро ндонӣ то аллоҳ дар он ҷаҳони он мазаро дар ту нёФринд , ҳамчунонк дар ин ҷаҳон ҳарчанд ки сифати мазаҳо бо ту бикунанд ндонӣ , то онгоҳ ки дар ту он мазаро нёФриннд ндонӣ ва ҳеҷ ндонӣ ки ин мазаҳо аз кадоми чашмаҳо ва аз кадом ҷое дар ту меояд . Магар аз слсбилу таснӣми биҳишти равон шудааст ва ту ҷӯии гӯштӣнӣ ки инҳо аз ту равон аст
باز دیدم که دوری و نزدیکی به حضرت اللّه چنان است که اندیشهٔ تو و عشق تو و غم تو در بازارها و کارها و معصیتها بود، این بُعد است باللّه. چون از آن جایها بازآمد به حضرت اللّه و عرش و بهشت پیوست، این قربت است باللّه، امّا پردهٔ غیب در میان است و این پرده در توست نه در اللّه، که اگر پرده را برداشتی دنیا نماندی. و لکن تو این مزه را ندانی تا اللّه در آن جهان آن مزه را در تو نیافریند، همچنانک در این جهان هرچند که صفت مزهها با تو بکنند ندانی، تا آنگاه که در تو آن مزه را نیافرینند ندانی و هیچ ندانی که این مزهها از کدام چشمهها و از کدام جایی در تو میآید. مگر از سلسبیل و تسنیم بهشت روان شده است و تو جوی گوشتینی که اینها از تو روان است
Ва аллоҳи аълам .
و اللّه اعلم.