Аллоҳ мегуфтам ва бар ин андеша мегуфтам ки эй аллоҳ ! ҳамаи туе , ман куҷои рӯм ?у назар ба чаҳ кунам ва ба кӣ кунам ?

اللّه می‌گفتم و بر این اندیشه می‌گفتم که ای اللّه! همه تویی، من کجا روم؟ و نظر به چه کنم و به کی کنم؟

Чун шоҳиди туеу шоҳидӣ ту мекунӣ , ва ин назари ман ба ту меравад ва ба карам ту меравад ва дар пай ту меравад ва ман зуди онро маҳв мекунам ва ба туе аллоҳ боз меоем ; ва ҳамчунин аз сифоти аллоҳ ҳарчӣ ёдам меояд зуд маҳв мекунам ва ба туе аллоҳ боз меоем . Ва мегӯям : агар туе аллоҳ набӯд , вуҷӯд ман набӯд ва ман маҳв будам .

چون شاهد تویی و شاهدی تو می‌کنی، و این نظر من به تو می‌رود و به کرم تو می‌رود و در پی تو می‌رود و من زود آن را محو می‌کنم و به توییِ اللّه باز می‌آیم؛ و همچنین از صفات اللّه هرچه یادم می‌آید زود محو می‌کنم و به توییِ اللّه باز می‌آیم. و می‌گویم: ‌اگر توییِ اللّه نبود، وجود من نبود و من محو بودم.

Ва чун вуҷӯди ману авсофи ману ҳоли ман ва дам ҳастӣ ман ба ту ҳаст мешаваду бози ҳам ба ту маҳв мешавад , пас эй аллоҳ ! аввалами туеу охирами туе ,у биҳиштами туеу дӯзахами туе ,у айнами туеу ғайбами туе . Ман куҷо назар кунам ва худро ба чаҳ машғӯл кунам ҷуз ба туе ту ?

و چون وجود من و اوصاف من و حال من و دَمِ هستیِ من به تو هست می‌شود و باز هم به تو محو می‌شود، پس ای اللّه! اوّلم تویی و آخرم تویی، و بهشتم تویی و دوزخم تویی، و عینم تویی و غیبم تویی. من کجا نظر کنم و خود را به چه مشغول کنم جز به توییِ تو؟

Ҳосил , сарриштаи аллоҳи гуфтан , аз манӣ фаромӯш карданаст ва туе аллоҳро ёди доштан .

حاصل، سرِرشتهٔ اللّه گفتن، از منی فراموش کردن است و توییِ اللّه را یاد داشتن.

Акнӯн аллоҳ мегӯям , яъне самъаму басараму ақламу рӯҳаму диламу идроками туе эй аллоҳ ! аз халалу камоли ин маъонӣ чаҳ андешам ? ҳосил инаст ки бо ҳамаи чизҳо бегона шудан лозимасту хоси мари туе аллоҳро лозим бӯдан , ҳаё ва метоу сқмоу саҳа . Акнӯн ин роҳи моро ҷуз ба нури дил ва завқ натавон рафтан ,у ақли уқалои ҳамаи олам аз ин роҳ ва аз ин олами мо бӯе набурданд .

اکنون اللّه می‌گویم، یعنی سمعم و بصرم و عقلم و روحم و دلم و ادراکم تویی ای اللّه! از خلل و کمال این معانی چه اندیشم؟ حاصل این است که با همه چیزها بیگانه شدن لازم است و خاص مر توییِ اللّه را لازم بودن، حیّا و میّتا و سقما و صحّة. اکنون این راه ما را جز به نورِ دل و ذوق نتوان رفتن، و عقل عقلای همه عالم از این راه و از این عالَم ما بویی نبردند.

* * *

***

Субҳи дам ба масҷиди омадам , эмоми қуръон оғоз кард . Назар кардам ҳарчӣ аз маснӯъоти дӯзаху биҳишту сифоти аллоҳу анбёءу авлиёъу малоикау куфрау брраҳу арзу смоءу ҷамоду номӣу адаму вуҷӯд , ин ҳамаро сифоти идрок худ ёфтам . Акнӯн назар мекунам ки аллоҳи асари идроки маро ба чаҳ сифат мегирданд , смоء мегирданд ва арз мегирданд ва малик мегирданд ва набӣ мегирданд ва вале мегирданд , ва кофар мегирданд ва муъмин мегирданду шқҳои идроки маро ба машриқ май расонад ва ба мағриб май расонад , ва ба Самарқанд май расонад . То чанд адади одамӣу ҳайвон дар вақти назар дар шақаи идрок ман меояд , чун тотори мӯии ҳақоиқу тафовутҳо аллоҳ дар идроки ман падед май орад . Акнӯн назар мекунам ҳамора дар идроки худ ки аллоҳ ӯро чигуна мегирданд .

صبح‌دم به مسجد آمدم، امام قرآن آغاز کرد. نظر کردم هرچه از مصنوعات دوزخ و بهشت و صفات اللّه و انبیاء و اولیاء و ملائکه و کفره و برره و ارض و سماء و جماد و نامی‌ و عدم و وجود، این همه را صفات ادراک خود یافتم. اکنون نظر می‌کنم که اللّه اثر ادراک مرا به چه صفت می‌گرداند، سماء می‌گرداند و ارض می‌گرداند و مَلَک می‌گرداند و نبی می‌گرداند و ولی می‌گرداند، و کافر می‌گرداند و مؤمن می‌گرداند و شقّ‌های ادراک مرا به مشرق می‌رساند و به مغرب می‌رساند، و به سمرقند می‌رساند. تا چند عدد آدمی‌ و حیوان در وقت نظر در شقّه ادراک من می‌آید، چون تاتار موی حقایق و تفاوت‌ها اللّه در ادراک من پدید می‌آرد. اکنون نظر می‌کنم هماره در ادراک خود که اللّه او را چگونه می‌گرداند.

Гуфтам эй аллоҳ ! шароити бандагӣу ихлосу қиёму рукӯъу суҷуд ва ларзидан аз ҳайбат дар идроки ман собити дор ,у идроки марои ҷамъ май дор , то ногоҳ аз аллоҳ мутаҳайир мешавам ва аз макон ба лои макон май рӯм , ва аз ҳаводис ба бе чун май рӯм , ва аз махлуқ ба холиқ май рӯм , ва аз худӣ ба бихўдӣ май рӯм , ва май байнам ки ҳамаи мамолик аз ҷумлаи мадракот манаст .

گفتم ای اللّه! شرایط بندگی و اخلاص و قیام و رکوع و سجود و لرزیدن از هیبت در ادراک من ثابت دار، و ادراک مرا جمع می‌دار، تا ناگاه از اللّه متحیّر می‌شوم و از مکان به لا مکان می‌روم، و از حوادث به بی‌چون می‌روم، و از مخلوق به خالق می‌روم، و از خودی به بیخودی می‌روم، و می‌بینم که همه ممالک از جمله مدرکات من است.

* * *

***

Нишаста будам , гуфтам ки ба чаҳ машғӯл шавам , аллоҳи илҳоми додкаҳи туеро аз баҳри он ба ту додаам то чун дар ман хираи шӯйу дилат аз қурбат ман бигирад , дар худ назар кунӣ ва ба худ машғӯли шӯй . Гуфтам пас ду мавҷӯдаст , яке аллоҳ ва яке ман . Агар дар аллоҳ нагарм хира шавам , ва агар дар худ нагарм Фкор бошам . Магари хештанро дар пеши бунаам ва дар аллоҳ менагарм ки эй аллоҳ ! ин оши вуҷӯди марои ту дар пеши ман ниҳодае бад-ӣни мурдорӣу бад-ӣни талхӣ !у лқмҳисти бад-ӣни мнғсӣ . Заҳмати ман инаст , инро аз пеши гир то роҳати ту эй аллоҳ ! аз парда берун ояд . Бо чунин , хушӣ чигуна ёбам ? ҳамин дар худ назар кунаму бас , ки аллоҳи маро ин додааст то инро ба пеши бунааму бгрим , ва дар ҳол ӯ менагарм ки дар ҷон кандан чаҳ мекунад ва кӣ мемерад . . .

نشسته بودم، گفتم که به چه مشغول شوم، اللّه الهام دادکه تویی را از بهر آن به تو داده‌ام تا چون در من خیره شوی و دلت از قربت من بگیرد، در خود نظر کنی و به خود مشغول شوی. گفتم پس دو موجود است، یکی اللّه و یکی من. اگر در اللّه نگرم خیره شوم، و اگر در خود نگرم فکار باشم. مگر خویشتن را در پیش بنهم و در اللّه می‌نگرم که ای اللّه! این آش وجود مرا تو در پیش من نهاده‌ای بدین مرداری و بدین تلخی! و لقمهٔیست بدین منغصّی . زحمت من این است، این را از پیش گیر تا راحتِ تو ای اللّه! از پرده بیرون آید. با چنین، خوشی چگونه یابم؟ همین در خود نظر کنم و بس‌،که اللّه مرا این داده است تا این را به پیش بنهم و بگریم، و در حال او می‌نگرم که در جان کندن چه می‌کند و کی می‌میرد...

Дидам ки пораи пораи Фкртм камтар мешуду хоб бар ман муставле мешуд . Гуфтам магар чунонаст ки ҷаддӣ намекунам ва дар андеша меоем то дар хоб мешавам ;

دیدم که پاره‌پاره فکرتم کمتر می‌شد و خواب بر من مستولی می‌شد. گفتم مگر چنانست که جدّی نمی‌کنم و در اندیشه می‌آیم تا در خواب می‌شوم؛

Ва чун дар хоб мешавам гӯйии дарахтиро монам ки дар хокам ва агар дар хоб бехабар мешавам гӯйӣ дар адамам , ва чун бедор мешавам гӯйии сар аз хок барме оварам ва чун пора дар худ назар мекунам , гӯйӣ баланд мешавам , ва чун ба чашм назар мекунам ва ба андом ҳаракат мекунам , гӯйии шохҳо берун ояд аз ман , ва чун ба дили зиёда ҷад мекунам дар тафаккур , гӯйии шукуфаи берун май орм , ва чун ба зикр ба забон барме оем гӯйии миваи берун май орм . Ҳамчунин парда дар пардааст , ҳарчанд ки ҷад кунам , гӯйии чизҳои аҷабтар аз ман берун ояд , ва ин ҳамаро гӯйӣ ки дар даҳон адамасту адами даҳон бар даҳони ман ниҳода аст

و چون در خواب می‌شوم گویی درختی را مانم که در خاکم و اگر در خواب بی‌خبر می‌شوم گویی در عدمم، و چون بیدار می‌شوم گویی سر از خاک برمی‌آورم و چون پاره در خود نظر می‌کنم، گویی بلند می‌شوم، و چون به چشم نظر می‌کنم و به اندام حرکت می‌کنم، گویی شاخ‌ها بیرون آید از من، و چون به دل زیاده جدّ می‌کنم در تفکّر، گویی شکوفه بیرون می‌آرم، و چون به ذکر به زبان برمی‌آیم گویی میوه بیرون می‌آرم. همچنین پرده در پرده است، هرچند که جدّ کنم، گویی چیزهای عجب‌تر از من بیرون آید، و این همه را گویی که در دهان عدم است و عدم دهان بر دهان من نهاده است

Ва аллоҳи аълам .

و اللّه اعلم.