Дошт ҳар зотӣ , чу дар илми азал
داشت هر ذاتی، چو در علم ازل
Хоҳиши худро ба навъе аз амал
خواهش خود را به نوعی از عمل
Болисон ҳол кард аз ҳақи савол
بالسان حال کرد از حق سؤال
То муяссар созадаш дар лоязол
تا میسر سازدش در لایزال
Гар муяссар хайр шуд , тавфиқи дон
گر میسر خیر شد، توفیق دان
Гар муяссар шар бишуд , хизлонаш хон
گر میسر شر بشد، خذلانش خوان
Неи муяссари ин ҷузи алҳони савол
نی میسر این جز الحان سؤال
Гарчи бемсўл феъл омад маҳол
گرچه بی‌مسول فعل آمد محال
Луам , пас ъоӣд ба аҳли шар буд
لوم، پس عائد به اهل شر بود
Зайли адли ҳақ , аз он атҳар буд
ذیل عدل حق، از آن اطهر بود
Лами ин мармуз асрор худост
لم این مرموز اسرار خداست
Хавз додани ақлро , дар вай хатост
خوض دادن عقل را، در وی خطاست
Гар ба илму ҳикмати ҳақи қоилӣ
گر به علم و حکمت حق قائلی
Бар ту мунҳал мешавад , бе мушкилӣ
بر تو منحل می‌شود، بی‌مشکلی
Варна аввали рӯ татаббуъ кун улӯм
ورنه اول رو تتبع کن علوم
Хосса , ташреҳу риёзӣу нуҷум
خاصه، تشریح و ریاضی و نجوم
Байн чаҳ ҳкмтҳост дар даври сипеҳр
بین چه حکمتهاست در دور سپهر
Байн чаҳ ҳкмтҳост дар танвири меҳр
بین چه حکمتهاست در تنویر مهر
Байн чаҳ ҳкмтҳост дар халқи ҷаҳон
بین چه حکمتهاست در خلق جهان
Байн чаҳ ҳкмтҳост дар таълими ҷон
بین چه حکمتهاست در تعلیم جان
Байн чаҳ ҳкмтҳост дар халқи набот
بین چه حکمتهاست در خلق نبات
Байн чаҳ ҳкмтҳост дар ин миваи ҷот
بین چه حکمتهاست در این میوه‌جات
Софии ин илмҳо хоҳӣ агар
صافی این علمها خواهی اگر
Рӯ ба « тавҳиди мФзл » кун назар
رو به «توحید مفضل» کن نظر
Кандар он аз хони илми илоҳ
کاندر آن از خان علم اله
Бишинавӣ бо ҳақ , баён эй марди роҳ
بشنوی با حق، بیان ای مرد راه
Илму дониш , ҷумла ирс анбиёст
علم و دانش، جمله ارث انبیاست
Анбиёро илм , аз назд худост
انبیا را علم، از نزد خداست
Хондан сӯрӣ нашуд сӯрат пазир
خواندن صوری نشد صورت پذیر
Аз маъонӣ танӣаст доноро гзир
از معانی تنیست دانا را گزیر
Нафас чун гардад муҳайёии қабул
نفس چون گردد مهیای قبول
Илм аз эшон мекунад дар паии нузул
علم از ایشان می‌کند در پی نزول
Ғояташ , гоҳе миёнҷӣ ҳосил аст
غایتش، گاهی میانجی حاصل است
Мисли ақлии ков ба эшон восил аст
مثل عقلی کاو به ایشان واصل است
Ақл аз банди ҳўӣ чун вораад
عقل از بند هوی چون وارهد
Рӯй ваҷҳати сӯй алӣин кунад
روی وجهت سوی علیین کند
Анбиёро чист таълими уқул ?
انبیا را چیست تعلیم عقول؟
Гӯш кунгар нестии зи аҳли фузул
گوش کن گر نیستی ز اهل فضول
Кашф сараст ончӣ битавонанд дид
کشف سر است آنچه بتوانند دید
Нақл зикраст ончӣ бошадашон шунид
نقل ذکر است آنچه باشدشان شنید