Чист он ҷунбада вологуҳар
چیست آن جنبدهٔ والاگهر
Гавҳараш аз обу оташи ҷустаи фар
گوهرش از آب و آتش جسته فر
Зодаи хуршед ва ҳам паймони хок
زادهٔ خورشید و همپیمان خاک
Гоҳ чун миррӣх ва гоҳе чун қамар
گاه چون مریخ و گاهی چون قمر
Ҳар замони рангии пазирад дар ҷаҳон
هر زمان رنگی پذیرد در جهان
Гуҳи сияҳ , гуҳи сурх , гуҳи ранг дигар
گه سیه، گه سرخ، گه رنگ دگر
Ҷонўркрдор , ҷунбонаст ва ҳаст
جانورکردار، جنبانست و هست
Андар ӯ ҷонҳо ва худ ноҷонвар
اندر او جانها و خود ناجانور
Бори гӣранда ба монанди сутур
بار گیرنده به مانند ستور
Роҳ ҷӯянда бимонанд башар
راه جوینده بمانند بشر
Роҳро аз чоҳ бишносад аз онк
راه را از چاه بشناسد از آنک
Ҳамчуи мардум соҳиб мағзасту сар
همچو مردم صاحب مغزست و سر
Дар давидан чун дигар ҷанбндагон
در دویدن چون دگر جنبندگان
Дар қафоӣ хеш нагузорад асар
در قفای خویش نگذارد اثر
Ҳаст фарбеҳ лек чун сокин шавад
هست فربه لیک چون ساکن شود
Муҳраҳои пушташ ояд дар шимур
مهرههای پشتش آید در شمر
Як замони андари давраи пӯён буд
یک زمان اندر دوره پویان بود
Ваон ду яксонаст ӯро дар назар
وان دو یکسانست او را در نظر
Карда аз гардуни гардони орият
کرده از گردون گردان عاریت
Пойҳо , ваз насар тоири болу пар
پایها، وز نسر طایر بال و پر
Нест ӯро чашм чун мардум валек
نیست او را چشم چون مردم ولیک
Сад ҷаҳон байнаст ӯро бештар
صد جهان بین است او را بیشتر
Ҳамчунонаш гӯш ҳо бошад вале
همچنانش گوشها باشد ولی
Ин шигифтии байн ки бошад кӯр ва гар
این شگفتی بین که باشد کور و گر
Кӯр раҳ ҷӯйаст кари хуши нюаш
کور ره جویست کٌر خوش نیوش
Гунг ғуррандаасту ланги роҳ бар
گنگ غرنده است و لنگ راه بر
Бо сутуру гову хари душман ва лек
با ستور و گاو و خر دشمن و لیک
Шоди азуи ҷони сутуру гову хар
شاد ازو جان ستور و گاو و خر
Ҳаст чун абрии сияҳ бо раъду барқ
هست چون ابری سیه با رعد و برق
Лек аз ӯ ҳаргиз наме боради мтр
لیک از او هرگز نمی بارد مطر
Ҷнгиӣӣ бошад ки ӯро гоҳи разм
جنگیئی باشد که او را گاه رزم
Ҷавшан аз чӯбаст ва аз оҳани сипар
جوشن از چوبست و از آهن سپر
Гоҳ-гоҳеи зери чубини ҷавшанаш
گاهگاهی زیر چوبین جوشنش
намекунад хуфтоне аз дебо ба бар
می کند خفتانی از دیبا به بر
Пой ҳо дорад вале афъии мисол
پایها دارد ولی افعی مثال
Синаи молон , печади андари бум ва бар
سینه مالان، پیچد اندر بوم و بر
Ҳаст ҳамчун аждаҳои мардуми рубой
هست همچون اژدها مردم ربای
Аждарии мардуми хуру ҳомӯни сипар
اژدری مردمخور و هامون سپر
Ҳарчӣ пеш ояд биўборди ҳаме
هرچه پیش آید بیوبارد همی
Зодмӣу уштуру асб ва стар
زادمی و اشتر و اسب و ستر
Венаи шигифтии байн казин балъиданаш
وین شگفتی بین کزین بلعیدنش
Мардум ва ҳайвон намебинад зарар
مردم و حیوان نمیبیند ضرر
Лек агар балъедаҳо дўроФкнд
لیک اگر بلعیدهها دورافکند
Ҷон ширинашон шавад аз тани бадар
جان شیرینشان شود از تن بدر
Гуҳ шавад зови кишварии хуррами биҳишт
گه شود زاو کشوری خرم بهشت
Гуҳ шавад з ӯ млктии зеру зибр
گه شود ز او ملکتی زیر و زبر
Гуҳ бшир давлатасту ҷоҳу мол
گه بشیر دولتست و جاه و مال
Гуҳ нзир ғоратасту шӯру шар
گه نذیر غارتست و شور و شر
Гар фузунаш туъма бошад ҳаст ром
گر فزونش طعمه باشد هست رام
Вар камаш бошад хӯриш зояд хатар
ور کمش باشد خورش زاید خطر
Тарбияти карданаш душворасту сахт
تربیت کردنش دشوار است و سخت
Вондри он ганҷина ҳо гардад ҳадар
واندر آن گنجینهها گردد هدر
Зини зиёнкорӣ ки бошад андар ӯ
زین زیانکاری که باشد اندر او
Подшоҳонро буд аз ваии ҳазар
پادشاهان را بود از وی حذر
Гар ба кор ояд буд баси ҷонФзоӣ
گر به کار آید بود بس جانفزای
Вари з кор уфтад шавад баси ҷони шукр
ور ز کار افتد شود بس جان شکر
Оўх аз ин ғӯли шакли деви феъл
آوخ از این غول شکل دیو فعل
Оўх аз ин пели зӯри дади сайр
آوخ از این پیل زور دد سیر
Ҳон вҳон Марӣаст баси хуши хати вхол
هانوهانماریستبس خوشخط وخال
Ҷониби ваии даст беафсун мабар
جانب وی دست بیافسون مبر
Ганҷ Эрон шуд ҳазинаи андар ӯ
گنج ایران شد هزینه اندر او
Боз нопидост пой ӯ зи сар
باز ناپیداست پای او ز سر
Бӯ ки гардад роми азми шаҳриёр
بو که گردد رام عزم شهریار
Ин ҳиўни бдлгоми хора дар
این هیون بدلگام خاره در
Ганҷҳоеро каз Эрон хӯрда аст
گنجهایی را کز ایران خورده است
Қӣ кунад ин аждаҳои ганҷи хур
قی کند این اژدهای گنجخور
Пеш аз он каши афканд аз бех ва бен
پیش از آن کش افکند از بیخ و بن
Сайли ашгу дӯди оҳи ранҷбар
سیل اشگ و دود آه رنجبر
Хӯрдаи млиўнҳо , ба мо вопас диҳад
خورده ملیونها، به ما واپس دهد
Кӣсаҳоро пар кунад аз симу зар
کیسهها را پر کند از سیم و زر
То ки гардад сарфи банди ҳирманд
تا که گردد صرف بند هیرمند
ё ки гардад харҷи сади шӯштар
یا که گردد خرج سدّ شوشتر
То ки гардад сарфи корӣ кандарон
تا که گردد صرف کاری کاندران
Хайр миллат бошаду нафъи башар
خیر ملت باشد و نفع بشر
Лухтӣ аз он сарфи эҷоди қанот
لختی از آن صرف ایجاد قنات
Бахше аз он харҷи тастиҳи ммр
بخشی از آن خرج تسطیح ممر
Қисматӣ зон вақф бар табъи китоб
قسمتی زان وقف بر طبع کتاب
Порае зон бахш бар аҳли ҳунар
پارهای زان بخش بر اهل هنر
Нимае харҷи силеҳу сози ҷанг
نیمهای خرج سلیح و ساز جنگ
Баҳрае харҷи сипоҳи номвар
بهرهای خرج سپاه نامور
Вари шҳншаҳи риздии онро ба давр
ور شهنشه ریزدی آن را به دور
То рабудандяши халқ аз раҳгузар
تا ربودندیش خلق از رهگذر
Ба ки тақдим Фрнгстон шавад
به که تقدیم فرنگستان شود
Ончӣ гирд омад ба сад хӯни ҷигар
آنچه گرد آمد به صد خون جگر