Ма кард мусаххари даррау кӯҳи лзн ро

مه کرد مسخر دره و کوه لزن‌ را

Пар кард зи симоби равони дашту чаман ро

پر کرد ز سیماب روان دشت و چمن را

Гетӣ ба ғубори дамау меғ , ниҳони гашт

گیتی به غبار دمه و میغ‌، نهان گشت

Гуфтӣ ки бирафтанд ба ҷоруб , лзн ро

گفتی که برفتند به جاروب‌، لزن را

Гум шуд зи назари конгресси кӯҳи ҷанӯбӣ

گم شد ز نظر کنگرهٔ کوه جنوبی

Пӯшеди зи назорагии он ваҷҳи ҳасан ро

پوشید ز نظارگی آن وجه حسن را

Он беша ки чун ҷаъди арӯсони ҳабаш буд

آن بیشه که چون جعد عروسان حبش بود

Афканд ба сари миқнааи баради Яман ро

افکند به سر مقنعهٔ برد یمن را

Барф омад ва бар силсилаи Алп кафан дӯхт

برف آمد و بر سلسلهٔ آلپ کفن دوخت

Вомди мау пӯшед ба кофури кафан ро

وآمد مه و پوشید به کافور کفن را

Кофур барафшонад каз ӯ зинда шавад кӯҳ

کافور برافشاند کز او زنده شود کوه

Кофур шунидӣ ки кунад зиндаи бадан ро

کافور شنیدی که کند زنده بدن را

Ман бар зибр кӯҳ нишаста ба яке кох

من بر زبر کوه نشسته به یکی کاخ

Назораи кунони ҷилваи гуҳи сарву саман ро

نظاره‌کنان جلوه‌گه سرو و سمن را

Ногоҳ яке сайл расед аз даррае жарф

ناگاه یکی سیل رسید از دره‌ای ژرف

Пӯшеди саропоӣ дару дашту дмн ро

پوشید سراپای در و دشت و دمن را

Ҳрсили зи боло ба нишеб ояд ва ин сайл

هر سیل ز بالا به نشیب آید و این سیل

Аз зер ба боло кунад оҳихтаҳи тан ро

از زیر به بالا کند آهیخته‌ تن را

Гуфтӣ з камӣн хост наҳангӣ ва ба ногоҳ

گفتی ز کمین خاست نهنگی و به ناگاه

Балъед лзнро ва фурӯбаст даҳан ро

بلعید لزن را و فروبست دهن را

Мурғони даҳан аз замзамаи бастанд , ту гӯйӣ

مرغان دهن از زمزمه بستند، تو گویی

Бурданд дар ин тирагӣ аз ёди сухан ро

بردند در این تیرگی از یاد سخن را

Хур тофт чунон каз так дарё ба сари об

خور تافت چنان کز تک دریا به سر آب

Каси дрнгрди тобиши симинаи лаган ро

کس درنگرد تابش سیمینه لگن را

Торик шуд офоқ ту гуфтӣ ки ба ъмдо

تاریک شد آفاق تو گفتی که به عمدا

Якбора заданд оташ , сад тели ҷгн ро

یکباره زدند آتش‌، صد تل جگن را

Гуфтӣ ки магар ҷаҳл бапушед рухи илм

گفتی که مگر جهل بپوشید رخ علم

ё баради сФаҳи обрӯии донишу фан ро

یا برد سفه آبروی دانش و فن را

Гум шуд зи назари он ҳамаи зебоӣу осор

گم شد ز نظر آن همه زیبایی و آثار

Венаи ҳоли фарои ёд ман оварад ватан ро

وین حال فرا یاد من آورد وطن را

Шуд доғи дилами тоза ки оварад ба ёдам

شد داغ دلم تازه که آورد به یادم

Торикӣу бдрўзии Эрони куҳан ро

تاریکی و بدروزی ایران کهن را

*

‌*

*

*‌

Он рӯз чаҳ шуд коирони зи анвори адолат

آن روز چه شد کایران ز انوار عدالت

Чун хулд барин кард заминроу змн ро

چون خلد برین کرد زمین را و زمن را

Он рӯз ки Гӯдарз , паии дафъ аду кард

آن روز که گودرز، پی دفع عدو کرد

Гулранги зи хӯни писарони дашти пшн ро

گلرنگ ز خون پسران دشت پشن را

Вони рӯз ки пайваст ба арўнд ва ба Урдун

وآن روز که پیوست به اروند و به اردن‌

Кӯруш , кару Вахшу тарку Марву тҷн ро

کورش‌، کر و وخش و ترک و مرو و تجن را

Ва он рӯз ки камбӯҷияи пайваст ба Эрон

و آن روز که کمبوجیه پیوست به ایران

Финиқӣу қртоҷнаҳу Мисру адан ро

فینیقی و قرطاجنه و مصر و عدن را

Вони рӯз ки дорои кабӣр аз мадади бахт

وآن روز که دارای کبیر از مدد بخت

Барканд зи бен решаи ошӯбу Фтн ро

برکند ز بن ریشهٔ آشوب و فتن را

Афзуд ба хоразм ва ба булғор , ҳабаш ро

افزود به خوارزم و به بلغار، حبش را

Пайваст ба Либиё ва ба панҷоб , хутан ро

پیوست به لیبی و به پنجاب‌، ختن را

Зон пас ки зи Искандару ахлофи лъинш

زان پس که ز اسکندر و اخلاف لعینش

Як қарн кашидем балоёу мҳн ро

یک قرن کشیدیم بلایا و محن را

Ногуҳи вазиши хашми даҳоқини хуросон

ناگه وزش خشم دهاقین خراسان

Аз боғ ватан кард буруни зоғу заған ро

از باغ وطن کرد برون زاغ و زغن را

Он рӯз каз арминиаҳ бигузашт трожон

آن روز کز ارمینیه بگذشت تراژان

Бигирифт тсиФўн , сифати байти ҳузн ро

بگرفت تسیفون‌، صفت بیت حزن را

Рӯмии зи сӯии мағрибу сагзии зи сӯии шарқ

رومی ز سوی مغرب و سگزی ز سوی شرق

Бедор намуданд фурӯи хуфтаи Фтн ро

بیدار نمودند فرو خفته فتن را

Дар пеши ду дарёии хурушон , сипаҳи порт

در پیش دو دریای خروشان‌، سپه پارت

Сади гашту далерона нигаҳ дошт ватан ро

سد گشت و دلیرانه نگه داشت وطن را

Пархошгарони райу гиреҳгону хуросон

پرخاشگران ری و گرگان و خراسان

Карданд зи тани сангар ва аз синаи мҷн ро

کردند ز تن سنگر و از سینه مجن را

Хӯн дар сари ман ҷӯш занад аз шарафу фахр

خون در سر من جوش زند از شرف و فخر

Чун ёд кунам разми кросўсу сўрн ро

چون یاد کنم رزم کراسوس و سورن را

Он рӯз куҷо шуд ки зи як новак « вҳрз »

آن روز کجا شد که ز یک ناوک «‌وهرز»‌

Биниҳод наҷҷошии зи кафи иқлӣми Яман ро

بنهاد نجاشی ز کف اقلیم یمن را

Вони рӯз ки шопӯр ба пеши сами шбрнг

وآن روز که شاپور به پیش سم شبرنگ

Афканд ба зонуии адаби волрин ро

افکند به زانوی ادب والرین را

Вони рӯз куҷо рафт ки як ҳамлаи баҳром

وآن روز کجا رفت که یک حملهٔ بهرام

Афканди зи пои сова ва он ҷяши кшн ро

افکند ز پا ساوه و آن جیش کشن را

Он рӯз куҷо шуд ки зи панҷобу зи Кашмӣр

آن روز کجا شد که ز پنجاب و ز کشمیر

Ислом бурун кард вснроу шмн ро

اسلام برون کرد وثن را و شمن را

Вони рӯз ки шамшер қизилбош барошуфт

وآن روز که شمشیر قزلباش برآشفت

Дар дидаи рӯмӣ ба шаби тираи всн ро

در دیدهٔ رومی‌ به شب تیره وسن را

Он рӯз ки нодир , сафи афғонӣу ҳиндӣ

آن روز که نادر، صف افغانی و هندی

Бшикофт , чу шамшери саҳари ақди пурН ро

بشکافت‌، چو شمشیر سحر عقد پرن را

Вони гуҳ ба каф оварад ба шамшери мукофот

وآن گه به کف آورد به شمشیر مکافات

Пишовару деҳлӣу лҳоўўру дкн ро

پیشاور و دهلی و لهاوور و دکن را

Вон малик бубахшед ва бишуд сӯии Бухоро

وآن ملک ببخشید و بشد سوی بخارا

Ваз бим билразанд Бадахшону пекан ро

وز بیم بلرزاند بدخشان و پکن را

Вомрўз чаҳ кардем ки дар сӯрату маънӣ

وامروز چه کردیم که در صورت و معنی

Додеми зи кафи тарбияти сару ълн ро

دادیم ز کف تربیت سر و علن را

Некӯ нашавад рӯзи бад аз тарбияти бад

نیکو نشود روز بد از تربیت بد

Дармон натавон кард ба кофур , ънн ро

درمان نتوان کرد به کافور، عنن را

Болҷмлаҳ маҳоласт ки машшотаи тадбир

بالجمله محالست که مشاطهٔ تدبیر

Аз чеҳраи ин пери баради чину шикан ро

از چهرهٔ این پیر برد چین و شکن را

Ҷузи он ки саропоӣ ҷавон гардад ва ҷӯяд

جز آن که سراپای جوان گردد و جوید

Дар водии ислоҳ , раҳи тоза шудан ро

در وادی اصلاح‌، ره تازه شدن را

Эрон буд он чашмаи софӣ ки ба тадриҷ

ایران بود آن چشمه صافی که به تدریج

Бигрифта лаҷан то гулӯу зери зқн ро

بگرفته لجن تا گلو و زیر ذقن را

Кӯи марди далерӣ ки ба бозуии тавоно

کو مرد دلیری که به بازوی توانا

Бизадойад аз ин чашма , гулу лойу лаҷан ро

بزداید از این چشمه‌، گل و لای و لجن را

Ҳарчанд ки печида ба ҳам риштаи тадбир

هرچند که پیچیده به هم رشتهٔ تدبیر

Оради сӯии чанбари сар гум гашта расан ро

آرد سوی چنبر سر گم گشته رسن را

Ислоҳи з номард махоҳед ки набӯд

اصلاح ز نامرد مخواهید که نبود

Як мартаба , шамшерзану доираи зан ро

یک مرتبه‌، شمشیرزن و دایره‌زن را

Ман нек шиносам фани ин куҳнаи ҳарифон

من نیک شناسم فن این کهنه‌حریفان

Наҳвӣ ба амали неки шиносади ламу лн ро

نحوی به عمل نیک شناسد لم و لن را

Он куҳнаи ҳарифӣ ки гузорад зи лӣимӣ

آن کهنه حریفی که گذارد ز لئیمی

Дар байъу шарии ҷумлаи қавонину сунан ро

در بیع و شری جمله قوانین و سنن را

Томъ накунад маслиҳати хеши фаромӯш

طامع نکند مصلحت خویش فراموش

Луқма ба мисли гум накунад роҳи даҳан ро

لقمه به مثل گم نکند راه دهن را

Ҷузи фирқа муслеҳ накунад дафъи мафосид

جز فرقهٔ مصلح نکند دفع مفاسد

Он фирқа ки озарм надорад ту ва ман ро

آن فرقه که آزرم ندارد تو و من را

Бетарбият , озодӣ ва қонӯн натавон дошт

بی‌تربیت‌، آزادی و قانون نتوان داشت

СъФс натавон хонд , нахондаи клмн ро

سعفص نتوان خواند، نخوانده کلمن را

Имрӯзи умеди ҳамаи зии маҷлис шӯр аст

امروز امید همه زی مجلس شور است

Сар бояд косўдаҳ нигаҳ дорад тан ро

سر باید کآسوده نگه دارد تن را

Гар сари амали муттаҳид аз пеш нагирад

گر سر عمل متحد از پیش نگیرد

Аз марг сиёнат натавон кард бадан ро

از مرگ صیانت نتوان کرد بدن را

Ҷузи маҷлис миллӣ назанад бехи стбдод

جز مجلس ملی نزند بیخ ستبداد

АФриштгон қаҳр кунанд аҳрӣман ро

افریشتگان قهر کنند اهریمن را

Бенеруӣ қонӯн наравад корӣ аз пеш

بی‌نیروی قانون نرود کاری از پیش

Ҷуз бар сар оҳан натавон баради трн ро

جز بر سر آهن نتوان برد ترن را

Гуфтор баҳораст ватанро ғзии рӯҳ

گفتار بهار است وطن را غذی روح

Моам аз лаб кӯдак накунад манъи лбн ро

مام از لب کودک نکند منع لبن را

Ин гӯнаи сухани гуфтани ҳади ҳама кас нест

این گونه سخن گفتن حد همه کس نیست

Донад шмн оростан рӯй всн ро

داند شمن آراستن روی وثن را

Ёрб ту нигаҳбони дили аҳл ватан бош

یارب تو نگهبان دل اهل وطن باش

Комед бадишон буд Эрони куҳан ро

کامید بدیشان بود ایران کهن را