Ончӣ Кӯруш карду дороу ончии зардушти маин
آنچه کورش کرد و دارا و آنچه زردشت مهین
Зиндаи гашт аз ҳиммати Фирдавсии сҳроФрин
زنده گشت از همت فردوسی سحرآفرین
Тозаи гашт аз табъи ҳкмтзои Фирдавсӣ ба даҳр
تازه گشت از طبع حکمتزای فردوسی به دهر
Ончӣ карданд он бузургон дар ҷаҳон аз доду дайн
آنچه کردند آن بزرگان در جهان از داد و دین
Бостонии номаи коФшондндши андари хоки вгл
باستانی نامه کافشاندندش اندر خاک وگل
Тозён дар сесад ва панҷоҳ сол аз ҷаҳли вкин
تازیان در سیصد و پنجاه سال از جهل وکین
Офтоби табъи Фирдавсӣ ба сӣ ва панҷ сол
آفتاب طبع فردوسی به سی و پنج سال
Тоза азгл баркашидаш чун шукуфтаи ёсамин
تازه ازگل برکشیدش چون شکفته یاسمین
Номи Эрони рафта буд аз ёд , то тозӣу тарк
نام ایران رفته بود از یاد، تا تازی و ترک
Трктозиро буруни ронданди лошаи азкмин
ترکتازی را برون راندند لاشه ازکمین
Шуд ди рФши Ковиёнии бози барпои токшид
شد درفش کاویانی باز برپا تاکشید
Ин савори порсии Рахши фасоҳати зери зин
این سوار پارسی رخش فصاحت زیر زین
Ҷузи бадви ҳргзкҷо дар « тоброн » пайдо шудӣ
جز بدو هرگزکجا در «طابران» پیدا شدی
Фарае каз хусравон дар « ховарон » будӣ дафин
فرهای کز خسروان در «خاوران» بودی دفین
Қиссаи Маҳмӯди ғзнии сурбаи сар афсона аст
قصهٔ محمود غزنی سربه سر افسانه است
Бенасаб мардум наҷуед номи пӯри отбини
بینسب مردم نجوید نام پور آتبین
Хасми номи рустами сагзӣу зол зобулӣ аст
خصم نام رستم سگزی و زال زابلی است
Носибии мардӣ ки зодааст азинол ва аз такин
ناصبی مردی که زاده است از ینال و از تکین
Нома ӣ шоҳон ба дасти мӯбадони омодаи гашт
نامه ی شاهان به دست موبدان آماده گشت
Вази бузургон хуросон ёфт пайвандии чунин
وز بزرگان خراسان یافت پیوندی چنین
ДФтргштосбро мирчғонӣ зинда кард
دفترگشتاسب را میرچغانی زنده کرد
Корномаи рўстмро Аҳмад саҳл гузин
کارنامهٔ روستم را احمد سهل گزین
Бозаши андари тўни грдоўрд « бўмнсўр » род
بازش اندر طون گردآورد «بومنصور» راد
Достонӣ шуд ба ширинии ҳам?или ангабин
داستانی شد به شیرینی همال انگبین
Пас бурун омад з « поз » Тӯси бурнои шоирӣ
پس برون آمد ز «پاز» طوس برنا شاعری
Ҳам хирадмандии ҳаким ва ҳам сухансанҷӣ вазин
هم خردمندی حکیم و هم سخن سنجی وزین
Буд деҳқони зодае донишварии хондаи китоб
بود دهقان زادهای دانشوری خوانده کتاب
Ваз « шъўбӣ » мардумаши дргўши дарҳои смин
وز «شعوبی» مردمش درگوش درهای ثمین
Зодау парварда дар аҳдӣ ки баҳри ному нанг
زاده و پرورده در عهدی که بهر نام و ننگ
Буд иқлӣми хуросон , размгоҳи он ва ин
بود اقلیم خراسان، رزمگاه آن و این
Наваз ақвом « ғз » аз омўиаҳи нокардаи гузар
نوز اقوام «غز» از آمویه ناکرده گذر
Наваз дар ғзнӣ нагашта бандагони мсндгзин
نوز در غزنی نگشته بندگان مسندگزین
Буйаи номовариро ҳртрФи озода Эй
بویهٔ نامآوری را هرطرف آزادهای
Зинда карда номи кикоўсу номи ?гиии пшин
زنده کرده نام کیکاوس و نام گیپشین
Каз миёни шермардон наъра зад деҳқони Тӯс
کز میان شیرمردان نعره زد دهقان طوس
Гуфт ҳони иксў ки омад аз ърини шери ърин
گفت هان یکسو که آمد از عرین شیر عرین
Пас бёҳнҷиди шкрзои калаки аскарӣ
پس بیاهنجید شکرزای کلک عسکری
Шкрстонӣ равон кард азкломи шаккарин
شکرستانی روان کرد ازکلام شکرین
Худ ба коми хешу ганҷ хеш кард ин шоҳкор
خود به کام خویش و گنج خویش کرد این شاهکار
На касаш фармуд ҳони вена касаш фармуд ҳин
نه کسش فرمود هان ونه کسش فرمود هین
Ногаҳон бархест гардии дрхросон аз нифоқ
ناگهان برخاست گردی درخراسان از نفاق
Ваз миён кард берун шуд сари яғмои чин
وز میان کرد بیرون شد سر یغمای چین
Давлати сомонӣу сомони хоразму заранг
دولت سامانی و سامان خوارزم و زرنگ
Бо замин ҳамвор шуд зини гирдбоди оташин
با زمین هموار شد زین گردباد آتشین
Нимае бахш « қдрхон » гашт то он рӯй об
نیمهای بخش «قدرخان» گشت تا آن روی آب
Бахши дигари гашти мари Маҳмӯдро зибри нигин
بخش دیگر گشت مر محمود را زبر نگین
Садумати ошӯбу ҷанги вхшксолӣу тагарг
صدمت آشوب و جنگ وخشکسالی و تگرگ
Вижаи бркрд аз диёри Тӯси афғону ҳнин
ویژه برکرد از دیار طوس افغان و حنین
Кор бар фарзона танг омад азиро гум шуданд
کار بر فرزانه تنگ آمد ازیرا گم شدند
ҲамРаҳон ғмгсору дӯстони нозанин
همرهان غمگسار و دوستان نازنین
Гарчи дарвешӣу перӣ суст кард устод ро
گرچه درویشی و پیری سست کرد استاد را
Лекинаши бркст агар шуд сусти азми оҳанӣн
لیکنش برکست اگر شد سست عزم آهنین
Бист сола шеърҳои гуфта шаҳномаи гашт
بیست ساله شعرهای گفتهٔ شهنامه گشت
Ногузири андари ҷаҳон бо мадҳи Маҳмӯдии қарин
ناگزیر اندر جهان با مدح محمودی قرین
Венаи гзири ногузирони мардро судӣ накард
وین گزیر ناگزیران مرد را سودی نکرد
Дстўораҳ на?илтар буд ва нагашт ӯро муайян
دستواره نالتر بود و نگشت او را معین
Сурбаи сар ърқўбӣ омад ваъда ӣ солору мейр
سربهسر عرقوبی آمد وعده ی سالار و میر
Дошт мискини тамаъи ҷўзи аФрўшаҳ аз на?ил ҷӯин
داشت مسکین طمع جوز افروشه از نال جوین
Понздаҳи сол дигар дар Тӯси дастон соз шуд
پانزده سال دگر در طوس دستانساز شد
Каш ба ҷуз ҳурмон назод аз он шҳўр ва он синӣн
کش به جز حرمان نزاد از آن شهور و آن سنین
Соли Фирдавсӣ ба ҳафтод як анҷомӣд ва сохт
سال فردوسی به هفتاد یک انجامید و ساخت
Ҳафт боғи длгшо чун ҳашт хулди дилнишин
هفت باغ دلگشا چون هشت خلد دلنشین
Зон сипас даҳ ёздаҳи сол дигар навмед зист
زان سپس ده یازده سال دگر نومید زیست
Ҳам ба навмидӣ равон шуд ҷониби хулди барин
هم به نومیدی روان شد جانب خلد برین
Марги брҳондши зи меҳнати вена ҳунар дорад ҷаҳон
مرگ برهاندش ز محنت وین هنر دارد جهان
Кондрўи пояндаи не , ранҷу ғаму оҳ ва анин
کاندرو پاینده نی، رنج و غم و آه و انین
Гарчи хӯрд аз ганҷи хеш ва барнахурад аз ранҷи хеш
گرچه خورد از گنج خویش و برنخورد از رنجخویش
Лек монад азхўиши ганҷӣ беъдил ва бе қарин
لیکماند ازخویش گنجی بیعدیل و بیقرین
Бе гумони дониста буд аз пеши коиронии гуруҳ
بی گمان دانستهبود از پیش کایرانی گروه
Дорад аз паии сарнавишти ғзи втотори лъин
دارد از پی سرنوشت غز وتاتار لعین
Втни масоиб аз пас маргаш падед омад дуруст
وتن مصائب از پس مرگش پدید آمد درست
Зонка буд ӯро дили андари қабза ӣ рӯҳи аломин
زانکه بود او را دلاندر قبضه ی روحالامین
Давр тӯроне раседу даври Эронии гузашт
دور تورانی رسید و دور ایرانی گذشت
Вази сияҳи бахтии шикор бум шуд бози хашин
وز سیه بختی شکار بوم شد باز خشین
Бе насаби мардум ба қуръон ва ба дайни оўбхтнд
بینسب مردم به قرآن و به دین آوبختند
То шуданд аз фари дайни ҷои мулӯки андар , макин
تا شدند از فر دین جای ملوک اندر، مکین
Хонадонҳои мулӯки орбониро зи бен
خاندانهای ملوک آربانی را ز بن
Барфаканд осеби онон чун дамандаи бўмҳин
برفکند آسیبآنان چون دمنده بومهین
Систони вгўрконони даргау хоразму Тӯс
سیستان وگورکانان درگه و خوارزم و طوس
Ғӯру ғршстон , раии вгргону ҷайу морбин
غور و غرشستان، ری وگرگان و جی و ماربین
Ҳарякӣ аз подшоҳӣ буд Эронии нажод
هریکی از پادشاهی بود ایرانی نژاد
Каз пас сомониён хуфтанд дар зери замин
کز پس سامانیان خفتند در زیر زمین
Дербоз , он кӯшишу ранҷи нажоди порсӣ
دیرباز، آن کوشش و رنج نژاد پارسی
Гашти зойеъ чун ба заҳдон дар , таба гашта ҷанин
گشتضایع چون بهزهدان در، تبه گشته جنین
Саъии оли фаррухон ,у оли ясору оли Лайс
سعی آل فرخان، و آل یسار و آل لیث
Бен мқФъи воли бармаки воли саҳли ростин
بن مقفع وآل برمک وآل سهل راستین
Давлати нсрбни Аҳмади кӯшиши Ҷайҳонён
دولت نصربن احمد کوشش جیهانیان
Ранҷҳои балъамӣ ва он фозилони тезбин
رنجهای بلعمی و آن فاضلان تیزبین
Ин ҳамаи як сари табаи гаштӣ ба дасти оўбзи шаръ
اینهمه یکسر تبه گشتی بهدست آوبز شرع
Зонка доғи шаръ будӣ меҳтаронро бар ҷабин
زانکه داغ شرع بودی مهتران را بر جبین
Шоҳи ғзниро ба каф будӣ зи рай то равад гунг
شاه غزنی را به کف بودی ز ری تا رود گنگ
Бози бргрднш бар , юғи Амиралмӯъминин
باز برگردنش بر، یوغ امیرالمومنین
Ҷумла бо гарданкашӣ буданд ночизи азгҳр
جمله با گردنکشی بودند ناچیز ازگهر
Ҳамчуи аспри ғам ки хезади азкнори поргин
همچو اسپر غم که خیزد ازکنار پارگین
Лоҷарам бе рғити он меҳтарон бартофтӣ
لاجرم بیرغیت آن مهتران برتافتی
Фикри абноءи гароам аз зикри обоءи маин
فکر ابناء گرام از ذکر آباء مهین
Вази фаромӯшии биФсрдии дртни яхчоли жарф
وز فراموشی بیفسردی درتن یخچال ژرف
Хӯни гарми марди деҳқон дар вареду дрўтин
خون گرم مرد دهقان در ورید و دروتین
Гар набӯдӣ дар даруни кулбаи деҳқони Тӯс
گر نبودی در درون کلبه دهقان طوس
Ахгарии тобандаи андари зери хокистари дафин
اخگری تابنده اندر زیر خاکستر دفین
Насахтӣ зон подшоҳии нома дар ғзнӣ бимонад
نسختی زان پادشاهی نامه در غزنی بماند
Аз буриши афшондаи гирди нестӣ , чархи барин
از برش افشانده گرد نیستی، چرخ برین
Хусравони ғӯрро дар ғорат ғзнӣ фитод
خسروان غور را در غارت غزنی فتاد
Он гуҳар дар дасту бстрднди гардиши бостин
آن گهر در دست و بستردند گردش باستین
Ҳаркии як раҳ хонд , шуд сармасти ҷовидон , ки буд
هرکه یک ره خواند،شد سرمستجاویدان،که بود
Бостонии бодаи андари хусравонеи соткин
باستانی باده اندر خسروانی ساتکین
Ҷузи магари доғи дил , аз пешинагон барҷо намонад
جز مگر داغ دل، از پیشینگان برجا نماند
Мурдаи рикии кон ба кор ояд ба аҳди вопасин
مرده ریکی کان به کار آید به عهد واپسین
Лек бар он доғҳо Фирдавсии тӯсии ниҳод
لیک بر آن داغها فردوسی طوسی نهاد
Марҳамӣ карда ба оби ғайрати ваҳмати аҷин
مرهمی کرده بهآب غیرت وهمت عجین
Аз сухан биниҳод доруеи муфарраҳ дар миён
از سخن بنهاد دارویی مفرح در میان
То бидон хуррам кунанд ин қавми дилҳои ҳазин
تا بدان خرم کنند این قوم دلهای حزین
То барафрӯзанд рӯзии Бобаконеи дӯда ро
تا برافروزند روزی بابکانی دوده را
Вази нишоти рафтагон аз рух фурӯ шӯйанд чин
وز نشاط رفتگان از رخ فرو شویند چین
Ончӣ гуфт андари Авесто ( зрдҳшт » ва ончӣ кард
آنچه گفت اندر اوستا (زردهشت» و آنچه کرد
Ардашери Бобакон то яздгирди боФрин
اردشیر بابکان تا یزدگرد بافرین
Зинда кард он ҷумлаи Фирдавсӣ ба алфози дарӣ
زنده کرد آن جمله فردوسی به الفاظ دری
Инат кирдории шигарф ва инат гуфтории матин
اینت کرداری شگرف و اینت گفتاری متین
Мӯъҷизи шаҳнома аз тотор , деҳқони марди сохт
معجز شهنامه از تاتار، دهقان مرد ساخت
Вази не сҳроншинон кард чанги ромтӣн
وز نی صحرانشینان کرد چنگ رامتین
Бо даруни марди Эронии нигар то чун кунад
با درون مرد ایرانی نگر تا چون کند
Ин муғоне май ки бо бегонагон кард ин чунин
این مغانی می که با بیگانگان کرد این چنین
эй мубораки Авестоад эй шоири волонжод
ای مبارک اوستاد ای شاعر والانژاد
эй сухани ҳайт ба сӯии ростии ҳаблии матин
ای سخنهایت به سوی راستی حبلی متین
Бо ту бдкрднду қадар хизматат нашнохтанд
با تو بدکردند و قدر خدمتت نشناختند
Озмандони бахилу тоҷдорони знин
آزمندان بخیل و تاجداران ضنین
Нак ту барҷои бонги зан монанди шери марғзор
نک تو برجا بانگزن مانند شیر مرغزار
Ва осмон аз ҳам даридаи рӯбаҳонро пӯстин
و آسمان از هم دریده روبهان را پوستین
Так харидори ту шоҳаншоҳ Эрон паҳлавонаст
تک خریدار تو شاهنشاه ایران پهلوانست
Он казу ошӯб , лоғргшту оромиш , самин
آن کزو آشوب، لاغرگشت و آرامش، سمین
То ситудон ту зини хусрави пазируфти обрӯ
تا ستودان تو زین خسرو پذیرفت آبرو
Рост шуд баргарди назми порсии ҳснии ҳсин
راست شد برگرد نظم پارسی حصنی حصین
Шаҳ ба ҳркорӣ ки рӯй ордкнди онро тамом
شه به هرکاری که روی آردکند آن را تمام
Венаи ҳазораи ҷашни ту худ ҳуҷҷатӣ бошад мубин
وین هزارهٔ جشن تو خود حجتی باشد مبین
Нома ту ҳаст чун волои дирафши Ковиён
نامهٔ تو هست چون والا درفش کاویان
Фари яздоне вазон биравӣ чу боди фурӯдин
فر یزدانی وزان بروی چو باد فرودین
Ҳони ҳазораи ту ба фармони шаҳи вологуҳар
هان هزارهٔ تو به فرمان شه والاگهر
Омад вгстрди шодӣ бар беноту брбнин
آمد وگسترد شادی بر بنات و بربنین
Ин ҳазораи ту ҳамоно ҷунбиш « ҳўшидр » аст
این هزارهٔ تو همانا جنبش «هوشیدر» است
Каз хуросони рухи намояд бар ҷаҳони моءи втин
کز خراسان رخ نماید بر جهان ماء وطین
Бош то хуррам шавад Эрон з равад ҳирманд
باش تا خرم شود ایران ز رود هیرمند
То бхзрон , вази лаби арўнд то дарёии чин
تا بخزران، وز لب اروند تا دریای چین
Бош то ояд ( « пшўтн » ҳамраҳи баҳроми шоҳ
باش تا آید («پشوتن» همره بهرامشاه
Пели ҷангии дрисору теғи ҳиндии дримин
پیل جنگی دریسار و تیغ هندی دریمین
Бош то дар боргоҳ шаҳриёр оянд гирд
باش تا در بارگاه شهریار آیند گرد
Ин ҳмоўндон ва бе маргони з баҳр доду дайн
این هماوندان و بیمرگان ز بهر داد و دین
Бош то пайдо кунад гўҳрнжоди порсӣ
باش تا پیدا کند گوهرنژاد پارسی
Вази ҳунармандии сиёҳӣ ҳо бишӯяд зини нигин
وز هنرمندی سیاهیها بشوید زین نگین
Меҳнати даҳ қарнаш аз кажӣ ба полоиди равон
محنت ده قرنش از کژی به پالاید روان
Ҳамчунон каз ҷома , шухии бистаради захми кодин
همچنان کز جامه، شوخی بسترد زخمکدین
Хасми Эронро гарав монад дили андари банди ғам
خصم ایران را گرو ماند دل اندر بند غم
Рост чун ангушт « азҳр » дар миёни зўлФин
راست چون انگشت «ازهر» در میان زولفین
Ин қасида армағон кардам ба номи шаҳриёр
این قصیده ارمغان کردم به نام شهریار
То ниўшми офарин аз шоҳ ва аз шоҳи офарин
تا نیوشم آفرین از شاه و از شاه آفرین
Корҳои хусрави Эрони маро гӯянда кард
کارهای خسرو ایران مرا گوینده کرد
Зонка дар ҳар соъатӣ ӯрост кирдории навин
زانکه در هر ساعتی اوراست کرداری نوین
Ҳамчуи пӯлоди хуросонӣ буд шеър « баҳор »
همچو پولاد خراسانی بود شعر «بهار»
Гараш баргирад зи хок ва баркашад шоҳи замин
گرش برگیرد ز خاک و برکشد شاه زمین
То аён , дар устуворӣ ҳаст болои хабар
تا عیان، در استواری هست بالای خبر
То гумон , дар пойдорӣ нест ҳамтои яқин
تا گمان، در پایداری نیست همتای یقین
Боди ҷоҳаши устувор ва бегумон бошад чунон
باد جاهش استوار و بی گمان باشد چنان
Боди маликаши пойдор ва болиқин бошад чунин
باد ملکش پایدار و بالیقین باشد چنین