Хуш гуфт ин ҳадис ки шартаст кодмӣ

خوش گفت این حدیث که شرطست کآدمی

Гоми ончунон наад ки нанолад аз ӯ замӣ

گام آنچنان نهد که ننالد از او زمی

Чун бар замини хиромӣ , эй марди худситоӣ

چون بر زمین خرامی‌، ای مرد خودستای

Аз кибр ва аз тФрън , фиръавни аъзамӣ

از کبر و از تفرعن‌، فرعون اعظمی

Хоки замин ба ҷои ту нафрин ҳаме кунад

خاک زمین به‌جای تو نفرین همی کند

То ту ба кибр бар зибри он ҳамеи чамӣ

تا تو به کبر بر زبر آن همی چمی

Худро з ҳарчӣ ҳаст шумории фузун , валек

خود را ز هرچه هست شماری فزون‌، ولیک

Ғофил ки ин чунин ки туе камтар аз камӣ

غافل که این‌چنین که تویی کمتر از کمی

Гоҳи мъомлт , чу ҷуҳуди мхнсӣ

گاه معاملت‌، چو جهود مخنثی

Лекин бгоҳ даъвӣ , исои бен Марямӣ

لیکن بگاه دعوی‌، عیسی بن مریمی

Мхром эй зи пои ту пушти замини дижам

مخرام ای ز پای تو پشت زمین دژم

Мхром эй зи дасти ту халқи ҷаҳони ғамӣ

مخرام ای ز دست تو خلق جهان غمی

Мхром эй набӯда ба як дарди ғмгсор

مخرام ای نبوده به یک درد غمگسار

Мхром Эй накарда ба як захми марҳамӣ

مخرام ای نکرده به یک زخم مرهمی

Зари брнҳӣ ба рӯй зару сим рӯй сбм

زر برنهی به روی زر و سیم روی سبم

Аз ришвату таъоруфу дуздӣу муҷримӣ

از رشوت و تعارف و دزدی و مجرمی

Ҳамранги дарҳамии туу дарвешро зи тест

همرنگ درهمی تو و درویش را ز تست

Диноргўнгӣу парешӣу дарҳамӣ

دینارگونگی و پریشی و درهمی

Ҳам мункири худоӣ ва ҳам мункири расӯл

هم منکر خدایی و هم منکر رسول

Ҳам мункири дъоӣӣ ва ҳам мункири дамӣ

هم منکر دعائی و هم منکر دمی

Имон ба ҳеҷ асли надорӣ , аз онкии ту

ایمان به هیچ اصل نداری‌، از آنکه تو

Дар рӯзгор , бандаи динору дарҳамӣ

در روزگار، بندهٔ دینار و درهمی

Гирам ки нест ҳашару саросар газофа гуфт

گیرم که نیست حشر و سراسر گزافه گفت

Он пери ориёӣ ва он марди ҳошимӣ

آن پیر آریایی و آن مرد هاشمی

Оҳиста тар барон , ки биҳанҷори фикри ту

آهسته‌تر بران‌، که بهنجار فکر تو

Ҳашар ва ҳисоб нест бад-ӣни номусалламӣ

حشر و حساب نیست بدین نامسلمی

Ҳар ҳолатӣ ба даҳри сазоӣ авоқибӣ аст

هر حالتی به دهر سزای عواقبی است

Прхўораҳ мсқласт ва хафифаст мҳтмӣ

پرخواره مثقل است و خفیف است محتمی

Халқ , аз ту тираи рӯзу парешон ва дар ғаманд

خلق، از تو تیره‌روز و پریشان و در غمند

Ту шаби ғунудаи сархуши саҳбоӣ дар ғамии ао

تو شب غنوده سرخوش صهبای در غمی اا‌

Ҳар бомдод , ашки занони ятеми дор

هر بامداد، اشک زنان یتیم‌دار

Дорад бар он гули рухи атфол , шабнамӣ

دارد بر آن گل رخ اطفال‌، شبنمی

То ту даруни боғчаи лухтӣ ба коми дил

تا تو درون باغچه لختی به کام دل

Бар ёсамини хиромӣ ва дар зимрони шмӣ

بر یاسمین خرامی و در ضیمران شمی

Бнгрикӣ ба клби муаллим , ки дар ҳунар

بنگریکی به کلب معلم‌، که در هنر

Чун тарбияти пазирад , ёбад мақдамӣ

چون تربیت پذیرد، یابد مقدمی

эй мард бе ҳунари ту ба наздики шаръу ақл

ای مرد بی‌هنر تو به نزدیک شرع و عقل

Камтари ҳазор бори зи клби муъаллимӣ

کمتر هزار بار ز کلب معلمی

Инсони нобакор , басони саги ъқўр

انسان نابکار، بسان سگ عقور

Куштанаш воҷибаст ба кеш ҳар одамӣ

کشتنش واجبست به کیش هر آدمی

Чун зии нишеби ронии ҷисми муҷаррадӣ

چون زی نشیب رانی جسم مجردی

Чун зии ълўгроиӣ , рӯҳи муҷассамӣ

چون زی علوگرایی‌، روح مجسمی

Ҳангоми хайр , поктар аз абри раҳматӣ

هنگام خیر، پاک‌تر از ابر رحمتی

Ҳангоми шар , газандатар аз мори арқмӣ

هنگام شر، گزنده‌تر از مار ارقمی

Шаҳвати ҳиҷоби ҷони тўомди вагарнаи ту

شهوت حجاب جان توآمد وگرنه تو

Ҳар рӯзу шаби зи ҳазрати додари мулҳамӣ

هر روز و شب ز حضرت دادار ملهمی

Бар хотироти хеши нзркн ки хайрҳо

بر خاطرات خویش نظرکن که خیرها

Андари ту мдғмаст ва ту дар шари мдғмӣ

اندر تو مدغم است و تو در شر مدغمی

Вари хотироти хайр гусастааст аз дилат

ور خاطرات خیر گسسته است از دلت

Рӯи сўки хеши дор ки шоёни мотамӣ

رو سوک خویش دار که شایان ماتمی

Гӯйанд файласуфони навъ башар шавад

گویند فیلسوفان نوع بشر شود

Андари нажод , асл ба бузинаи мнтмӣ

اندر نژاد، اصل به بوزینه منتمی

Гар ин дурусти гашти туро фахр кӣ расад

گر این درست گشت تو را فخر کی رسد

Каз дудмони глшаҳ , ё насли одамӣ

کز دودمان گلشه‌، یا نسل آدمی‌

Кун саъй то фузуни зи ниёкони шӯй ба фазл

کن سعی تا فزون ز نیاکان شوی به فضل

То бахшадат зи нисбати обои мусалламӣ

تا بخشدت ز نسبت آبا مسلمی

зи обоءи хеш агар ту фузуни номадӣ ба қадар

ز آباء خویش اگر تو فزون نامدی به‌قدر

Майдон ки мари ту рости зи бузинагони камӣ

میدان که مر تو راست ز بوزینگان کمی

Воқиф нае зи дӯзаху фирдавс , то ту боз

واقف نه‌ای ز دوزخ و فردوس‌، تا تو باز

Доим ба ёди одаму ҳаввоу гандумӣ

دایم به یاد آدم و حوا و گندمی

Фирдавс чист ? дониш ва , дӯзах куҷост ? ҷаҳл

فردوس ‌چیست‌؟ دانش ‌و، دوزخ کجاست‌؟ جهل

Ваон дев чист ? коҳилӣу нои фароҳамӣ

وان دیو چیست‌؟ کاهلی و نا فراهمی

Борӣ мусалламаст ки наздики оқилон

باری مسلم است که نزدیک عاقلان

Доно буд биҳиштӣу нодони ҷаҳаннамӣ

دانا بود بهشتی و نادان جهنمی

Ман рашк май барам ба касе кин чаҳор дошт

من رشک می‌برم به کسی کاین چهار داشت

Доноӣу ҷавонӣу родӣу мнъмӣ

دانایی و جوانی و رادی و منعمی

Ва андӯҳ мехӯрам ба касе кин чаҳор дошт

و اندوه می‌خورم به کسی کاین چهار داشت

Нодонӣу ҳасодату перӣу мубрамӣ

نادانی و حسادت و پیری و مبرمی

*

*‌

*

*

Ҳон эй баҳор , марди хиради шӯ ки дар ҷаҳон

هان ای بهار، مرد خرد شو که در جهان

Бандаст бежанӣ ва муғокаст рустамӣ

بند است بیژنی و مغاک است رستمی

Андешаи поки дору мадори инчи ғами азонк

اندیشه پاک دار و مدار ایچ غم ازآنک

Андешаи пок доштанаст асл бе ғамӣ

اندیشه پاک داشتن است اصل بی‌غمی

Мард ирода бош ки девори оҳанӣн

مرد اراده باش که دیوار آهنین

Чун ним ҷӯи ирода , набошад ба муҳкамӣ

چون نیم جو اراده‌، نباشد به محکمی

Тундӣ макун ки риштаи чли солаи дӯстӣ

تندی مکن که رشتهٔ چل ساله دوستی

Дар ҳоли бугсалад чу шавад тунди одамӣ

در حال بگسلد چو شود تند آدمی

Ҳамвор ва нарм бош , ки шери даранда ро

هموار و نرم باش‌، که شیر درنده را

Зери қаллодаи баради тавон , бо мулоимӣ

زیر قلاده برد توان‌، با ملایمی

Ваҳмаст ҳар чаҳ ҳасту ҳақиқати ҷузи ин ду нест

وهم ‌است ‌هر چه ‌هست ‌و حقیقت ‌جز این ‌دو نیست

эй нури чашм , ин ду буд асли мардумӣ

ای نور چشم‌، این دو بود اصل مردمی

ё роҳи хайри хеши супурдан ба ҳасани халқ

یا راه خیر خویش سپردن به حسن خلق

ё роҳи хайри халқи супурдан ба хуррамӣ

یا راه خیر خلق سپردن به خرمی

Вар зонка ҳиммати ту дар озор мардумаст

ور زانکه همت تو در آزار مردمست

Ширӣ ба ҳар тариқи накӯтар зи каждумӣ

شیری به هر طریق نکوتر ز کژدمی