Пушт маро кард зи ғами чанбарӣ
پشت مرا کرد ز غم چنبری
Гардиши ин гунбади нилӯфарӣ
گردش این گنبد نیلوفری
Ҳастам ман исои омӯзгор
هستم من عیسی آموزگار
Карда ҷҳўдонми ҳабс аз харӣ
کرده جهودانم حبس از خری
Бас ки ба ман теғ баборанду тир
بس که به من تیغ ببارند و تیر
Рӯзам шуд тирау умри аспр
روزم شد تیره و عمر اسپری
Сохт ҷудо аз писару духтарам
ساخت جدا از پسر و دخترم
Душманам аз бе падари вмодрӣ
دشمنم از بیپدر ومادری
Чун нагарм нест гуноҳии маро
چون نگرم نیست گناهی مرا
Ғайри ватани дӯстӣу шоирӣ
غیر وطندوستی و شاعری
Вази раҳи озодагӣ ва қонеъӣ аст
وز ره آزادگی و قانعی است
Гар нкшми зиллати фармони барӣ
گر نکشم ذلت فرمانبری
Кардам бадрӯди зару ҷоҳу мол
کردم بدرود زر و جاه و مال
То накунам чун дгарони чокарӣ
تا نکنم چون دگران چاکری
Нукарӣ девон девонагӣаст
نوکری دیوان دیوانگیست
Мардум доно накунад нукарӣ
مردم دانا نکند نوکری
Муздурӣ карда ва нон ме хӯрам
مزدوری کرده و نان میخورم
Муздурӣ ба зи тамаъи густарӣ
مزدوری به ز طمع گستری
Оқибати озу тамаъ , хорӣ аст
عاقبت آز و طمع، خواری است
Вақъа ӣ « Темур » мубини срсрӣ
وقعه ی «تیمور» مبین سرسری
Гарчи кунун ҳар ду ба ҳабс андарем
گرچه کنون هر دو به حبس اندریم
Фарқ басӣ ҳаст дарин доварӣ
فرق بسی هست درین داوری
Халқ бирав лаънат ва нафрин кунанд
خلق برو لعنت و نفرین کنند
Бар ман аҳсанту хҳӣу фарӣ
بر من احسنت و خهی و فری
Пастӣу ъҷзорд ва худ бохтан
پستی و عجزآرد و خود باختن
Мастӣу худхоҳӣу мустакбирӣ
مستیو خودخواهیو مستکبری
Хӯни дили хўдхўрӣ осон турост
خوندلخودخوریآسانتراست
То худ хӯни дили мардуми хурӣ
تا خود خون دل مردم خوری
Ҳабси ман ин кайфар пешина аст
حبس من این کیفر پیشینه است
Бад макун эй дӯст ки кайфари барӣ
بد مکن ای دوست که کیفر بری
Ваон каси комрўз ба ман кард бад
وان کس کامروز به من کرد بد
Рӯзии кайфари бараду бадтарӣ
روزی کیفر برد و بدتری
Қимати озодӣ ва ъушрат бидон
قیمت آزادی و عشرت بدان
эй ки ба озодӣу ъушрати дарӣ
ای که به آزادی و عشرت دری
Хаста шудам ёрб аз ин дарду ранҷ
خسته شدم یارب از این درد و رنج
Чист кунун чора ба ҷузи шокирӣ
چیست کنون چاره به جز شاکری
Шукр ки шуд доманам аз нанги давр
شکر که شد دامنم از ننگ دور
Шкркаҳ омад дилами азкини ърӣ
شکرکه آمد دلم ازکین عری
Дорам фарзандӣ « Ҳушанг » ном
دارم فرزندی «هوشنگ» نام
Шкрои ллаҳи зи маъоӣиби барӣ
شکراً لله ز معایب بری
Вази пас « Ҳушанг » чаҳор дигар
وز پس «هوشنگ» چهار دگر
« момӣ » ва « Меҳрӣ » « мулкӣ » ва « парӣ »
«مامی»و «مهری» «ملکی» و «پری»
« ҳушӣ » бошад ба мисли ақлу рӯҳ
«هوشی» باشد بهمثلعقل و روح
Каши зи маи вмҳрбўди бартарӣ
کش ز مه ومهربود برتری
Модари эшон чаҳ буд ? каҳкашон
مادر ایشان چه بود؟ کهکشان
Онкӣ ба аҷром кунад модарӣ
آنکه به اجرام کند مادری
Гар ба табиат бигзоряш боз
گر به طبیعت بگذاریش باز
Вази ғами харҷ бачагон бигузарӣ
وز غم خرج بچگان بگذری
Ҳамчуи раҳи коҳкшон аз нуҷум
همچو ره کاهکشان از نجوم
Хона кунад пари мау пари муштарӣ
خانه کند پر مه و پر مشتری
Ҳафтуми эшон манам андари ҳисоб
هفتم ایشان منم اندر حساب
Чун фалаки ҳафт з бе ахтарӣ
چون فلک هفت ز بیاختری
Рӯату тиҳии дасту хамидаи зи бор
روت و تهیدست و خمیده ز بار
Чун зи нигин , ҳалқаи ангуштарӣ
چون ز نگین، حلقهٔ انگشتری
Лоғару хамида чу чанбар валек
لاغر و خمیده چو چنبر ولیک
Гардонандаи ҳама бо лоғарӣ
گردانندهٔ همه با لاغری
Гаштам чун чанбару бозам ба путк
گشتم چون چنبر و بازم به پتک
Ранҷон дорад фалаки чанбарӣ
رنجان دارد فلک چنبری
Хоҳад то бишиканади ин ҳалқа ро
خواهد تا بشکند این حلقه را
Ҳалқаи нигин дон кунад аз заргарӣ
حلقه نگیندان کند از زرگری
Пас бинишонад ба нигини дони дарун
پس بنشاند به نگیندان درون
Гавҳари мадҳи фалаки сарварӣ
گوهر مدح فلک سروری
Луқмони аддавла ки ҳамчун Масеҳ
لقمانالدوله که همچون مسیح
намесазадаш даъвии пайғамбарӣ
میسزدش دعوی پیغمبری
Чархи ҳунар , зодаи адҳам ки ҳаст
چرخ هنر، زادهٔ ادهم که هست
Бо ҳунараши родӣу ном оварӣ
با هنرش رادی و نامآوری
Ҳаст дилии пинҳон дар сина аш
هست دلی پنهان در سینهاش
Чун уқёнус ба паҳноварӣ
چون اقیانوس به پهناوری
Ҳиммат ӯ бар ту шавад ошкор
همت او بر تو شود آشکار
Бар дараш ар рӯзӣ рӯй оварӣ
بر درش ار روزی روی آوری
Маҳкамааш пар буд аз марду зан
محکمهاش پر بود از مرد و زن
Ъўру ғании лашгарӣу кишварӣ
عور و غنی لشگری و کشوری
Бо амрокм расад аз бас ки ҳаст
با امراکم رسد از بس که هست
Бо фуқарояши сари шафқат гарӣ
با فقرایش سر شفقتگری
Бинад набзу бинависади даво
بیند نبض و بنویسد دوا
Сими даво низ диҳад бар сиррӣ
سیم دوا نیز دهد بر سری
Нимшб ар хоняш аз роҳи давр
نیمشب ار خوانیش از راه دور
Ҳозргрдд ба мисоли парӣ
حاضرگردد به مثال پری
Манъаму дарвеш ба наздик ӯ
منعم و درویش به نزدیک او
Фарқ надоранд дарин доварӣ
فرق ندارند درین داوری
Аз тани биморкшди дард ро
از تن بیمارکشد درد را
Ҳарчӣ буд ботинӣу зоҳирӣ
هرچه بود باطنی و ظاهری
Гирад мардонаи гиребони марг
گیرد مردانه گریبان مرگ
Ваз дар мшкў кунадаш раҳбарӣ
وز در مشکو کندش رهبری
Буии маразро бишносад зи давр
بوی مرض را بشناسد ز دور
Чун расад аз роҳ , зиҳии ъбқрӣ
چون رسد از راه، زهی عبقری
Чун шунӯди бистарии овоз ӯ
چون شنود بستری آواز او
Гирад ороми дили бистарӣ
گیرد آرام دل بستری
Ҷумлаи ҷавонмардӣ ва озодагӣаст
جمله جوانمردی و آزادگیست
Ҷумлаи хирадмандӣу хуши маҳзарӣ
جملهخردمندیو خوشمحضری
ӯро буданд шаҳони хостор
او را بودند شهان خواستار
Рӯзу шубон бо ҳамаи хоҳишгарӣ
روز و شبان با همه خواهشگری
Хизмати мардумро кард ихтиёр
خدمت مردم را کرد اختیار
Вомд аз хизмати шоҳони барӣ
وآمد از خدمت شاهان بری
Чун ки ба махлуқи худои гашти ёр
چون که به مخلوق خدا گشت یار
Лоҷарамаш кард худои ёварӣ
لاجرمش کرد خدا یاوری
Гашти дарин малики нахустин пизишк
گشت درین ملک نخستین پزشک
Инат накӯномӣу неки ахтарӣ
اینت نکونامی و نیکاختری
Дод худояши зани вологуҳар
داد خدایش زن والاگهر
Духтару чандини писари гавҳарӣ
دختر و چندین پسر گوهری
Ёфт ситоянда яке чун баҳор
یافت ستاینده یکی چون بهار
Сеюмии фаррухии вънсрӣ
سومی فرخی وعنصری
*
*
Ёро дар тибу адаби зери чарх
یارا در طب و ادب زیر چرخ
Бо ман ва ту кас накунад ҳамсарӣ
با من و تو کس نکند همسری
Ман бсзои васфи туро дархурам
من بسزا وصف تو را درخورم
Ту бсзои мадҳи марои дархурӣ
تو بسزا مدح مرا درخوری
Ин ивази онкӣ ба маҳбаси маро
این عوض آنکه به محبس مرا
Дидан кардӣ зи сари ғмхўрӣ
دیدن کردی ز سر غمخوری
Рафтӣ наздики зан ва бача ам
رفتی نزدیک زن و بچهام
Шафқат кардӣу лутфи густарӣ
شفقت کردی و لطف گستری
Хоҳиши барадӣ бар қавмӣ ки буд
خواهش بردی بر قومی که بود
Ҳайфи тугар бар рахшони бенгарӣ
حیف تو گر بر رخشان بنگری
Доштӣ он ёваи суханашон ба рост
داشتی آن یاوه سخنشان به راست
Аз сари хуши қалбӣу хуши боварӣ
از سر خوشقلبی و خوش باوری
Гӯш накарданд ба фарёди ту
گوش نکردند به فریاد تو
Бешарафон аз харӣ ва аз карӣ
بیشرفان از خری و از کری
Гӯш ба доно накунад онкӣ ҳаст
گوش به دانا نکند آنکه هست
Ғарра ба нодонӣу тани парварӣ
غره به نادانی و تنپروری
Ҳаст матоъаш бар ӣнони касод
هست متاعش بر اینان کساد
Ҳаркии фузунтар будаш муштарӣ
هرکه فزونتر بودش مشتری
Душмани доноинди ин кофарон
دشمن دانایند این کافران
Дониш бошад барашон кофарӣ
دانش باشد برشان کافری
Чист дарин шаҳри гуноҳи баҳор
چیست درین شهر گناه بهار
Ғайри хирадмандӣу донишварӣ ?
غیر خردمندی و دانشوری؟
Збн рӯ шуд ҳабс ба фаслӣ ки буд
زبن رو شد حبس به فصلی که بود
Мавсими гул чидану хунёгарӣ
موسم گل چیدن و خنیاگری
Гар бкшндш набӯд баси аҷаб
گر بکشندش نبود بس عجب
Зоғ буд душмани Кебеки дарӣ
زاغ بود دشمن کبک دری
Вари нкшндш буд аз бими халқ
ور نکشندش بود از بیم خلق
Исмат бебеаст з бечодар !
عصمت بیبی است ز بیچادری!
Хотири дороӣ ҷаҳондор ҳаст
خاطر دارای جهاندار هست
Пок чу ойӣнаи Искандарӣ
پاک چو آیینهٔ اسکندری
Лек нагӯяд касаши аҳволи ман
لیک نگوید کسش احوال من
Инат бдомўзӣу бадгавҳарӣ
اینت بدآموزی و بدگوهری
Ҳар ки ғам худ хӯрд ва нест кас
هر که غم خود خورد و نیست کس
Дар ғами ин мамлакати мурдаи рай
در غم این مملکت مردهری
Марду зан аз гуруснагӣ дар хурӯш
مرد و زن از گرسنگی در خروش
Вена умаро карда варам аз парӣ
وین امرا کرده ورم از پری
Ҷумлагӣ аз хавфи хёноти хубаш
جملگیاز خوف خیانات خویش
Карда раҳои қоидаи нукарӣ
کرده رها قاعدهٔ نوکری
Ҳоли маро арза наёранд кард
حال مرا عرضه نیارند کرد
Тобрҳонндми азин музтарӣ
تابرهانندم ازین مضطری
Яксараи хомӯши зи хайри умум
یکسره خاموش ز خیر عموم
Лек ба бдгўоиии мардуми ҷирӣ
لیک به بدگویی مردم جری
Ҷӯаду сахои рафтау мардонагӣ
جود و سخا رفته و مردانگی
Ҷубну ҳасади мондау ҳилтгрӣ
جبن و حسد مانده و حیلتگری
Бинад агар кас ки сиррии бигноаҳ
بیند اگر کس که سری بیگناه
Бар дами теғи омада аз ҷобирӣ
بر دم تیغ آمده از جابری
Вари сухании арзаи намояд ба шоҳ
ور سخنی عرضه نماید به شاه
Бӯ ки раҳад дар нафаси охирӣ
بو که رهد در نفس آخری
Гар набӯд пои зарӣ дар миён
گر نبود پای زری در میان
Дам назанад ҳеҷ зи хираи сиррӣ
دم نزند هیچ ز خیرهسری
Яксараи ҳам золим ва ҳам додрас
یکسره هم ظالم و هم دادرس
Яксараи ҳам қозӣ ва ҳам мФтрӣ
یکسره هم قاضی و هم مفتری
Лқмоно ! дори зи ман ёдгор
لقمانا! دار ز من یادگار
Ин сухани тозау назми дарӣ
این سخن تازه و نظم دری
Зон ки баҳор ту шавад бигноаҳ
زان که بهار تو شود بیگناه
Куштаи дарин мамлакати барбарӣ
کشته درین مملکت بربری