Ҷаҳоно чаҳ матбӯъу хуррами ҷаҳонӣ

جهانا چه مطبوع و خرم جهانی

Дариғо ки бар халқи ноҷовдонӣ

دریغا که بر خلق ناجاودانی

Наим ва ҷҳимаст дар ту сиришта

نعیم و جحیم است در تو سرشته

Ва лекини ту худ фориғ аз ину онӣ

و لیکن تو خود فارغ از این و آنی

Ҳамаи корҳои ту аз ҳикмат ояд

همه کارهای تو از حکمت آید

зи ҳикмати бурун коркрдн ндонӣ

ز حکمت برون کارکردن ندانی

Ба дастати шморбсти зи оғози хилқат

به‌دستت شماربست ز آغاز خلقت

Ки бо он шумурдан , диҳӣу сетоне

که با آن شمردن‌، دهی و ستانی

зи фаҳми башари ин шумораст берун

ز فهم بشر این شمار است بیرون

Ки ҳаст ин шимури олӣу фаҳми доне

که هست این شمر عالی و فهم‌دانی

Касе кин шумурдани бидонад , бидонад

کسی کاین شمردن بداند، بداند

Ки боқӣ ба гетӣ чаҳ ва чист фонӣ

که باقی به گیتی چه و چیست فانی

Ба илми ин шимур , ёфт мардум нетанд

به علم این شمر، یافت مردم نتاند

Ки берун илмаст ин ғайби доне

که بیرون علم است این غیب‌دانی

Бурунаст донистани сари гетӣ

برون است دانستن سرّ گیتی

зи қайди замонӣу қайди маконе

ز قید زمانی و قید مکانی

Чу хитӣ ки сад ранг бошад бидон бар

چو خیطی که صد رنگ باشد بدان بر

Бар он хит мӯрӣ кунад дидаи бонӣ

بر آن خیط موری کند دیده‌بانی

Замонҳо бибояд ки мари рангҳо ро

زمان‌ها بباید که مر رنگ‌ها را

Ҷудогона бинад ба торики ҷонӣ

جداگانه بیند به تاریک جانی

Гуҳӣ сабз бинад гуҳӣ зард бинад

گهی سبز بیند گهی زرد بیند

Гуҳ аспеду гуҳи сурху гуҳи заъфаронӣ

گه اسپید و گه سرخ و گه زعفرانی

Вале мард бинанда бинад ба як дам

ولی مرد بیننده بیند به یک دم

Ҳамаи рангҳоро ба равшани равонӣ

همه رنگ‌ها را به روشن‌روانی

Барон нагзарад дидаи мӯри лекин

برآن نگذرد دیدهٔ مور لیکن

Ту бинӣ чу бар вай назар бигузароне

تو بینی چو بر وی نظر بگذرانی

Ҷаҳони ҳамчуи он хит сдрнг бошад

جهان همچو آن خیط صدرنگ باشد

Ман ва ту чу мӯрем аз нотавонӣ

من و تو چو موریم از ناتوانی

Ба қайди замону макони пои баста

به قید زمان و مکان پای بسته

На байнем ҷузи лаҳзаҳои ҷаҳонӣ

نه بینیم جز لحظه‌های جهانی

Мари ин лаҳзаҳоро ба як ҷой бинад

مر این لحظه‌ها را به‌ یک جای بیند

Касе кови з асрор дорад нишоне

کسی کاو ز اسرار دارد نشانی

Ҳисобӣаст онҷо ки пер ту донад

حسابیست آنجا که پیر تو داند

Чаҳ донеи ту дар нимаи роҳи ҷавонӣ

چه دانی تو در نیمه راه جوانی

Ҳисобӣаст онҷокаҳи ваҳми муҳосиб

حسابیست آنجاکه وهم محاسب

Наёбад аз аввали қадами нақши сонӣ

نیابد از اول قدم نقش ثانی

Тавон бо риёзат бидон роҳи бурдан

توان با ریاضت بدان راه بردن

Чунон чун зи алфоз , раҳи зии маъонӣ

چنان چون ز الفاظ‌، ره زی معانی

Ба сабру риёзат тавон ёфт он ро

به صبر و ریاضت توان یافت آن را

Ки давлат наёяд ба кафи ройгонӣ

که دولت نیاید به کف رایگانی

Касе сари гетии бидонад ки ҷонаш

کسی سر گیتی بداند که جانش

Бпиўст бо олами ҷовдонӣ

بپیوست با عالم جاودانی

Ҷаҳон худ набошад магари ин шумурдан

جهان خود نباشد مگر این شمردن

Ҷаҳонои ту кӣ зин шумурдани Бамоне

جهانا تو کی زین شمردن بمانی

Ҳамоно наМонӣ ту ҳеҷ аз шумориш

همانا نمانی تو هیچ از شمارش

Ки ҳам бешуморӣ ва ҳам бе кароне

که هم بی‌شماری و هم بی کرانی

На пайдост аслати зи бен аз қадӣмӣ

نه پیداست اصلت ز بن از قدیمی

На пайдост пояти зи сар аз калонӣ

نه پیداست پایت ز سر از کلانی

Яке хонд мавҳуми вони як қадимат

یکی خواند موهوم وآن یک قدیمت

Дигар ҳодиси даҳрӣ , он як , замонӣ

دگر حادث دهری، آن یک ، زمانی

Чунон чун туе кӣ шиносамат зеро

چنان چون تویی کی شناسمت زیرا

Саросари хаёлӣ , сросргмонӣ

سراسر خیالی، سراسرگمانی

Бҳки ҷои ҳакимии бҳки ҷои нодон

بهٔک‌جا حکیمی بهٔک‌جای نادان

Ба як ҷои заминӣ ба як ҷои замонӣ

به‌ یک جا زمینی به یک جا زمانی

Ҳамоно туро нест шаклии муайян

همانا تو را نیست شکلی معین

Ки аз чашми андозаи донон , наоне

که از چشم ِ اندازه دانان ، نهانی

зи ҳргўшаҳ кандар ту байнем , чунин

ز هرگوشه کاندر تو بینیم ،چُنین

Яке бршдаҳи хайма ӣ зари нишоне

یکی برشده خیمه ی زر نشانی

Ман эй коши донстмӣ , сахти равшан

من ای کاش دانستمی، سخت روشن

Ки ту брчаҳи лавн ва чаҳ шакли вчаҳи санӣ ?

که تو برچه لون و چه شکل وچه سانی ؟

Ҳакимии мрогФт кин чарху анҷум

حکیمی مراگفت کاین چرخ و انجم

Буд ҷисми гардандаи бостонӣ

بود جسم گردندهٔ باستانی

Дар он ҷисм гарданда пайдост раг ҳо

در آن جسم گردنده پیداست رگ‌ها

Ки зии мокнд ҳар раҳгии каҳкашонӣ

که زی ماکند هر رگی کهکشانی

Ба ҳркҳкшони ахтроннд , бе мар

به هرکهکشان اخترانند ،بی‌مَر

Ки Меҳрӣаст ҳар ахтарӣ , азгронӣ

که مهریست هر اختری، ازگرانی

Ба пиромни меҳрҳо бар , қамарҳо

به پیرامن مِهرها بر، قمرها

Бигарданд чунон ки бинӣу доне

بگردند چونان که بینی و دانی

Ҳамон пикргрд пўбндаҳ бошад

همان پیکرگرد پوبنده باشد

Як ахтар , бар мардуми он ҷаҳонӣ

یک اختر، بر مردم آن جهانی

Мдорбст ӯро ва , авҷу ҳазизӣ

مداربست او را و ، اوج و حضیضی

Қиронӣу баъдӣ , ба чархи киёнӣ

قِرانی و بُعدی ،به چرخ کیانی

Азбни ҷинс , асторгоннд , бе мар

ازبن جنس ، استارگانند، بی‌مَر

Каз аҳсоишон то абад бо замонӣ

کز احصایشان تا ابد با زمانی

Ки ҳаряки ҷаҳонии сети вондри дарунаш

که هریک جهانی‌ست واندر درونش

Ҷаҳонҳо чу ашёи даруни أўонӣ

جهان‌ها چو اشیا درون ِ أوانی

Буруни збни ҷаҳонҳоу зобни осмон ҳо

برون زبن جهان‌ها و زابن آسمان‌ها

Чаҳ бошад ? яке жарф , байн ,гар туоне

چه‌باشد؟ یکی‌ژرف ،بین ، گر توانی

Азиро ба назд хирад рост ноед

ازیرا به نزد خرد راست ناید

Ба ҳар рӯй беҳаддӣ ва бе кароне

به هر روی بی‌حدی و بی‌کرانی

Ҳамоно ки чизеи сети беруни ин ҳад

همانا که چیزی‌ست بیرون این حد

Макони ҷуста , бар зрўаҳ ӣ ломаконӣ

مکان جُسته، بر ذِروه ی ِ لامکانی

Вуҷӯдии сети он ҷо каз андеша ҳар дам

وجودی‌ست آن‌جا کز اندیشه هر دم

Ба по дорад ва бификанад ин мабоонӣ

به پا دارد و بفکند این مبانی

Ҷаҳонаст маҳкӯму ӯии сети ҳоким

جهان است محکوم و اوی‌ست حاکم

Взоўист , султонӣу қаҳрамонӣ

وزاویست ،سلطانی و قهرمانی

Ба фармони аснди заррот ва , дорад ,

به فرمان اثند ذرات و ،دارد،

Ба ҳар зарраи фурмонаши яксон , равонӣ

به هر ذره فرمانش یکسان‌، روانی

Ҷаҳон арғунунаст ва ӯ арғнўнзн

جهان ارغنونست و او ارغنونزن

Ҳам аз ӯст оҳангу лаҳни ағонӣ

هم از اوست آهنگ و لحن اغانی

Нигари кандарин паҳнаи бекарона

نگر کاندرین پهنهٔ بیکرانه

Ки ёради ҷуз ӯ даъвии паҳливонӣ

که یارد جز او دعوی پهلوانی

Ҳакимӣ дигар гуфт набӯд ҷуз аз ӯ

حکیمی دگر گفت نبود جز از او

Вуҷӯдӣ ки аз ростӣ , « ҳаст » , хуоне

وجودی که از راستی ، «هست» ، خوانی

Ҷаҳон бо ҳамаи арзу тӯлу намоиш

جهان با همه عرض و طول و نمایش

Саросари гумони сет ва ӯ бе гумоне

سراسر گمان‌ست و او بی گمانی

Ҳакимӣ дигар ҳасан ъолиш хонд

حکیمی دگر حسن عالیش خواند

Ки ҷўбои аўси банди зарроти доне

که جوبای اوس‌بند ذرّات ِ دانی

Давонаст ҳар зарраи зии ҳасани мутлақ

دوان است هر ذره زی حسن مطلق

Чу ошиқ , ба дидори маъшӯқи ҷонӣ

چو عاشق ،به دیدار معشوق ِ جانی

Бидон , то чунуи хуб гаштан тавонад

بدان‌، تا چنو خوب گشتن تواند

Занад гом ҳар зарра бо нотавонӣ

زند گام هر ذره با ناتوانی

Гуҳарҳо як аз дайгарӣ моя гирад

گهرها یک از دیگری مایه گیرد

Шитобони дарин арзгоҳ амоне

شتابان درین عرضگاه امانی

Чу пурмоя шуд сӯй боло гароед

چو پرمایه شد سوی بالا گراید

Ки ёбад з гум гашта худ нишоне

که یابد ز گم گشتهٔ خود نشانی

Фасоди сувар , ҳаст аз ин раҳ , ки гавҳар

فساد ِصور، هست از این ره ،که گوهر

Пас аз перӣ ва марг ҷӯяд ҷавонӣ

پس از پیری و مرگ جوید جوانی

Камолӣаст , дар ҳар заволӣ , наҳуфта

کمالیست ،در هر زوالی، نهفته

Ки бо ҳар заволӣ раҳад ҷовдонӣ

که با هر زوالی رهد جاودانی

Лӣим , аз лӣимӣ , ҳасуд , аз ҳасудӣ

لئیم ،از لئیمی ،حسود ،از حسودی

Палид аз палидии ҷбон аз ҷбонӣ

پلید از پلیدی جبان از جبانی

Гуҳари сӯй авҷаст пӯё ва карда

گهر سوی اوج است پویا و کرده

Фанои сувар дар раҳаши нардбонӣ

فنای صور در رهش نردبانی

Бакӯшад гуҳар то ки ҷон гардаду ҷон

بکوشد گهر تا که جان گردد و جان

Бакӯшад ки ҷонон шавад зини маъонӣ

بکوشد که جانان شود زین معانی

Сӯии хайру некӣ , давонанд , ҷон ҳо

سوی خیر و نیکی ،دوانند، جان‌ها

Чу зии сиккаи хусравии зрконӣ

چو زی سکهٔ خسروی زرکانی

Буд дар раҳи ишқи гоми нахустин

بود در ره عشق گام نخستین

Бақоӣ наоне , фанои аёнӣ

بقای نهانی‌، فنای عیانی

Чу боқӣ шавад ҷон ба ҷонон гароед

چو باقی شود جان به جانان گراید

Худ инаст дар ошиқии гоми сонӣ

خود این است در عاشقی گام ثانی

Агар нафасҳоро Бақоӣ набӯдӣ

اگر نفس‌ها را بقایی نبودی

Ба чизеи нирзидии ин зиндагонӣ

به چیزی نیرزیدی این زندگانی

Бимон то ки ҷон моя гирад зи дониш

بمان تا که جان مایه گیرد ز دانش

зи дониш чу ҷон моя гирад Бамоне

ز دانش چو جان مایه گیرد بمانی

Буд ҷонати мурғӣ ки барбаста париш

بود جانت مرغی که بربسته پرش

Бар он шӯ ки ин бастаи пари брФшонӣ

بر آن شو که این بسته پر برفشانی

Барафшонӣ ин пар ба парвозу гардӣ

برافشانی این پر به پرواز و گردی

Ба як чашми барҳам задани осмонӣ

به یک چشم برهم زدن آسمانی

Сӯии қӯту ҳасан , прўозгирӣ

سوی قوّت و حُسن ، پروازگیری

Наҳй азпси пушт , заъфу навоне

نهی ازپس پشت‌، ضعف و نوانی

Аз он пеш , кати шаҳ , ба наздик хонд ,

از آن پیش ،کِت شه ،به نزدیک خواند،

Раҳи қурби шаҳи ҷӯй агар май туоне

ره قرب شه جوی اگر می‌توانی

Раҳати сахт наздик бошад ба ҳазрат

رهت‌ سخت نزدیک باشد به‌ حضرت

?герати ҳиммат шаҳ кунанд ҳам аноне

گرت همت شه کنند هم عنانی

Ман акнӯн яке роҳ бинмоят , нав

من اکنون یکی راه بنمایت ، نو

Сазадгар дарин роҳи мураккаби ҷаҳонӣ

سزد گر درین راه مرکب جهانی

Раҳи хештани хоҳӣу тамаъу кӣна

ره خویشتن خواهی و طمع و کینه

Бҳл , гоми зан дар раҳи меҳрбонӣ

بهل‌، گام زن در ره مهربانی

Раҳи сидқ пеш оядат вндри ин раҳ

ره صدق پیش آیدت وندر این ره

Ба ҷуз ростӣ нест дигари нишоне

به جز راستی نیست دیگر نشانی

Яке шоҳи роҳии сети пайваста зон ҷо

یکی شاه‌راهی‌ست پیوسته زان‌جا

Ба шаҳрии куҷои шаҳри мардонаши хуоне

به‌شهری کجا شهر مردانش خوانی

Ҷавони мардии он ҷо ба кораст вкс ро

جوان‌مردی آن‌جا به کار است وکس را

Дар он шаҳр ндиҳанд раҳи ройгонӣ

در آن شهر ندهند ره رایگانی

Чу он ҷо даройӣ барандат ба дарга

چو آن جا درآیی برندت به درگه

Диҳандат яке ҷомаи хусравоне

دهندت یکی جامهٔ خسروانی

Барандат шубони рӯз ҳарҷоӣ меҳмон

برندت شبان‌روز هرجای مهمان

Кашии азкФи дӯстони дўстконӣ

کشی ازکف دوستان دوستکانی

Китобӣ гушойанд пешати адӣбон

کتابی گشایند پیشت ادیبان

Ки аз ваии шумори дўгитии бадоне

که از وی شمار دوگیتی بدانی

Чўкомл шудӣ бозгардӣ ба хона

چوکامل شدی بازگردی به خانه

Ки дармондагонро кунӣ мизбонӣ

که درماندگان را کنی میزبانی