Дигар бораи хайёти боди сабо

دگر باره خیاط باد صبا

Бар андом гул дӯхт рангини қабо

بر اندام گل دوخت رنگین قبا

Басӣ ҳала оварад ва бибаред ва дӯхт

بسی حله آورد و ببرید و دوخت

Ба наврӯз , хайёти боди сабо

به نوروز، خیاط باد صبا

Якеро ба бар арғавонии салб

یکی را به بر ارغوانی سلب

Якеро ба тани хусравонеи радо

یکی را به تن خسروانی ردا

зи асҳоби бустон ки яксар баданд

ز اصحاب بستان که یکسر بدند

Бараҳнаи тану муфлису бенаво

برهنه تن و مفلس و بینوا

Ба дасти яке басти зебо нигор

به دست یکی بست زیبا نگار

Ба пои яке басти рангини ҳино

به پای یکی بست رنگین حنا

Биёрост бар пайкари срўбн

بیاراست بر پیکر سروبن

Яке сбзксўти зсрто ба по

یکی سبز کسوت ز سر تا به پا

Барафканад бар дӯши беди нигун

برافکند بر دوش بید نگون

зи пирӯзаи дроъаҳ эй пурбаҳо

ز پیروزه درّاعه‌ای پربها

Басии сохт бозича ва пахш кард

بسی ساخت بازیچه و پخش کرد

Ба атфоли боғи азглу азгё

به اطفال باغ از گل و از گیا

Ба дасти яке пайкарии хуби чеҳр

به دست یکی پیکری خوب‌چهر

Ба чанги яке лъбтии хуши лақо

به چنگ یکی لعبتی خوش‌لقا

Яке бастаи шаклӣ ба рухи булъаҷаб

یکی‌ بسته شکلی‌ به‌ رخ بلعجب

Яке ҳашта тоҷӣ ба сари хўшнмо

یکی هشته تاجی به سر خوشنما

Якеро ба бар турфае мшги без

یکی را به بر طرفه‌ای مشگ‌بیز

Якеро ба кафи ҳалқае ътрсо

یکی را به کف حلقه‌ای عطرسا

Пас онгаҳ басии ақди гавҳари зи ҳам

پس آنگه بسی عقد گوهر ز هم

Гусаст ва парокандашон бар ҳаво

گسست و پراکندشان بر هوا

Дарахти шукуфаи даҳ ангушти хеш

درخت شکوفه ده انگشت خویش

Фропиш карду рабӯди он ато

فراپیش کرد و ربود آن عطا

Сияҳи абри тўФндаҳ каз ҷяши дай

سیه ابر توفنده کز جیش دی

Ҷудои монда дар кӯҳи ҷуфти ъно

جدا مانده در کوه جفت عنا

Бар он шуд ки ояд ба яғмои боғ

بر آن شد که آید به یغمای باغ

Бтороҷди он эзадии ҳала ҳо

بتاراجد آن ایزدی حله‌ها

Баромади хурӯшанда аз кӯҳсор

برآمد خروشنده از کوهسار

Бипечед аз хашм чун аждаҳо

بپیچید از خشم چون اژدها

Ки ногоҳ боди сабои дррсид

که ناگاه باد صبا دررسید

Задаш чанд силии ҳамеи брқФо

زدش چند سیلی همی بر قفا

Бинолед аз он дарди абри сиёҳ

بنالید از آن درد ابر سیاه

Шуд офоқ аз нолааш пурсадо

شد آفاق از ناله‌اش پرصدا

Ту гуфтӣ сияҳи банда Эй карда ҷурм

تو گفتی سیه بنده‌ای کرده جرم

Диҳад хоҷа акнӯн мар ӯро ҷазо

دهد خواجه اکنون مر او را جزا

Баборади зи мижгони сиришки ончунон

ببارد ز مژگان سرشک آنچنان

Казон тар шавад боғу саҳни саро

کزان تر شود باغ و صحن سرا

Гуҳ аз хашми дандони намояди ҳаме

گه از خشم دندان نماید همی

Битобад зи дандонаши нуру зё

بتابد ز دندانش نور و ضیا

Биболади чаман зон хурӯшу ғарив

ببالد چمن زان خروش و غریو

Бихандади саман зон фиғону бко

بخندد سمن زان فغان و بکا

Ҷинон каз хурӯшидани кӯси разм

جنان کز خروشیدن کوس رزم

Бихандади ҳамеи лашкари подшо

بخندد همی لشکر پادشا

Нигаҳ кун ба Эрони зи даҳ соли пеш

نگه کن به ایران ز ده سال پیش

зи ошӯбу ғавғоу қаҳту ғло

ز آشوب و غوغا و قحط و غلا

Хазинаи тиҳитар зи мағзи вазир

خزینه تهی‌تر ز مغز وزیر

Захираи тиҳитар аз он ҳар дўто

ذخیره تهی‌تر از آن هر دوتا

Идорот , вайрона ва бе ҳуқуқ

ادارات‌، ویرانه و بی‌حقوق

Сипоҳӣ , бараҳнаи тану бенаво

سپاهی‌، برهنه تن و بینوا

Сари моҳ , давлат ба дарюзагӣ

سر ماه‌، دولت به دریوزگی

Шуда бар дар аҷнабӣ чун гадо

شده بر در اجنبی چون گدا

Равон ҳар тарафи ҷяши бегонагон

روان هر طرف جیش بیگانگان

Ба яғмои ин малик дода сало

به یغمای این ملک داده صلا

Ба ҳргўшаҳ эй золимии муқтадир

به هر گوشه‌ای ظالمی مقتدر

Ба ҳар дастае муфсидии муқтадо

به هر دسته‌ای مفسدی مقتدا

Шунида хирадманд ҳар бомдод

شنیده خردمند هر بامداد

зи нобахрадони тӯҳмату носазо

ز نابخردان تهمت و ناسزا

зи мардуми кашони хӯни мардуми ҳадар

ز مردم کشان خون مردم هدر

зи ғоратгарони моли миллати ҳбо

ز غارتگران مال ملت هبا

Шудаи малики Гелону Мозандарон

شده ملک گیلان و مازندران

Ба тороҷи бегонау ошно

به تاراج بیگانه و آشنا

Ба ҳар барзани вкўии гирди омада

به هر برزن و کوی گرد آمده

Паии муфсидати лашгарии зошқё

پی مفسدت لشگری ز اشقیا

Ба шаҳри раии андар ба ҳаряки ду моҳ

به‌شهر ری اندر به هر یک دو ماه

Шуда чанд бечораи фармонраво

شده چند بیچاره فرمانروا

Ватани дӯстони сари зи хиҷлат ба зер

وطن‌دوستان‌ سر ز خجلت به زیر

Вале сФгони гарм чун ва чаро

ولی سفگان گرم چون و چرا

Дарин ҳолати зори ногуҳи зи ғайб

درین حالت زار ناگه ز غیب

Баромади яке дасти зўрозмо

برآمد یکی دست زورآزما

Наҷунбед аз ҳайбаташи об аз об

نجنبید از هیبتش آب از آب

Лаҳиби Фтн сард шуд ҷобаҷо

لهیب فتن سرد شد جابجا

Ту будӣ ки дар ҷанги хунини рашт

تو بودی که‌ در جنگ‌ خونین ‌رشت

Сипари сохтӣ тан ба тири бало

سپر ساختی تن به تیر بلا

Ту будӣ ки кардӣ ба разми ҷануб

تو بودی که کردی به رزم جنوب

Ба дрбоу саҳрои тани худ фидо

به دربا و صحرا تن خود فدا

Ту будӣ ки гиреҳгони зи неруии ту

تو بودی که گرگان ز نیروی تو

Тиҳӣ шуд зи як гилаи гурги дағо

تهی شد ز یک گله گرگ دغا

Тўбўдӣ каз он пасту тираи муғок

توبودی کز آن پست و تیره مغاک

Расонадии ватанро ба авҷи ъло

رساندی وطن را به اوج علا

Ҳмидўн ба шарҳи ҳунарҳои ту

همیدون به شرح هنرهای تو

Забони раҳе қосираст аз сано

زبان رهی قاصر است از ثنا

Магар вом хоҳам зи Темуртош

مگر وام خواهم ز تیمورتاش

Забонии фасеҳ ва беоне расо

زبانی فصیح و بیانی رسا

Ҳам азклк ӯ моя хоҳам ҳаме

هم ازکلک او مایه خواهم همی

Магари калак ӯ моя бахшад маро

مگر کلک او مایه بخشد مرا

Пас онгаҳ зсди дафтари мадҳи ту

پس آنگه زصد دفتر مدح تو

Тавонам магар кард сатрии адо

توانم مگر کرد سطری ادا

Дариғо ҷудо мондам аз меҳри шоҳ

دریغا جدا ماندم از مهر شاه

з бас гуфт душман бидам дар қафо

ز بس گفت دشمن بدم در قفا

Чу ман никхўоҳӣ кам ояд ба даст

چو من نیکخواهی کم آید به‌دست

Сухани густару собиту бовафо

سخن گستر و ثابت و باوفا

Нрўбидаҳи андари дилаши бехи оз

نروبیده اندر دلش بیخ آز

Нахушкида дар чашмаши оби ҳаё

نخشکیده در چشمش آب حیا

Втнхўоаҳу бедору ботҷрбт

وطنخواه و بیدار و باتجربت

Нўбсндаҳу нотиқу порсо

نوبسنده و ناطق و پارسا

Ба кори сиёсати садиқу далер

به کار سیاست صدیق و دلیر

Гурезони зи зарқу фиребу рибо

گریزان ز زرق و فریب و ربا

Буруни зи ихтисосӣ ки дорам ба шеър

برون‌ ز اختصاصی که دارم به شعر

Бибастам з ҳар илми тарафии ҷудо

ببستم زٍ هر علم طرفی جدا

зи асли луғоту зи асли хутут

ز اصل لغات و ز اصل خطوط

зи асли милали комднди азкҷо

ز اصل ملل کامدند ازکجا

зи пайдоиши хоку асторгон

ز پیدایش خاک و استارگان

зи ҳайвону инсону обу гё

ز حیوان و انسان و آب و گیا

ЗгФтори дорўбну сари ҳиўоаҳ

زگفتار داروبن و سر حیواه

зи табдил ва аз нашав ва аз иртиқо

ز تبدیل و از نشو و از ارتقا

зи таснифи алҳон ва аз сарфу наҳв

ز تصنیف‌ الحان‌ و از صرف و نحو

зи ташреҳу таъриху ҷуғрофиё

ز تشریح و تاریخ و جغرافیا

Фузуни зини ҳунарҳо ки аз ҳар якаш

فزون زین هنرها که از هر یکش

Маро хост хасмии палиду дағо

مرا خاست خصمی پلید و دغا

Марои ин ҳунарҳо зи даргоҳи ту

مرا این هنرها ز درگاه تو

Ҷдосохт эй шоҳи кшўргшо

جداساخت‌ای شاه کشورگشا

Чаҳ ғамгар бимирам ба коми ҳасуд

چه غم گر بمیرم به کام حسود

Ки монад пас аз ман зи ман шеърҳо

که ماند پس از من ز من شعرها

Ҳамаи пухта монанди сими рада

همه پخته مانند سیم رده

Ҳамаи сахта монанди зари тилло

همه سخته مانند زر طلا

Гар аз шеър шояд ки пӯшиш кунанд

گر از شعر شاید که پوشش کنند

Бипушади замонаи зи шеърами ксо

بپوشد زمانه ز شعرم کسا

Ҳасудони мо ҳам бимиранд низ

حسودان ما هم بمیرند نیز

Муназзаҳ шавад дастгоҳи қазо

منزه شود دستگاه قضا

Қизовати з рӯй адолат шавад

قضاوت ز روی عدالت شود

На аз рӯй бедоди вбхлу ҷафо

نه از روی بیداد وبخل و جفا

Суханҳои мо худ зи дил хостаҳ аст

سخن‌های‌ ما خود ز دل‌ خاسته‌ است

Дар он нест як зарраи риюу риё

در آن نیست یک‌ذره ریو و ریا

Ба неку бадкори мо пай баранд

به نیک و بدکار ما پی برند

Пас аз мо , чу хонанд ашъори мо

پس از ما، چو خوانند اشعار ما

Бар онам ки шеърам нагӯяд дурӯғ

بر آنم که شعرم نگوید دروغ

Вагар чндгўбди сухан дар қафо

وگر چندگوبد سخن در قفا

Бўбжаҳ ки дар шеърам иғроқ нест

بوبژه که در شعرم اغراق نیست

Сариҳасту покизау ҷонФзо

صریح است و پاکیزه و جانفزا

Ба лафз ар ба кас ақтФо карда ам

به لفظ ار به کس اقتفا کرده‌ام

Ба маънӣ накардам ба каси ақтФо

به معنی نکردم به کس اقتفا

Тнҳл накардам ба шеъри андарун

تنحل نکردم به شعر اندرون

Насозад ба дарюзаи аҳли Гана

نسازد به دریوزه اهل غنا

Татаббуъ басӣ кардаам лоҷарам

تتبع بسی کرده‌ام لاجرم

Тўорд агар шуд тФзли намо

توارد اگر شد تفضل نما

Балои тўорд балоеаст саъб

بلای توارد بلایی است صعب

Ба яздони гурезами ман аз ин бало

به یزدان گریزم من از این بلا

Бибин дафтари фаррухӣу сурӯш

ببین دفتر فرخی و سروش

Ки мисроъ ҳо нест аз ҳам ҷудо

که مصراع‌ها نیست از هم جدا

Ман аинсон тўорд надорам ба шеър

من اینسان توارد ندارم به شعر

Ки набӯд марои ҳофиза бе вафо

که نبود مرا حافظه بی‌وفا

Маро айб карданд дар сабки назм

مرا عیب کردند در سبک نظم

Ки ин бостонии сухани токҷо

که این باستانی سخن تاکجا

Ҳамм айб карданд даркори наср

همم عیب کردند درکار نثر

Ки ин шева ӣ тозаи борӣ чаро

که این شیوه ی تازه باری چرا

Ндонанд кони бостонии сухан

ندانند کان باستانی سخن

Калидӣаст дрФзл , мшгли гшо

کلیدی‌است‌درفضل ،‌مشگل گشا

Забонро нигаҳ дорад аз инҳитот

زبان را نگه دارد از انحطاط

Суханро нигаҳ дорад аз инҳино

سخن را نگه دارد از انحنا

Вале насри пешини чунон абтар аст

ولی نثر پیشین چنان ابتر است

Ки мақсӯдро кард натавон адо

که مقصود را کرد نتوان ادا

Ҳамон назм , хосаст ва насраст ом

همان‌نظم،‌ خاص ‌است و نثر است عام

Надонад кас ар шеър , бошад раво

نداند کس ار شعر، باشد روا

Вале насрро гар ндонанд халқ

ولی نثر را گر ندانند خلق

Абои маърифат кӣ шаванд ошно

ابا معرفت کی شوند آشنا

Дар Эрон ба тозии нбштнди наср

در ایران به تازی نبشتند نثر

Ки дар насри тозӣ фарохаст ҷо

که در نثر تازی فراخ است جا

Ба насри эътиное набӯдааст пеш

به نثر اعتنایی نبوده است پیش

Ки бӯдааст афзӯн ба шеъри эътино

که بوده است افزون به شعر اعتنا

Буд сахт , бунёни назми дарӣ

بود سخت‌، بنیان نظم دری

зи ороишу лавну баргу наво

ز آرایش و لون و برگ و نوا

Вале насри тозии зи наср дигар

ولی نثر تازی ز نثر دگر

Басӣ беш дорад ҷамолу баҳо

بسی بیش دارد جمال و بها

Биҷуз чанд дафтари зи пешинён

بجز چند دفتر ز پیشینیان

Ки тақлид аз онон буд нобаҷо

که تقلید از آنان بود نابجا

Нишони даҳ агар ҳаст насрии тамом

نشان ده اگر هست نثری تمام

Ки бар ҷои поиши тавон ҳашт по

که ‌بر جای پایش توان هشت پا

Азбро ба насри нўбни тохтам

ازبرا به نثر نوبن تاختم

Каз он ҳоҷат қавм гардад раво

کز آن حاجت قوم گردد روا

Гар ин тарзи таҳрир будӣ газоф

گر این طرز تحریر بودی گزاف

Нрондӣ бар он ҳаркасии марҳабо

نراندی بر آن هرکسی مرحبا

Накардӣ ба ҳар мағз чун мли асар

نکردی به هر مغز چون مل اثر

Надодӣ ба ҳар базм чун гули сафо

ندادی به هر بزم چون گل صفا

Ҳрони чизи конро писанданд халқ

هرآن چیز کان را پسندند خلق

Саросар савобасту ҷузи он , хато

سراسر صوابست و جز آن، خطا

Дрбғо ки хирааст чашми ҳасуд

دربغا که‌ خیره است ‌چشم حسود

Набинад ба ҷузи айби халқи худо

نبیند به جز عیب خلق خدا

?герати сад ҳунар бошаду айби як

گرت صد هنر باشد و عیب یک

Садат айб гирад ҳасуди дағо

صدت عیب گیرد حسود دغا

Ҳасудон ба пайғамбари ҳошимӣ

حسودان به پیغمبر هاشمی

Бибастанд аз ингуна баси ифтиро

ببستند از اینگونه بس افترا

Ки шеъраст қуръон ва бе маънист

که شعر است‌قرآن و بی‌معنیست

Алиф лоам мему алифи лоам ро

الف لام میم و الف لام را

Чу грки ҳасади Мустафоро гузид

چو گرک حسد مصطفی را گزید

Ту гўбӣ ки оҳӯ нагирад маро ? !

تو گوبی که آهو نگیرد مرا؟‌!

Ало то гулистон ба фасли баҳор

الا تا گلستان به فصل بهار

Чу рӯй накӯ бон шавад дили гшо

چو روی نکو‌بان شود دل گشا

Сарати сабзи боду танати зӯрманд

سرت سبز باد و تنت زورمند

Туро давлату давлататро бақо

تو را دولت و دولتت را بقا

Ватани бод дар сояи адли ту

وطن باد در سایهٔ عدل تو

Барӯманду боландау босафо

برومند و بالنده و باصفا