Сухан бузург шавад , чун дуруст бошаду рост
سخن بزرگ شود، چون درست باشد و راست
Кас ар бузург шуд аз гуфта бузург , равост
کس ار بزرگ شد از گفته بزرگ، رواست
Чаҳ ҷад , чаҳ ҳазл , даройад ба озмоиши каҷ
چه جد، چه هزل، درآید به آزمایش کج
Ҳрони сухан ки на пайваст бо маъонии рост
هرآن سخن که نه پیوست با معانی راست
Шунидае ки ба як байт , фитна Эй бинишаст
شنیدهای که به یک بیت، فتنهای بنشست
Шунидае ки зи як шеър , кӣна Эй бархест
شنیدهای که ز یک شعر، کینهای برخاست
Сухангар аз дили донои нхост , зебо нест
سخن گر از دل دانا نخاست، زیبا نیست
Гараш қўоФии матбӯъу лафз ҳо зебост
گرش قوافی مطبوع و لفظها زیباست
Камол ҳар шеъри андари камол шоир ӯст
کمال هر شعر اندر کمال شاعر اوست
Сниъи доно , ингора дил доност
صنیع دانا، انگارهٔ دل داناست
Чу марди гашти ?данӣ , қавл ҳои ӯст ?данӣ
چو مرد گشت دنی، قولهای اوست دنی
Чу мард воло шуд , гуфтаҳои ӯ волост
چو مرد والا شد، گفتههای او والاست
Саховати оради гуфтори шоирӣ ки сахӣ аст
سخاوت آرد گفتار شاعری که سخی است
Гадои оради ашъори шоирӣ ки гадост
گدایی آرد اشعار شاعری که گداست
Калом ҳар қавм , ингора сроир ӯст
کلام هر قوم، انگاره سرایر اوست
Агар Фрисаҳ кибраст ё шикори раёсат
اگر فریسهٔ کبر است یا شکار ریاست
Нишони сирати шоир , зи шеъри шоири ҷӯй
نشان سیرت شاعر، ز شعر شاعر جوی
Ки фазли гулбун , дар фазли обу хок ва ҳавост
که فضل گلبن، در فضل آب و خاک و هواست
Дурусти шеърӣ , фаръи дурустӣ табъ аст
درست شعری، فرع درستی طبع است
Баланди рахтӣ , фаръ баландӣ болост
بلند رختی، فرع بلندی بالاست
Буд нишонаи хбс ҳтиӣаҳ гуфта ӯ
بود نشانهٔ خبث حطیئه گفتهٔ او
Чунонкӣ гуфта « ҳисон » далели сидқ ва сафост
چنانکه گفتهٔ «حسان» دلیل صدق و صفاست
Камоли шайхи мърии з фикр ӯст падед
کمال شیخ معری ز فکر اوست پدید
Шаҳомати мтнбии зи шеър ӯ пайдост
شهامت متنبی ز شعر او پیداست
Нишони хуии дақиқӣу хуй Фирдавсӣ аст
نشان خوی دقیقی و خوی فردوسی است
Тафовутӣ ки ба шаҳнома ҳо бибинӣ рост
تفاوتی که به شهنامهها ببینی راست
Балии тафовути шаҳномаҳо , ба маънӣу лафз
بلی تفاوت شهنامهها، به معنی و لفظ
Дурусту рости биҳанҷори хуии он ду гўост
درست و راست بهنجار خوی آن دو گواست
Ҷалолу рифъати гуфторҳои шоҳона
جلال و رفعت گفتارهای شاهانه
Нишони ҳиммат Фирдавсӣаст , бе каму кост
نشان همت فردوسی است، بی کم و کاست
Итобҳои ғаюронау шуҷоат ҳо
عتابهای غیورانه و شجاعتها
Далели мардӣ гӯяндаасту фахр ӯ рост
دلیل مردی گوینده است و فخر او راست
Мҳоўроти ҳакӣмонау дироят ҳоаш
محاورات حکیمانه و درایتهاش
Гувоҳи шоир , дар ақлу рой ҳикмат зост
گواه شاعر، در عقل و رای حکمتزاست
Сариҳ гуяд гуфторҳои ӯ , кин мард
صریح گوید گفتارهای او، کاین مرد
Ба ғайрат аз умаро ва ба ҳикмат аз ҳукамост
به غیرت از امرا و به حکمت از حکماست
Куҷо тавонад як тан , дўгўнаҳ кардани фикр
کجا تواند یک تن، دوگونه کردن فکر
Ҷузи онкии гӯйии ду рӯҳ дар танӣ танҳост
جز آنکه گویی دو روح در تنی تنهاست
Ба сад нишон , ҳунар андеша карда Фирдавсӣ
به صد نشان، هنر اندیشه کرده فردوسی
Наузи биллоҳ пайғамбараст агарна худост
نعوذ بالله پیغمبر است اگرنه خداست
Даруни саҳнаи бозӣ , яке намойишгар
درون صحنهٔ بازی، یکی نمایشگر
Агар дўгўнаҳ намоиш диҳад , басӣ волост
اگر دوگونه نمایش دهد، بسی والاست
Яке ба саҳнаи шаҳномаи байн ки Фирдавсӣ
یکی به صحنهٔ شهنامه بین که فردوسی
Ба сад либоси мухолиф , ба бозии омадаи рост
به صد لباس مخالف، به بازی آمده راست
Амир кишваргирасту гирди лшгркш
امیر کشورگیر است و گرد لشگرکش
Вазири равшан ройаст ва шоирӣ шайдост
وزیر روشنرای است و شاعری شیداست
Муколимоти мулӯку мҳоўроти риҷол
مکالمات ملوک و محاورات رجال
Ҳамаи қареҳаи Фирдавсӣ сухан орост
همه قریحهٔ فردوسی سخنآراست
Буруни парда , ҷаҳонии з ҳикматасту ҳунар
برون پرده، جهانی ز حکمت است و هنر
Даруни парда , яке шоир сутӯда лақост
درون پرده، یکی شاعر ستوده لقاست
Ба тахти малик , Фаридун , ба пеши сафи рустам
به تخت ملک، فریدون، به پیش صف رستم
Ба эҳтишом , Сикандар , ба мкрмт дорост
به احتشام، سکندر، به مکرمت داراست
Ба гоҳи пӯзиш , хок ва ба гоҳи кӯшиш , об
به گاه پوزش، خاک و به گاه کوشش، آب
Ба вақти ҳайбат , оташ , ба вақти лутф , ҳавост
به وقت هیبت، آتش، به وقت لطف، هواست
Итобҳоаш , чу сайли дмон , наҳанг ӯ бор
عتابهاش، چو سیل دمان، نهنگ او بار
Хитобҳоаш , чу боди бузон , ҷаҳон паймост
خطابهاش، چو باد بزان، جهانپیماست
Ба гоҳи риққат , чун кӯдак накарда гуноҳ
به گاه رقت، چون کودک نکرده گناه
Ба вақти хашят , чун нараҳ дев хӯрда қафост
بهوقت خشیت، چون نرهدیو خورده قفاست
Ба вақти рой задан , ба зи садҳазори вазир
به وقت رای زدن، به ز صدهزار وزیر
Ки ҳар взбрӣ , дорои садҳазори дҳост
که هر وزبری، دارای صدهزار دهاست
Ба базмсозӣ , монанди бодаи нӯши надим
به بزمسازی، مانند بادهنوش ندیم
Ба порсое , чун мард мустаҷоб дуост
به پارسایی،چون مرد مستجاب دعاست
Ба гоҳи хавфи муроқиб , ба гоҳи кин , бедор
به گاه خوف مراقب، به گاه کین، بیدار
Гуҳи сабот , чу кӯҳу гуҳи ато , дарёст
گه ثبات، چو کوه و گه عطا، دریاست
Ба ҳасби ҳол , куҷо башмурд ҳикояти хеш
بهحسب حال، کجا بشمرد حکایت خویش
Ҳадисҳои сариҳаши тиҳии з рӯйу раёсат
حدیثهای صریحش تهی ز روی و ریاست
*
*
*
*
Бзргўоро ! Фрдўсё ! ба ҷои ту , ман
بزرگوارا! فردوسیا! به جای تو، من
Як аз ҳазор наёраст гуфт аз ончӣ равост
یک از هزار نیارست گفت از آنچه رواست
Туро сано кунаму бас , казин дағали мардум
تو را ثنا کنم و بس، کزین دغل مردم
Ҳаме надонам як тан ки мустаҳаққ саност
همی ندانم یک تن که مستحق ثناست
Дареғ каз пас як умри хизмати ватанӣ
دریغ کز پس یک عمر خدمت وطنی
Надид чашмами як ҷузв аз ончии дил май хост
ندید چشمم یک جزو از آنچه دل میخواست
зи пухтаи кории ағёру хоми табъии қавм
ز پختهکاری اغیار و خامطبعی قوم
Чунон бсухт димоғам , ки дӯд аз он бархест
چنان بسوخت دماغم، که دود از آن برخاست
Сано кунем туро то ки зиндаем ба даҳр
ثنا کنیم ترا تا که زندهایم به دهر
Ки шоҳномаи ?ут эй шуҳраи мард , мҳиии мост
که شاهنامهات ای شهرهمرد، محیی ماست