Понздаҳ рӯзаст то ҷоем дар ин зиндон буд

پانزده روز است تا جایم در این زندان بود

Банду зиндон кӣ сазовори хирадмандон буд

بند و زندان‌ کی سزاوار خردمندان بود

Кори номардон буд сарпанҷа бо арбоби фақр

کار نامردان بود سرپنجه با ارباب فقر

Онкӣ зад сарпанҷа бо аҳли Гана , марди он буд

آنکه زد سرپنجه با اهل غنا، مرد آن بود

Ҳиммат он бошад кигирӣ дастӣ аз афтода Эй

همت آن باشد که گیری دستی از افتاده‌ای

Бар сари афтодагони покўФтни осон буд

بر سر افتادگان پاکوفتن آسان بود

Кор ҳар ҷўлоҳаҳ бошад кӣна рондани вақти хашм

کار هر جولاهه باشد کینه راندن وقت‌خشم

Онкии хашм хеш танд хӯрд , ӯ султон буд

آنکه خشم خویش تاند خورد، او سلطان بود

Кӣна ҷӯӣ нест бории дархури мардони мард

کینه‌جویی نیست باری درخور مردان مرد

Кин сифати давр аз бузургони шеваи дунон буд

کاین صفت دور از بزرگان شیوهٔ دونان بود

Гар зибардастӣ кашад аз зердастони интиқом

گر زبردستی کشد از زیردستان انتقام

Сарнигӯн гардад агар худ рустами дастон буд

سرنگون گردد اگر خود رستم دستان بود

Чун зФрҷстӣ бибахшо , чун тавонистӣ макаш

چون ظفرجستی ببخشا، چون‌ توانستی مکش

Хоссаи он касро ки бо фикри ту ҳамдастон буд

خاصه آن کس را که با فکر تو همدستان بود

Шоҳ агар ҳар носавобиро диҳад зиндони ҷазо

شاه اگر هر ناصوابی‌ را دهد زندان جزا

Ҷой танг оядгар Эрони сар ба сари зиндон буд

جای تنگ ‌آید گر ایران سر به ‌سر زندان بود

Хосса чун ман банда каз дили дўстори хусравам

خاصه چون من بنده کز دل دوستار خسروم

Вндрини маънии марои сад ҳуҷҷату бурҳон буд

وندرین معنی مرا صد حجت و برهان بود

Гирам аз ранҷии маро дар дил ғуборӣ шуд падед

گیرم از رنجی مرا در دل غباری شد پدید

Ранҷро бо ранҷ шустани решаи исён буд

رنج را با رنج شستن ریشهٔ عصیان بود

Он ки ӯ аз як нигаҳ хўшдл шавад заҷраш хатост

آن که او از یک‌ نگه خوشدل شود زجرش خطاست

Уқда чун худ во шавад кӣ ҳоҷати дандон буд

عقده‌ چون خود وا شود کی حاجت دندان بود

Гар гуноҳӣ кардаам , ҳам кардаам хизмати басӣ

گر گناهی کرده‌ام‌، هم کرده‌ام خدمت بسی

Гар гунаҳи пайдо буд хизмат чаро пинҳон буд

گر گنه پیدا بود خدمت چرا پنهان بود

Сад мақолат беш дорам дар мдиҳи шаҳриёр

صد مقالت بیش دارم در مدیح شهریار

Як бҳк пеш оварам азшоаҳ агар фармон буд

یک‌بهٔک پیش آورم ازشاه اگر فرمان بود

Аввалин дафтар ки нафрин кард бар шоҳи қаҷар

اولین دفتر که نفرین کرد بر شاه قجر

Навбаҳораст онкии номи ман бар ӯ унвон буд

نوبهار است آنکه نام من بر او عنوان بود

Грхтоиӣ дигарон карданд брмн баҳс нест

گرخطایی دیگران کردند برمن بحث‌نیست

Гар фалон ҷурмӣ кунад кӣ баҳс бар баҳмон буд

گر فلان جرمی کند کی بحث بر بهمان بود

ХўдгрФтми инки бепоён буд ҷурми раҳе

خودگرفتم اینکه بی‌پایان بود جرم رهی

Афву иғмози шҳншаҳ низ бепоён буд

عفو و اغماض شهنشه نیز بی‌پایان بود

Ростгар хоҳии гуноҳами донишу фазл ман аст

راست گر خواهی گناهم دانش و فضل من ‌است

Дар қафас монад балӣ чун мурғи хуши алҳон буд

در قفس ماند بلی چون مرغ خوش الحان بود

Чоплусу дузду ҳизи озод ва ман дар ҳабсу ранҷ

چاپلوس و دزد و حیز آزاد و من در حبس و رنج

Зонка фикрамро ба гирди маърифати ҷавлон буд

زانکه فکرم را به گرد معرفت جولان بود

Гар на нодонии азин зиндони бтар будӣ ҳаме

گر نه نادانی ازین زندان بتر بودی همی

Банда кардӣ орзӯ то кошкӣ нодон буд

بنده کردی آرزو تا کاشکی نادان بود

Мустароҳу маҳбасӣ бо ҳам ду гоми андари се гом

مستراح و محبسی با هم دو گام اندر سه گام

Кандар он хӯрдани ҳамеи бористни яксон буд

کاندر آن خوردن همی باریستن یکسان بود

Шустушӯӣ ва хӯрду хобу ҷунбишу кор дигар

شستشوی و خورد و خواب و جنبش و کار دگر

Ҷумла дар як лона ! кӣ мустуҷиби инсон буд

جمله در یک لانه‌! کی مستوجب انسان بود

ё кам аз ҳайвони шиносади мардумонро мейри шаҳр

یا کم از حیوان شناسد مردمان را میر شهر

ё ки мейри шаҳри худ борӣ кам аз ҳайвон буд

یا که میر شهر خود باری کم‌ از حیوان بود

Хосса ҳамчун ман ки ҷири мам ҳифз қонӯнасту бас

خاصه‌ همچون من که جر‌مم حفظ ‌قانونست و بس

Кӣ бидон ҷурмами сазои ин кулбаи аҳзон буд

کی بدان جرمم سزا این کلبهٔ احزان بود

Дузд ва хӯнӣ бигузаранд озод дар даҳлези ҳабс

دزد و خونی بگذرند آزاد در دهلیز حبس

Лек моро манъ берун шуд азин зиндон буд

لیک ما را منع بیرون شد ازین زندان بود

Муҷримин дар шаб фурӯ хусбанд зери осмон

مجرمین در شب فرو خسبند زیر آسمان

Венаи заъифи пер дар ин кулба дар бандон буд

وین ضعیف پیر در این کلبه در بندان بود

Пеши рўбши об равшан ҷӯшад андари обгир

پیش روبش آب روشن جوشد اندر آبگیر

ӯ дар ӣнҷо бо тани тафтидаи аташон буд

او در اینجا با تن تفتیدهٔ عطشان بود

Гар бихоҳам даст ва рӯбӣ шавем андари обдон

گر بخواهم دست و روبی شویم اندر آبدان

Раҳи фурӯбандади марои мардӣ ки зиндонбон буд

ره فروبندد مرا مردی که زندانبان بود

Чун шаб ояд пашша срнозн шавад ман чанги зан

چون شب آید پشه سرنازن شود من چنگ زن

Кори сосу кейки рақсу кори ман афғон буд

کار ساس و کیک رقص و کار من افغان بود

Рӯзу шаб аз сурати гармои басони қавми Нӯҳ

روز و شب از سورت گرما بسان قوم نوح

Ҳрдм аз сайли арақ бар гирди ман тӯфон буд

هردم از سیل عرق بر گرد من طوفان بود

Гар бабандам дар , ҳарорат , вари гушойам дар , ҳавоам

گر ببندم در، حرارت‌، ور گشایم در، هوام

Ҳар ду сари ҳам санг чун ду каффаи мизон буд

هر دو سر هم سنگ چون دو کفهٔ میزان بود

Шоирии бемору кунҷии гандау торик ва тар

شاعری بیمار و کنجی گنده و تاریک و تر

Хосса кин тавқиф дар гармои тобистон буд

خاصه کاین توقیف در گرمای تابستان بود

Мӯшакон ҳар шаб бурун оянд ва машғӯлам кунанд

موشکان هر شب برون آیند و مشغولم کنند

Ҳам нишин мӯши гаштан , ртбтии шоён буд !

هم‌نشین موش گشتن‌، رتبتی شایان بود!

Манзарами девору мӯшами мӯнису кейками надим

منظرم دیوار و موشم مونس و کیکم ندیم

Боди зани оҳи паёпай , шамъи сӯзи ҷон буд

باد زن آه پیاپی‌، شمع سوز جان بود

Гар китобӣ оварад аз хонаи баҳрами ходимӣ

گر کتابی آورد از خانه بهرم خادمی

Рӯй мизи мейри маҳбас , рӯзҳо меҳмон буд

روی میز میر محبس‌، روزها مهمان بود

Ҷузви ҷузвашро муфаттиш боз бинад то мабод

جزو جزوش را مفتش باز بیند تا مباد

Кандар онҷои нардбону найзае пинҳон буд

کاندر آنجا نردبان و نیزه‌ای پنهان بود

Вари хӯриши оранди баҳрам , лоблоиши ворснд

ور خورش آرند بهرم‌، لابلایش وارسند

То магари худ номае дар ҷўФи бодимҷон буд

تا مگر خود نامه‌ای در جوف‌ بادمجان بود

Чист ҷурмаш ? карда чанде пеш , аз озодии ҳадят

چیست‌ جرمش‌؟ کرده‌ چندی پیش، از آزادی‌ حدیت

То абади збни ҷурми матруд дар султон буд

تا ابد زبن جرم مطرود در سلطان بود

Не хато гуфтам ки султон бе гуноҳаст андарин

نی خطا گفتم که سلطان بی گناهست اندرین

Кин бало бар ҷони ман аз ҷониби яздон буд

کاین بلا بر جان من از جانب یزدان بود

Чун худо хоҳад ки гардад миллатии осӣ , табоҳ

چون خدا خواهد که گردد ملتی عاصی‌، تباه

Грксш ёрӣ кунад мустуҷиби хизлон буд

گرکسش یاری کند مستوجب خذلان بود

Ногҳши дардасти он мардум фурӯ гирад худоӣ

ناگهش دردست آن مردم فرو گیرد خدای

Каш фурӯ кубанд то андари таниши стхўон буд

کش فرو کوبند تا اندر تنش ستخوان بود

Хуши сазои хизматашро бар каф дасташ ниҳанд

خوش سزای خدمتش را بر کف دستش نهند

Достонҳоӣ зи ҳикмати андрбни дастон буд

داستان‌هایی ز حکمت اندربن دستان بود

Чун ки қавмӣ дар ҷаҳон аз файзи ҳақ маҳрӯм монад

چون که قومی در جهان‌ از فیض حق محروم ماند

Ҳодишгар Нӯҳ бошад бастаи ҳурмон буд

هادیش گر نوح باشد بستهٔ حرمان بود

Анбёءи қавми Исроилро байн каз қазо

انبیاء قوم اسرائیل را بین کز قضا

Душмани эшон ҳам аз пероҳани эшон буд

دشمن ایشان هم از پیراهن ایشان بود

Ифтихори тираи аданони расӯл ҳошимӣ аст

افتخار تیرهٔ عدنان رسول هاشمی است

Душман ӯ ҳам зи наслу тираи аданон буд

دشمن او هم ز نسل و تیرهٔ عدنان بود

Ҳафтсад соласт коирони шоирӣ чун ман надид

هفتصد سال است کایران شاعری چون من ندید

Венаи сухани вирди забони мардуми Эрон буд

وین سخن ورد زبان مردم ایران بود

Аз пас саъдӣу ҳофиз каз ҷалоли маънавӣ

از پس سعدی و حافظ کز جلال معنوی

Пояи айвонашон бар тораки кайвон буд

پایهٔ ایوانشان بر تارک کیوان بود

Он асотӣд дигар ҳастанд шогирди баҳор

آن اساتید دگر هستند شاگرد بهار

Гар « имомӣ »гар «ҳамам » ар « сайф »гар « салмон » буд

گر«‌امامی‌» گر«‌همام‌» ار «‌سیف‌» گر«‌سلمان‌» بود