Шаби одинаи ҳаштуми обон

شب آدینه هشتم آبان

Шуд ба маҷлиси хилофи шаҳи унвон

شد به مجلس خلاف شه عنوان

Бедалелу баҳонаи мейри сипоҳ

بی دلیل و بهانه میر سپاه

Буд шойиқ ба халъи Аҳмадшоҳ

بود شایق به خلع احمدشاه

Вукалои ҷумлаи воқиф аз асрор

وکلا جمله واقف از اسرار

Байни бим ва умед гашта дучор

بین بیم و امید گشته دچار

Ҳамаи савганди хӯрда бо қуръон

همه سوگند خورده با قرآن

Ба вафодории шаҳи Эрон

به وفاداری شه ایران

Лек савганди гашти боди он шаб

لیک سوگند گشت باد آن شب

Рафт аҳди вафои зиёди он шаб

رفت عهد وفا زیاد آن شب

Симу зари дида салоҳ бибаст

سیم و زر دیدهٔ صلاح ببست

Манфиати аҳд мардумӣ бишикаст

منفعت عهد مردمی بشکست

Вукало бебаҳона карда тайёр

وکلا بی‌بهانه کرده تیار

Нақшаи азли дӯдаи қоҷор

نقشهٔ عزل دودهٔ قاجار

Кард тарҳи қазия « ёсоиӣ »

کرد طرح قضیه «‌‌یاسایی‌»

Дгарони гарми маҷлиси ороӣ

دگران گرم مجلس‌آرایی

Наз худо карда ёд ва наз савганд

نز خدا کرده یاد و نز سوگند

Коҳрмни баста будашон ба каманд

کاهرمن بسته‌ بودشان به کمند

Гашта мндилҳо бадал ба кулоҳ

گشته مندیل‌ها بدل به کلاه

Шудаи Нонишони сифеду қалби сиёҳ

شده نانشان سفید و قلب سیاه

Ҳамлаи бурданд бар шаҳи мазлӯм

حمله بردند بر شه مظلوم

Чун ба тоўси хастаи лашкари бум

چون به طاوس خسته لشکر بوم

Ман кашидам зукоми теғи забон

من کشیدم زکام تیغ زبان

Такя кардам ба соҳиби қуръон

تکیه کردم به صاحب قرآن

Бо забони фасеҳу мантиқи рост

با زبان‌ فصیح و منطق راست

Сохтмшони чунон ки дил май хост

ساختمشان چنان که‌ دل‌ می‌خواست

Чун бкрдми муроди хеши адо

چون بکردم مراد خویش ادا

Ҳаяҷонӣ фитод дар дил ҳо

هیجانی فتاد در دل‌ها

Ёфтам каз нуфӯзи он гуфтор

یافتم کز نفوذ آن گفتار

Андарин ҷаласа нагзарад он кор

اندرین جلسه نگذرد آن کار

Суханӣ каз дил суханвар хост

سخنی کز دل سخنور خاست

Дар дил мустамеъ нишинад рост

در دل مستمع نشیند راست

Шудам аз ҷаласа то кашами сигар

شدم از جلسه تا کشم سیگار

Сипарӣ шуд дақиқае се чаҳор

سپری شد دقیقه‌ای سه چهار

Бозгаштами даруни ҷаласа ки буд

بازگشتم درون جلسه که بود

Ҳам дарин қисса гарм гуфту шунӯд

هم درین قصه گرم گفت و شنود

Ногаҳони бонг тир хост з дар

ناگهان بانگ تیر خاست ز در

Чанд тир аз қафои якдигар

چند تیر از قفای یکدیگر

Шермардони зи бими резиши хӯн

شیرمردان ز بیم ریزش خون

Ҳама аз ҷаласа рехтанд бурун

همه از جلسه ریختند برون

Сӯй дарҳо шуданд ?вилаи кунон

سوی درها شدند ویله کنان

Лек сарбозашон гирифт Аннан

لیک سربازشان گرفت عنان

Пар дилон ёфтанд роҳи фирор

پر دلان یافتند راه فرار

Бахше аз даргурӯҳӣ аз девор

بخشی از درگروهی از دیوار

Мондаи ман бо « амири ҷанг » ба кох

مانده من با «‌امیر جنگ‌» به کاخ

Руфақои ҷумлаи рафта дар сӯрох

رفقا جمله رفته در سوراخ

Шуд чу маҷлиси дубора бар сари пой

شد چو مجلس دوباره بر سر پای

Нимӣ аз ҷамъи монда буд ба ҷой

نیمی‌از جمع مانده بود به‌جای

Ҷаласа шуд хатм то ба рӯзи нуҳум

جلسه شد ختم تا به روز نهم

Бомдоди мусӣбати мардум

بامداد مصیبت مردم

Чун зи маҷлиси буруни шудем ба кӯй

چون‌ ز مجلس‌ برون‌ شدیم به کوی

Буд ҳарҷо полис дар так впўӣ

بود هرجا پلیس در تک‌وپوی

На дршкаҳ ба ҷои венаи худру

نه درشکه به‌جا ونه خودرو

Шаҳи шикорони пиёда дар так ва ду

شه شکاران پیاده در تک و دو

Сӯй манзил шудам дар он шаби тор

سوی منزل شدم در آن شب تار

Дидаи гирёни зи вазъи шаҳру диёр

دیده گریان ز وضع شهر و دیار

Рӯзи одинаи қурби зуҳр аз дар

روز آدینه قرب ظهر از در

Фаррухӣ омад ва ду дида тар

فرخی آمد و دو دیدهٔ تر

Гуфт аз хона по манеҳ берун

گفت از خانه پا منه بیرون

Ки бирезанд хоӣнонти хӯн

که بریزند خائنانت خون

Шаби дӯшини зи ҷаласа чун рафтӣ

شب دوشین ز جلسه چون رفتی

Нутқ кардӣ сипас бурун рафтӣ

نطق کردی سپس برون رفتی

Чанд тани он дам аз тамошои ҷой

چند تن آن دم از تماشا جای

Сӯй берун шуданд барқи осоӣ

سوی بیرون شدند برق‌آسای

Аз қазо буд воъизи Қазвӣн

از قضا بود واعظ قزوین

Рафтаи беруни зи саҳни дарони ҳайн

رفته بیرون ز صحن درآن حین

Чун шабиҳи ту буд бечора !

چون شبیه تو بود بیچاره‌!

Шуд дучори гуруҳи хунхора !

شد دچار گروه خونخواره‌!

Каз сари шаби ҳусайну ҳамдастон

کز سر شب حسین و همدستان

Ба камӣн бар дар баҳористон

به کمین بر در بهارستان

Ҳамаи ҳамдаст бо раиси полис

همه همدست با رئیس پلیس

Шудаи пинҳон ба пардаи талбис

شده پنهان به پردهٔ تلبیس

Рӯз то шом карда тадбират

روز تا شام کرده تدبیرت

Ки шабонгаҳ зананд бо тират

که شبانگه زنند با تیرت

Воъиз бегунаҳ дар он шаб шавам

واعظ بی گنه در آن شب شوم

ШдгрФтори он гуруҳи злўм

شدگرفتار آن گروه ظلوم

Чун ба қаду сифати мушобеҳи тест

چون به قد و صفت مشابه تست

Ба гумонишон ки ӯ туе бадараст

به گمانشان که او تویی بدرست

Дам маҷлис бигираш овараданд

دم مجلس بگیرش آوردند

Зери борон тираш овараданд

زیر باران تیرش آوردند

Шайх воъиз гирифт роҳи фирор

شیخ واعظ گرفت راه فرار

Хӯнён дар пайаш ба қасди шикор

خونیان در پی‌اش به قصد شکار

Сӯии сарчашма раҳ гирифт фақир

سوی سرچشمه‌ ره گرفت فقیر

Хўнёнши гирифта дар дами тир

خونیانش گرفته در دم تیر

Хӯрдаи тираш ба шонаи вгрдн

خورده تیرش به شانه وگردن

Бози саргарми ҷони бадари бурдан

باز سرگرم جان بدر بردن

То ба масҷид наистод биҷой

تا به مسجد نایستاد بجای

Бар дар масҷиди аўФтоди зи пой

بر در مسجد اوفتاد ز پای

Паҳлуяшро бкӣ ба дашна дарид

پهلویش را بکی به دشنه درید

Дгарии ҳнҷрш ба корд бурид

دگری حنجرش به کارد برید

Ҳам дарин ҳайн касе расед аз пай

هم درین حین کسی رسید از پی

Бонг зад бар рафиқи хеш ки ҳай

بانگ زد بر رفیق خویش که هی

Ин кас дигараст ёрӯ нест

این کس دیگرست یارو نیست

Дасти азуи боздоркоин ӯ нест

دست ازو بازدارکاین او نیست

Зин сухан монад дасташони азкор

زین سخن ماند دستشان ازکار

Ҳамаи бгзоштнди по ба фирор

همه بگذاشتند پا به‌ فرار

Чун биҷустанд хӯнёни зонҷо

چون بجستند خونیان زآنجا

Срплис вплис шуд пайдо

سرپلیس وپلیس شد پیدا

Кин полисони зи бими маъзулӣ

کاین پلیسان ز بیم معزولی

Карда бар тани либоси маъмӯлӣ

کرده بر تن لباس معمولی

Дидаи бонон хӯнён буданд

دیده‌بانان خونیان بودند

Як ду тани ҳам дар он миён буданд

یک دو تن هم در آن‌میان بودند

Воъизи сари бурӣдаро бурданд

واعظ سر بریده را بردند

Ҷисм дар хӯни тпидаҳро бурданд

جسم در خون طپیده را بردند

Ном ӯро « баҳор » биниҳоданд

نام او را «‌بهار» بنهادند

Венаи хабарро ба « паҳлавӣ » доданд

وین خبر را به «‌پهلوی‌» دادند

Чун биёмад табиби адлия

چون بیامد طبیب عدلیه

Сӯии биморсони нзмиаҳ

سوی بیمارسان‌ نظمیه

Аз пас бозҷстҳо ки намӯд

از پس بازجست‌ها که نمود

Шуд муҳаққиқ ки ӯ « баҳор » набӯд

شد محقق که او «‌بهار» نبود

Акс бардоштанд аз он мурдор

عکس برداشتند از آن مردار

ТлФўн шуд ба ҳазрати сардор

تلفون شد به حضرت سردار

Бад ба меҳмонии сФирФрнг

بد به مهمانی سفیرفرنگ

Комди ин муждаҳои рангоранг

کآمد این مژده‌های رنگارنگ

Бо вазирӣ ки буд наздаш , гуфт

با وزیری که بود نزدش‌، گفت

Вони вази ири ин хабар змо нанаҳуфт

وآن وز یر این خبر زما ننهفت

Ин тмнии з дӯстон бишинав

این تمنی ز دوستان بشنو

Як ду рӯзии зи хона давр машав

یک دو روزی ز خانه دور مشو

Шуд « мударрис » азин ҳадиси хабар

شد «‌مدرس» ازین حدیث خبر

« беҳбаҳонӣ »у дӯстон дигар

«‌بهبهانی‌» و دوستان دگر

Ҳама доданд сӯии ман пайғом

همه دادند سوی من پیغام

Ки ту фардо манеҳ ба маҷлиси гом

که تو فردا منه به مجلس گام

Гуфтам он қавми ракаи ин на равост

گفتم آن قوم راکه این نه رواست

Мурдану зистан ба даст худост

مردن و زیستن به‌دست خداست

Кон ки дӯш аз аҷал наҷотам дод

کان که دوش از اجل نجاتم داد

Дайгариро ба ҷой ман биниҳод

دیگری را به جای من بنهاد

Ҳам тавонад ки дар даруни саро

هم تواند که در درون سرا

Бисипорад ба коми марги маро

بسپارد به کام مرگ مرا

Ин мисли дар ҷаҳони фасона шуда

این مثل در جهان فسانه شده

Ки буд амн , роҳ дузд зада

که بود امن‌، راه دزد زده

Ҳайфи бошдкаҳи ҷаласаи фардо

حیف باشدکه جلسهٔ فردا

Ман набошам миёни ҷамъи шумо

من نباشم میان جمع شما

Дӯстон лобаам нпзрФтнд

دوستان لابه‌ام نپذرفتند

Як дутани шаб ба хона ам хуфтанд

یک دوتن شب به خانه‌ام خفتند

Ки мабодо бурун шавам зи сарой

که مبادا برون شوم ز سرای

Рӯзи шанбеи нуҳум ба маҷлиси пой

روز شنبه نهم به مجلس پای

Збни сабаби рӯзи тарҳи бедодӣ

زبن سبب روز طرح بیدادی

Нуҳуми моҳу марги озодӣ

نهم ماه و مرگ آزادی

Нақли гуфтори ман касе нишнид

نقل گفتار من کسی نشنید

Нолаи зори ман касе нишнид

نالهٔ زار من کسی نشنید