Оҳ аз инсон ки чун шавад сӯии паст
آه از انسان که چون شود سوی پست
Ҳеҷ чизаш намешавад побаст
هیچ چیزش نمیشود پابست
Вар шавад сӯии авҷ , шоҳ шавад
ور شود سوی اوج، شاه شود
Бартар аз офтоб ва моҳ шавад
برتر از آفتاب و ماه شود
Гуҳ ба айн алҳаёт гирад ҷо
گه به عینالحیات گیرد جا
Гуҳ шавад шавамтар зи марги Фҷо
گَه شود شومتر ز مرگ فجا
Никномии азизтар чизе аст
نیکنامی عزیزتر چیزی است
Фаррухи он кӯ ба никномӣ зист
فرخ آن کو به نیکنامی زیست
Марди бадноми моя нанг аст
مرد بدنام مایهٔ ننگ است
Зон сабаби сӯии нангаш оҳанг аст
زانسبب سوی ننگش آهنگ است
Душмани мардумон ба сару ълн
دشمن مردمان به سرّ و علن
Каз чаҳ доранд мардумаши душман
کز چه دارند مردمش دشمن
Он ки андар замона шуд бадном
آن که اندر زمانه شد بدنام
Ташт рсўоӣиш фитод аз бом
طشت رسوائیش فتاد از بام
Никномӣ бар ӯ ҳаром шавад
نیکنامی بر او حرام شود
Душмани мард никном шавад
دشمن مرد نیکنام شود
Ҳаркиро нек ёфт бад хонд
هرکه را نیک یافت بد خواند
То бад хештан бапушанд
تا بد خویشتن بپوشاند
Ин ҳамаи зулму ҷавру бидъат ҳо
این همه ظلم و جور و بدعتها
Венаи бдомўзӣу шноът ҳо
وین بدآموزی و شناعتها
Зодаи фикри ин гуруҳ буд
زادهٔ فکر این گروه بود
Кодмизод аз он сутӯҳ буд
کآدمیزاد از آن ستوه بود
Ба хатое ки карда аз ин пеш
به خطایی که کرده از این پیش
Халқро сохтааст душмани хеш
خلقرا ساختهاستدشمن خویش
Вази сари аҷабу нихвату пиндор
وز سَر عجب و نخوت و پندار
Нагушӯда лабӣ ба истиғфор
نگشوده لبی به استغفار
Балки ҳанҷор бадтарӣ гирад
بلکه هنجار بدتری گیرد
Сифати кӯрӣ ва карӣ гирад
صفت کوری و کری گیرد
Паии помол кардан як бад
پیِ پامال کردن یک بَد
намекунад сад бадии зи фарти хирад !
می کند صد بدی ز فرط خرد!
Ин чунин кас , сазоӣ нафринаст
اینچنین کس، سزای نفرینست
Бадтарӣнӣ ки гуфта анд инаст !
بدترینی که گفتهاند اینست!
Ҳеҷ нашунида нуктае зи асҳоб
هیچ نشنیده نکتهای ز اصحاب
Ҳеҷ нохондаи сафҳае зи китоб
هیچ ناخوانده صفحهای ز کتاب
Хубу бадро ба пои нафъи барад
خوب و بد را بهپای نفع برد
Ҳарчӣ нафъӣ надошт бади шимурд
هرچه نفعی نداشت بد شمرد
Хешро шери шарзаи ингорад
خویش را شیر شَرزه اِنگارد
Халқро сайди хеши пиндорад
خلق را صید خویش پندارد
Ҷӯадро аҷз май шуморад ӯ
جود را عجز میشمارد او
Вази чунин аҷз ор дорад ӯ
وز چنین عجز عار دارد او
Гар Флўсӣ ба кас диҳад рӯзӣ
گر فلوسی به کس دهد روزی
Ҳаст аз он фалс бар дилаши сӯзӣ
هست از آن فلس بر دلش سوزی
То азу пас нагирад он анъом
تا ازو پس نگیرد آن انعام
Нашавад сӯзиши дилаши ором
نشود سوزش دلش آرام
Он чунон дасти ози бӯсида
آنچنان دستِ آز بوسیده
Ки ба аббоси дўси дўсидаҳ
که به عباس دوس دوسیده
Хештанро зи фарти ҷаҳлу ҷунун
خویشتن را ز فرط جهل و جنون
Хондаи гуҳи птру гоҳи Наполеон
خوانده گه پطر و گاه ناپلئون
Лек андари амали зи хуии дурушт
لیک اندر عمل ز خوی درشت
Дасти заҳҳокро бибаста ба пушт
دست ضحاک را ببسته به پشت
Дар сиёсати зи фарти кину лҷоҷ
در سیاست ز فرط کین و لجاج
Гӯии сабқати рабӯда аз ҳуҷҷоҷ
گوی سبقت ربوده از حجاج
Мҳўкрдаҳ ба ханҷари хӯни рез
محوکرده به خنجر خونریز
Номи Темуру шӯҳрати Чингиз
نام تیمور و شهرت چنگیز
Хонда аз ҷаҳлу қиллати моя
خوانده از جهل و قلت مایه
Халқро Тифлу хешро доя
خلق را طفل و خویش را دایه
Доя эй меҳрбонтар аз модар
دایهای مهربانتر از مادر
Ки бурӣдааст кӯдаконро сар
که بریده است کودکان را سَر
Гулӯии ширхораи бФшрдаҳ
گلوی شیرخواره بِفشُرده
Арзашони барда , молашони хӯрда
عِرضشان برده، مالشان خورده
Ҳамаи чашмаш ба мол ҳамсоя аст
همه چشمش به مال همسایه است
Вои тифлии каши ин сабъ доя аст
وای طفلی کش این سَبَع دایه است
Мтҷдднмоу куҳнаи параст
متجددنما و کهنهپرست
Берақам , қӯшчӣ ва бе май , маст
بیرقم، قوشچی و بی مِی، مست
Гӯйӣ аз миллату худоу намоз
گویی از ملّت و خدا و نماز
Гуяд ин жожҳо ба давр андоз
گوید این ژاژها به دور انداز
Куҳна шуд дайн ва куҳна нест ба кор
کهنه شد دین و کهنه نیست به کار
Даҳр нав шуд ту низ чизи нави ор
دهر نو شد تو نیز چیز نو آر
Гӯйӣ аз чизҳои нав он аст
گویی از چیزهای نو آن است
Ки ҷамоати сазоӣ эҳсон аст
که جماعت سزای احسان است
Ҳаст кишвар чу пайкарии ҳушёр
هست کشور چو پیکری هشیار
Узваши ин тӯдаи мардум бисёр
عضوش این توده مردم بسیار
Бад буд ҳарчӣ халқ бад бинад
بد بود هرچه خلق بد بیند
Баргузӣдааст ончии бгзинд
برگزیده است آنچه بگزیند
Кори мардум ба дасти мардум на
کار مردم بهدست مردم نِه
Кори мардум ба дасти мардум ба
کار مردم بهدست مردم بِه
Чун шунид ин , раҳ дигар пуед
چون شنید این، ره دگر پوید
Аз алӣ вале сухан гуяд
از علیّ ولی سخن گوید
Гуяд аз кӣна дар ҳақи иҷмоъ
گوید از کینه در حق اجماع
Ки ҳамҷ хондашон алӣу ри ъоъ
که هَمَج خواندشان علی و رعاع
Мардумонро ҳамҷ хитоб кунад
مردمان را هَمَج خطاب کند
Ҷоҳилу гӯлу каҷ ҳисоб кунад
جاهل و گول و کج حساب کند
Хешро аз алии гирифтаи қиёс
خویش را از علی گرفته قیاس
Фарқ наниҳода фарбеҳии зи омос
فرق ننهاده فربهی ز آماس
эй алӣ ношуда макун дағалӣ
ای علی ناشده مکن دغلی
Мангар халқро ба чашми алӣ
منگر خلق را به چشم علی
Он ки ғолии худоаши пиндорад
آن که غالی خداش پندارد
Бо ту бисёр фарқ ҳо дорад
با تو بسیار فرقها دارد
ӯст шери худои ъзўҷл
اوست شیر خدای عزّوجل
Ту саг кистӣ ? ҷаноби аҷал
تو سگ کیستی؟ جناب اجل
Ту алии нестии Муъовияи ҳам
تو علی نیستی معاویه هم
Ваон язиди даруни ҳоўиаҳи ҳам
وان یزید درون هاویه هم
Кондў буданд меҳтарони араб
کاندو بودند مهتران عرب
Соҳиби илму ҷӯаду фазлу адаб
صاحبعلم و جود و فضل و ادب
Ту яке мулҳиди бдондишӣ
تو یکی ملحد بداندیشی
Душмани халқу ошиқи хешӣ
دشمن خلق و عاشق خویشی
На шараф буи кардае на гуҳар
نه شرف بوی کردهای نه گهر
На падари дидае ва на модар
نه پدر دیدهای و نه مادر
Зодаи фитнаеу фитнаи ниҳод
زادهٔ فتنهای و فتنه نهاد
Фитна бар хеш гаштае , фарёд !
فتنه بر خویش گشتهای، فریاد!