Расми мактаб буд ки устодат
رسم مکتب بود که استادت
Пеши бунаади яке врстодт
پیش بنهد یکی وٍرٍستادت
Гуяд инро бихон ва ҳозир кун
گوید این را بخوان و حاضر کن
Кзтўи пурсами ҳамеи сухан ба сухан
کزتو پرسم همی سخن به سخن
Гар нахонӣу саҳли ингорӣ
گر نخوانی و سهلانگاری
Ваон врстоди ёваи пиндорӣ
وان ورستاد یاوه پنداری
Гӯшмолат диҳанд устодон
گوشمالت دهند استادان
Хўоргрдӣ ба назд ҳмзодон
خوارگردی به نزد همزادان
Ин врстоди кӯдакон панд аст
این ورستاد کودکان پند است
Бингарад ҳарки ӯ хирадманд аст
بنگرد هرکه او خردمند است
Ин врстодро ки дод устод
این ورستاد را که داد استاد
Номи онро араби вазифаи ниҳод
نام آن را عرب وظیفه نهاد
Чун ки гаштии калон ва мард шудӣ
چون که گشتی کلان و مرد شدی
Сӯии умеди раҳ навард шудӣ
سوی امید رهنورد شدی
Шавад он гуҳи замонаи устодат
شود آن گه زمانه استادت
Пеши бунаад дигар врстодт
پیش بنهد دگر ورستادت
Гуяд инат вазифа кораст
گوید اینت وظیفهٔ کارست
Коркун гарчи кор душвор аст
کارکن گرچه کار دشوار است
Гар ба мактаби вазифаи хўондстӣ
گر به مکتب وظیفه خواندستی
Ваон врстодро намондастӣ
وان ورستاد را نماندستی
Ин врстод мар турост равон
این ورستاد مر تراست روان
Кор фармуданаши басии осон
کار فرمودنش بسی آسان
Бо ту гетии шарик кор шавад
با تو گیتی شریک کار شود
Дар адои вазифа ёр шавад
در ادای وظیفه یار شود
Чун равон бо шиддати вазифаи хубаш
چون روان با شدت وظیفه خوبش
Корҳоят равон шавад аз пеш
کارهایت روان شود از پیش
Жандаи пӯш касе нахоҳӣ шуд
ژندهپوش کسی نخواهی شد
Бори дӯш касе нахоҳӣ шуд
بار دوش کسی نخواهی شد
Дониширо ки кардае таҳсил
دانشی را که کردهای تحصیل
Пеш рӯят кунад кушодаи сиблат
پیش رویت کند گشاده سبیل
Вар ба мактаб вазифа нашиносӣ
ور به مکتب وظیفه نشناسی
Авестоад ва Халифа нашиносӣ
اوستاد و خلیفه نشناسی
Чун шавад рӯзгори устодат
چون شود روزگار استادت
Хонд бояд зи сари врстодт
خواند باید ز سر ورستادت
Хонданаш гарчи ҳаст баси мшгл
خواندنش گرچه هست بس مشگل
Дод бояд ба кори бории дил
داد باید به کار باری دل
Гарчи бинии азобу ранҷи басӣ
گرچه بینی عذاب و رنج بسی
Оқибат май шӯии ту низ касе
عاقبت میشوی تو نیز کسی
Ҷойгирӣ зи ҷиргаи нснос
جای گیری ز جرگهٔ نسناس
Дар сафи мардуми вазифаи шинос
در صف مردم وظیفهشناس
Вагар ин бори ҳам шӯии коҳил
وگر این بار هم شوی کاهل
Нибшии ҷузи мунофиқу ҷоҳил
نیبشی جز منافق و جاهل
Кор дшхўор гардадат пас аз он
کار دشخوار گرددت پس از آن
Вази ту дшхўор , кори аҳли ҷаҳон
وز تو دشخوار، کار اهل جهان
Ҳар сабоҳии вазифа ?ит ниҳанд
هر صباحی وظیفهایت نهند
Ҳар дамии дарси тоза ?ит диҳанд
هر دمی درس تازهایت دهند
Ёд нагирифта нуктае зини як
یاد نگرفته نکتهای زین یک
намедиҳад дарси дигаряти фалак
میدهد درس دیگریت فلک
На зи устоди ҷустаи тарбиятӣ
نه ز استاد جسته تربیتی
Наз падари баргирифтаи тҷрбтӣ
نز پدر برگرفته تجربتی
На вазифаи шинохта на амал
نه وظیفه شناخته نه عمل
Гӯлу нодону масту лоиъқл
گول و نادان و مست و لایعقل
Уфтии андари шиканҷаҳои замон
افتی اندر شکنجههای زمان
Мард бедарду дард бе дармон
مرد بیدرد و درد بیدرمان
Рӯзгорат чунон бимолад гӯш
روزگارت چنان بمالد گوش
Ки занад мағзи устихонати ҷӯш
که زند مغز استخوانت جوش
Шӯй аз кӯби осмони шайдо
شوی از کوب آسمان شیدا
Дарди пайдоу захми нопидо
درد پیدا و زخم ناپیدا
Чун ндонӣ ба захмҳо марҳам
چون ندانی به زخمها مرهم
Ху игирӣ ба дардҳо кам кам
خو ی گیری به دردها کم کم
Шӯ ӣ аз донишу шарафи муфлис
شو ی از دانش و شرف مفلس
Қсии алқлб ва бераг ва бе ҳис
قسیالقلب و بی رگ و بیحس
Ҳис чу аз остона бархезад
حس چو از آستانه برخیزد
Шарму дард аз миёна бархезад
شرم و درد از میانه برخیزد
Дард чун рафт , шарм ҳам баравад
درد چون رفت، شرم هم برود
Ғайрату хӯни гарм ҳам баравад
غیرت و خون گرم هم برود
Шарм чун рафт , рафт иффати ҳам
شرم چون رفت، رفت عفت هم
Тқў ӣу мардӣу футуввати ҳам
تقو ی و مردی و فتوت هم
Мард бешарм , беифоф шавад
مرد بیشرم، بی عفاف شود
Ҳила созад , дурӯғ боф шавад
حیله سازد، دروغباف شود
Душмани ҷон бхрдон гардад
دشمن جان بخردان گردد
Мояи нанг хонадон гардад
مایهٔ ننگ خاندان گردد
Хезади ин хуйҳои нсносӣ
خیزد این خویهای نسناسی
Рбшаҳаш аз вазифа нашиносӣ
ربشهاش از وظیفهنشناسی
Лоуболӣ шавад ба неки вабаи бад
لاابالی شود به نیک وبه بد
Дар ҷаҳон ҳеҷ нанигарад ҷузи худ
در جهان هیچ ننگرد جز خود
Бахт аз миллатӣ чу баргардад
بخت از ملتی چو برگردد
Дар ваии ин фирқа номвар гардад
در وی این فرقه نامور گردد
Шавад аз бахти бади дарин саҳна
شود از بخت بد درین صحنه
Мӯҳтасиби дузду роҳзани шаҳна
محتسب دزد و راهزن شحنه
Чун барофтод расми хайру салоҳ
چون برافتاد رسم خیر و صلاح
Шавад албата хӯни халқи мубоҳ
شود البته خون خلق مباح
Зишти номон чу номдор шаванд
زشتنامان چو نامدار شوند
Аҳли номӯсу ном хор шаванд
اهل ناموس و نامخوار شوند
Лоҷарами ҷои обрӯмандон
لاجرم جای آبرومندان
ё таҳ хонааст ё зиндон
یا ته خانه است یا زندان
Аҳли тақво агар амир шаванд
اهل تقوی اگر امیر شوند
Ҷонёни ҷумла дастгир шаванд
جانیان جمله دستگیر شوند
Ҳамчунин чун амир шуд ҷонӣ
همچنین چون امیر شد جانی
Аҳл тақво шаванд зиндонӣ
اهل تقوی شوند زندانی
Зон ки яздон дар аввалин таркиб
زان که یزدان در اولین ترکیب
Рехти тарҳи таносубу тартиб
ریخت طرح تناسب و ترتیب
Мутаносиб гирифт кори ҷаҳон
متناسب گرفت کار جهان
То тавон доштани шумори ҷаҳон
تا توان داشتن شمار جهان
Кист донишпажӯҳ соҳиби ҷоҳ
کیست دانشپژوه صاحبجاه
Он ки бошад зи хештани огоҳ
آن که باشد ز خویشتن آگاه
Ҳарки бар нафаси хуи иши чир буд
هرکه بر نفس خویش چیر بود
Ба ҳақиқат ки ӯ далер буд
به حقیقت که او دلیر بود
Ваон ки ӯ дев оз кард ба банд
وان که او دیو آز کرد به بند
ӯ буд бениёзу давлатманд
او بود بینیاز و دولتمند
Он касе хубашро ба ном кунад
آن کسی خوبش را بهنام کند
Ки ба нафъи башар қиём кунад
که به نفع بشر قیام کند
Ҳаркии пиромни хтргрдд
هرکه پیرامن خطرگردد
Дар ҷаҳони сахт мштҳр гардад
در جهان سخت مشتهر گردد
Лек ҳар шӯҳратӣ накӯ набӯд
لیک هر شهرتی نکو نبود
Арақи зиллат обрӯ набӯд
عرق ذلت آبرو نبود
Он ки ифшоанд бўл дар замзам
آن که افشاند بول در زمزم
Гашти номӣ вале на чун хотам
گشت نامی ولی نه چون خاتم
Нест шӯҳрати далели доноӣ
نیست شهرت دلیل دانایی
На танумандӣ аз тавоноӣ
نه تنومندی از توانایی
Родмарди ҳакими некӯкор
رادمرد حکیم نیکوکار
Ҷӯяд аз мардуми замонаи канор
جوید از مردم زمانه کنار
Зон ки як ҳамнишин ботақво
زان که یک همنشین باتقوی
Ба зи сесад мурӣд бе маънӣ
به ز سیصد مرید بیمعنی
Он ки ганҷӣ дар остин дорад
آن که گنجی در آستین دارد
Кӣ сар барг ҳамнишин дорад
کی سر برگ همنشین دارد
Марди орифи з сят бигурезад
مرد عارف ز صیت بگریزد
Оқил аз аблаҳон бипарҳезад
عاقل از ابلهان بپرهیزد
Аксари халқи гӯл ва бе ақланд
اکثر خلق گول و بیعقلند
Душмани илм ва ошиқ нақланд
دشمن علم و عاشق نقلند
Он ки нақлаш фитод дар афвоҳ
آن که نقلش فتاد در افواه
Гарчи Хизраст май шўдгмроаҳ
گرچه خضر است میشودگمراه
Дӯстдорону душманони ҷҳўл
دوستداران و دشمنان جهول
Ба қабул ва ба рад ӯ машғӯл
به قبول و به رد او مشغول
Нақлаши андари ҷаҳон смр гардад
نقلش اندر جهان سمر گردد
Панду андарз ӯ ҳадар гардад
پند و اندرز او هدر گردد
Зиракони зери зер , кор кунанд
زیرکان زیر زیر، کار کنند
Косибони касб иштиҳор кунанд
کاسبان کسب اشتهار کنند
Сухании пухтау дурусту тамом
سخنی پخته و درست و تمام
Беҳтар аз садҳазор гуфта хом
بهتر از صدهزار گفتهٔ خام
Гар касе ҷаҳлӣ аз дилии рўбд
گر کسی جهلی از دلی روبد
Ба ки сад шаҳрро брошўбд
به که صد شهر را برآشوبد
Гар кунӣ тарбияти ҷавонӣ ро
گر کنی تربیت جوانی را
Ба ки пар зар кунӣ ҷаҳонӣ ро
به که پر زر کنی جهانی را
Вар наҳй панди номае муҳкам
ور نهی پند نامهای محکم
Пас марги худ андари бен олам
پس مرگ خود اندربن عالم
Ба ки халқони зтўи брошўбнд
به که خلقان زتو برآشوبند
Бар сару мағзи икдгркўбнд
بر سر و مغز یکدگرکوبند
Он яке хондат худои башар
آنیکی خواندت خدای بشر
Ваон дигар донадат балои башар
وان دگر داندت بلای بشر
Орифии чинӣ аз тариқи фусӯс
عارفی چینی از طریق فسوس
Гуфта буд ин сухан ба кнФсиўс
گفته بود این سخن به کنفسیوس
Гуфтаҳояш ба назм санҷидам
گفتههایش به نظم سنجیدم
Зон ки айн ҳақиқаташ дидам
زان که عین حقیقتش دیدم