Дошт имсоли моҳи фарвардин
داشت امسال ماه فروردین
Ҳамчуи афсурдагон бар абрӯи чин
همچو افسردگان بر ابرو چین
Будаш аз абри чин ба пешонӣ
بودش از ابر چین به پیشانی
Сарду пари боду зишту зулмоне
سرد و پر باد و زشت و ظلمانی
Муъминӣ гуфт аз чаҳ иди имсол
مؤمنی گفت از چه عید امسال
Шудаи баракс , моҳи ранҷу малол
شده برعکس، ماه رنج و ملال
Ҳаст торбку сарду ғами густар
هست تاربک و سرد و غمگستر
Посухаш дод муъмини дигар
پاسخش داد مؤمن دیگر
Гуфт зеро баҳор маҳбӯс аст
گفت زیرا بهار محبوس است
Ид бенавбаҳор манҳус аст
عید بی نوبهار منحوس است
Аввали субҳу охири Исфанд
اول صبح و آخر اسفند
Шуд садоӣ дар сарои баланд
شد صدای در سرای بلند
Боғбон шуд бадари шитобанда
باغبان شد بدر شتابنده
То бибинад ки кист кӯбанда
تا ببیند که کیست کوبنده
Рафту баргашт ва гуфт Фхроӣист
رفت و برگشت و گفت فخرائیست
Гуфтамаш рӯ бипурс кораш чист
گفتمش رو بپرس کارش چیست
Ман чаҳ донам ки кист ин оқо
من چه دانم که کیست این آقا
Бо маниш кор чист ин оқо
با منش کار چیست این آقا
Омад ва гуфт бо тўош кор аст
آمد و گفت با تواش کار است
Гуфтамаш рӯ бигӯӣ бемор аст
گفتمش رو بگوی بیمار است
Андари ин ҳису биси он маъмур
اندر این حیص و بیص آن مأمور
Бо ду тани ҳамчуи худ ъўону ҷасур
با دو تن همچو خود عوانو جسور
Беиҷозат вуруд фармуданд
بیاجازت ورود فرمودند
( ин чаҳ ҳарфаст ? ) миҳмон буданд !
(این چه حرفست؟) میهمان بودند!
Ман дарафтодаи сахт дар бистар
من درافتاده سخت در بستر
Мубталои зукому дрдкмр
مبتلای زکام و دردکمر
Кулуфт омад ки омаданд ба боғ
کلفت آمد که آمدند به باغ
Вази утоқ ту мекунанд суроғ
وز اطاق تو میکنند سراغ
Ростии ҳам басӣ Касал будам
راستی هم بسی کسل بودم
Бо ғаму дард муттасил будам
با غم و درد متصل بودم
Шаби наврӯзу кӣсаи холӣ
شب نوروز و کیسهٔ خالی
Харҷ бисёру ҳиммати олӣ
خرج بسیار و همت عالی
Бачаҳо лухту лухти кулуфт ҳо
بچهها لخت و لخت کلفتها
Боғбони лухту пишхдмт ҳо
باغبان لخت و پیشخدمتها
Ҳамсари ман агар сукут кунад
همسر من اگر سکوت کند
Иктифо бо куҳан рахват кунад
اکتفا با کهن رُخوت کند
Чодари пораро руфӯ созад
چادر پاره را رفو سازد
Садраи куҳнаи пушт ва рӯ созад
صدره کهنه پشت و رو سازد
Кӯдаконро ки мекунад сокит ?
کودکان را که می کند ساکت؟
Кафш хоҳанду полтуу жакат
کفش خواهند و پالتو و ژاکت
Безабонҳо забон наме фаҳманд
بیزبانها زبان نمیفهمند
Ғайри пӯшок ва нон наме фаҳманд
غیر پوشاک و نان نمیفهمند
Кулуфту нукар аз ҳамаи бадтар
کلفت و نوکر از همه بدتر
Дод аз дасти кулуфту нукар
داد از دست کلفت و نوکر
Лухти сар то ба пои ғолибашон
لخت سر تا به پای غالبشان
АўФтодаҳи ақаби мавоҷибашон
اوفتاده عقب مواجبشان
Қист қарзаст ғўзи болои ғўз
قسط قرض است غوز بالا غوز
Дод май боядаш ҳамин имрӯз
داد میبایدش همین امروز
Ширвонӣ бтонаҳ ме хоҳад
شیروانی بطانه میخواهد
Боғбон моҳиёна ме хоҳад
باغبان ماهیانه میخواهد
Ҳарчӣ омад ба даст аз ҳарҷо
هرچه آمد بهدست از هرجا
Ҳама шуд харҷ ва ҳеҷ нест баҷо
همه شد خرج و هیچ نیست بجا
На иҷозат ки шуғлии оғозам
نه اجازت که شغلی آغازم
На казин мамлакат бурун тозам
نه کزین مملکت برون تازم
Бӯдаам солҳо намоянда
بودهام سالها نماینده
Гӯшҳо аз хурӯшами оканда
گوشها از خروشم آکنده
Рӯзнома нўбс будам ман
روزنامهنوبس بودم من
Бо аФозл ҷлис будам ман
با افاضل جلیس بودم من
Умр дар мардумӣ сар оварда
عمر در مردمی سر آورده
Сар ба озодагии бароварда
سر به آزادگی برآورده
Хоҷагӣ карда солҳои дароз
خواجگی کرده سالهای دراز
Дар футуввати зи хоҷагони мумтоз
در فتوت ز خواجگان ممتاز
Рухи кушода , кушодаи боби сарой
رخ گشاده، گشاده باب سرای
Суфраи густарда , ходимон бар пой
سفره گسترده، خادمان بر پای
Дар бар аҳли мамлакати мақбул
در بر اهل مملکت مقبول
Хизмат давлатӣ накарда қабул
خدمت دولتی نکرده قبول
То нпўсм ба кунҷ хона хамӯш
تا نپوسم به کنج خانه خموش
Шудаам косибии китоби фуруш
شدهام کاسبی کتابفروش
Барадами азгнҷаҳу хазонаи хеш
بردم ازگنجه و خزانهٔ خویش
Катбии дрктоби хонаи хеш
کتبی درکتابخانهٔ خویش
Корами охир ба косибии пайваст
کارم آخر به کاسبی پیوست
Ба хариду фуруши барадами даст
به خرید و فروش بردم دست
Назд давлат агарчӣ мағзубам
نزد دولت اگرچه مغضوبم
Бар миллати азизу маҳбӯбам
بر ملت عزیز و محبوبم
Лек хоҳад хдоигони замин
لیک خواهد خدایگان زمین
То шавам бенишон ва хона нишин
تا شوم بینشان و خانهنشین
Сахт гиранд тока ром шавам
سخت گیرند تاکه رام شوم
Чоплусӣ кунам ғулом шавам
چاپلوسی کنم غلام شوم
Лек ғофил ки гардани аҳрор
لیک غافل که گردن احرار
Дрнёид ба чанбари ашрор
درنیاید به چنبر اشرار
« кас наёяд ба зери сояи бум
«کس نیاید به زیر سایهٔ بوم
Вар эй аз ҷаҳон шавад маъдӯм »
ور همای از جهان شود معدوم»
Збни таконҳо з ҷо нахоҳам рафт
زبن تکانها ز جا نخواهم رفت
Зибри бор « ризо » нахоҳам рафт
زبر بار «رضا» نخواهم رفت
Гар фурушами китоб дар бозор
گر فروشم کتاب در بازار
Ба ки хонам қасида дар дарбор
به که خوانم قصیده در دربار
Бо чунин ҳоли зору расвоӣ
با چنین حال زار و رسوایی
Дар азобами зи дасти фахрое
در عذابم ز دست فخرایی
Кин се тани ношиноси як данда
کاین سه تن ناشناس یکدنده
Корашон субҳ чист бо банда
کارشان صبح چیست با بنده
Пеш худ гуфтам ин се қлошнд
پیش خود گفتم این سه قلاشند
Шаб ид омаданду клошнд
شب عید آمدند و کلاشند
Лек боист дод дар ҳарҳол
لیک بایست داد در هرحال
Ҳарякиро чаҳор панҷ риёл
هریکی را چهار پنج ریال
Ба худоӣ казуаст мояу суд
به خدایی کزوست مایه و سود
ДркФми понздаҳ риёл набӯд
درکفم پانزده ریال نبود
Буд панҷсад риёли омода
بود پانصد ریال آماده
То шавад қисти қарзро дода
تا شود قسط قرض را داده
Гуфтам аз қисти қарз кам созам
گفتم از قسط قرض کم سازم
Моҳи дигар иваз бипардозам
ماه دیگر عوض بپردازم
Баъд маълум шуд ки ин ҳазарот
بعد معلوم شد که این حضرات
Ҳараса ҳастанд узви таъмӣнот
هرسه هستند عضو تأمینات
Ба худоӣ ки холиқ башар аст
به خدایی که خالق بشر است
Ки азуи хубу зишту хайр ва шар аст
که ازو خوب و زشت و خیر و شر است
Бас ки будам зи вазъи хеши нФўр
بس که بودم ز وضع خویش نفور
Збни хабари шоди гаштаму масрур
زبن خبر شاد گشتم و مسرور
Лек ҳоли занам дигаргун шуд
لیک حال زنم دگرگون شد
Чашмаш аз сӯзи гиря пурхӯн шуд
چشمش از سوز گریه پرخون شد
Кӯдакони даври банда ҷамъ шуданд
کودکان دور بنده جمع شدند
Ҳамчуи парвонаи гирд шамъ шуданд
همچو پروانه گرد شمع شدند
Шаби идӣ ки мард ва зан шоданд
شب عیدی که مرد و زن شادند
Булъаҷаби ъидиӣӣ ба мо доданд
بلعجب عیدیئی به ما دادند
Гуфтӣ он ҷамъро азои бардошт
گفتی آن جمع را عزا برداشت
Силии он хонаро зи ҷои бардошт
سیلی آن خانه را ز جا برداشت
Алғрзи зуди рахти пӯшедам
الغرض زود رخت پوشیدم
Кӯдаконро з меҳр бӯседам
کودکان را ز مهر بوسیدم
Шуд фаромӯшами он касолат ҳо
شد فراموشم آن کسالتها
Рафт аз ёдами он малолат ҳо
رفت از یادم آن ملالتها
Чун зи нави ғуссае ба дил тозад
چون ز نو غصهای به دل تازد
Ғуссаи куҳна ҷо бипардозад
غصهٔ کهنه جا بپردازد
Чун ки аз нави бало падед шавад
چون که از نو بلا پدید شود
Ғами дерина нопадид шавад
غم دیرینه ناپدید شود
Чун балое расед ғам баравад
چون بلایی رسید غم برود
Беш чун шуд падед , кам баравад
بیش چون شد پدید، کم برود
Бояд аз дарди ҷусти чораи дард
باید از درد جست چارهٔ درد
Мард бедард мурдааст на мард
مرد بیدرد مرده است نه مرد
Ба сӯй боғ рафтам аз толор
به سوی باغ رفتم از تالار
Гуфтам инак манам , чаҳ бошад кор ?
گفتم اینک منم، چه باشد کار؟
Риши ҷўгндмӣ , сияҳи рангӣ
ریش جوگندمی، سیهرنگی
Резаи чашмӣ , миёнае лангӣ
ریزهچشمی، میانهای لنگی
Хандаи рӯеу гарми гуфторӣ
خندهرویی و گرمگفتاری
Куҳнаи риндӣ , қадими айёрӣ
کهنه رندی، قدیم عیاری
Бо забонӣ чу пушти афъии нарм
با زبانی چو پشت افعی نرم
Бо беоне чу коми аждари гарм
با بیانی چو کام اژدر گرم
Гуфт тФтишкӣ кунем ӣнҷо
گفت تفتیشکی کنیم اینجا
То чаҳ бошад навиштаҳои шумо
تا چه باشد نوشتههای شما
Гуфтам ӣнҷои навишта бисёр аст
گفتم اینجا نوشته بسیار است
Коғази бист сола анбор аст
کاغذ بیست ساله انبار است
Гуфт бошад китоби хаттӣ низ ?
گفت باشد کتاب خطی نیز؟
Гуфтам ореи фузунтар аз ҳар чиз
گفتم آری فزونتر از هر چیز
Лек тафтиши хаттӣ осон нест
لیک تفتیش خطی آسان نیست
Хонданаши кор бекитобон нест
خواندنش کار بی کتابان نیست
Хонданаш нест саҳл бар ҳамаи кас
خواندنش نیست سهل بر همه کس
Кори аҳл китоб бошаду бас
کار اهل کتاب باشد و بس
Ҷилд бошед вёр даргиред
جلد باشید ویار درگیرید
Ҳарчӣ бошад навишта баргиред
هرچه باشد نوشته برگیرید
Ҳарчӣ анбор буд коўбднд
هرچه انبار بود کاوبدند
Ҳарчӣ ашкоФ буд гардиданд
هرچه اشکاف بود گردیدند
Ҳам ба сандӯқи хонаи сркрднд
هم به صندوقخانه سرکردند
Низ дар хўобгаҳ назар карданд
نیز در خوابگه نظر کردند
Аз шабистони гирифта то ҷое
از شبستان گرفته تا جایی
Ҷумларо саркашед фахрое
جمله را سرکشید فخرایی
Қабзу мбзу қиболау аснод
قبض و مبض و قباله و اسناد
Дафтару мФтру саводу мавод
دفتر و مفتر و سواد و مواد
Ҷумларо кард дарҳаму барҳам
جمله را کرد درهم و برهم
Рехт дар як ҷувол бар сари ҳам
ریخت در یک جوال بر سر هم
Ҷузваҳои муфассали табарӣ
جزوههای مفصل طبری
Шудаи оростаи зи коргарӣ
شده آراسته ز کارگری
Шуд парешони зи фарти афзӯнӣ
شد پریشان ز فرط افزونی
Нисфи дркисаҳи нисфи дргўнӣ
نصف درکیسه نصف درگونی
Пас аз он гашти навбати банда
پس از آن گشت نوبت بنده
Гуфт он марди ланг бо ханда
گفت آن مرد لنگ با خنده
Ду дақиқааст ва нест тӯлонӣ
دو دقیقه است و نیست طولانی
Чаҳ шавадгар қадами биринҷоне
چه شود گر قدم برنجانی
Ки бубахшед бо шумо борӣ
که ببخشید با شما باری
Дар идорааст мхтсркорӣ
در اداره است مختصرکاری
Ман худ аз пеш дида будам кор
من خود از پیش دیده بودم کار
Хубаши рокрдаҳи мустаъиду тайёр
خوبش راکرده مستعد و تیار
Ҷбаҳ эй гарм низ пӯшедам
جبهای گرم نیز پوشیدم
Бачаҳоро дубора бӯседам
بچهها را دوباره بوسیدم
Маҳшарии шдкаҳи сӯхт зон дили санг
محشریشدکهسوختزاندلسنگ
Ҳам дили санги сӯхти ҳам дили ланг
هم دل سنگ سوخت هم دل لنگ
Гуфт аз ғусса тавба кардам ман
گفت از غصه توبه کردم من
Сари ҷадам ки тавба кардам ман
سر جدم که توبه کردم من
Гарчи мекард ларза бо сифтӣ
گرچه می کرد لرزه با سفتی
Ба гумонам ки буд ғолФтӣ
به گمانم که بود غالفتی
Дили инҳо қасоватӣ дорад
دل اینها قساوتی دارد
Ба чунин ҳол одатӣ дорад
به چنین حال عادتی دارد
Бас ки аз ин қабили дидстнд
بس که از این قبیل دیدستند
ё зи ҳамкорҳо шнидстнд
یا ز همکارها شنیدستند
Ҳисашон хушк гашта дар аъсоб
حسشان خشک گشته در اعصاب
Чун зи қатли ғнми дили қассоб
چون ز قتل غنم دل قصاب
Шараф одамӣаст бар ҳайвон
شرف آدمی است بر حیوان
Риққату инфеъолу ҳиси ниҳон
رقت و انفعال و حس نهان
Вони касоне ки санги дил шуда анд
وآن کسانی که سنگ دل شدهاند
Ба ҷамодоти муттасил шуда анд
به جمادات متصل شدهاند
Алғрз бо ду бастаи коғаз
الغرض با دو بستهٔ کاغذ
Ҳарякии бодкрдаҳ чун гунбаз
هریکی بادکرده چون گنبذ
Ман ва он се буруни шудем аз дар
من و آن سه برون شدیم از در
Монад дар хонаи ҷуфт бе ҳамсар
ماند در خانه جفت بیهمسر
Шудам он лаҳзаи норасида ба кӯй
شدم آن لحظه نارسیده به کوی
Бо талаби кори хеши рӯёрӯӣ
با طلب کار خویش رویاروی
Қабзи панҷсад рбол пеш оварад
قبض پانصد ربال پیش آورد
Заработӣ ба қалб риш оварад
ضرباتی به قلب ریش آورد
Чаканами қабз мҳзррсмӣ аст
چکنم قبض محضررسمی است
Сар моҳаст ва доданаш ҳатмӣ аст
سر ماهاست و دادنش حتمی است
Қист пардохтем ва бо риндон
قسط پرداختیم و با رندان
Сар ниҳодем ҷониби зиндон
سر نهادیم جانب زندان