Ҳафтае буд кандар он хона

هفته‌ای بود کاندر آن خانه

Карда будем гарм , кошона

کرده بودیم گرم‌، کاشانه

Матлаъи меҳру хатми тобистон

مطلع مهر و ختم تابستان

Кӯдакони рафта дар дабиристон

کودکان رفته در دبیرستان

Ман ба азлати даруни хонаи муқӣм

من به عزلت درون خانه مقیم

Мунзавии вор бо китоби надим

منزوی‌وار با کتاب ندیم

Ногуҳ омад ба гӯши кӯба ӣ дар

ناگه آمد به گوش کوبه ی در

Ходим омад ба ҳолати мункир

خادم آمد به حالت منکر

Гуфт бошад полиси таъминот

گفت باشد پلیس تامینات

Бар Муҳамаду ол ӯ салавот

بر محمد و آل او صلوات

Зан бечораам чу ин бишунид

زن بیچاره‌ام چو این بشنید

Ранги таҳи мондааш з рӯй парид

رنگ ته مانده‌اش ز روی پرید

Кардамаш хомашу кушодам дар

کردمش خامش و گشادم در

Кард мардии салом ва дод хабар

کرد مردی سلام و داد خبر

Гуфт амр омадааст аз Теҳрон

گفت امر آمده است از تهران

Ки шӯии сӯии язд аз асФоҳон

که شوی سوی یزد از اصفاهان

Ҳаст мошини язди омода

هست ماشین یزد آماده

Боядат рафт яккау сода

بایدت رفت یکه و ساده

Гуфтам оем бар раис акнӯн

گفتم آیم بر رئیس اکنون

То ки огоҳи гирдам аз чаҳ ва чун

تا که آگاه گردم از چه و چون

Тохтами гарм бар сарои полис

تاختم گرم بر سرای پلیس

Дидам онҷо нишастааст раис

دیدم آنجا نشسته است رئیس

Ҳоли пурсидам ва бидод ҷавоб

حال پرسیدم و بداد جواب

Гаштам аз он ҷавоб дар табу тоб

گشتم از آن جواب در تب و تاب

Гуфт бояд буруни шитобии тафт

گفت باید برون شتابی تفت

Гуфтам Аслан наметавонам рафт

گفتم اصلا نمی‌توانم رفت

Кӣ ба рафтан маҷол дорам ман

کی به رفتن مجال دارم من

Ки на мол ва на ҳол дорам ман

که نه مال و نه حال دارم من

Худ гирифтам ки мол бошаду ҳол

خود گرفتم که مال باشد و حال

Чаҳ кунам бо гуруҳи аҳлу аёл

چه کنم با گروه اهل و عیال

Гуфтаму омадам ба маскани хеш

گفتم و آمدم به مسکن خویش

Ба тислои хотири зани хеш

به تسلای خاطر زن خویش

Арз кардам ба сад хузўъу хулӯс

عرض کردم‌ به ‌صد خضوع و خلوص

Тилигрофӣ ба дафтари махсӯс

تلگرافی به دفتر مخصوص

Шамае зи ибтилоу бади ҳоле

شمه‌ای ز ابتلا و بد حالی

Рафтани язду кӣсаи холӣ

رفتن یزد و کیسهٔ خالی

Лутфи шаҳи гашти сӯии ман маътӯф

لطف‌ شه گشت‌ سوی من معطوف

Рафтани язд банда шуд мавқуф

رفتن یزد بنده شد موقوف

Аз қарорӣ ки дӯстон гуфтанд

از قراری که دوستان گفتند

Ҳам ба раии ҳам ба Исфаҳон гуфтанд

هم به ری هم به اصفهان گفتند

Бӯда « макрам » » дар ин амали мубрам

بوده «‌مکرم‌»‌» در این عمل مبرم

. . . Бодо ба риши ин макрам

... بادا به ریش این مکرم

Ваон ки бандад ба қавли макрами кор

وان که بندد به قول مکرم کار

ӯ зи макрами бтар буд сад бор

او ز مکرم بتر بود صد بار

Пас шаш маи зи фарти бади рӯзӣ

پس شش مه ز فرط بد روزی

Аз фишори маишату рӯзӣ

از فشار معیشت و روزی

Тилигрофӣ дигар намудем арз

تلگرافی دگر نمودم عرض

Ба шҳншаҳи зи фақру шиддати қарз

به شهنشه ز فقر و شدت قرض

ё нахонд он шаҳи ҳумоюни фар

یا نخواند آن شه همایون‌فر

ё ки хонд ва дар ӯ накард асар

یا که خواند و در او نکرد اثر

Пас навиштам аризаи мактуб

پس نوشتم عریضهٔ مکتوب

Бо ибороти мӯҷазу хати хуб

با عبارات موجز و خط خوب

Ки агар монад боядам ӣнҷо

که اگر ماند بایدم اینجا

Шавад охири ҳуқуқи бандаи адо

شود آخر حقوق بنده ادا

Ин иборот низ суд накард

این عبارات نیز سود نکرد

На ҳамин шуъла балки дӯд накард

نه همین شعله بلکه دود نکرد

Ба фурӯғӣ китобатӣ кардам

به فروغی کتابتی کردم

Вази қазоё шикоятӣ кардам

وز قضایا شکایتی کردم

Бинвиштам назири ин абёт

بنوشتم نظیر این ابیات

Аз барои раиси ташкилот :

از برای رئیس تشکیلات‌:

Кори назми масолеҳи ҷумҳӯр

کار نظم مصالح جمهور

Ҳаст мушкилтар аз тамоми умӯр

هست مشکل‌ تر از تمام امور

Ҷуз ба бахти ҷавону дониши пер

جز به بخت جوان و دانش پیر

Ҷаду ҷаҳду дирояту тадбир

جد و جهد و درایت و تدبیر

Гоҳи оҳани дилӣу хӯни сардӣ

گاه آهن‌دلی و خون‌سردی

Гоҳи нармӣу кадхудои мардӣ

گاه نرمی و کدخدا مردی

Гуҳи лабии пари зи ханда чун шукр

گه لبی پر ز خنده چون شکر

Гуҳи нигоҳии баранда чун ханҷар

گه نگاهی برنده چون خنجر

Субҳи пеш аз азони саҳари хезӣ

صبح پیش از اذان سحر خیزی

Рӯз то нисфи шаби арақи резӣ

روز تا نصف شب عرق ریزی

Хондани дўсиаҳ , дидани ахбор

خواندن دوسیه‌، دیدن اخبار

Арз кардан ба шаҳи натиҷаи кор

عرض کردن به شه نتیجهٔ کار

Муфсидонро мудоми поиидн

مفسدان را مدام پاییدن

Халқро рӯзу шоми поиидн

خلق را روز و شام پاییدن

Дастаи дастаи ҷамоати машкӯк

دسته‌دسته جماعت مشکوک

Мутафарриқи миёни шаҳру блок

متفرق میان شهر و بلوک

Ҳамаро доштан ба зери назар

همه را داشتن به زیر نظر

Хоҳ дар хонаи хоҳ дар маъбар

خواه در خانه خواه در معبر

Сари зи сари адуи даровардан

سر ز سر عدو درآوردن

Розашони ҷумлаи мнкшФ кардан

رازشان جمله منکشف کردن

Пушт ҳар сирқатии пай афшурдан

پشت هر سرقتی پی افشردن

Аз амали пай ба омилаши бурдан

از عمل پی به عاملش بردن

Роҳзанро гирифтани андари роҳ

راهزن را گرفتن اندر راه

Гарчи худро ниҳон кунад дар чоҳ

گرچه خود را نهان کند در چاه

Хати ангушти дуздро дидан

خط انگشت دزد را دیدن

Ҳоли ҷонии зи чашми фаҳмидан

حال جانی ز چشم فهمیدن

Шаҳрҳоро ба назм овардан

شهرها را به نظم آوردن

Халқро рӯ ба тарбияти бурдан

خلق را رو به تربیت بردن

Сахт молидану адаб кардан

سخت مالیدن و ادب کردن

Збни яке гӯш зон яке гардан

زبن یکی گوش زان یکی گردن

Дидани ҷумлаи халқ бо як чашм

دیدن جمله خلق با یک چشم

Лек гоҳе ба хандаи гоҳ ба хашм

لیک گاهی به خنده گاه به خشم

Ба яке даст , лолаи рангин

به یکی دست‌، لالهٔ رنگین

Ба дигар даст , даҳраи сангин

به دگر دست‌، دهرهٔ سنگین

Халқро доштан ба биму умед

خلق را داشتن به بیم و امید

Гоҳ бо лутф вагоҳ бо таҳдид

گاه با لطف وگاه با تهدید

Яке аз сад ҳазорҳо кор аст

یکی از صد هزارها کار است

Ки ба ҳаряки ҳазор асрор аст

که به هریک هزار اسرار است

Ғайри азин ранҷҳои пинҳонӣ

غیر ازین رنج ‌های پنهانی

Ки надонам ман ва ту худ доне

که ندانم من و تو خود دانی

Ман ки деринаи ходими ватанам

من که دیرینه خادم وطنم

Подшоҳи мамолики суханам

پادشاه ممالک سخنم

Гарчи дар назму насри султонам

گرچه در نظم و نثر سلطانم

Тобеъи подшоҳи Эронам

تابع پادشاه ایرانم

Бо аҷониб набӯдаам дмсоз

با اجانب نبوده‌ام دمساز

Бо аҷомр нагаштаам ҳамроз

با اجامر نگشته‌ام همراز

Чун худ аз ходимони Эронам

چون خود از خادمان ایرانم

Қадари худоам малик ме донам

قدر خُدّام ملک می ‌دانم

Доғҳои куҳан ба дил дорам

داغ‌های کهن به دل دارم

Дар ватани ҳақи об ва гул дорам

در وطن حق آب و گل دارم

Кардаам ман ба халқи хизмат ҳо

کرده‌ام من به خلق خدمت‌ها

Дидаам хорӣу машаққат ҳо

دیده‌ام خواری و مشقت‌ها

Боғ маънӣаст обхўрдаҳи ман

باغ معنی است آبخوردهٔ من

Назм ва насраст зинда карда ман

نظم و نثر است زنده کردهٔ من

Чоплусона нест рафторам

چاپلوسانه نیست رفتارم

Зон ки дил бо забон яке дорам

زان که دل با زبان یکی دارم

Баъди сӣ соли хизмати доим

بعد سی سال خدمت دایم

Чори давраи ваколати доим

چار دوره وکالت دایم

Ҳаст дороӣими китобӣ чанд

هست دارائیم کتابی چند

Хонау боғ ва панҷ шаш фарзанд

خانه و باغ و پنج شش فرزند

Дар замонӣ ки буд рӯзи шлнг

در زمانی که بود روز شلنگ

Май шлнгид ҳар ъсозни ланг

می‌ شلنگید هر عصازن لنگ

Банда будам ба ҷои хеши муқӣм

بنده بودم به‌جای خویش مقیم

По накардам дарозтар зглим

پا نکردم درازتر زگلیم

На намозами сӯии сифорат буд

نه نمازم سوی سفارت بود

На ниёзами сӯии вазорат буд

نه نیازم سوی وزارت بود

На ба шуғл идорӣам майлӣ

نه به شغل اداری‌ام میلی

На зи анбори давлатами килӣ

نه ز انبار دولتم کیلی

Бинишастам дар ошиёнаи хеш

بنشستم در آشیانهٔ خویش

Гум шудам дар китобхонаи хеш

گم شدم در کتابخانهٔ خویش

Дар дили хонаи мхтФии гаштам

در دل خانه مختفی گشتم

Ғарқи кори маорифии гаштам

غرق کار معارفی گشتم

Панҷ шаш сол мунзавӣ будам

پنج شش سال منزوی بودم

Гӯш бар ҳукм паҳлавӣ будам

گوش بر حکم پهلوی بودم

Чун ки нави гашти соли порина

چون که نو گشت سال پارینه

Чарх , нав кард кини дерина

چرخ‌، نو کرد کین دیرینه

ДстлоФии тароз ҷайбам шуд

دستلافی طراز جیبم شد

Идии комилӣ насибам шуд

عیدی کاملی نصیبم شد

Хӯрда будам барои касби ҳунар

خورده بودم برای کسب هنر

Чиҳил ва панҷ соли хӯни ҷигар

چهل و پنج سال خون جگر

Дар сафоҳони зи фарти ранҷу малол

در صفاهان ز فرط رنج و ملال

Ҳама аз ёд ман бирафт имсол

همه از یاد من برفت امسال

Лек азин ҳоли шиква сар накунам

لیک ازین حال شکوه سر نکنم

Шукри шаҳи кофарам агар накунам

شکر شه کافرم اگر نکنم

Ҳама донанд бигноҳми ман

همه دانند بیگناهم من

Худ гирифтам ки рӯсиёҳами ман

خود گرفتم که روسیاهم من

Лек пинҳон намекунам ғами хеш

لیک پنهان نمی کنم غم خویش

Тоти созами шарики мотами хеш

تات سازم شریک ماتم خویش

Ту амӣрӣу соҳиби ҷоҳӣ

تو امیری و صاحب جاهی

Чокари содиқи шаҳаншоҳӣ

چاکر صادق شهنشاهی

Зини ситамдидагон ҳимоят кун

زین ستمدیدگان حمایت کن

Ҳоли моро ба шаҳ ҳикоят кун

حال ما را به شه حکایت کن

Ҳарчӣ будам ба шаҳри раии мавҷӯд

هرچه بودم به شهر ری موجود

раҳн шуд дар бар раҳими ҷуҳуд

رهن شد در بر رحیم جهود

Боварат нест аз маҳалла бипурс

باورت نیست از محله بپرس

Зон раҳими раҷим дила бипурс

زان رحیم رجیم دله بپرس

Бахтам аз хашми шоҳи баргашта

بختم از خشم شاه برگشته

Дастам аз по дарозтар гашта

دستم از پا درازتر گشته

ё иҷозат диҳад шаҳи офоқ

یا اجازت دهد شه آفاق

Ки рӯми ман ба сӯии ҳинду Ироқ

که رَوَم من به سوی هند و عراق

ё азин ибтило раҳо кунадам

یا ازین ابتلا رها کندم

Хати озодагӣ ато кунадам

خط آزادگی عطا کندم

То ба касби маоши пардозам

تا به کسب معاش پردازم

Дафтару номаи мунташири созам

دفتر و نامه منتشر سازم

Ҳам дарин моҳи қитъа Эй гуфтам

هم درین ماه قطعه‌ ای گفتم

Вндри он дар маърифати сифтам

وندر آن دُرّ معرفت سفتم