Ду шуъӯраст дар ниҳоди башар
دو شعور است در نهاد بشر
Он ғарӣзӣ ва ин ба илму хабар
آن غریزی و این به علم و خبر
Он ниҳонаст ва ин дигар пайдо
آن نهانست و این دگر پیدا
Ва он наоне буд ба амри худо
و آن نهانی بود به امر خدا
Он шуъӯрӣ ки аз бурун дар аст
آن شعوری که از برون در است
Посдори тамаддун башар аст
پاسدار تمدن بشر است
Ва он куҷои нопадид ва пинҳонӣаст
و آن کجا ناپدید و پنهانیست
Посбон нажод инсонӣаст
پاسبان نژاد انسانیست
Дайну ойину донишу фарҳанг
دین و آیین و دانش و فرهنگ
Аз шуъӯри буруни пазиради ранг
از شعور برون پذیرد رنگ
Лек ҷонҳо аз ин шумор ҷудост
لیک جانها از این شمار جداست
Кори ҷон бо шуъӯр нопидост
کار جان با شعور ناپیداست
Ончиро рӯҳу нафасу дили хуоне
آنچه را روح و نفس و دل خوانی
Ҳаст ҷои шуъӯри пинҳонӣ
هست جای شعور پنهانی
Мағзи ҷои шуъӯр мктсб аст
مغز جای شعور مکتسب است
Лек дили ҷойгоҳи файз раб аст
لیک دل جایگاه فیض رب است
Ҳаст пари зини шуъӯр , қалби занон
هست پُر زین شعور، قلب زنان
Чун шунидӣ кашида дори Аннан
چون شنیدی کشیده دار عنان
Бо занӣ бшкомаҳ гуфтам ман
با زنی بشکامه گفتم من
Коз чаҳ бо хештан шудӣ душман
کاز چه با خویشتن شدی دشمن
Шавҳарӣ доштӣу сомонӣ
شوهری داشتی و سامانی
Обрўбӣу луқмаи ноне
آبروبی و لقمهٔ نانی
Кӯдаконеи зи қанди шарин тар
کودکانی ز قند شرینتر
Гӯнаҳоашон зи лолаи рангин тар
گونههاشان ز لاله رنگینتر
Аз чаҳ рӯи пушт по задӣ ҳама ро
از چه رو پشت پا زدی همه را
Ба қазо ва бало задӣ ҳама ро
بهقضا و بلا زدی همه را
Додӣ аз дасти кӯдакони азиз
دادی از دست کودکان عزیز
Обрӯи рбхтии зи шавҳар низ
آبرو ربختی ز شوهر نیز
Додӣ аз рӯй шаҳвату бедод
دادی از روی شهوت و بیداد
Обрӯии қабӣлае бар бод
آبروی قبیلهای بر باد
Шудае ҳаркасӣ ва ҳар ҷое
شدهای هرکسی و هر جایی
Рӯзу шаби гарми сӯрати ороӣ
روز و شب گرم صورت آرایی
Зуди азин раҳ такида хоҳӣ шуд
زود ازین ره تکیده خواهی شد
Чун анор макед хоҳӣ шуд
چون انار مکید خواهی شد
Чун шудӣ пер , даврат андозанд
چون شدی پیر، دورت اندازند
Зиндаи зинда ба гӯрат андозанд
زنده زنده به گورت اندازند
Хешро ҷуфти ғами чрокрдӣ ? !
خویش را جفت غم چراکردی؟!
Бар тани худ ситам чаро кардӣ ?
بر تن خود ستم چرا کردی؟
Посухам дод зан : ки гуфтӣ рост
پاسخم داد زن: که گفتی راست
Лекини охири дилами чунин май хост
لیکن آخر دلم چنین میخواست
Нест занро ба кори сар , сарукор
نیست زن را به کار سر، سروکار
Кор ӯ бо диласт ва ин сираи кор
کار او با دل است و این سره کار
Ақлро мағз медиҳад ёрӣ
عقل را مغز میدهد یاری
Ишқро дил кунад ҳаводорӣ
عشق را دل کند هواداری
Ҳарки бо ишқи тарҳи улфати рехт
هرکه با عشق طرح الفت ریخت
Риштаи иртибот ақл гусехт
رشتهٔ ارتباط عقل گسیخت
Зану ишқу дили вшъўри ниҳон
زن و عشق و دل وشعور نهان
Марду ақлу низоми кори ҷаҳон
مرد و عقل و نظام کار جهان
Ман надонам паии салоҳи башар
من ندانم پی صلاح بشر
Збни ду мазҳаби кадоми аввалӣ тар
زبن دو مذهب کدام اولیتر
Гар дилу мағз ҳар ду ёр шудӣ
گر دل و مغز هر دو یار شدی
Ақл бо ишқ созгор шудӣ
عقل با عشق سازگار شدی
Ҷой бар ҳеҷ кас нагаштӣ нанг
جای بر هیچ کس نگشتی ننگ
Оштӣ омадӣ ва рафтӣ ҷанг
آشتی آمدی و رفتی جنگ
Моам нагиристӣ ба куштаи писар
مام نگریستی به کشته پسر
Каси нхФтии гурусна бар бистар
کس نخفتی گرسنه بر بستر
Нашудӣ дрбдри зани бева
نشدی دربدر زن بیوه
Шуда аз марги шӯии колиўаҳ
شده از مرگ شوی کالیوه
Ва он туфангӣ ки мезанад бадви майл
و آن تفنگی که میزند بدو میل
Чӯбу оҳанаши юғи гаштӣу бел
چوب و آهنش یوغ گشتی و بیل