Ба рӯзии сахти сард , азмоаҳи Исфанд
به روزی سخت سرد، ازماه اسفند
Табам май сӯхт чун бар озари Исфанд
تبم میسوخت چون بر آذر اسفند
Танам чун кӯраи оҳангарон буд
تنم چون کورهٔ آهنگران بود
Серум чун кӯҳӣ аз оҳани гарон буд
سرم چون کوهی از آهن گران بود
Камардарди вгрипи взъФи буния
کمردرد وگریپ وضعف بنیه
Зкми хӯнии қарини сӯъи қниаҳ
زکمخونی قرین سوء قنیه
Дил аз шавқу лаб аз гуфтори хомӯш
دل از شوق و لب از گفتار خاموش
Шуда аз хотири ёрони фаромӯш
شده از خاطر یاران فراموش
Чу Юсуфи меҳнат ихвон кашида
چو یوسف محنت اخوان کشیده
Шрнги рӯз вонФсо чашида
شرنگ روز وانفسا چشیده
Шикаст аз сифлагони пасти хӯрда
شکست از سفلگان پست خورده
з бепо ва сарон равадаст хӯрда
ز بیپا و سران رودست خورده
Давида ҳар тараф аз субҳ то шом
دویده هر طرف از صبح تا شام
Шунида аз сафеҳони фӯҳшу дашном
شنیده از سفیهان فحش و دشنام
зи ёрони дмбдм ғурғур шунида
ز یاران دمبدم غرغر شنیده
Зарарҳо дидау нафъии надида
ضررها دیده و نفعی ندیده
Самимона ба ёрон карда хизмат
صمیمانه به یاران کرده خدمت
Надидаи хардалии подоши заҳмат
ندیده خردلی پاداش زحمت
Тании фарсӯда аз таҳриру тақрир
تنی فرسوده از تحریر و تقریر
Шудаи дрклбаҳи аҳзон , замини гир
شده درکلبهٔ احزان، زمین گیر
Фитодаи чашм бар дар , зиркрсӣ
فتاده چشم بر در، زیرکرسی
Ки ёрон кӣ кунанд аҳўолпрсӣ
که یاران کی کنند احوالپرسی
Дарин ҳолати з дар дониш даромад
درین حالت ز در دانش درآمد
Ба монанди табибам бар сар омад
به مانند طبیبم بر سر آمد
Мъозирӣ ба шкўоим баён кард
معاذیری به شکوایم بیان کرد
Ҳадоёеи нафисам армағон кард
هدایایی نفیسم ارمغان کرد
Баровард аз бағали тӯмори нағзӣ
برآورد از بغل طومار نغزی
Шудаи дарҷи андари он ашъори нағзӣ
شده درج اندر آن اشعار نغزی
Суханҳоӣ троиФ дар троиФ
سخنهایی طرایف در طرایف
Ғазалҳоӣ латоиф дар латоиф
غزلهایی لطایف در لطایف
Бавижа мснўётии сиёсӣ
بویژه مثنویاتی سیاسی
Пар аз афкору ороъи асосӣ
پر از افکار و آراء اساسی
Ки дар порис вақте бо дили шод
که در پاریس وقتی با دل شاد
Қавоми ассалтанаи фармӯдаи иншоад
قوام السلطنه فرموده انشاد
Фарӣ бар қӯти саҳар беонаш
فری بر قوت سحر بیانش
Ҳазор аҳсант бар табъи рӯонаш
هزار احسنت بر طبع روانش
зи дониши хостами тӯмори мазбӯр
ز دانش خواستم طومار مزبور
Ки гирами нусхае зи ашъори мазбӯр
که گیرم نسخهای ز اشعار مزبور
Фикандам давр , заъфу хастагӣ ро
فکندم دور، ضعف و خستگی را
Ба дафтар сабт кардам ҷумлагӣ ро
به دفتر ثبت کردم جملگی را
Аҷаби доруии брءи алсоъаҳ эй буд
عجب داروی برءالساعهای بود
Ки аз ман давр кард он хастагии зуд
که از من دور کرد آن خستگی زود
Дар ӣнҷои нуктае борӣк бояд
در اینجا نکتهای باریک باید
Ки то шавқи марои собити намояд
که تا شوق مرا ثابت نماید
Хат тӯмор гуфтӣ хати ҷин буд
خط طومار گفتی خط جن بود
Нқти лошии мураккаби лами ибн буд
نقط لاشی مرکب لم یبن بود
Хати дӯшизаи муллои надида
خط دوشیزهٔ ملا ندیده
Ба умраши силии астои надида
به عمرش سیلی استا ندیده
з кас нагирифта сармашқии ҳисобӣ
ز کس نگرفته سرمشقی حسابی
Накарда мухтасари машқии ҳисобӣ
نکرده مختصر مشقی حسابی
Нагашта рӯй расми алмшқ , дўло
نگشته روی رسم المشق، دولا
Таҷаддуди пешау нохондаи мулло
تجدد پیشه و ناخوانده مُلا
Фурӯи хондаи зи фарти нотамомӣ
فرو خوانده ز فرط ناتمامی
Падарро бесавод ва моам омӣ
پدر را بیسواد و مام عامی
Шаби торику чашми банда кам нур
شب تاریک و چشم بنده کمنور
Ба сад заҳмати бхўондми хати мазбӯр
بهصد زحمت بخواندم خط مزبور
Шудам мамнӯни азин рафтори дониш
شدم ممنون ازین رفتار دانش
Навиштам сари басари тӯмори дониш
نوشتم سر بسر طومار دانش