Шабии чашми кайвони з фикрат нахуфт

شبی‌چشم کیوان ز فکرت نخفت

Дижам гашта аз розҳои наҳуфт

دژم گشته از رازهای نهفت

Наҳваст зада ҳолаи баргарди ӯй

نحوست زده هاله برگرد اوی

Радаи бастаи нокомяши пеш рӯй

رده بسته ناکامیش پیش روی

Дареғу асФ аз нишебу фароз

دریغ و اسف از نشیب و فراز

з ҳар сӯ бар ӯ раҳ гирифтанд боз

ز هر سو بر او ره گرفتند باز

Саодати зи пешаш гурезанда шуд

سعادت ز پیشش گریزنده شد

Табиати азуи ашг ризндаҳ шуд

طبیعت ازو اشگ ریزنده شد

Фиришта хурушон бирафта зи ҷой

فرشته خروشان برفته ز جای

Табассуми кунони деви пешаш ба пой

تبسم کنان دیو پیشش به‌پای

Биҷустяш барқ наҳваст зи чашм

بجستیش برق نحوست ز چشم

Азуи мунташири кӣна ва кеду хашм

ازو منتشر کینه و کید و خشم

Чу девонагони сари фурӯи баради пеш

چو دیوانگان سر فرو برد پیش

Ҳаме чарх зад гирд бар гирди хеш

همی‌ چرخ زد گرد بر گرد خویش

Ҳавои гашти торик аз андеша аш

هوا گشت تاریک از اندیشه‌اش

Аз андеша аш шавамтар , пеша аш

از اندیشه‌اش شوم‌تر، پیشه‌اش

Дижам кард баҳрии зи афлок ро

دژم کرد بهری ز افلاک را

Сияҳ кард он гавҳари пок ро

سیه کرد آن گوهر پاک را

Даруни дилаши уқдае заҳрдор

درون دلش عقده‌ای زهردار

Бипечед ва хамед монанди мор

بپیچید و خمید مانند مار

Зукомаши буруни ҷуст монанди дӯд

زکامش برون جست مانند دود

Танураи занон , шуълаҳои кабӯд

تنوره‌زنان‌، شعله‌های کبود

Ки печид то бомдодон ба дард

که پیچید تا بامدادان به‌ درد

Ба нохун бару синаро чок кард

به ناخن بر و سینه را چاک کرد

Чу обистанони наъра ҳо кард сахт

چو آبستنان‌ نعره‌ها کرد سخت

Ҷдогшт аз ӯ хӯну хуии лухти лухт

جداگشت‌از او خون و‌ خوی‌ لخت‌لخت

Ба дилаши андаруни бади ғамии оташин

به دلش اندرون بد غمی آتشین

Бар ӯ сахти афшурдаи чанголи кин

بر او سخت افشرده چنگال کین

Яке ханҷар аз барқ бар сина ронад

یکی خنجر از برق بر سینه راند

Ба барқ он наҳваст зи дили брФшонд

به‌برق آن نحوست ز دل برفشاند

Раҳои гашти кайвони ҳам андари замон

رها گشت کیوان هم اندر زمان

Аз он шавам сӯзанда бе амон

از آن شوم سوزندهٔ بی‌امان

Сияҳ гавҳар шавам бгдохтаҳ

سیه گوهر شوم بگداخته

Ки барқаши зи кайвони ҷудои сохта

که برقش ز کیوان جدا ساخته

зи болои хурушони сӯии хоки тохт

ز بالا خروشان‌ سوی خاک تاخت

Ба хок омаду ҷон ишқӣ гудохт

به ‌خاک ‌آمد و جان‌ عشقی گداخت

Ҷавонии далеру кушодаи забон

جوانی دلیر و گشاده زبان

Сухангӯӣу донишвару меҳрбон

سخنگوی و دانشور و مهربان

Ба болои басони яке зоди сарв

به بالا بسان یکی زاد سرو

Хромндаҳ монанди зебои тзрў

خرامنده مانند زیبا تذرو

Кушодаи дил ва баргушода ҷабин

گشاده دل و برگشاده جبین

Ватани хоҳу озоду нағз ва гузин

وطن‌خواه و آزاد و نغز و گزین

Наҷуста ҳануз аз ҷаҳони коми хеш

نجسته هنوز از جهان کام خویش

Надида ба воқеъи саранҷоми хеш

ندیده به‌ واقع سرانجام خویش‌

Накарда даҳоне хуш аз зиндагӣ

نکرده دهانی خوش از زندگی

Нигардида ҷамъ аз парокандагӣ

نگردیده جمع از پراکندگی

Нагашта дилаш бар ғами ишқи чир

نگشته دلش بر غم عشق چیر

Нахандида бар чеҳри маъшӯқи сайр

نخندیده بر چهر معشوق سیر

Чу булбули навояши ҳамаи дарднок

چو بلبل نوایش همه دردناک

Гиребони бахташ чу гул , чоки чок

گریبان‌ بختش چو گل ، چاک‌ چاک

Ҳанузаш напайвастаи пар то миён

هنوزش نپیوسته پر تا میان

Набаста ба шохӣ ҳануз ошён

نبسته به شاخی هنوز آشیان

Ба шаби хуфтаи бршохаҳ ӣ орзӯ

به شب خفته برشاخه ی آرزو

Саҳаргоҳ бо ишқ дар гуфтугӯ

سحرگاه با عشق در گفتگو

Ки аз шасти кайвони яке тири ҷуст

که‌ از شست کیوان‌ یکی تیر جست

Ҷигаргоҳи мурғ сухангӯӣ хаст

جگرگاه مرغ سخنگوی خست

зи маъдани ҷудои гашти сурбии сиёҳ

ز معدن جدا گشت سربی سیاه

Гудозон чу оҳи дил бе гуноҳ

گدازان چو آه دل بی گناه

зи сунъи башари нарм чун мум шуд

ز صنع‌ بشر نرم چون موم شد

Сипас сахт чун бех зақум шуд

سپس سخت چون بیخ زقوم شد

Бамад бар фурӯ рафт ва гардан кашид

بمد بَر فرو رفت و گردن کشید

Яке дӯзахии зер доман кашид

یکی دوزخی زیر دامن کشید

Чу афъӣ ба ғории дарун ҷо гирифт

چو افعی به‌ غاری‌ درون جا گرفت

Ба дили кӣнаи мард доно гирифт

به دل کینهٔ مرد دانا گرفت

Нигаҳ кард ҳар сӯ ба хираду калон

نگه کرد هر سو به خرد و کلان

Ба тираи дилон ва ба равшани дилон

به تیره‌دلان و به روشن‌دلان

Ба сардору солору мейру вазир

به سردار و سالار و میر و وزیر

Ба аъёну ашрофу хираду кабӣр

به اعیان و اشراف و خرد و کبیر

Дрбғ омадаш ҳамлаи оўрдно

دربغ آمدش حمله آوردنا

Ба қалби сияҳи шани гузари крдно

به قلب سیه‌شان گذر کردنا

Нчрбиди зӯраш ба зӯроварон

نچربید زورش به زورآوران

Биҷунбед меҳраш бо стмгрн

بجنبید مهرش با ستمگرن

з золим бигардед ва паймон гирифт

ز ظالم بگردید و پیمان گرفت

Сӯии кохи мазлӯм ҷавлон гирифт

سوی کاخ مظلوم جولان گرفت

Сияҳ буду ком аз сиёҳӣ наёфт

سیه بود و کام از سیاهی نیافت

Ба сӯии сипедони рух аз ршг тофт

به سوی سپیدان رخ از رشگ تافت

Ба қасди сипедони биФрошти қад

به قصد سپیدان بیفراشت قد

Сияҳи рӯи барад бар сипедони ҳасад

سیه‌رو برد بر سپیدان حسد

зи девори ишқии дарин бум ва бар

ز دیوار عشقی درین بوم و بر

Надид инчи девори кӯтоҳ тар

ندید ایچ دیوار کوتاه‌تر

Бар ӯ тохтани баради як бомдод

بر او تاختن برد یک بامداد

Гули умр ӯ чид ва бар бод дод

گل عمر او چید و بر باد داد

Ба мо дод гетии салои набард

به ما داد گیتی صلای نبرد

Ҷаҳон танг шуд бар хирадманди мард

جهان تنگ شد بر خردمند مرد

Забони суханвар ба теғи ҷафо

زبان سخنور به تیغ جفا

Чу сӯсан бароварда шуд аз қафо

چو سوسن برآورده شد از قفا

Вазорати гуруҳ сипоҳӣ гирифт

وزارت گروه سپاهی گرفت

Гадои пўиаҳ подшоҳӣ гирифт

گدا پویهٔ پادشاهی گرفت

Аз ин нокасон шуд вазорати табоҳ

از این ناکسان شد وزارت تباه

Вазин нокасони гашти фосиди сипоҳ

وزین ناکسان گشت فاسد سپاه

Ба коғаз бадал шуд кулоҳи маӣ

به کاغذ بدل شد کلاه مهی

Нигун гашт дияем шоҳаншаҳӣ

نگون گشت دیهیم شاهنشهی

Шаҳи носазовор аз Эрон гурехт

شه ناسزاوار از ایران گریخت

Ба хок об дияему авранги рехт

به‌ خاک‌ آب‌ دیهیم‌ و اورنگ ریخت

Аз ӯ носзоўортри ҷой ӯ

از او ناسزاوارتر جای او

Ҳаме хуаст гирад ба ёсоӣ ӯ

همی خوست گیرد به یاسای او

Ба бунгоҳ кӣ тохти деви сифед

به بنگاه کی تاخت دیو سفید

Дижами гашти рухсор тобанда шед

دژم گشت رخسار تابنده شید

зи афсуни деви Мозандарон

ز افسون دیو مازندران

Ватан тира шуд азкрони токрон

وطن تیره شد ازکران تاکران

Баромади яке тундбод аз ҷануб

برآمد یکی تندباد از جنوب

Яке сайл бархест кошонаи кӯб

یکی سیل برخاست‌ کاشانه کوب

Зкўаҳи сияҳи буришади абрии сиёҳ

زکوه سیه برشد ابری سیاه

Бапушед рухсори хуршеду моҳ

بپوشید رخسار خورشید و ماه

Замонаи барангехти аҳрӣманӣ

زمانه برانگیخت اهریمنی

Ба тан кардаш аз худсарии ҷавшанӣ

به تن کردش‌ از خودسری جوشنی

Бнўшондш аз ҷом нихват набед

بنوشاندش از جام نخوت نبید

Сияҳ буд ва кардаш ба ҳиялати сипед

سیه بود و کردش به حیلت سپید

Бпимўд аз он талх май ҷом , шаст

بپیمود از آن تلخ می جام‌، شست

Чу шуд маст дод ши амӯдӣ ба даст

چو شد مست‌ داد‌ش ‌عمودی به‌ دست

БдўгФти мардум надим тавонад

بدوگفت مردم ندیم تواند

Ҳамаи бандагон қадим тавонад

همه بندگان قدیم تواند

Касе каз ту бдгўиди он бад мабод

کسی کز تو بدگوید آن بد مباد

Бидонадяши ту дар ҷаҳон худ мабод

بداندیش تو در جهان خود مباد

Бар ӯ хонд меҳрварзи шоҳаншаҳон

بر او خواند مهرورز شاهنشهان

Маони комднд аз қафои маон

مهان کامدند از قفای مهان

Биҷунбед бо нихвати вкбрё

بجنبید با نخوت وکبریا

Ба мағзи андараши карами мохўлё

به مغز اندرش کرم ماخولیا

Ки бар сар наад тоҷ дар қарни бист

که بر سر نهد تاج در قرن بیست

Нишинад бар авранги солии дивист

نشیند بر اورنگ سالی دویست

Нажодии падеди орад аз худсарон

نژادی پدید آرد از خودسران

Ба ойини девони Мозандарон

به آیین دیوان مازندران

Ба аҳдӣ ки қайсар буд хоксор

به‌عهدی که قیصر بود خاکسار

Шаҳи рӯсро тан шавад порпор

شه روس را تن شود پارپار

Ба сари тоҷи гетии худоӣ наад

به‌سر تاج گیتی خدایی نهد

зи нави тухмаи подшоҳӣ наад

ز نو تخمهٔ پادشاهی نهد

Дарин пўиаҳи деви дижами ?бардамӣад

درین پویه دیو دژم بردمید

Сияҳи гашти азуи рӯзгори сипед

سیه گشت ازو روزگار سپید

Ба мардуми дроўихт чун пели маст

به‌ مردم‌ درآویخت ‌چون‌ پیل مست

Яке теғи заҳри обдодаҳ ба даст

یکی تیغ زهر آبداده به‌ دست

Чу хари дам илм кард дар бӯстон

چو خر دُم علم کرد در بوستان

Лагадкӯб шуд куштаи дӯстон

لگدکوب شد کشتهٔ دوستان

Гуҳӣ ҷуфта зад , гоҳ саргин фиканд

گهی جفته زد، گاه سرگین فکند

Гуҳии сари фурӯи бараду чизеи бикунад

گهی سر فرو برد و چیزی بکند

Лагад кард ва бишикасту афканду рехт

لگد کرد و بشکست‌ و افکند و ریخت

Гулӯии гули тоза аз тан гусехт

گلوی گل تازه از تن گسیخت

Яке тозаи гули андари он боғ буд

یکی تازه گل اندر آن باغ بود

Ба биғораҳи хари забони бргшўд

به بیغارهٔ خر زبان برگشود

Ҳанузаш зи хар буд бар лаби наво

هنوزش ز خر بود بر لب نوا

Ки хари сари Фрўбрд ва кунадаш зи ҷо

که خر سر فروبرد و کندش ز جا

Гули ошиқӣ буду ишқяши ном

گل عاشقی بود و عشقیش نام

Ба ишқи ватан хок шуд вассалом

به‌ عشق وطن خاک شد والسلام

Нимув карду бушковат ва хандид ва рафт

نمو کرد و بشکفت‌ و خندید و رفت

Чу гул , субҳӣ аз зиндагӣ дид ва рафт

چو گل‌،‌ صبحی‌ از زندگی‌ دید و رفت