Нигаҳ кун бидон зишти хуи ҷонвар
نگه کن بدان زشتخو جانور
Ниҳода ба зонуии хамидаи сар
نهاده به زانوی خمیده سر
Сару синаи кӯтоҳу зонуи дароз
سر و سینه کوتاه و زانو دراز
зи хбси андари он синаи бнҳФтаҳи роз
ز خبث اندر آن سینه بنهفته راز
Дарозу сарозери вкҷ , дасту пош
دراز و سرازیر وکج،دستو پاش
Чу об ҷудо гашта аз обпош
چو آب جدا گشته از آبپاش
Ҷудо аз ҳамаи кӯшишу илму кор
جدا از همه کوشش و علم و کار
Ҷуз аз дом густурдан ва аз шикор
جز از دام گستردن و از شکار
Нигаҳ кун ки ӯ дом ме густард
نگه کن که او دام می گسترد
Сари риштаҳо сӯии ҳам май б рад
سر رشتهها سوی هم میبرد
Кунун навбати тор густурдан аст
کنون نوبت تار گستردن است
зи болои сӯии зери нах бурдан аст
ز بالا سوی زیر نخ بردن است
Ба ҷаҳд ва ба суръати зи баҳри шикор
به جهد و به سرعت ز بهر شکار
Баҳами бастаи ҳафтод ва ҳаштод тор
بهم بسته هفتاد و هشتاد تار
Сипас навбати пуд афкандан аст
سپس نوبت پود افکندن است
Ҳамаи нияташи зуд афкандан аст
همه نیتش زود افکندن است
Нигаҳ кун ки чун пудро неки баст
نگه کن که چون پود را نیک بست
Ба оби даҳон ва ба по ва ба даст
به آب دهان و به پا و به دست
Басони яке бндбози далер
بسان یکی بندباز دلیر
Фаро рафт боло , фурӯи ҷусти зер
فرا رفت بالا، فرو جست زیر
Дар он гӯшаи кулба аз баҳри сайд
در آن گوشهٔ کلبه از بهر صید
Дроўихти зи андеша , сад банду қайд
درآویخت ز اندیشه ، صد بند و قید
Взони пас ба долони торики хеш
وزآن پس به دالان تاریک خویش
Фурӯ рафт дар фикри борӣки хеш
فرو رفت در فکر باریک خویش
Сабурона дар гӯшаи домгоҳ
صبورانه در گوشهٔ دامگاه
Нишинад чу зоҳид дар оромгоҳ
نشیند چو زاهد در آرامگاه
Ту гӯйӣ магар карда ӯ хидматӣ
تو گویی مگر کرده او خدمتی
Ба халқ ҷаҳон бошадаш миннатӣ
به خلق جهان باشدش منتی
Магаси баҳри касби хӯриш бо нишот
مگس بهر کسب خورش با نشاط
Нигаҳ кун ки парвоз кард аз бисот
نگه کن که پرواز کرد از بساط
Сар ва рӯй худ шустан оғоз кард
سر و روی خود شستن آغاز کرد
Пар ва бол молида ва парвоз кард
پر و بال مالید و پرواز کرد
Ба саъй ва ба кӯшиш ба ҳргўшаҳ Эй
به سعی و به کوشش به هرگوشهای
Шавад то фароз оварад тӯша Эй
شود تا فراز آورد توشهای
Танинаши чунон май намояди зи давр
طنینش چنان مینماید ز دور
Ки аз паҳнаи дашт , бонги чгўр
که از پهنهٔ دشت، بانگ چگور
Ба ҳргўшаҳ эй аз паии тӯшаи гашт
به هرگوشهای از پی توشه گشت
Бар он гӯша шавам ногуҳи гузашт
بر آن گوشهٔ شوم ناگه گذشت
Зимоми магасро гирифт эҳтиёҷ
زمام مگس را گرفت احتیاج
Кашидаш ба бунгоҳи кину лҷоҷ
کشیدش به بنگاه کین و لجاج
Бар он диўлохи хтрхизи ҷой
بر آن دیولاخ خطرخیز جای
Ки хФ карда он афъии диўпоӣ
که خف کرده آن افعی دیوپای
Бар он кунҷи торику нохуши макон
بر آن کنج تاریک و ناخوش مکان
Камӣнгоҳи султони ҷўлоҳкон
کمینگاه سلطان جولاهکان
Нигар чун дарафтоди мискини магас
نگر چون درافتاد مسکین مگس
Дар он дом ва он дртнидаҳи қафас
در آن دام و آن درتنیده قفس
Магаси баҳри рӯзӣ ба тимори ҷуфт
مگس بهر روزی به تیمار جفت
Шавад рӯзии он ки осӯда хуфт
شود روزی آن که آسوده خفت
Чу дузд , азкмингоаҳи биндкаҳи сайд
چو دزد، ازکمینگاه بیندکه صید
Нигунсори гашти андари он банду қайд
نگونسار گشت اندر آن بند و قید
Хиромони сӯии сайд худ бугзарад
خرامان سوی صید خود بگذرد
Чаҳ ҳоҷат ки дигар шитоб оварад
چه حاجت که دیگر شتاب آورد
Бидонад казон аўстодонаҳи Фх
بداند کزان اوستادانه فخ
Магас чаҳ ? ки ҷони брнёрди малах
مگس چه؟ که جان برنیارد ملخ
Ба оромӣ аз торҳо бугзарад
بهآرامی از تارها بگذرد
Ба сад хашми сӯ ӣ магас бингарад
بهصد خشم سوی مگس بنگرد
Фрисаҳ билразад ба худ зон нигоҳ
فریسه بلرزد به خود زان نگاه
Хурушон ва ҷӯшон шавад бе гуноҳ
خروشان و جوشان شود بی گناه
Хурӯшидании зор ва ҷӯшиданӣ
خروشیدنی زار و جوشیدنی
Тлошиднии сахти вкўшиднӣ
تلاشیدنی سخت وکوشیدنی
Ба ҳар дам шавад марги наздик тар
بههر دم شود مرگ نزدیکتر
Ҳамон тори умеди борӣк тар
همان تار امّید باریکتر
Расад ҷонвар то ба назд асир
رسد جانور تا به نزد اسیر
Замонӣ бар ӯ бингарад хайри хайр
زمانی بر او بنگرد خیر خیر
Паёпай бидон дасту пои дурушт
پیاپی بدان دست و پای درشت
Занад бар сару мағзи бечораи мушт
زند بر سر و مغز بیچاره مشت
Пас онгаҳ шавад паҳну зишту дижам
پس آنگه شود پهن و زشت و دژم
Бачасбанд ногуҳи шикам бар шикам
بچسبند ناگه شکم بر شکم
Магаси нола аломон ме кашад
مگس نالهٔ الامان می کشد
Ҳаромии зи ҷисмаш равон ме кашад
حرامی ز جسمش روان می کشد
Чу лухтии макад зон тани зиндаи хӯн
چو لختی مکد زان تن زنده خون
Раҳо созадаш бастау сарнигӯн
رها سازدش بسته و سرنگون
Раҳо созадаш то ба вақт дигар
رها سازدش تا به وقت دگر
Дамодами азуи хӯни макади ҷонвар
دمادم ازو خون مکد جانور
Макади қатраи қатраи зи хӯни шикор
مکد قطره قطره ز خون شکار
Ки айшаши паёпай буд хушгувор
که عیشش پیاپی بود خوشگوار
Ба маргаш набахшад зи сахтии рифоҳ
به مرگش نبخشد ز سختی رفاه
Дар ашкнҷаҳи бигузорадаши дайргоҳ
در اشکنجه بگذاردش دیرگاه
Гараш хӯн биҷойаст кӣ ғам буд
گرش خون بجایست کی غم بود
Бибояд ки ромиши дамодам буд
بباید که رامش دمادم بود
Надонам кӣ ин ғам ба поён расад
ندانم کی این غم به پایان رسد
Кӣ ин дарди биҳд ба дармон расад
کی این درد بیحد به درمان رسد
Ки то заррае дар магас ҳаст қӯт
که تا ذره ای در مگس هست قوت
Шавад баҳраи бдкнши анкабут
شود بهرهٔ بدکنش عنکبوت
Вазони пас каз аўкоми дили баради сайр
وزان پس کز اوکام دل برد سیر
Фишондаш чун пркоҳӣ ба зер
فشاندش چون پرکاهی به زیر
Равад ҳамраҳи боди наъши магас
رود همره باد نعش مگس
Саранҷом ҳар чиз бодасту бас !
سرانجامهر چیز باد است و بس!
Чу сайёд фориғ шуд азкори хеш
چو صیاد فارغ شد ازکار خویش
Шавад , ворасӣ гирад аз тори хубаш
شود، وارسی گیرد از تار خوبش
Ба ҳргўшаҳи торӣ ки гардӣда суст
بههرگوشهتاری که گردیدهسست
Биорояд ва созадаш чун нахуст
بیاراید و سازدش چون نخست
Сипас хўшдлу шоди вгрднФроз
سپسخوشدل و شاد وگردنفراز
Шавад нарми нармак ба кошонаи боз
شود نرم نرمک به کاشانه باز
Бўдрозӣ аз санъату кори хеш
بودراضیاز صنعت و کار خویش
Згитӣ , вазони гарми бозори хеш
زگیتی، وزان گرم بازار خویش
Буд хуррам аз назму ойини даҳр
بود خرم از نظم و آیین دهر
Ки ёбад аз ӯ марди ҳушёри баҳр
که یابد از او مرد هشیار بهر
з назм ҷаҳонаст масруру шод
ز نظم جهانست مسرور و شاد
зи қонӯну озодӣу адл ва дод
ز قانون و آزادی و عدل و داد
Ки ҳушёр мардум тавонад мудом
که هشیار مردم تواند مدام
зи ҳирси афканди навъи худро ба дом
ز حرص افکند نوع خود را به دام
Мисли анкабутасту аъёни асос
مثل عنکبوت است و اعیان اساس
Яке дида Эй хоҳам аъёни шинос
یکی دیدهای خواهم اعیانشناس